Autoreferat. Genetyczne podstawy restytucji populacji szczupaka, sandacza i zostery morskiej w Zatoce Puckiej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Autoreferat. Genetyczne podstawy restytucji populacji szczupaka, sandacza i zostery morskiej w Zatoce Puckiej"

Transkrypt

1 Autoreferat Genetyczne podstawy restytucji populacji szczupaka, sandacza i zostery morskiej w Zatoce Puckiej mgr Magdalena (Gonciarz) Płecha Instytut Genetyki i Biotechnologii, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski Promotor: Prof. dr. hab. Piotr Węgleński Centrum Nowych Technologii, Uniwersytet Warszawski Promotor pomocniczy: dr hab. Anna Stanković Recenzenci: Prof. dr hab. Emilia Brzosko Zakład Ekologii Roślin, Instytut Biologii, Uniwersytet w Białymstoku Prof. dr hab. Jacek Wolnicki Instytut Rybactwa Śródlądowego im. St. Sakowicza w Olsztynie, Zakład Rybactwa Stawowego w Żabiencu Zatoka Pucka stanowi siedlisko dla wielu gatunków ryb słonawowodnych i migrujących, w tym gatunków o dużym znaczeniu gospodarczym. Począwszy od lat 70-tych XX wieku, warunki środowiskowe w Zatoce Puckiej ulegały stopniowemu pogarszaniu, co spowodowało zmiany w zespołach żyjących tam organizmów zwierzęcych i roślinnych. Szczupak (Esox lucius) i sandacz (Sander lucioperca), dominujące gatunki ryb drapieżnych, zostały zastąpione gatunkami należącymi do rzędu ciernikokształtnych (Gasterosteiformes) i babkowatych (Gobiidae), określanych mianem ryb chwastów. Populacja szczupaka uległa całkowitemu zanikowi, a populacja sandacza silnej redukcji. Jednym z powodów była dewastacja łąk podwodnych w następstwie pozyskiwania roślinności wodnej do produkcji agaru. Łąki podwodne stanowią główne miejsca tarła oraz schronienia i żerowania młodych osobników ryb, a ich kluczowym makrofitem w Zatoce Puckiej jest zostera morska (Zostera marina).

2 Pogarszający się stan ekosystemu Zatoki Puckiej spowodował zaniepokojenie lokalnych środowisk ekologów i rybaków, a także władz samorządowych. W 2010 roku podjęto decyzję o rozpoczęciu programu kompleksowej restytucji ekosystemu Zatoki Puckiej Restytucja kluczowych elementów ekosystemu Zatoki Puckiej wewnętrznej - ZOSTERA. W projekcie tym przewidziano odbudowę populacji szczupaka oraz sandacza, a w celu zwiększenia szansy odtworzenia populacji tych cennych gatunków, również restytucję populacji zostery morskiej. Podstawowym warunkiem powodzenia tego rodzaju projektów jest wykonanie analiz genetycznych, których wyniki pozwoliłyby na ustalenie poziomu zmienności genetycznej odnawianych populacji oraz identyfikację naturalnych populacji ryb, które stanowić mogłyby źródło osobników do stad tarłowych. Niniejsza praca jest odpowiedzią na oczekiwania samorządów miejscowości położonych nad Zatoką Pucką i środowisk rybackich tego rejonu, istotnie zainteresowanych restytucją populacji ważnych gospodarczo ryb i przywrócenia równowagi ekosystemu Zatoki. W ramach pracy, korzystając z materiałów archiwalnych (łuski ryb), zbadano polimorfizm genetyczny populacji szczupaka występującej w Zatoce Puckiej w okresie poprzedzającym wyginięcie tej populacji. Następnie przeprowadzono analizy mające na celu wytypowanie najbliższej genetycznie populacji szczupaka, która mogłaby stanowić źródło materiału zarybieniowego. Pod tym samym kątem prowadzono analizy genetyczne ginącej populacji sandacza. Postanowiono też przeprowadzić analizy genetyczne populacji zostery morskiej, której łąki podwodne są miejscem składania ikry przez tarlaki obu badanych gatunków i zapewniają odpowiednie warunki środowiskowe dla rozwoju młodych osobników ryb. W badaniach wykorzystano trzy rodzaje markerów molekularnych. Dla każdego z badanych gatunków, szczupaka, sandacza i zostery morskiej opracowano po dwa zestawy multipleksowe loci mikrosatelitarnych (msdna). Przeprowadzono też analizy zmienności mitochondrialnego DNA (mtdna) szczupaka oraz markerów AFLP zostery morskiej. Zbadano polimorfizm i zróżnicowanie genetyczne archiwalnej populacji szczupaka z Zatoki Puckiej ( ) oraz 15 innych populacji współczesnych tego gatunku. Stwierdzono, że większość populacji szczupaka charakteryzuje się umiarkowanym poziomem polimorfizmu. Najbardziej polimorficzna okazała się wymarła obecnie populacja z Zatoki Puckiej. Na podstawie analiz wytypowano najbliższą genetycznie, obecnie żyjącą populację szczupaka, która stanowiła źródło osobników do stad tarłowych. Jest to populacja z ujścia rzeki Motławy. Ukazana struktura genetyczna współczesnych populacji szczupaka, występujących w wodach słodkich i słonawych Polski oraz Niemiec, wskazuje na brak dużego zróżnicowania

3 między populacjami obu środowisk. Uzyskany obraz struktury genetycznej może być następstwem wpływu niekontrolowanej dotąd gospodarki zarybieniowej, która doprowadziła w większości przypadków do utracenia lokalnej zmienności genetycznej. Innym powodem może być także względnie nieduże zróżnicowanie genetyczne populacji szczupaka w Europie. Przedstawione wyniki będą miały znaczenie w planach zarządzania zasobami naturalnymi tego gatunku w Polsce. Na podstawie analizy zmienności sekwencji fragmentu regionu kontrolnego mtdna szczupaka, obejmującej zarówno populacje, dla których posiadano własne dane o polimorfizmie markerów msdna, jak i dane literaturowe dotyczące innych populacji europejskich, stwierdzono obecność dwóch dominujących haplotypów oraz brak wyraźnej struktury filogeograficznej populacji szczupaka w Europie. Analiza ta potwierdziła niewielkie zróżnicowanie genetyczne europejskich populacji tego gatunku. Na podstawie analizy 12 loci msdna zbadano polimorfizm i zróżnicowanie genetyczne populacji sandacza z Zatoki Puckiej, a także 16 innych słonawo- i słodkowodnych współczesnych populacji tego gatunku oraz ukazano ich strukturę genetyczną. Populacje te charakteryzują się niskim poziomem polimorfizmu, z największą jego wartością uzyskaną w przypadku resztkowej populacji Zatoki Puckiej. Stwierdzono również, że pierwotnie wytypowane populacje z Wisły Śmiałej oraz Martwej nie będą stanowiły odpowiedniego źródła osobników do stad tarłowych, tworzonych w celu wsparcia szczątkowej populacji naturalnej Zatoki Puckiej, pomimo że są to populacje z nią geograficznie sąsiadujące. Najbliższymi genetycznie populacjami okazały się występujące w jeziorach Resku Przymorskim i Jamnie oraz Zalewie Wiślanym (część wschodnia). Najwyższy w grupie badanych populacji polimorfizm genetyczny oraz wartość efektywnej wielkości populacji naturalnej sandacza z Zatoki Puckiej (NE = 61,5) wskazują, że jej osobniki charakteryzują się wystarczającym potencjałem adaptacyjnym, aby w przyszłości mieć szanse na samoodtwarzanie swojej liczebności, jeśli zadba się o ochronę i odbudowę ich naturalnych tarlisk. Zatem zarybienia powinno się prowadzić w oparciu o materiał lokalny lub, jeśli będzie to konieczne, pozyskiwać osobniki do stad tarłowych z wytypowanych na podstawie analiz genetycznych w/w populacji. Ukazana struktura genetyczna współczesnych populacji sandacza, występujących w wodach słodkich i słonawych Polski oraz Niemiec, wskazuje na brak dużego zróżnicowania między populacjami obu środowisk. Może to wskazywać, podobnie jak w przypadku populacji szczupaka, na utracenie różnorodności genetycznej przez naturalne populacje sandacza w Polsce w wyniku wieloletnich, niekontrolowanych praktyk zarybieniowych. Zaobserwowano jednak, że populacje z Zalewów Szczecińskiego oraz

4 Wiślanego charakteryzują się strukturą wewnętrzną, która najprawdopodobniej związana jest z biologią sandacza. W ramach niniejszej pracy wykonano analizy genetyczne materiału hodowlanego wykorzystywanego obecnie do zarybień oraz analizy genetyczne odnawianej populacji szczupaka i sandacza z Zatoki Puckiej. Analiza stad tarłowych szczupaka, pozyskanych młodych osobników ryb oraz populacji odnawianej Zatoki Puckiej ( ) wykazała, że polimorfizm genetyczny tej populacji został zachowany na odpowiednim poziomie, a efektywna wielkość populacji jest wystarczająca, aby jej osobniki zachowały potencjał adaptacyjny (NE = 99). Stwierdzono również, że zróżnicowanie genetyczne tarlaków i populacji odnawianej jest niewielkie, co świadczy o prawidłowym prowadzeniu hodowli szczupaka. Uzyskane wyniki wskazują, że różnorodność genetyczna odnawianej w latach populacji szczupaka wzrasta w porównaniu do populacji, żyjącej tam w latach Ma ona prawdopodobnie szanse na utworzenie stabilnej populacji, jeśli zadba się o ochronę i odbudowę jej naturalnych tarlisk. Analiza stad tarłowych sandacza, wywodzących się z osobników populacji Wisły Śmiałej oraz Martwej i pozyskanych młodych osobników ryb pokazała, że hodowla a także sztuczne tarło sandacza nie powiodły się. Stwierdzono, że zróżnicowanie genetyczne, jakie obserwuje się między osobnikami z populacji szczątkowej i tarlakami z poszczególnych lat może być zbyt duże, aby w sposób prawidłowy odbudować populację sandacza w Zatoce Puckiej. Także struktura genetyczna stad tarłowych sandacza, pozyskanych młodych osobników ryb i odnawianej populacji Zatoki Puckiej wskazuje na ich odmienność genetyczną. Powodem tego mógł być nieprawidłowy dobór i zbyt mała liczba osobników wykorzystanych do sztucznego tarła. Powodzenie restytucji szczupaka i sandacza w dużej mierze będzie zależało od odbudowy i ochrony naturalnych tarlisk, jakimi są podwodne łąki zostery morskiej. Dlatego też przeprowadzono analizy genetyczne populacji zostery morskiej z Zatoki Puckiej oraz dwóch sąsiadujących z nią populacji z zachodniego (Zatoka Greifswaldzka, Niemcy) i południowo - wschodniego (Zatoka Küdema, Estonia) Bałtyku, których charakterystyka genetyczna nie była znana, a które mogłyby stanowić potencjalne źródło materiału do nasadzeń. W celu prawidłowej interpretacji zmienności genetycznej, określono także ich strukturę klonalną. Zostera morska jest rośliną, która rozmnaża się zarówno wegetatywnie jak też generatywnie. Wiadomo, że klonalność może obniżyć poziom różnorodności genetycznej, ponieważ wiele wyników badań dokumentuje wpływ klonalności na poziom zmienności genetycznej. Stwierdzono, że populacja z Zatoki Küdema składa się wyłącznie z osobników

5 o różnym genotypie. W populacjach z Zatok Greifswaldzkiej i Puckiej, wśród 23 badanych osobników, zidentyfikowano odpowiednio osiem i 20 unikalnych genotypów. Stwierdzono, że populacje te są zróżnicowane zarówno, gdy analizowano zmienność loci msdna jak też markerów AFLP. Populacja z Zatoki Puckiej charakteryzowała się umiarkowanym poziomem różnorodności genetycznej. Zmienność ta jest wystarczająca, by odbudowę populacji zostery oprzeć na materiale lokalnym. Jeżeli istniałaby konieczność użycia materiału spoza Zatoki Puckiej, to wówczas populacja z Zatoki Küdema stanowi potencjalne źródło osobników do nasadzeń. Charakteryzuje się ona, bowiem dużym polimorfizmem genetycznym oraz jej zróżnicowanie w stosunku do populacji z Zatoki Puckiej jest mniejsze aniżeli Zatoki Greifswaldzkiej. Przedstawione w tej pracy wyniki zostały przekazane ośrodkom odpowiedzialnym za restytucję ekosystemu Zatoki Puckiej i powinny pomóc w realizacji działań ochronnych planowanych na najbliższe lata.

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Restytucja łososia w Polsce

Restytucja łososia w Polsce Restytucja łososia w Polsce Ryszard Bartel Instytut Rybactwa Śródlądowego Zakład Ryb Wędrownych Rutki Zespół do Spraw Zarybiania MRiRW e-mail: gdansk@infish.com.pl ryszard.bartel@wp.pl Troć wiślana (letnia)

Bardziej szczegółowo

Jak to z żubrami bywa ochrona żubra w ramach sieci Natura 2000

Jak to z żubrami bywa ochrona żubra w ramach sieci Natura 2000 Jak to z żubrami bywa ochrona żubra w ramach sieci Natura 2000 Żubr (Łac. Bison bonasus) jest największym ssakiem Europy, pomimo dużej wagi dochodzącej w przypadku samców niekiedy do 900 kg, żubry potrafią

Bardziej szczegółowo

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Sylwia Czarnomska Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Autoreferat

Bardziej szczegółowo

Rybactwo w jeziorach lobeliowych

Rybactwo w jeziorach lobeliowych Projekt jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009 2014 w ramach Funduszu Małych Grantów dla Programu Operacyjnego PL02 Ochrona Różnorodności Biologicznej

Bardziej szczegółowo

Obce gatunki ryb w jeziorach lobeliowych

Obce gatunki ryb w jeziorach lobeliowych Projekt jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009 2014 w ramach Funduszu Małych Grantów dla Programu Operacyjnego PL02 Ochrona Różnorodności Biologicznej

Bardziej szczegółowo

Restytucje ryb wędrownych w Polsce

Restytucje ryb wędrownych w Polsce Restytucje ryb wędrownych w Polsce Ryszard Bartel Instytut Rybactwa Śródlądowego dowego Zakład ad Ryb Wędrownych W ul. Reduta Żbik 5, 80 761 Gdańsk e-mail: gdansk@infish.com.pl Występowanie troci w polskich

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 641/218/09 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO z dnia 26 maja 2009 roku

UCHWAŁA Nr 641/218/09 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO z dnia 26 maja 2009 roku UCHWAŁA Nr 641/218/09 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO z dnia 26 maja 2009 roku w sprawie dokonania oceny wypełniania obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej w obwodzie rybackim rzeki Brda

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Mikołajczyk ZARYBIENIA

Prof. dr hab. Tomasz Mikołajczyk ZARYBIENIA Prof. dr hab. Tomasz Mikołajczyk ZARYBIENIA Oficjalna definicja zarybień Wprowadzanie ryb do jezior i rzek w których populacja ryb uległa zmniejszeniu lub degradacji dzięki działalności człowieka GENEZA

Bardziej szczegółowo

Pokarm kormorana czarnego na wodach LGR Opolszczyzna

Pokarm kormorana czarnego na wodach LGR Opolszczyzna Pokarm kormorana czarnego na wodach LGR Opolszczyzna Piotr HLIWA, Andrzej MARTYNIAK, Jarosław KRÓL, Piotr GOMUŁKA, Katarzyna STAŃCZAK, Urszula SZYMAŃSKA Wydział Nauk o Środowisku Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 34 2893 Poz. 186 186 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 28

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WĘGORZA EUROPEJSKIEGO ANGUILLA ANGUILLA (L.) W POLSCE PRZESŁANKI WYBORU TERMINU I WPROWADZENIA OKRESU OCHRONNEGO

PLAN GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WĘGORZA EUROPEJSKIEGO ANGUILLA ANGUILLA (L.) W POLSCE PRZESŁANKI WYBORU TERMINU I WPROWADZENIA OKRESU OCHRONNEGO 66 STANISŁAW ROBAK PLAN GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WĘGORZA EUROPEJSKIEGO ANGUILLA ANGUILLA (L.) W POLSCE PRZESŁANKI WYBORU TERMINU I WPROWADZENIA OKRESU OCHRONNEGO Instytut Rybactwa Śródlądowego im. St. Sakowicza

Bardziej szczegółowo

Mitochondrialna Ewa;

Mitochondrialna Ewa; Mitochondrialna Ewa; jej sprzymierzeńcy i wrogowie Lien Dybczyńska Zakład genetyki, Uniwersytet Warszawski 01.05.2004 Milion lat temu Ale co dalej??? I wtedy wkracza biologia molekularna Analiza różnic

Bardziej szczegółowo

Kormoran czarny a racjonalna gospodarka rybacko-wędkarska

Kormoran czarny a racjonalna gospodarka rybacko-wędkarska Kormoran czarny a racjonalna gospodarka rybacko-wędkarska Piotr HLIWA 1, Andrzej MARTYNIAK 2, Urszula SZYMAŃSKA 3, Katarzyna STAŃCZAK 1,2, Piotr GOMUŁKA 1, Jarosław KRÓL 1 1 Katedra Ichtiologii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Magdalena Niedziałkowska, Bogumiła Jędrzejewska, Jan Marek Wójcik Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży Cele badań 1) Poznanie

Bardziej szczegółowo

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Leszek Jóskowiak p.o. dyrektora Departamentu Ochrony Przyrody Poznań, 25 listopada 2010 r. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Ichtiofauna jezior lobeliowych stan poznania i zagrożenia

Ichtiofauna jezior lobeliowych stan poznania i zagrożenia Projekt jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009 2014 w ramach Funduszu Małych Grantów dla Programu Operacyjnego PL02 Ochrona Różnorodności Biologicznej

Bardziej szczegółowo

WZÓR KSIĘGI GOSPODARCZEJ. (zewnętrzna strona okładki strona 1 księgi gospodarczej) KSIĘGA GOSPODARCZA. Region wodny... Obwód rybacki...

WZÓR KSIĘGI GOSPODARCZEJ. (zewnętrzna strona okładki strona 1 księgi gospodarczej) KSIĘGA GOSPODARCZA. Region wodny... Obwód rybacki... WZÓR KSIĘGI GOSPODARCZEJ (zewnętrzna strona okładki strona 1 księgi gospodarczej) KSIĘGA GOSPODARCZA Region wodny...................................................... Obwód rybacki..................................................................

Bardziej szczegółowo

Aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa

Aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa Aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa Liczba i lokalizacja powierzchni monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie kontynentalnym, co determinowało lokalizację badań monitoringowych.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SPOTKANIA. Przedstawienie ogólnych informacji o realizowanym zadaniu

PROGRAM SPOTKANIA. Przedstawienie ogólnych informacji o realizowanym zadaniu Zadanie pn. Opracowanie projektów planów ochrony obszarów Natura 2000 w rejonie Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego Spotkanie informacyjne stan realizowanych prac Jastarnia, 22.11.2012 Instytut Morski

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Spis treści Przedmowa................................. Podziękowania............................... XIII XIV 1 Metody genetyki molekularnej w badaniach

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE

UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE Arkadiusz Wołos, Andrzej Lirski, Tomasz Czerwiński Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie analizy genów markerowych do badań zakwitów toksycznych cyjanobakterii w jeziorach

Zastosowanie analizy genów markerowych do badań zakwitów toksycznych cyjanobakterii w jeziorach AUTOREFERAT ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Aleksandra Bukowska Zakład Ekologii Mikroorganizmów i Biotechnologii Środowiskowej, Instytut Botaniki, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski Zastosowanie analizy genów

Bardziej szczegółowo

Kompetencje Samorządu Województwa w zakresie rybactwa

Kompetencje Samorządu Województwa w zakresie rybactwa Kompetencje Samorządu Województwa w zakresie rybactwa 1. Ocena wypełniania przez uprawnionego do rybactwa obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej Art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 18 kwietnia

Bardziej szczegółowo

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów.

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów. Zawartość, tryb sporządzania i zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, uwzględniającego zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Zgodnie z art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIE RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ I CHRONIONYCH GATUNKÓW RYB LUB INNYCH ORGANIZMÓW WODNYCH

ZACHOWANIE RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ I CHRONIONYCH GATUNKÓW RYB LUB INNYCH ORGANIZMÓW WODNYCH ZACHOWANIE RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ I CHRONIONYCH GATUNKÓW RYB LUB INNYCH ORGANIZMÓW WODNYCH Dz.U.2009.189.1471 j.t. z późn.zm. USTAWA z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym * Art. 1. 1.

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ

AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ AKTUALNA SYTUACJA AKWAKULTURY, WYSTĘPUJĄCE TRENDY ORAZ WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ Andrzej Lirski Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie MAŁOPOLSKA REGIONALNA KONFERENCJA RYBACKA

Bardziej szczegółowo

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010

OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załączniki do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia (poz. ) OPIS GRANIC i MAPA OBSZARU NATURA 2000 Zalew Wiślany PLB280010 Załącznik nr 1 I. Opis granic w postaci wykazu współrzędnych punktów załamania

Bardziej szczegółowo

Studium Uwarunkowań. zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich. III Bałtycki Okrągły Stół

Studium Uwarunkowań. zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich. III Bałtycki Okrągły Stół Studium Uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego Polskich Obszarów Morskich III Bałtycki Okrągły Stół 18.11.2014 Jacek Zaucha Monika Michałek Magdalena Matczak Juliusz Gajewski STUDIUM - zespół Kierownik

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno środowiskowego kraju

Projekt aktualizacji Programu wodno środowiskowego kraju Projekt aktualizacji Programu wodno środowiskowego kraju 1 Projekt apwśk Część tekstowa: opis apwśk załączniki Program działań: JCWP rzek, jezior, przejściowe, przybrzeżne JCWPd Obszary chronione 2 Zawartość

Bardziej szczegółowo

Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni

Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni Gurgul A., Jasielczuk I., Semik-Gurgul E., Pawlina-Tyszko K., Szmatoła T., Bugno-Poniewierska M. Instytut Zootechniki PIB Zakład Biologii

Bardziej szczegółowo

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający I. Genetyka 1. Czym jest genetyka? wymienia cechy gatunkowe i indywidualne podanych organizmów wyjaśnia, że jego podobieństwo do rodziców jest wynikiem dziedziczenia cech definiuje pojęcia genetyka oraz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Dz.U.2010.34.186 2012.05.26 zm. Dz.U.2012.506 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 (Dz. U. z dnia

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.1.2017 r. COM(2017) 4 final 2017/0001 (NLE) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (UE) 2016/1903 ustalające uprawnienia do połowów na rok 2017

Bardziej szczegółowo

Genotypowanie materiału trawy morskiej pochodzącej z różnych miejsc występowania

Genotypowanie materiału trawy morskiej pochodzącej z różnych miejsc występowania Genotypowanie materiału trawy morskiej pochodzącej z różnych miejsc występowania mgr Magdalena Gonciarz, dr Robert Gromadka i dr Ana Stanković W projekcie Restytucja kluczowych elementów ekosystemu Zatoki

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Przedmioty podstawowe. Przedmioty kierunkowe. Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska

Przedmioty podstawowe. Przedmioty kierunkowe. Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska specjalność: Analityka i toksykologia środowiska I rok II rok Wymiar godzin 1. 2. 3. 4. podstawowe kierunkowe 124 Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska specjalnościowe 866 9

Bardziej szczegółowo

Żółw błotny (Emys orbicularis) w Polsce północno-wschodniej

Żółw błotny (Emys orbicularis) w Polsce północno-wschodniej Żółw błotny (Emys orbicularis) w Polsce północno-wschodniej Rozmieszczenie, zagrożenia, perspektywy ochrony Grzegorz Górecki Stacja Terenowa Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Urwitałt 2013 Rozmieszczenie

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Agnieszka Tórz, prof. nadzw. ZUT Dziekan Wydziału

dr hab. inż. Agnieszka Tórz, prof. nadzw. ZUT Dziekan Wydziału Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa w służbie błękitnej biogospodarki dr hab. inż. Agnieszka Tórz, prof. nadzw. ZUT Dziekan Wydziału Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa wczoraj i dziś Wydział Nauk o Żywności

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rybacka w jeziorach lobeliowych

Gospodarka rybacka w jeziorach lobeliowych Projekt jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009 2014 w ramach Funduszu Małych Grantów dla Programu Operacyjnego PL02 Ochrona Różnorodności Biologicznej

Bardziej szczegółowo

PETYCJA. Koła PZW nr 100 Bistyp oraz członków PZW kół mazowieckich,

PETYCJA. Koła PZW nr 100 Bistyp oraz członków PZW kół mazowieckich, Warszawa, 2014r. Polski Związek Wędkarski Okręg Mazowiecki Koło Nr 100 BISTYP ul. Księcia Janusza 62/221 01-452 Warszawa www.pzw100.waw.pl kapitan@pzw100.waw.pl Zarząd Okręgu Mazowieckiego Polski Związek

Bardziej szczegółowo

Przedmioty podstawowe. Przedmioty kierunkowe. Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska

Przedmioty podstawowe. Przedmioty kierunkowe. Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska specjalność: Analityka i toksykologia środowiska 1. 2. 3. 4. w. w. w. w. aud. lab. Przedmioty specjalnościowe - Analityka i toksykologia środowiska 8 Organizmy modelowe w badaniach toksykologicznych 10

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IX/79/07 Rady Miejskiej w Gniewie z dnia 29 czerwca 2007 r.

Uchwała Nr IX/79/07 Rady Miejskiej w Gniewie z dnia 29 czerwca 2007 r. Uchwała Nr IX/79/07 Druk Nr B/94/07 w sprawie: utworzenia użytku ekologicznego Borawa. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001

Bardziej szczegółowo

Pasożyty sandacza i dorsza z Zatoki Pomorskiej chorobotwórczość i wpływ na kondycję ryb. Monika Legierko, Klaudia Górecka

Pasożyty sandacza i dorsza z Zatoki Pomorskiej chorobotwórczość i wpływ na kondycję ryb. Monika Legierko, Klaudia Górecka Pasożyty sandacza i dorsza z Zatoki Pomorskiej chorobotwórczość i wpływ na kondycję ryb Monika Legierko, Klaudia Górecka Sandacz (Sander lucioperca L.) jest jedną z ważniejszych ryb użytkowych występującą

Bardziej szczegółowo

PROJEKT (z dnia 3.11.2014)

PROJEKT (z dnia 3.11.2014) PROJEKT (z dnia 3.11.2014) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2015 r. w sprawie ustanowienia planu dla obszaru Natura 2000 Zalew Szczeciński (PLB320009) Na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim

Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim Projekty planów ochrony dla obszarów Natura 2000 wyznaczonych na Zalewie Szczecińskim 25 maja 2012 r. Andrzej Zych Inspektorat Ochrony Wybrzeża Urząd Morski w Szczecinie Zgodnie z art. 27a ust. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia hodowli roślin i roślinnych kultur in vitro

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia hodowli roślin i roślinnych kultur in vitro Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie Zadbaliśmy o to, żeby wyposażenie w Klubie Młodego Wynalazcy było w pełni profesjonalne. Ważne jest, aby dzieci i młodzież, wykonując doświadczenia korzystały

Bardziej szczegółowo

Best for Biodiversity

Best for Biodiversity W tym miejscu realizowany jest projekt LIFE + Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 promocja najlepszych praktyk Best for Biodiversity Badania genetyczne

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI. Temat lekcji: Poznajemy przystosowania ryb do życia w wodzie.

PLAN METODYCZNY LEKCJI. Temat lekcji: Poznajemy przystosowania ryb do życia w wodzie. PLAN METODYCZNY LEKCJI Data: 11. 01. 2016 r. Klasa: VI b Przedmiot: przyroda Czas trwania lekcji: 45 minut Nauczyciel: mgr Iwona Gładyś Temat lekcji: Poznajemy przystosowania ryb do życia w wodzie. (temat

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY)

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) Rozdział Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Przypomnienie przedstawia strukturę podwójnej helisy DNA, wykazuje jej

Bardziej szczegółowo

POLSKI SYSTEM ZARYBIANIA WÓD PUBLICZNYCH

POLSKI SYSTEM ZARYBIANIA WÓD PUBLICZNYCH POLSKI SYSTEM ZARYBIANIA WÓD PUBLICZNYCH PODZIAŁ WÓD PUBLICZNYCH 1. Wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody powierzchniowe płynące są własnością Skarbu Państwa. Są to wody publiczne

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PRZYWRÓCENIE DROŻNOŚCI KORYTARZA EKOLOGICZNEGO RZEKI WISŁOKI I JEJ DOPŁYWÓW CELE, ZADANIA, ZAKŁADANE EFEKTY

PROJEKT PRZYWRÓCENIE DROŻNOŚCI KORYTARZA EKOLOGICZNEGO RZEKI WISŁOKI I JEJ DOPŁYWÓW CELE, ZADANIA, ZAKŁADANE EFEKTY PROJEKT PRZYWRÓCENIE DROŻNOŚCI KORYTARZA EKOLOGICZNEGO RZEKI WISŁOKI I JEJ DOPŁYWÓW CELE, ZADANIA, ZAKŁADANE EFEKTY Piotr Sobieszczyk HISTORYCZNE WYSTĘPOWANIE RYB WĘDROWNYCH Wisłoka jest prawobrzeżnym

Bardziej szczegółowo

Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych

Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych dr Małgorzata Sułkowska Zakład Hodowli i Genetyki Drzew Leśnych Instytut Badawczy Leśnictwa Podstawowym czynnikiem decydującym o przystosowaniach

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza w zakresie stanu ichtiofauny Jeziorka Czerniakowskiego

Ekspertyza w zakresie stanu ichtiofauny Jeziorka Czerniakowskiego 2016 Ekspertyza w zakresie stanu ichtiofauny Jeziorka Czerniakowskiego Bogdan Wziątek Minug Pracownia Ekspertyz Rybackich i Przyrodniczych 29.11.2016 Zawartość Metodyka... 3 Wyniki... 5 Połowy agregatem...

Bardziej szczegółowo

GIS jako narzędzie w zarządzaniu gatunkami chronionymi na przykładzie bałtyckich ssaków morskich

GIS jako narzędzie w zarządzaniu gatunkami chronionymi na przykładzie bałtyckich ssaków morskich GIS jako narzędzie w zarządzaniu gatunkami chronionymi na przykładzie bałtyckich ssaków morskich Konferencja GIS W NAUCE 4-5 czerwca 2012 Łódź Anna Piszewska BAŁTYCKIE SSAKI MORSKIE Foka obrączkowana Phoca

Bardziej szczegółowo

Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne

Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne mgr MARCIN GÓRNY 1, mgr WOJCIECH LEWANDOWSKI 2, dr hab. RAFAŁ KOWALCZYK 1 1 INSTYTUT BIOLOGII SSAKÓW

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Program: Tworzenie naukowych podstaw postępu biologicznego i ochrona roślinnych zasobów genowych źródłem innowacji i wsparcia

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne. Andrzej Kepel

Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne. Andrzej Kepel Nowe zasady ochrony gatunkowej grzybów - założenia merytoryczne i prawne Andrzej Kepel Zadania ochrony gatunkowej Początkowo: zabezpieczanie okazów (zakazy) Od kilku lat także: ochrona siedlisk gatunków

Bardziej szczegółowo

Integracja i udostępnianie danych przestrzennych w procesie tworzenia wizualizacji przyrodniczych. Instytut Oceanologii PAN Joanna Pardus

Integracja i udostępnianie danych przestrzennych w procesie tworzenia wizualizacji przyrodniczych. Instytut Oceanologii PAN Joanna Pardus Integracja i udostępnianie danych przestrzennych w procesie tworzenia wizualizacji przyrodniczych Instytut Oceanologii PAN Joanna Pardus 2 Plan wystąpienia Wprowadzenie Dane przestrzenne a środowisko morskie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 177 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI. z dnia 15 stycznia 2015 r.

Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 177 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI. z dnia 15 stycznia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 177 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 15 stycznia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny)

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) 1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) Przedmiotowe siedlisko przyrodnicze składa się z dwóch podtypów: 1150-1 Zalewy 1150-2 Jeziora przybrzeżne W roku 2008 prowadzono badania jezior przybrzeżnych,

Bardziej szczegółowo

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Ewolucjonizm NEODARWINIZM Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Główne paradygmaty biologii Wspólne początki życia Komórka jako podstawowo jednostka funkcjonalna

Bardziej szczegółowo

Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej

Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej Wyrobiska poczerpalne w Zatoce Puckiej K. Szefler, R. Opioła, S. Rudowski, L. Kruk-Dowgiałło Instytut Morski w Gdańsku Prace czerpalne na Zatoce Puckiej w latach 1989-1997 Prace czerpalne prowadzone były

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3 Stacja Badawcza PZŁ Czempiń SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 1 3 Opracowanie prezentuje informacje o pozyskaniu ważniejszych gatunków zwierzyny w sezonie łowieckim oraz ich liczebności w 213 roku,

Bardziej szczegółowo

orbicularis) w województwie warmińsko

orbicularis) w województwie warmińsko Żółw w błotny b (Emys( orbicularis) w województwie warmińsko sko-mazurskim Rozmieszczenie, zagrożenia, perspektywy ochrony Grzegorz GóreckiG Stacja Terenowa Wydziału u Biologii Uniwersytetu Warszawskiego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych Rozdział Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Przypomnienie przedstawia strukturę podwójnej helisy DNA, wykazuje jej rolę w przechowywaniu

Bardziej szczegółowo

Rekompensaty wodno-środowiskowe w praktyce. Ośrodek Hodowli Zarodowej

Rekompensaty wodno-środowiskowe w praktyce. Ośrodek Hodowli Zarodowej OHZ MAŁOPOLSKA REGIONALNA KONFERENCJA RYBACKA Gospodarka Strategia Środowisko Rekompensaty wodno-środowiskowe w praktyce wnioski i doświadczenia Jerzy Bryndza CHARAKTERYSTYKA OHZ w OSIEKU SPÓŁKA Z O. O.

Bardziej szczegółowo

I stopień. Studia inżynierskie. HODOWLA EKOLOGICZNA I OCHRONA ZWIERZĄT Godzin/sem.

I stopień. Studia inżynierskie. HODOWLA EKOLOGICZNA I OCHRONA ZWIERZĄT Godzin/sem. Godzin/sem. Semestr I Wykł Ewa Ptak Mgr Jacek Wróblewski Technologia informacyjna 0 30 1 Z 3 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej 30-1 Z 3 Dr Andrzej Danel Chemia ogólna 15 15 1 E 4 Tadeusz

Bardziej szczegółowo

Akwakultura w badaniach Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań śywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie

Akwakultura w badaniach Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań śywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie Akwakultura w badaniach Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań śywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań śywności (IRZBś) PAN w Olsztynie naleŝy do czołowych placówek naukowych

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny Andrzej Łukasz Różycki Fenologia rozrodu i produkcja jaj mew: uwarunkowania i konsekwencje w warunkach środkowej Wisły Promotor pracy: Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Założenia zadań projektu

Założenia zadań projektu Założenia zadań projektu 1. Ocena związku układu poziomego i pionowego celem parametryzacji równowagi hydrodynamicznej a) zakup sprzętu GPS RTK i łódź b) pomiar profilu podłużnego w nurcie Wisły od Tarnobrzegu

Bardziej szczegółowo

Chów ryb w małych stawach - J. Guziur

Chów ryb w małych stawach - J. Guziur Chów ryb w małych stawach - J. Guziur Spis treści Wstęp 1. Rybactwo w Polsce 1.1. Rozmieszczenie i powierzchnie wód 1.2. Produkcja ryb 1.3. Przyzagrodowy chów ryb 1.4. Podstawy prawne 1.4.1. Ustawa o rybactwie

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czerwono-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę. Krzysztof Formicki

Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę. Krzysztof Formicki Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Krzysztof Formicki Wspomaganie rozrodu cennych gospodarczo i zagrożonych gatunków ryb w oparciu o innowacyjne metody renaturyzacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 258 15110 Poz. 1549 1549 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: zasadnicza szkoła zawodowa - 3-letni okres nauczania /1//2/ Zawód: Rybak śródlądowy; symbol 622201 Podbudowa programowa:

Bardziej szczegółowo

Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych

Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych Jan Kowalczyk, Marek Rzońca, Adam Guziejko Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych Instytut Badawczy Leśnictwa Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

PROJEKT (z dnia 3.11.2014)

PROJEKT (z dnia 3.11.2014) PROJEKT (z dnia 3.11.2014) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2015 r. w sprawie ustanowienia planu dla obszaru Natura 2000 Zalew Kamieński i Dziwna (PLB320011) Na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Zakres i metody badań inwentaryzacyjnych prowadzonych w obszarze Zatoka Pucka i Półwysep Helski PLH i Zatoka Pucka PLB w 2011 i 2012 roku

Zakres i metody badań inwentaryzacyjnych prowadzonych w obszarze Zatoka Pucka i Półwysep Helski PLH i Zatoka Pucka PLB w 2011 i 2012 roku Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Zakres i metody badań inwentaryzacyjnych

Bardziej szczegółowo

Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb. Jan Horbowy. e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl

Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb. Jan Horbowy. e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb Jan Horbowy Morski Instytut Rybacki PIB, ul. Kołłątaja 1, 81-332 Gdynia, e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl W prezentacji

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz, dnia 25 sierpnia 2015 r. Poz UCHWAŁA NR X/255/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. z dnia 24 sierpnia 2015 r.

Bydgoszcz, dnia 25 sierpnia 2015 r. Poz UCHWAŁA NR X/255/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. z dnia 24 sierpnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Bydgoszcz, dnia 25 sierpnia 2015 r. Poz. 2576 UCHWAŁA NR X/255/15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 24 sierpnia 2015 r. w sprawie Obszaru

Bardziej szczegółowo

Będziesz szanował ryby jako stworzenia Boże i piękny lud wodny. Ta ryba ma w sobie coś z lotnika! Ta ryba na pewno pływa! I powiem wam, że ta ryba

Będziesz szanował ryby jako stworzenia Boże i piękny lud wodny. Ta ryba ma w sobie coś z lotnika! Ta ryba na pewno pływa! I powiem wam, że ta ryba Będziesz szanował ryby jako stworzenia Boże i piękny lud wodny wg Dekalogu Wędkarskiego dr Stefana Olszewskiego Ta ryba ma w sobie coś z lotnika! Ta ryba na pewno pływa! I powiem wam, że ta ryba - CIOSA

Bardziej szczegółowo

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę Dr Danuta Chołuj Szacunkowe straty plonu buraków cukrowych w Europie na skutek suszy kształtują się pomiędzy 5 a 30 % W jakiej fazie

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy ewolucji. SYLABUS A. Informacje ogólne

Mechanizmy ewolucji. SYLABUS A. Informacje ogólne Mechanizmy ewolucji A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Język Rodzaj Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

LOL /2013 P/13/163 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LOL /2013 P/13/163 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LOL 4101-12-15/2013 P/13/163 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Numer i tytuł kontroli Jednostka przeprowadzająca kontrolę I. Dane identyfikacyjne kontroli P/13/163 Gospodarka rybacka na jeziorach Skarbu Państwa

Bardziej szczegółowo

Polskie rybołówstwo na Zalewie Szczecińskim

Polskie rybołówstwo na Zalewie Szczecińskim Piotr Gruszka Tadeusz Krajniak Polskie rybołówstwo na Zalewie Szczecińskim Przegląd aktualnej sytuacji Morski Instytut Rybacki - Państwowy Instytut Badawczy Stacja Badawcza w Świnoujściu I. GATUNKI RYB

Bardziej szczegółowo

Funkcja stawów karpiowych w środowisku.

Funkcja stawów karpiowych w środowisku. Funkcja stawów karpiowych w środowisku. Cel zajęć: poznanie roli stawów w przyrodzie i gospodarce człowieka. Cele operacyjne: Uczeń: - poznaję rolę stawów jako zbiorników retencyjnych, - wyjaśnia rolę

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia r. wersja 4., projekt z dnia 1 VI 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia................... 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych

Bardziej szczegółowo

Teoria ewolucji. Podstawowe pojęcia. Wspólne pochodzenie.

Teoria ewolucji. Podstawowe pojęcia. Wspólne pochodzenie. Teoria ewolucji Podstawowe pojęcia. Wspólne pochodzenie. Ewolucja Znaczenie ogólne: zmiany zachodzące stopniowo w czasie W biologii ewolucja biologiczna W astronomii i kosmologii ewolucja gwiazd i wszechświata

Bardziej szczegółowo

Jeziora województwa zachodniopomorskiego. WFOŚiGW w Szczecinie

Jeziora województwa zachodniopomorskiego. WFOŚiGW w Szczecinie Jeziora województwa zachodniopomorskiego WFOŚiGW w Szczecinie Jeziora na Pomorzu Zachodnim w liczbach* W granicach województwa znajduje się 1.202,8 km 2 gruntów pod wodami co stanowi 5,25% powierzchni

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

2. Zarys klasyfikacji taksonomicznej ryb naszych wód 13

2. Zarys klasyfikacji taksonomicznej ryb naszych wód 13 Spis treści Wstęp 7 1. Historia ryb 9 2. Zarys klasyfikacji taksonomicznej ryb naszych wód 13 3. Fragmenty z życia ryb 23 3.1. Rozród ryb 23 3.2. Odżywianie się i wzrost ryb 27 3.3. Wędrówki ryb 36 4.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wodami opadowymi w Warszawie z punktu widzenia rzeki Wisły i jej dorzecza

Zarządzanie wodami opadowymi w Warszawie z punktu widzenia rzeki Wisły i jej dorzecza Zarządzanie wodami opadowymi w Warszawie z punktu widzenia rzeki Wisły i jej dorzecza Przemysław Nawrocki Fundacja WWF Polska Warsztaty WYKORZYSTANIE ZIELONEJ INFRASTRUKTURY W ZAGOSPODAROWANIU WÓD OPADOWYCH,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA - INŻYNIERSKIE Mikrobiologia Rola mikrobiologii. Świat mikroorganizmów: wirusy, bakterie, archebakterie,

Bardziej szczegółowo

Restytucja gatunku na przykładzie żubra zajęcia w ogrodzie zoologicznym

Restytucja gatunku na przykładzie żubra zajęcia w ogrodzie zoologicznym Restytucja gatunku na przykładzie żubra zajęcia w ogrodzie zoologicznym Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Cele kształcenia: 1. pogłębienie wiedzy o biologii żubra, 2. kształcenie umiejętności prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Projekt POIS /10 pn. Projekty planów ochrony 5 ostoi Natura 2000 wyznaczonych na obszarach morskich w województwie zachodniopomorskim

Projekt POIS /10 pn. Projekty planów ochrony 5 ostoi Natura 2000 wyznaczonych na obszarach morskich w województwie zachodniopomorskim Projekt POIS.05.03.00-00-280/10 pn. Projekty planów ochrony 5 ostoi Natura 2000 wyznaczonych na obszarach morskich w województwie zachodniopomorskim I spotkanie konsultacyjne 10.05.2013 Andrzej Zych Urząd

Bardziej szczegółowo

kierunek: Ochrona Środowiska studia niestacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i II rok) ECTS w semestrze Przedmioty ogólne

kierunek: Ochrona Środowiska studia niestacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i II rok) ECTS w semestrze Przedmioty ogólne kierunek: Ochrona Środowiska studia niestacjonarne I stopnia realizacja od roku akad. 2013/2014 (I i ) Przedmioty ogólne NAZWA PRZEDMIOTU I 1. 2. 3. 4. 5. 6. w. w. w. w. w. w. aud. lab. ogólne 112 1 2

Bardziej szczegółowo