nowaera NIEMIECKI Teraz Twoja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "nowaera NIEMIECKI Teraz Twoja"

Transkrypt

1 nowaera Twoja j, P Teraz Bez nazwy :42

2 Szanowni Państwo, Drodzy Nauczyciele! Jeśli zapytacie przeciętnego ucznia, jaki jest według niego język niemiecki, usłyszycie zapewne tylko jedną odpowiedź: trudny i niepotrzebny. Połączenie tych dwóch epitetów od lat skutecznie odstrasza młodych ludzi od nauki języka naszych zachodnich sąsiadów. Mając do wyboru: angielski, czy niemiecki, 90% z nich wybierze współczesną lingua franca. I trudno się temu dziwić, skoro od najmłodszych lat to właśnie język angielski towarzyszy im w każdym momencie życia. Słuchają anglojęzycznej muzyki, oglądają hollywodzkie superprodukcje i czatują po angielsku ze znajomymi z całego świata. Angielski to język komunikacji XXI wieku, pozwalający odnaleźć się w każdym miejscu, w każdej chwili. Ale czy to wystarczy? Z powodzeniem można stwierdzić, że dzisiejsze młode pokolenie w przeważającej większości zna język angielski. Gdzie jest więc tu miejsce na język niemiecki? A to właśnie znajomość języka niemieckiego daje dziś uczniom przewagę. To umiejętność komunikowania się w języku, którym mówi ponad 100 milionów Europejczyków, otwiera przed młodymi ludźmi nowe, nieznane dotąd drogi, poszerza ich horyzonty. To klucz do drzwi, za którymi czeka nowoczesny, perspektywiczny i bardzo przyjazny świat. To strzał w dziesiątkę! Jesteśmy świadomi zachodzących zmian i pragniemy rozpocząć społeczną dyskusję, mającą na celu uświadomienie wysokiej rangi języka niemieckiego w naszym kraju. Chcemy pomóc wszczepić w młode serca i umysły naturalną potrzebę nauki tego języka, tak aby na pytanie, co uczniowie czują po wyjściu z lekcji języka niemieckiego, usłyszeć odpowiedź: satysfakcję! Zapraszamy do lektury magazynu, jednej z odsłon wyjątkowej, niepowtarzalnej ogólnopolskiej kampanii na rzecz propagowania idei wielojęzyczności oraz popularyzacji języka niemieckiego wśród młodych ludzi! Razem możemy sprawić, że niemiecki będzie ważny. To jest nasze miejsce, nasz czas. Teraz! Twoja Nowa Era

3 w numerze... 6 Deutsch als frühe Fremdsprache in Polen? Michael Falz Seit 2008 Experte für Unterricht am Goethe-Institut in Polen. Zuvor arbeitete er sechs Jahre lang als Deutsch und Geschichtslehrer an der Warschauer Willy- Brandt-Schule und acht Semester als Dozent für DaF am Akademichen Auslansamt der Universität Siegen. 8 Nowe narzędzia tworzenia europejskiej i krajowej polityki językowej Dr Paweł Poszytek Współzałożyciel Fundacji Instytut Jakości w Edukacji, która jest Krajowym Instytutem Językowym w Polsce. Od 1998 do 2010 koordynator programu Lingua i European Language Label, a także członek zarządu i dyrektor polskiej Narodowej Agencji programu Socrates i Uczenie się przez całe życie. Autor książki na temat testowania biegłości językowej oraz wielu artykułów dotyczących edukacji językowej. Obecnie zaangażowany w projekt Language Rich Europe i społeczną kampanię Język to podstawa. Ucz się języków. 12 Wpływ reformy programowej na nauczanie języka niemieckiego w gimnazjum Konsekwencje problemy perspektywy Dr Anna Jaroszewska Absolwentka filologii germańskiej oraz rosyjskiej Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, a od 2006 roku doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Adiunkt w Zakładzie Glottodydaktyki na Wydziale Neofilologii UW oraz pracownik dydaktyczny Instytutu Goethego w Warszawie. Egzaminator maturalny OKE.

4 20 Uczeń 2012 w szkole ponadgimnazjalnej, czyli jak nauczać języków obcych po reformie Sylwia Mróz-Dwornikowska Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Neofilologii. Egzaminator z ramienia Instytutu Szwajcarskiego oraz nauczyciel języka niemieckiego na wszystkich poziomach kształcenia. Egzaminator z ramienia Instytutu Szwajcarskiego. Autorka Podręcznika z repetytorium Das ist Deutsch! oraz współautorka ćwiczeń i poradnika metodycznego do kursu Das ist Deutsch do gimnazjum. Współautorka serii Welttour do szkół ponadgimnazjalnych. 24 Język niemiecki zawodowy - szansa na dobrą pracę dla młodych Polaków Mariusz Stinia Nauczyciel konsultant ds. nauczania języków obcych w Małopolskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli oraz ekspert ds. wdrażania Nowej Podstawy Programowej. Autor wielu publikacji dotyczących programów europejskich, metodycznych i merytorycznych konwencji międzynarodowych. Organizator projektów międzynarodowego partnerstwa szkół oraz współpracy instytucji doskonalenia nauczycieli. 28 Multimedialny niemiecki = atrakcyjny niemiecki Justyna Drobkiewicz Magister filologii germańskiej i absolwentka studiów podyplomowych Psychologia Zarządzania Personelem na Uniwersytecie Warszawskim. Tłumaczka, stypendystka DAAD i Instytutu Szwedzkiego w Sztokholmie. Uczestniczka warsztatów dziennikarskich organizowanych przez Junge Presse Bayern współtworzyła magazyn Zwischen Pomiędzy, autorka artykułów w polskim wydaniu magazynu FOCUS.

5 Deutsch als frühe Fremdsprache in Polen? Wozu noch eine zweite oder dritte Fremdsprache lernen, wenn doch ohnehin international alle miteinander in Englisch kommunizieren? Diese und ähnliche Fragen beschäftigten viele Eltern heute auf der Suche nach fremdsprachlichen Angeboten für ihre Kinder. Tekst: Michael Falz Dabei liegt Deutsch in Polen klar im Trend: Zumindest die statistischen Daten zeugen davon, dass mit über 2,35 Millionen Lernern in keinem anderem Land auf der Erde so viele Menschen Deutsch lernen wie in Polen. Mehr noch: Auch an polnischen Schulen gibt es eine aus Sicht der Fremdsprache Deutsch positive Entwicklung, denn nach mehreren Jahren der Stagnation und des Rückgangs legten die Deutschlernerzahlen in diesem Schuljahr erstmals wieder um Schüler zu. Damit lernt ein Drittel (33.5%) aller polnischen Schüler Deutsch und es ist nach Englisch (86,2%) und weit vor Russisch (4,5%) und Französisch (2,3%) die am weitesten verbreitete Fremdsprache. (Alle Zahlen aus ORE, Raport, Warszawa 2011). In der Grundschule sind die Zahlen dagegen ernüchternder: Jenseits der Minderheitengebiete lernen nur gut Schüler (7% aller Erstklässler) jedes Jahr Deutsch als Fremdsprache, aber genau diese sollten keine Ausnahmen bleiben, zumal Deutsch in Polen traditionell einen guten Stand auch gerade in der Grundschule hatte. Deutsch hat gerade in Polen eine gute Chance Kinder zu motivieren, weil die direkte Anwendungsmöglichkeit der Nachbarsprache auf der Hand liegt: Die Nähe zum Nachbarland, der Empfang von deutschsprachigen Sendungen in Radio und TV, die ausländischen Touristen, die Polen täglich besuchen, aber auch die attraktiven touristischen Angebote der deutschsprachigen Länder all dies sind Anknüpfungspunkte, die Deutsch gerade für Kinder interessant machen. In ihrer Zukunft warten auf sie attraktive Stipendienangebote und ein nicht zu unterschätzender Arbeitsmarkt, der verlockende Angebote bietet. Damit Deutsch allerdings in Polen weiterhin eine Chance hat, sollte zunehmend die Sprachenfolge berücksichtigt werden: Für das effektive Erlernen von mehreren Fremdsprachen gilt nämlich, so haben Sprachwissenschaftler immer wieder festgestellt, dass Kinder mit der schwierigeren Fremdsprache beginnen sollten. Nur so ist es zu gewährleisten, so der Tenor sämtlicher Untersuchungen, dass sie bis zum Abitur mindestens zwei Fremdsprachen auf hohem Niveau beherrschen. Wenn sie mit Englisch begonnen haben, fehlt dann im Alter von 12 Jahren im polnischen Gymnasium häufig die Motivation für eine weitere Fremdsprache. Im zusammenwachsenden Europa, in dem hervorragende Englischkenntnisse neben anderen Schlüsselqualifikationen zur Grundausstattung eines Bewerbers auf dem europäischen Arbeitsmarkt gehören, kommt es künftig darauf an, wie gut man die zweite oder dritte Fremdsprache beherrscht. Junge Polen konkurrieren hier mit Esten, Briten, Slowenen und Niederländern sowie mit Bewerbern anderer Nationen. 6

6 Nicht erst seit der Forderung 1+2 der EU-Kommission (1 Muttersprache plus 2 Fremdsprachen) beginnt sich aus schulpolitischer Perspektive die Einsicht durchzusetzen, dass gerade Mehrsprachigkeit eine Antwort auf die europäische Kakophonie ist. Die Initiative Schulen: Partner der Zukunft (PASCH), bei der allein in Polen über 70 Schulen in einem weltweiten Netzwerk verbunden sind sowie die überaus erfolgreiche Deutsch-Wagen- -Tour, von der inzwischen schon über Deutschlerner vom Kindergarten bis zur Universität besucht worden sind, zeugen von konkreten Anstrengungen, die hinter diesem politischen Willen stehen. Wichtig wäre im Zusammenhang mit der Mehrsprachigkeit, dass man den europaweit sehr vorbildlichen polnischen Weg erste Fremdsprache ab Klasse eins nun konsequent weitergeht, indem man die zweite Fremdsprache ab Klasse vier unterrichtet und nicht erst obligatorisch ab der ersten Gymnasialklasse. Hier vergehen zwischen dem 6. und dem 13. Lebensjahr wichtige Jahre, die nicht für eine neu einzuführende zweite Fremdsprache genutzt werden. Methodisch wäre wichtig, immersiv zu lernen, das heißt, dass der Sachfachunterricht direkt in der Fremdsprache unterrichtet wird (CLIL), so dass man zum Beispiel im Physikunterricht auf Deutsch experimentiert, anstatt in der Muttersprache. Die Fremdsprache wird auf diese Weise direkt angewendet, man redet nicht mehr über sie sondern lernt in ihr. Idealerweise würde so der Fachunterricht in der ersten Fremdsprache unterrichtet und man hätte wieder Kapazitäten für den Unterricht der zweiten und dritten Fremdsprache frei. Dieser hohe Grad der Anwendung steigert auch die Motivation der Schüler. Vor einiger Zeit haben wir am Goethe Institut das Plakat Znam 100 niemieckich słów entwickelt. Auf 6 großen Plakaten, die die Themenbereiche Küche, Klasse, Stadt, Zimmer, Zoo und Zirkus beinhalten, werden 100 Dinge im Kontext abgebildet, die im Polnischen fast so wie im Deutschen heißen: Z.B. Zitrone (cytryna), Restaurant (restauracja) oder Giraffe (żyrafa) usw. Die Botschaft lautet hier, du beherrschst ja schon Deutsch und es ist ganz einfach! Daneben gibt es bei uns weitere interessante Angebote für den frühen Deutschunterricht, wie die Hans Hase Materialienpakete: In dreißig Einheiten führt diese Handspielpuppe Kinder ab 5 Jahren durchs Programm. Die Anschlussmaterialien für die Grundschule (bis Klasse 3) sind gerade in Arbeit Michael Falz Seit 2008 Experte für Unterricht am Goethe- -Institut in Polen, früher Dozent für DaF am Akademischen Auslandsamt der Universität Siegen. 7

7 Nowe narzędzia tworzenia europejskiej i krajowej polityki językowej Od wielu lat Unia Europejska obejmuje większość naszego kontynentu. Obszar ten zamieszkują ludzie reprezentujący różne narody i mówiący wieloma językami, w dodatku często zmieniający kraj, w którym żyją i pracują, oraz podróżujący po całej Europie, prywatnie i służbowo. Dlatego też kwestia funkcjonowania języków, edukacji językowej i wszystkiego, co z tym związane, znalazła uregulowania na szczeblu najważniejszych instytucji europejskich. Jakie konsekwencje wynikają z tego dla polskiej oświaty? Tekst: Paweł Poszytek Europejska polityka językowa, czyli zbiór luźno ze sobą powiązanych zaleceń, rekomendacji, rezolucji oraz innych dokumentów Unii Europejskiej i Rady Europy, w różnym stopniu i na rozmaite sposoby znajduje odzwierciedlenie w praktykach i legislacji poszczególnych krajów członkowskich. Chociaż obie instytucje europejskie od lat dążą do tego, w skrócie aby kraje w nich zrzeszone stosowały się do wspomnianych wytycznych, wynik tych starań nie jest w pełni satysfakcjonujący. Na przykład, wiele krajów nie ma jeszcze spójnej oficjalnej polityki czy też strategii językowej albo jak to niekiedy określa Komisja Europejska planu wielojęzyczności. W tym niezbyt chlubnym gronie znajduje się też Polska. Dodatkowo niektóre z tych wytycznych są błędnie interpretowane i w niewłaściwy sposób wykorzystywane w praktyce nauczania języków i w legislacji. W tej sytuacji grupa międzynarodowych ekspertów stworzyła rozwiązanie, które wyposaża poszczególne kraje w narzędzia do opracowania krajowych strategii językowych. Kwestia języków funkcjonujących w zjednoczonej Europie jest zagadnieniem regulowanym na poziomie instytucji ogólnoeuropejskich. W celu postawienia diagnozy sytuacji przeprowadzono w poszczególnych krajach, w tym w Polsce, badania stanu m.in. edukacji językowej. Celem działań instytucji europejskich jest doprowadzenie do tego, by we wszystkich krajach opracowano i wdrażano plany wielojęzyczności; narzędziami tworzenia polityki językowej są: Indeks, eseje krajowe oraz zbiór przykładów dobrej praktyki. 8

8 Projekt Europa Bogata Językami i jego narzędzia tworzenia polityki językowej Projekt Europa Bogata Językowo (Language Rich Europe LRE) jest realizowany przez konsorcjum ponad trzydziestu uznanych europejskich instytucji językowych pod kierownictwem British Council. W Polsce dane do badań w ramach tego projektu zbiera Fundacja Instytut Jakości w Edukacji, która jest jednocześnie członkiem grupy zarządzającej projektem oraz jego ewaluatorem we wszystkich krajach uczestniczących. W badaniu bierze udział dwadzieścia krajów i cztery regiony. Punktem wyjścia oraz głównym narzędziem badawczym jest Europejski Indeks Praktyk i Polityk Językowych (Extra, Yagmur, 2011). Indeks ten mierzy, za pomocą specjalnej ramy odniesienia, w jakim stopniu kraje europejskie stosują się do standardów i rekomendacji Unii Europejskiej i Rady Europy dla języków narodowych, obcych, regionalnych i języków mniejszości narodowych. Uwzględnia on siedem parametrów, są to: krajowe dane na temat języków; edukacja przedszkolna i szkolna; edukacja średnia; edukacja dorosłych zawodowa i wyższa; języki w biznesie, języki w mediach; języki w sferze publicznej i usługach. W odniesieniu do każdego z tych parametrów Indeks zawiera od kilkunastu do kilkudziesięciu pytań ankietowych,łącznie jest ich ponad dwieście. Na pytania dotyczące pierwszych trzech parametrów odpowiedzi udzielają eksperci w poszczególnych krajach, natomiast dane do pozostałych są zbierane w sposób bezpośredni. Na przykład w wypadku zagadnienia języków w biznesie na pytania ankietowe muszą odpowiedzieć dwadzieścia cztery firmy w każdym kraju, wybrane według klucza związanego z wielkością firmy, obszarem prowadzenia działalności i jej charakterem. Następnie zebrane dane są prezentowane w formie graficznej: Jak widać z powyższych wykresów, Profil przykładowego kraju X Języki w mediach Języki w biznezie Krajowe bazy danych dotyczące różnorodności językowej Języki w strefie publicznej i usługowej Profil przykładowego kraju Y Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Edukacja średnia Edukacja dorosłych - zawodowa i wyższa Zgodność ze standardami i dyrektywani europejskimi Kraj X Najwyższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi Najniższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi Języki w mediach Języki w biznezie wyniki badania będą przedstawione za pomocą serii wykresów porównujących efektywność polityk i praktyk w obszarach wyznaczonych przez europejskie rekomendacje. Wykresy te można na siebie nakładać, aby porównywać wyniki różnych krajów w odniesieniu do najlepszych praktyk, jak również w odniesieniu do obszarów wymagających poprawy. Na następnej stronie pokazano, jak takie porównanie może wyglądać. Wykresom będą towarzyszyć raporty krajowe opisujące specyfikę i kontekst danego kraju oraz zawierające opisy przykładów dobrej praktyki. Wszystkie te narzędzia mają skutkować wprowadzeniem tematyki ję- Krajowe bazy danych dotyczące różnorodności językowej Języki w strefie publicznej i usługowej Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Edukacja średnia Edukacja dorosłych - zawodowa i wyższa Zgodność ze standardami i dyrektywani europejskimi Kraj Y Najwyższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi Najniższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi 9

9 Języki w mediach Języki w biznezie Krajowe bazy danych dotyczące różnorodności językowej Języki w strefie publicznej i usługowej zykowej do szeroko pojętej debaty publicznej, zaś w efekcie końcowym mają być platformą tworzenia krajowych strategii wielojęzyczności. Poprzez współpracę decydentów z różnych sektorów edukacji, biznesu, sfery publicznej, mediów oraz stowarzyszeń imigrantów LRE umożliwi osiąganie wspólnych celów oraz będzie zachęcać, również na poziomie ogólnoeuropejskim, do dyskusji na tematy ważne dla społeczeństw w odniesieniu do zagadnienia języków. Tak więc zasadniczym celem LRE jest stworzenie pierwszego spójnego i przyjaznego dla użytkownika narzędzia, za pomocą którego będzie można porównywać, jak poszczególne kraje członkowskie radzą sobie z opracowaniem i wdrażaniem standardów i rekomendacji Rady Europy i Unii Europejskiej w legislacji oraz praktyce, we wszystkich kwestiach dotyczących języków. Oprócz prowadzenia własnych badań ankietowych LRE korzysta z istniejących już badań oraz rozszerza ich zakres, tak aby przedstawić spójny przegląd stanu funkcjonowania języków w wymienionych wyżej obszarach. Dzięki temu, że LRE przedstawia Teraz Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Edukacja średnia Edukacja dorosłych - zawodowa i wyższa Zgodność ze standardami i dyrektywani europejskimi Kraj X Kraj Y Najwyższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi Najniższy poziom zgodności ze standardami i dyrektywami europejskimi wyniki swoich badań za pomocą przejrzystego modelu ułatwiającego analizy porównawcze, zachęca w ten sposób sieć decydentów do angażowania się we wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań. Przedstawia również obywatelom UE informacje i ułatwia im śledzenie tego, jak poszczególne Wszystkie te narzędzia mają skutkować wprowadzeniem tematyki językowej do szeroko pojętej debaty publicznej, zaś w efekcie końcowym mają być platformą tworzenia krajowych strategii wielojęzyczności. kraje członkowskie wypadają na tle różnych wskaźników promowania wielojęzyczności. W tym sensie LRE ze swoimi narzędziami tworzy trwałą podstawę wyznaczającą standardy dotyczące tych kwestii. Należy dodać, że metodologia, na której opiera się LRE, została wcześnie z powodzeniem wykorzystywana w dotowanym przez UE projekcie MIPEX (Niessen, Huddleston, Citron, 2007). Należy jednak podkreślić, że Europejski Indeks Praktyk i Polityk Językowych i jego wizualizacja za pomocą zaprezentowanych wyżej grafów to nie jedyne narzędzie badania w ramach projektu LRE. Dla wyjaśnienia tej kwestii warto posłużyć się konkretnym przykładem. Otóż, chcielibyśmy się dowiedzieć, czy dany kraj wykorzystuje Europejski System Opisu Kształcenia Językowego (Coste, North, Sheils, Trim, 2003). Aby uzyskać odpowiedź, umieszcza się w ankiecie Indeksu pytania o to, czy ESOKJ jest podstawą tworzenia narzędzi oceniania kompetencji językowych wykorzystywanych w oficjalnym systemie edukacyjnym. Samo pytanie i odpowiedź twierdząca lub przecząca niewiele jeszcze mogą powiedzieć o systemie edukacyjnym w tym właśnie aspekcie, dlatego też, oprócz samej ankiety, w każdym kraju eksperci przygotowują esej, w którym opisany jest szczegółowo kontekst całej sytuacji w tymże właśnie kraju. W odniesieniu do naszego przykładu, jeśli odpowiedzi na pytania dotyczące ESOKJ będą pozytywne, w tym eseju znajdą się pogłębione informacje dotyczące kwestii, do jakich poziomów biegłości językowej, według skali ESOKJ, te narzędzia oceny w danym kraju się odnoszą. Esej krajowy może też dostarczyć informacji, czy system edukacyjny danego kraju w odniesieniu do ESOKJ jest spójny, na ile twórcy tego systemu świadomie nawiązywali do ESOKJ etc. Jeśli opisane praktyki i działania kraju w danym obszarze okażą się ciekawe i nowatorskie, rozwiązania te znajdą się w zbiorze przykładów dobrej praktyki LRE. Tak więc głównymi narzędziami tworzenia europejskiej i krajowej polityki 10

10 językowej stają się tu: Indeks, eseje krajowe oraz zbiór przykładów dobrej praktyki. Tym samym LRE inicjuje pozytywne i trwałe zmiany oraz pozwala decydentom z obszaru edukacji, biznesu, sfery publicznej i mediów: (I) podnieść świadomość rekomendacji Unii Europejskiej i Rady Europy; (II) dokonać oceny polityk i praktyk związanych z promowaniem wielojęzyczności, (III) lepiej zrozumieć dobre praktyki nauczania i uczenia się języków dla lepszej spójności społecznej i lepszego dialogu międzykulturowego, (IV) korzystać z pogłębionej współpracy i zaangażowania na rzecz ulepszania językowych polityk i praktyk. W konsekwencji LRE umożliwia decydentom wypracowanie planów działań na poziomie krajowym i regionalnym, aby ulepszyć politykę i praktykę językową. Mimo że kraje członkowskie UE odpowiednio zareagowały na rosnącą mobilność i migracje mieszkańców Europy, poprzez priorytetowe potraktowanie kwestii spójności społecznej oraz międzykulturowego dialogu, co ma swoje odzwierciedlenie w wielu rezolucjach i rekomendacjach, to jednak nie zawsze idzie to w parze z właściwymi strategiami i praktykami promującymi językową różnorodność i uczenie się języków. Instytucje ogólnoeuropejskie, takie jak Komisja Europejska, Parlament Europejski i Rada Europy, opracowały rekomendacje dla tworzenia krajowych i regionalnych strategii oraz podjęły wiele inicjatyw, aby zachęcać obywateli UE do nauki języków na wszystkich etapach ich życia. Jednak wdrażanie tych rekomendacji w poszczególnych krajach przebiega nierównomiernie, współpraca międzynarodowa na polu tworzenia polityk czy też strategii językowych wymaga licznych uzgodnień, a wymiana wiedzy i doświadczeń na tym polu do tej pory okazywała się niezbyt spójna i skoordynowana. LRE odpowiada na potrzebę większej spójności i umożliwia podjęcie wspólnego wysiłku. Celem jest wzajemne dzielenie się wiedzą i wspieranie współpracy pomiędzy różnymi sektorami oraz krajami w Europie, poprzez zbudowanie sieci wspomagającej proces tworzenia bądź ulepszania krajowych lub regionalnych praktyk i planów działań podejmowanych dla rozwijania wielojęzyczności. Te plany zostaną przedstawione w raporcie dla Komisji Europejskiej, co z kolei ma jej pomóc w dokonaniu oceny efektywności europejskiej polityki wielojęzyczności. Bibliografia: Coste, D., North, B., Sheils, J., Trim, J. (2003) Daniel Coste, B. North, Joseph Sheils, J.L.M. Trim, Europejski System Opisu Kształcenia Językowego, CODN, Warszawa Extra, G., Yagmur, K. (2011) Guus Extra, Kutlay Yagmur, Language Rich Europe Field Manual on Multilingual Policies and Practices in Europe, Babylon, Center for Studies of the Multicultural Society, Tilburg University, the Netherlands, Tilburg Extra, G., Yagmur, K., Vila, F. X., Pedra, M. G., Poszytek, P. (2011) Guus Extra, Kutlay Yagmur, F. Xavier Vila, M.G. Pedra, Paweł Poszytek, Report on the pilot studies in Poland and Spain, w: Guus Extra, Kutlay Yagmur, Language Rich Europe Field Manual on Multilingual Policies and Practices in Europe, Babylon, Center for Studies of the Multicultural Society, Tilburg University, the Netherlands, Tilburg Niessen, J., Huddleston, T., Citron, L. (2007) Jan Niessen, Thomas Huddleston, Laura Citron, Migration Integration Policy Index, British Council, London Poszytek, P. (w druku) Paweł Poszytek, Policy perspectives from Poland, w: The Common European Framework of Reference: European and global perspectives on cultural politics and educational influences, Michael Byram, Lynne Parmenter (ed.), Multinlingual Matters. Rada Europy (2003) Relating Language Examinations to the Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEF). Manual. Preliminary Pilot Version, Language Policy Division, Strasbourg Paweł Poszytek Prezes Zarządu Fundacji Instytut Jakości w Edukacji - ogólnopolska kampania społeczna współorganizowana przez FIJED 11

11 Wpływ reformy programowej na nauczanie języka niemieckiego w gimnazjum Konsekwencje problemy perspektywy Znajomość języków obcych jest dziś niezbędna do normalnego funkcjonowania w warunkach zjednoczonej Europy. Dotyczy to zarówno życia zawodowego, jak i prywatnego. Nacisk, jaki Unia Europejska kładzie na nauczanie języków, znajduje odzwierciedlenie w treści wielu dokumentów strategicznych dotyczących europejskich systemów edukacyjnych. Także polska reforma edukacji wychodzi naprzeciw nowym potrzebom. Wprowadzane zmiany wpływają m.in. na stan nauczania języka niemieckiego. Tekst: Anna Jaroszewska Języki obce priorytetem edukacji w UE Transformacja ustrojowa z przełomu lat 80. i 90. ubiegłego wieku w stosunkowo krótkim czasie doprowadziła Polskę do członkostwa w Radzie Europy (1991), później natomiast do jej włączenia w struktury Unii Europejskiej (2004). Możliwość przekroczenia bariery, jaką przez dziesięciolecia stanowiła żelazna kurtyna będąca wynikiem pojałtańskiego podziału Europy, stała się dla Polski i jej obywateli wielką szansą cywilizacyjną, a jednocześnie trudnym wyzwaniem: politycznym, gospodarczym oraz społeczno-kulturowym. Nie dziwi zatem fakt, że tak głęboka przemiana, jaka nastąpiła na skutek otwarcia na kulturę i gospodarkę zachodnioeuropejską w skrócie Nauczanie języków obcych jest traktowane w UE priorytetowo, o czym świadczą liczne dokumenty dotyczące tej dziedziny edukacji, wydawane zarówno na poziomie całej Wspólnoty, jak i w Polsce. Język niemiecki obecnie jest drugim, po angielskim, najchętniej wybieranym obowiązkowym językiem obcym w polskich szkołach. Pomocą w nauczaniu języka jest Europejskie Portfolio Językowe dla dzieci od 10 do 15 lat, obrazujące całość doświadczeń językowych danego ucznia. Wobec zmian dotyczących nauczania języków obcych jeszcze większego znaczenia niż dotąd nabiera kwestia przemyślanego wyboru podręcznika. 12

12 oraz zaangażowania się w jej współtworzenie, wywarła istotny wpływ także na współczesny obraz polskiej oświaty. Tę bowiem należało dostosować zarówno do nowych, dynamicznie narastających i zmieniających się potrzeb społecznych, jak i zupełnie nowych kontekstów edukacyjnych. Za jeden z takich kontekstów można uznać językowo- -kulturowy pluralizm wzrastający wraz z rozwojem takich zjawisk, jak globalizacja oraz wielo- i międzykulturowość. Niegdyś hermetycznie zamknięta, dziś Polska jest pełnoprawnym członkiem wspólnoty utworzonej przez 27 państw europejskich. Wspólnoty skupiającej w swoich granicach ok. 500 milionów obywateli różnych narodowości i wyznań. W granicach Unii Europejskiej i jej systemie formalnoprawnym obowiązują przy tym aż 3 alfabety i 23 języki urzędowe. Ponadto funkcjonuje tu ok. 60 innych języków regionalnych i mniejszościowych (Komisja Europejska, 2009: 5; Haarmann, 2010: 11 i n.). Taki stan rzeczy wskazuje jednoznacznie kierunek działań na rzecz propagowania polityki wielojęzyczności i plurilingwizmu, które ze szczególną intensywnością są podejmowane od czasów pamiętnego szczytu w Lizbonie w 2000 roku, kiedy to opracowane zostały wstępne założenia Strategii Lizbońskiej. W dokumencie tym nauczaniu i uczeniu się języków obcych nadano znaczenie priorytetowe, co zresztą wielokrotnie było artykułowane w kolejnych planach strategicznych Głęboka przemiana, jaka nastąpiła na skutek otwarcia na kulturę i gospodarkę zachodnioeuropejską oraz zaangażowania się w jej współtworzenie, wywarła istotny wpływ także na współczesny obraz polskiej oświaty. ukierunkowanych na modernizację czy też optymalizację tego obszaru edukacji. Przywołanie zapisów zawartych w jednej z takich strategii uświadamia, jak szczególne znaczenie przypisuje się językom i ich znajomości. W Komunikacie Komisji Wspólnot Europejskich (2008: 3) zatytułowanym Wielojęzyczność: atut dla Europy i wspólne zobowiązanie czytamy: Harmonijne współistnienie wielu języków w Europie jest wyraźnym symbolem aspiracji Unii Europejskiej do zjednoczenia w różnorodności jednego z kamieni węgielnych europejskiego projektu. Języki nie tylko określają tożsamość jednostki, stanowią również część wspólnego dziedzictwa. Mogą łączyć ludzi i być oknem na nowe kraje i kultury, sprzyjając w ten sposób wzajemnemu zrozumieniu. Skuteczna polityka wielojęzyczności może zwiększyć perspektywy życiowe obywateli, poprawić ich szanse na rynku pracy, ułatwić dostęp do usług i należnych im praw. Może ona również przyczynić się do solidarności, poprzez wzmocniony dialog międzykulturowy i spójność społeczną. Przy takim podejściu różnorodność językowa może stać się cennym atutem, a we współczesnym zglobalizowanym świecie jej znaczenie będzie rosło. Konkluzja taka stała się impulsem do opracowania szczegółowych postulatów i podjęcia na ich podstawie konkretnych działań, aby ów potencjał w pełni wykorzystać. Spośród nich warto przytoczyć postulat sztandarowy, który w znacznej mierze ukształtował również polski model kształcenia językowego. Chodzi o wdrożenie modelu język ojczysty plus dwa języki obce. 13

13 Reformy i pytania Nieunikniony w nowych warunkach cykl reform oświatowych, zapoczątkowanych w 1999 roku i kontynuowanych przez minione lata, nie tylko zmienił strukturę organizacyjną polskiego szkolnictwa, lecz przede wszystkim doprowadził do głębokich przemian w podstawach programowych dla poszczególnych przedmiotów. Szczególne znaczenie należy przypisać w tym względzie dwóm aktom normatywnym: Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. Nr 4 z 2009 r., poz. 17) oraz znowelizowanemu Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83 z 2007 r., poz. 562, z późn. zm.). Dzięki nim możliwe stało się wprowadzenie modelu język ojczysty plus dwa języki obce do systemu kształcenia ogólnego w Polsce. Nie są to wprawdzie jedyne przepisy prawne, które w trakcie reformy poddano gruntownej przebudowie. Zmiany dotyczyły także np. zapisów ustawy o systemie oświaty, przepisów dotyczących ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, zakresu warunków dopuszczenia do użytku szkolnego podręczników i programów nauczania, rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli czy Karty Nauczyciela, czego również należy być świadomym. Temat niniejszych rozważań obliguje jednak do tego, aby skoncentrować się na jednym, konkretnym obszarze problemowym. Jest nim problematyka nauczania Dzięki nowym rozporządzeniom możliwe stało się wprowadzenie modelu język ojczysty plus dwa języki obce do systemu kształcenia ogólnego w Polsce. języka niemieckiego w III etapie kształcenia (w gimnazjum). Wymaga ona bowiem odrębnego podejścia i dogłębnej analizy, która przyniesie odpowiedzi na nurtujące pytania, których nagromadziło się wiele, zwłaszcza w ostatnich trzech latach intensywnej reformy. Do kwestii zasadniczych należy zaliczyć z pewnością pytanie o sens wprowadzenia tak gruntownych zmian, pytania o trudności, jakie ze zmianami tymi wiązały się i w dalszym ciągu wiążą, a także o ich konsekwencje oraz efekty zarówno dla ucznia i nauczyciela, jak i dla przedmiotu nauczania, jakim jest język niemiecki. Określenie plusów i minusów nowej, zreformowanej rzeczywistości szkolnej w kontekście nauczania i uczenia się języka niemieckiego w gimnazjum nie jest jednak łatwe. Trudności pojawiają się 14

14 także przy próbie oszacowania perspektyw dla tego przedmiotu w gimnazjum. Celem niniejszego artykułu nie jest więc udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na powyższe pytania, jak i na wiele innych, równie ważnych, które tu nie padły. Celem jest natomiast wskazanie głównych obszarów problemowych w opisanej materii i opatrzenie ich możliwie obiektywnym komentarzem. Nadrzędną sprawą jest zaś wprowadzenie i zachęta do pogłębionej dyskusji na ten temat w środowiskach nauczycielskich. Bowiem to nauczycieli języka niemieckiego uznać należy za ekspertów w tym temacie. Ich doświadczenia i opinie, zwłaszcza skonfrontowane ze sobą, mogą okazać się kluczem do rozwiązania potencjalnych problemów i wypracowania niekiedy zupełnie nowych, optymalnych rozwiązań organizacyjnych, dydaktycznych czy wychowawczych. Rozwiązań, które przyniosą korzyści zarówno nauczycielom, jak i ich uczniom, umacniając tym samym status przedmiotu, którego ci nauczają/uczą się. Reforma programowa kształcenia językowego w polskim gimnazjum a nauczanie języka niemieckiego Pozycja języka niemieckiego w szkołach Etap kształcenia gimnazjalnego z pewnością nie pozostaje w oderwaniu od pozostałych progów edukacyjnych. Co więcej, dzięki reformie programowej jest z nimi silnie powiązany, a przez to jego znaczenie jest szczególne dla realizacji celów kształcąco- -wychowawczych wyznaczonych edukacji jako procesowi ciągłemu. Dotyczy to m.in. kształtowania kompetencji w zakresie porozumiewania się w językach obcych. Dzieje się tak dlatego, że w myśl założeń nowej podstawy programowej w gimnazjum następuje rozszerzenie oferty językowej. O ile bowiem już od pierwszej klasy szkoły podstawowej uczniowie obowiązkowo uczą się jednego (pierwszego) języka obcego, to w gimnazjum programowo zobligowani są kontynuować naukę tego języka. Jednocześnie mają obowiązek dokonać wyboru drugiego języka obcego nowożytnego, którego także będą się uczyć w ramach zajęć obowiązkowych przez następne trzy lata. Zasada obligatoryjności, którą wprowadza przedmiotowe rozporządzenie, wskazuje jednoznacznie na obowiązek kontynuacji nauki pierwszego języka obcego aż do ukończenia gimnazjum. W kontekście propagowania nauki języka niemieckiego sytuacją optymalną byłoby więc, aby to właśnie ten język był pierwszym nauczanym językiem obcym. Zakładając, że uczeń będzie zainteresowany ukończeniem szkoły ponadgimnazjalnej, stwarzałoby to szansę na wydłużenie okresu nauczania pierwszego języka obcego (niemieckiego?) do 12 lat w wypadku nauki w liceum lub lat 13, jeżeli uczeń zdecyduje się uczęszczać do czteroletniego technikum. Zawsze jednak byłoby to gwarancją nauczania/uczenia się języka, w tym przypadku niemieckiego, W kontekście propagowania nauki języka niemieckiego sytuacją optymalną byłoby więc, aby to właśnie ten język był pierwszym nauczanym językiem obcym. przez okres szkoły podstawowej i gimnazjum (9 lat). Od wielu czynników będzie jednak zależało, czy uczniowie podejmą decyzję o kontynuacji nauki języka (pierwszego i/lub drugiego) w szkole ponadgimnazjalnej czy też zdecydują się na wybór języka innego. 1 Warto w tym miejscu przytoczyć dane statystyczne dotyczące powszechności nauczania języków obcych w polskich szkołach. Według Głównego Urzędu Statystycznego (GUS 2011: ) w roku szkolnym 2010/2011 w szkołach podstawowych języka niemieckiego jako przedmiotu obowiązkowego uczyło się zaledwie (i aż) 9% ogółu uczniów. Zaledwie, gdyż języka angielskiego w tym czasie uczyło się 90,1% uczniów. Co więcej, w porównaniu z rokiem poprzednim odnotowano spadek uczących się języka niemieckiego prawie o dwa punkty procentowe, co uznać należy za stratę znaczącą. A przecież język niemiecki jest drugim po języku angielskim pod względem popularności przejawiającej się w liczbie uczących się go w szkole podstawowej w ramach kursu obowiązkowego. Popularność innych języków oscyluje w granicach do jednego procenta, jednak może ona okazać się pojęciem mylnym. Wiąże się to z dominacją lingua franka, jakim stał się w ostatnim czasie język angielski, co z kolei ma wpływ na dostępność w ofercie szkół podstawowych innych języków obcych. Dodać należy, 1. Mają zdecydować się na jeden z trzech możliwych wariantów w tym zakresie (zob. Ministerstwo Edukacji Nardowej, 2009: 14). 15

15 dostępność wyjątkowo ograniczoną. To zaś zwraca uwagę na pierwszy problem, jakiego reforma nie była w stanie rozwiązać, a być może przyczyniła się nawet do jego umocnienia. Problem ten dotyczy, wydaje się, niewystarczającej popularyzacji języka i kultury Niemiec nie tylko wśród społeczeństwa polskiego, lecz przede wszystkim w kręgach polskich samorządowców, od których bardzo wiele w tej materii zależy. Taki stan rzeczy w naturalny sposób musi znaleźć przełożenie na liczbę uczących się poszczególnych języków w III etapie edukacyjnym. Tu także jest widoczna dominacja języka angielskiego nad innymi językami (89,5% ogółu uczniów w roku 2010/2011). W stosunku do liczby gimnazjalistów uczących się języka niemieckiego nie jest to jednak tak znaczna dominacja jak w wypadku szkoły podstawowej. W gimnazjum języka niemieckiego jako przedmiotu obowiązkowego w tym samym okresie uczyło się już 53,4% ogółu uczniów, co z kolei dla innych języków jest wartością nieosiągalną. Co więcej, w stosunku do roku poprzedniego liczba uczących się języka niemieckiego wzrosła o 15,3%. Pocieszające okazują się także wskaźniki ilościowe odnoszące się do popularności języków obcych nauczanych w ramach przedmiotu dodatkowego, np. w ramach godzin dyrektorskich. W tym bowiem wypadku język niemiecki wiedzie prym i staje się konkurencyjny nawet dla języka angielskiego. Widać to zwłaszcza W gimnazjum języka niemieckiego jako przedmiotu obowiązkowego w tym samym okresie uczyło się już 53,4% ogółu uczniów. na przykładzie gimnazjów, gdzie w roku 2010/2011 pułap popularności dla tego języka osiągnął 16,9% ogółu uczących się, podczas gdy językiem angielskim zainteresowało się 5,3% uczniów. Przewaga, choć już nie tak znacząca, utrzymuje się w tym zakresie również w szkołach ponadgimnazjalnych. Jeśli zestawić te dane z informacjami na temat liczby uczących się poszczególnych języków w szkołach wyższych, gdzie angielski ponownie staje się językiem najpowszechniejszym, osiągając wskaźnik 36,1% ogółu studentów w roku 2010/ (drugi w kolejności język niemiecki 5,9%), to za wysoce prawdopodobną należy uznać tezę, iż to właśnie III etap edukacyjny jest etapem kluczowym dla kształcenia językowego. Jest to też moment, w którym najwięcej można uczynić dla umocnienia pozycji języka niemieckiego jako przedmiotu szkolnego, ale także jako konkretnej kompetencji polskiego ucznia, później zaś studenta i pracownika. Nowe lekcje języków obcych? Koncentrując się na kształceniu językowym w trzyletnim gimnazjum, można wskazać na inny problem, z którym przychodzi borykać się nauczycielom. Przede wszystkim zaś uczniom, którzy mieli szansę rozpocząć naukę języka niemieckiego w szkole podstawowej i w gimnazjum są zobligowani tę naukę kontynuować. Chodzi tu o ciągłość nauczania, która, jak już powiedziano, jest w podstawie programowej wartością szczególnie mocno artykułowaną. W podstawie programowej, jak i w komentarzu wystosowanym do niej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN 2009: 15) problem ten zdaje się być bagatelizowany. Według ustawodawcy recepta na zachowanie tej ciągłości jest bardzo prosta: Uczeń przechodzący na kolejny etap edukacyjny (ze szkoły podstawowej do gimnazjum; z gimnazjum do liceum) powinien mieć możliwość kontynuacji nauki języka wybranego na wcześniejszym etapie oraz powinien uczyć się w grupie osób reprezentujących zbliżony poziom umiejętności językowych. Spełnienie tych warunków wymaga przyjęcia w gimnazjum i liceum odpowiednich rozwiązań organizacyjnych. Najefektywniejszy sposób polega na wyłączeniu zajęć językowych z typowego systemu klasowo-lekcyjnego i przydzielaniu uczniów do grupy językowej niezależnie od przydziału do klasy. Idąc na lekcję języka obcego, uczeń spotyka kolegów z różnych klas, którzy reprezentują podobny do niego poziom znajomości języka obcego. Dodatkową zaletą takiego sposobu zorganizowania kształcenia językowego jest fakt, iż uczniowie mają okazję poznania szerszego grona kolegów, co ułatwia zawieranie znajomości i przyjaźni nie tylko w klasie, ale i na poziomie całego rocznika. Możliwe są bardzo różne rozwiązania organizacyjne. Ważna jest świadomość, że można odejść od systemu klasowo-lekcyjnego oraz że możliwy jest podział np. czterech klas na sześć grup czy dwóch klas na cztery grupy. Daje to obniżenie liczebności grup i sprzyja bardziej efektywnej nauce, a także bywa korzystniej- 2. Dot. obowiązkowego lektoratu z języka obcego, na który student jest zobligowany uczęszczać. 16

16 sze ekonomicznie od tradycyjnego podziału klas na połowy. Jeśli przy tym organ prowadzący uzależnia budżet szkoły/liczbę godzin dydaktycznych od liczby uczniów, to takie planowanie jest tym bardziej uzasadnione. Relatywnie więcej godzin może być wtedy przeznaczonych na wsparcie uczniów tego potrzebujących czy atrakcyjną ofertę dodatkową szkoły. W roku 2005 Najwyższa Izba Kontroli opublikowała informację o przeprowadzonej kontroli warunków nauczania języków obcych w szkołach publicznych. Wskazano wówczas na wiele nieprawidłowości. Wśród nich znalazły się: brak realnej możliwości kontynuowania nauki języka obcego na poziomie odpowiadającym rzeczywistym kompetencjom ucznia oraz brak w zasobach kadrowych wystarczającej liczby nauczycieli posiadających wymagane kwalifikacje, którzy mogliby powstające na tym gruncie potrzeby zaspokoić. Czy po upływie 5 6 lat od przywołanej kontroli sytuacja ta się poprawiła? Czy proponowane przez MEN rozwiązania, choć z pewnością słuszne, można w pełni zaimplementować do praktyki szkolnej, dziś przecież w nieco bardziej złożonej rzeczywistości edukacyjnej? Wstępna diagnoza aktualnego stanu rzeczy wzbudza pewne wątpliwości w tym zakresie. Uwadze tej nadać należy jednak charakter pytania otwartego. Ranga problemu jest bowiem na tyle znacząca, że odpowiedź winna być udzielona na podstawie opinii samych nauczycieli, którzy problem niejednorodności kompetencyjnej w grupie swoich uczniów prawdopodobnie w dalszym ciągu napotykają. Ważne dokumenty Powyższe rozważania kierują uwagę na inne aspekty, które Teraz dzięki reformie programowej mogły zaistnieć także w polskim wymiarze kształcenia językowego. Nowa podstawa programowa w zakresie nauczania języków obcych nawiązuje np. do niezwykle ważnego dokumentu, jakim jest Europejski System Opisu Kształcenia Językowego (zob. Rada Europy 2003). Dokument ten wyraża politykę językową Rady Europy, która w ramach swojej działalności dąży do ujednolicenia dyrektyw dotyczących nauczania języków obcych w krajach europejskich. ESOKJ z jednej strony stanowi bazę wyjściową w procesie tworzenia programów oraz podręczników do nauki języków obcych w całej Europie, z drugiej zaś na jego podstawie są opracowywane również międzynarodowe egzaminy językowe. Znajomość tego dokumentu jest więc dla nauczyciela-filologa niezbędna. Może być bowiem użyteczna na etapie konstruowania testów diagnostycznych/różnicujących, których wprowadzenie jest po prostu konieczne, aby choć w części wyeliminować problem niejednorodności kompetencyjnej wśród uczniów. Jest to o tyle ważne, że nawet w podstawie programowej zostały zróżnicowane poziomy nauczania (poziom III.0 dla początkujących oraz poziom III.1 na podbudowie wymagań dla II etapu edukacyjnego). Skonstruowanie podstawy programowej na podstawie skal kompetencji językowych (i nie tylko) opracowanych w ESOKJ jest więc jeszcze jednym dowodem na to, że polska polityka językowa staje się w coraz większym stopniu spójna z polityką wielojęzyczności prowadzoną w ramach UE. Tym bardziej że ESOKJ stanowi też podstawę sytemu egzaminowania tak w zakresie końcowego testu gimnazjalnego, który w bieżącym roku w pełni się ukonstytuuje, jak i egzaminu maturalnego. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku część dotycząca języków obcych ma charakter obowiązkowy. Świadomość nowych przepisów, jakie będą obowiązy- 17

17 wały, a nawet już obowiązują w tym zakresie od roku szkolnego 2011/2012, jest w tym przypadku niezwykle ważna aktualne informatory egzaminacyjne są udostępnione na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (http://www.cke. edu.pl/index.php). Na tej stronie zamieszczono ponadto opisy procedur egzaminacyjnych, przykładowe arkusze egzaminu gimnazjalnego oraz wiele innych ważnych dla nauczyciela informacji i pomocy. Znalazło się tam również zaproszenie do wzięcia udziału w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym: Diagnoza Kompetencji Gimnazjalistów, którego termin realizacji przypada na 7 9 grudnia 2011 roku. Paszport językowy Na podstawie Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego zostało skonstruowane szczególnie cenne narzędzie samooceny i autoewaluacji, którym dla etapu kształcenia gimnazjalnego jest Europejskie Portfolio Językowe dla dzieci od 10 do 15 lat 3. Ten swoisty paszport językowy, będący zapisem wiedzy, doświadczeń i sukcesów w zakresie znajomości języków obcych i różnych kultur, zgromadzonych przez ucznia na długiej ścieżce kształcenia szkolnego i Europejskie Portfolio Językowe dla dzieci od 10 do 15 lat. Ten swoisty paszport językowy, będący zapisem wiedzy, doświadczeń i sukcesów w zakresie znajomości języków obcych i różnych kultur, zgromadzonych przez ucznia na długiej ścieżce kształcenia szkolnego i pozaszkolnego. pozaszkolnego, może stanowić istotne wsparcie także dla działań nauczyciela. Warto jednak postawić pytanie o zakres użycia EPJ np. na lekcjach języka niemieckiego w gimnazjum oraz o świadomość i kompetencje uczniów oraz nauczycieli w tym zakresie. Na tym etapie kształcenia uczniowie zgromadzili już pewien bagaż doświadczeń, zdobyli też określone kompetencje ję- zykowo-kulturo- we. Jednocześnie mają przed sobą perspektywę długoletniego ich wzbogacania i rozwoju. Adnotacje na temat języka niemieckiego (także innych języków) mogą więc okazać się ważne zarówno w danej chwili, jak i w liceum czy w okresie studiów. Wdrożenie uczniów do korzystania z EPJ jest priorytetem, którego realizacja nierzadko przypada na czas nauki w gimnazjum. Niewskazane wydaje się zatem rezygnowanie z potencjału, jaki narzędzie to wnosi bądź może wnosić w proces kształcenia, zwłaszcza gdy pojawia się szansa uzupełnienia biografii językowej o kolejne certyfikaty językowe, do których uzyskania uczeń powinien być zawsze motywowany. Znaczenie wyboru podręcznika Niewątpliwym atutem reformy są zmiany, dzięki którym nauczyciele języków obcych zyskują swego rodzaju autonomię w swojej pracy, a jednocześnie położony zostaje nacisk na realizowanie przez nich zasady podmiotowości w nauczaniu. Dostęp do zróżnicowanej oferty podręczników i programów nauczania, jak również możliwość wykorzystania w procesie dydaktyczno-wychowawczym nowych technologii czy alternatywnych modeli prowadzenia zajęć otwierają przed nauczycielem (oraz przed uczniami) nowe możliwości rozwoju. Dotyczy to tak kompetencji stricte językowych, jak i umiejętności uczenia się czy chociażby nabywania wiedzy kulturowej, a także kształtowania postaw prospołecznych, w tym postawy otwartości wobec inności (etnicznej, wyznaniowej, językowej, kulturowej itd.). Kolejnym obszarem problemowym będzie w tym kontekście oferta podręczników i innych materiałów nauczania. Czy nauczyciele są świadomi zagrożeń i potencjału, jakie wiążą się z wyborem podręcznika? Czy zdają sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka ciąży na nich w momencie dokonywania wyboru konkretnego tytułu? Na ile są oni kreatywni, planując i przeprowadzając swoje lekcje, i na ile świadomi możliwości zróżnicowania sposobów ich przeprowadzenia? Są to kwestie wymagające, jak wiele innych, dogłębnej analizy wspartej na subiektywnych opiniach samych nauczycieli. Ci bowiem mogą wskazać na pewne braki czy trudności zarówno swoje, jak i swoich kolegów. Jednocześnie ich spostrzeżenia 3. Szczegółowy opis i zasady użycia EPJ przedstawione zostały na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji (zob. 18

18 mogą być źródłem nowej wiedzy i dowodem na to, że z pozoru trudne problemy mogą mieć niekiedy proste rozwiązania, czego oczywiście nie można przyjąć za regułę. Zamiast podsumowania Nowa podstawa programowa w zakresie nauczania języków obcych nowożytnych w III etapie edukacyjnym jest niewątpliwie krokiem w kierunku poprawy jakości kształcenia językowego w Polsce. W żaden sposób nie wartościuje ona poszczególnych języków. To zaś współgra z postulatem poszanowania pluralizmu języków i kultur, do których dostęp, przynajmniej w świetle regulacji prawnych, jest równy. Język niemiecki ma zatem takie same szanse stać się językiem pożądanym i w konsekwencji nauczanym, jak i inne języki. Wszelkie inne okoliczności pozaprawne, które rozpatrywać należy raczej w kategoriach trendu globalnego, sprawiają, że zajmuje on drugą pozycję, za językiem angielskim. Stan taki potęguje zatem potrzebę intensyfikacji działań na rzecz popularyzacji języka i kultury niemieckiego obszaru językowego (DACHL). Istotnym warunkiem wykorzystania potencjału nowej podstawy programowej i uzupełniających ją aktów prawnych jest przede wszystkim zachowanie postulowanej ciągłości nauczania, jak również zrealizowanie wszelkich zaleceń ministerialnych dotyczących organizacji procesu dydaktycznego. Jak wiadomo, podstawa programowa stanowi jednak tylko ramy, których wypełnieniem powinien być nauczyciel oraz wspierająca go placówka oświatowa. Stąd też to w kompetencjach nauczycielskich oraz w aktywnej postawie dyrektora szkoły upatrywać należy szansy na rzetelne zrealizowanie jej Teraz założeń. III etap edukacyjny ma charakter przejściowy, w pewnym sensie przesądzający o dalszej ścieżce edukacyjnej ucznia. Dotyczy to także dalszego kształcenia językowego. Jeżeli zatem jednym z języków nauczanych w gimnazjum jest właśnie niemiecki, to należy dołożyć wszelkich starań, aby pozytywna motywacja ucznia wobec tego języka, a jednocześnie jego osiągnięcia w tym zakresie były jak największe. Nie stanowi to co prawda gwarancji, że językiem tym uczeń będzie się interesował w przyszłości. Daje jednak na to nadzieję. Bibliografia: Główny Urząd Statystyczny (2011) Mały Rocznik Statystyczny Polski, Zakład Wydawnictw Statystycznych, Warszawa Haarmann H. (2010) Harald Haarmann, Die Sprachenlandschaft Europas, w: Uwe Hinrichs (red.), Handbuch der Eurolinguistik, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2010, s Komisja Europejska (2009) Wielojęzyczność. Ku wzajemnemu zrozumieniu, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg Komisja Wspólnot Europejskich (2008) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Wielojęzyczność: atut dla Europy i wspólne zobowiązanie, COM(2008), 566 wersja ostateczna. Tłumaczenie z oryginału: Multilingualism: an asset for Europe and a shared commitment, {SEC(2008) 2443}, {SEC(2008) 2444},{SEC(2008) 2445}, Bruksela, Ministerstwo Edukacji Narodowej (2009) Podstawa programowa z komentarzami, tom 3 Języki obce w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa Najwyższa Izba Kontroli (2005) Informacja o kontroli warunków nauczania języków obcych w szkołach publicznych, Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego NIK, Warszawa Rada Europy Daniel Coste, Brain North, Joseph Sheils, John Trim, Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie, Wydawnictwo CODN, Warszawa Tłumaczenie z oryginału: Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment, Council of Europe, Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, Dz. U. Nr 4 z 2009 r., poz. 17. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, Dz. U. Nr 83 z 2007 r., poz. 562, z późn. zm. Anna Jaroszewska Doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Adiunkt w Zakładzie Glottodydaktyki na Wydziale Neofilologii UW oraz pracownik dydaktyczny Instytutu Goethego w Warszawie. Egzaminator maturalny OKE. 19

19 Uczeń 2012 w szkole ponadgimnazjalnej, czyli jak nauczać języków obcych po reformie Dwie ostatnie dekady to lata radykalnej transformacji, zarówno politycznej, jak i gospodarczej naszego kraju. W ślad za tymi zmianami musi nadążać system edukacji, by móc przygotować młodych ludzi do życia w zjednoczonej, otwartej Europie. Reforma dotyczy także nauczania języków obcych. Tekst: Sylwia Mróz-Dwornikowska Język warunkiem powodzenia Na skutek przemian ustrojowych i gospodarczych z jednej strony Polska wstąpiła do struktur unijnych, co zaowocowało otwarciem granic, zwiększeniem kapitału zagranicznego w naszej gospodarce i rozwojem sektora turystycznego. Z drugiej zaś strony przed Polakami otworzyły się nowe perspektywy: rozwijania własnych firm za granicami naszego kraju, możliwości kształcenia się w najlepszych szkołach i uczelniach, odbywania praktyk w największych firmach i instytucjach i w końcu szansa na sukces zawodowy w krajach Unii Europejskiej. Podjęcie jakiejkolwiek aktywności w krajach unijnych oraz posługiwanie się technologiami komunikacyjno-informacyjnymi wymaga jednak od młodych ludzi biegłej znajomości języków obcych. Nowe oblicze języków obcych Język obcy przestał więc być jedynie kolejnym przedmiotem szkolnym, a jego opanowanie stało się jedną z kluczowych w skrócie Życie w nowych warunkach społecznych i gospodarczych wymaga od młodych ludzi nowych umiejętności, w tym znajomości języków obcych. Polski system oświaty jest otwarty na zmiany, o czym świadczy wprowadzenie reformy edukacji. Zmiany obejmą m.in. podstawy nauczania języków obcych, rozkład godzin lekcyjnych oraz zasady przeprowadzania egzaminów po każdym etapie kształcenia. 20

20 umiejętności, pozwalającą młodemu człowiekowi na poznawanie nowych kultur, zrozumienie różnic między poszczególnymi nacjami, nawiązywanie relacji z innymi ludźmi, komunikowanie się z nimi i wreszcie wyrażanie własnych myśli i poglądów. Podstawowym celem nauki języka obcego jest więc obecnie skuteczne porozumiewanie się w mowie i piśmie. Polski system edukacyjny nie mógł pozostać obojętny na tak dynamicznie zachodzące zmiany, co zaowocowało wdrożeniem w 2009 roku reformy programowej. Objęła ona wszystkie poziomy nauczania: począwszy od pierwszej klasy szkoły podstawowej, poprzez pierwszą klasę gimnazjum, na teście sprawdzającym znajomość języków obcych na zakończenie trzeciej klasy gimnazjum skończywszy. Test ten będzie sprawdzał umiejętności i wiedzę uczniów zgodnie z zapisami nowej podstawy programowej, jako że jej treści zostały sformułowane w języku wymagań edukacyjnych i zawierają standardy egzaminacyjne. Na nowo, czyli po europejsku Ujęty w podstawie programowej na każdym etapie edukacyjnym opis wymagań nauczania języka obcego jest ściśle skorelowany z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie. Dokument ten został opracowany na zlecenie Rady Europy i opublikowany w 2001 roku. Polecany jest przez Radę Unii Europejskiej, a jego założenia zostały uwzględnione w koncepcji ramowej Paszportu Europejskiego; został także przejęty do narodowych ramowych programów nauczania. Dokument ten porządkuje w sposób zasadniczy nauczanie języków obcych poprzez określenie sześciu poziomów biegłości językowej: poziom podstawowy (A1, A2), poziom samodzielności (B1, B2) oraz poziom biegłości (C1, C2), które zostały uwzględnione w egzaminach zewnętrznych oraz są wykorzystywane w kontekście oceny poziomu biegłości językowej uczących się języka obcego. Po wprowadzeniu zmian w 2009 roku pierwszy język obcy jest nauczany od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Uczeń gimnazjum kontynuuje naukę tego języka zgodnie z zapisami podstawy programowej III.1 (wymagania zbliżone do poziomu A2) oraz rozpoczyna od podstaw naukę drugiego języka obcego, z uwzględnieniem treści podstawy programowej III.0. Zgodnie z założeniem Ministerstwa Edukacji Narodowej jednym z tych języków ma być język angielski. Jeżeli uczeń nie uczył się go w szkole podstawowej, powinien rozpocząć jego naukę w gimnazjum. Zmiany w szkołach W roku 2012 reforma programowa zostanie wprowadzona w szkołach ponadgimnazjalnych, w których naukę rozpoczną pierwsi absolwenci gimnazjów kształ- 21

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Egzamin gimnazjalny od 2012 roku

Egzamin gimnazjalny od 2012 roku Egzamin gimnazjalny od 2012 roku Podstawy prawne przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego od 2012 roku 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty 2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Informacja o kształceniu cudzoziemców w polskim systemie oświaty

Informacja o kształceniu cudzoziemców w polskim systemie oświaty Informacja o kształceniu cudzoziemców w polskim systemie oświaty Warunki podejmowania nauki przez cudzoziemców w polskich szkołach są określone przepisami art. 94a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych

Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Podnoszenie jakości nauczania języków obcych na I,II i III etapie edukacyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów defaworyzowanych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

KURATORIUM OŚWIATY W OPOLU ul. Piastowska 14, 45-082 Opole

KURATORIUM OŚWIATY W OPOLU ul. Piastowska 14, 45-082 Opole KURATORIUM OŚWIATY W OPOLU ul. Piastowska 14, 45-082 Opole tel.: (77) 452-45-68, 452-49-20 e - mail:kontakt@kuratorium.opole.pl fax: (77) 452-49-21, 452-44-17 http://www.kuratorium.opole.pl NIP: 754-11-56-220

Bardziej szczegółowo

Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego. w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum

Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego. w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum Innowacja pedagogiczna w nauczaniu języka angielskiego w wersji rozszerzonej na poziomie gimnazjum 1) Tytuł innowacji: ENGLISH the way to success. 2) Rodzaj innowacji: Programowa 3) Miejsce realizacji:

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY Ruch Społeczny Obywatele dla Edukacji NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY REKOMENDACJE opracowane na podstawie dokumentu Porozumienie dla Edukacji www.obywateledlaedukacji.org CZERWIEC

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

najważniejsze kierunki zmian

najważniejsze kierunki zmian Edukacja językowa dla przyszłości najważniejsze kierunki zmian Anna Czura Uniwersytet Wrocławski Edukacja językowa dla przyszłości Gdańsk Przyszłość ść? WCZORAJ DZIŚ JUTRO WCZORAJ Dwudziestolecie międzywojenne

Bardziej szczegółowo

Analiza potrzeb kształcenia przedmiotów zawodowych w szkołach branży samochodowej, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania zawodowego języka obcego

Analiza potrzeb kształcenia przedmiotów zawodowych w szkołach branży samochodowej, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania zawodowego języka obcego INTERCAR, project no. 2010-1-PL1-LEO05-11556 Analiza potrzeb kształcenia przedmiotów zawodowych w szkołach branży samochodowej, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania zawodowego języka obcego Jak wynika

Bardziej szczegółowo

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM Rok akademicki 2002/2003 jest drugim rokiem reformy nauczania języków obcych na lektoratach na Uniwersytecie Warszawskim.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA W ZSZ NR 1 IM. WŁADYSŁAWA KORŻYKA W RYKACH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Wstęp Po dokonaniu analizy wyników egzaminu maturalnego z polskiego,matematyki,języka

Bardziej szczegółowo

poz. 24), ta kwestia była uregulowana jedynie w stosunku do uczniów zmieniających typ szkoły publicznej.

poz. 24), ta kwestia była uregulowana jedynie w stosunku do uczniów zmieniających typ szkoły publicznej. Uzasadnienie Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych warunków przechodzenia ucznia ze szkoły publicznej lub szkoły niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej jednego

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Opracowanie: mgr Lidia Owczarczak mgr Maria Staszak mgr Iwona Wołowiec Śrem 2015 Wstęp Integracja Polski z Unią Europejską jest tematem wielu opracowań i

Bardziej szczegółowo

Monika Pskit. doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. monika.pskit@rodon.radom.pl

Monika Pskit. doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. monika.pskit@rodon.radom.pl Monika Pskit doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli monika.pskit@rodon.radom.pl Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 sierpnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Rok Szkoły Zawodowców

Rok Szkoły Zawodowców PODSTAWOWE KIERUNKI REALIZACJI POLITYKI OŚWIATOWEJ PAŃSTWA w roku szkolnym 2014/15 Rok Szkoły Zawodowców 1. Wspieranie rozwoju dziecka młodszego na I-szym i kolejnych etapach edukacyjnych w związku z obniżeniem

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

3. Krótki opis nowatorskich rozwiązań organizacyjnych oraz metodycznych:

3. Krótki opis nowatorskich rozwiązań organizacyjnych oraz metodycznych: Opis innowacji Zostać przedsiębiorczym program z program edukacyjny z multimedialnym pakietem dydaktycznym 1. Tytuł innowacji: Projekt Zostać przedsiębiorczym program edukacyjny z multimedialnym pakietem

Bardziej szczegółowo

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA SKUTECZNA, PRZYJAZNA I NOWOCZESNA. Ministerstwo Edukacji Narodowej KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO

EDUKACJA SKUTECZNA, PRZYJAZNA I NOWOCZESNA. Ministerstwo Edukacji Narodowej KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO Ministerstwo Edukacji Narodowej REFORMA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLACZEGO JEST POTRZEBNA? Jeśli chcemy obniŝyć wiek szkolny, to trudno o lepszy moment tys. 400 390 380 370 360 350 340 330 320 Liczba

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę dysleksja MJN-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Instytut Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Głównym celem szkoleń realizowanych przez BD Center w ramach Instytutu Kształcenia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju:

Wyniki sprawdzianu zewnętrznego klas szóstych uczniów SP10 w latach 2008-2012 na tle miasta, województwa, kraju: Efekty różnorodnych działań przygotowujących uczniów do sprawdzianu zewnętrznego analiza oferty zajęć wspierających oraz materiałów przygotowywanych przez nauczycieli Dzięki zaangażowaniu nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki

Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki Ełk/Olsztyn 27 i 28 sierpnia 2014 r. EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Środki dydaktyczne wykorzystywane w nauczaniu dzieci. zabaw językowych w procesie nauczania Motywowanie dzieci do nauki języka obcego

Środki dydaktyczne wykorzystywane w nauczaniu dzieci. zabaw językowych w procesie nauczania Motywowanie dzieci do nauki języka obcego Nauczyciele języków obcych szkół podstawowych Nauczanie języka obcego w edukacji wczesnoszkolnej TREŚCI: Psychorozwojowe uwarunkowania wczesnej edukacji językowej Rozwój sprawności receptywnych i produktywnych

Bardziej szczegółowo

Dr. Stefanie Hildebrandt Dr. Marek Fiałek. Szczecin, 07.11.2013

Dr. Stefanie Hildebrandt Dr. Marek Fiałek. Szczecin, 07.11.2013 Badanie dotyczące nauczania języka polskiego w Meklemburgii Pomorze Przednie z uwzględnieniem merytorycznie uzupełniających się w przebiegu ścieżki edukacyjnej ofert nauczania języka Dr. Stefanie Hildebrandt

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 Przyjęty 27 sierpnia na posiedzeniu Rady Pedagogicznej wdrożony do realizacji w roku szkolnym 2015/2016 Poznań 2015 Wewnątrzszkolne Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Tworzenie podstawowej

Tworzenie podstawowej Tworzenie podstawowej Tworzenie podstawowej i dodatkowej dokumentacji pedagogicznej w oparciu o nową podstawę programową i dodatkowej dokumentacji pedagogicznej w oparciu o nową podstawę programową Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami organów prowadzących powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy

Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami organów prowadzących powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy Kuratorium Oświaty w Gdańsku Wnioski z nadzoru pedagogicznego w szkołach/placówkach kształcących w zawodach w województwie pomorskim Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna)

Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna) Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna) Gimnazjum AA jest dużą, w jednym roczniku 4-5 oddziałów, szkołą wielkomiejską. Wyniki

Bardziej szczegółowo

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole

E ro r pean L anguage L abel zyki Obce w Szkole European Language Label Języki Obce w Szkole Krótko o konkursie ELL 1. Certyfikat przyznawany jest projektom promującym nowatorskie inicjatywy dotyczące nauczania i uczenia się języków, wyróżnia innowacyjne

Bardziej szczegółowo

Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum

Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum Od 1 września 2012 roku obowiązuje nowa struktura szkolnictwa ponadgimnazjalnego. Oto krótka ściągawka dla gimnazjalistów i ich rodziców. Z dniem 1 września

Bardziej szczegółowo

Do projektu z 19.03.2015 r. Uzasadnienie

Do projektu z 19.03.2015 r. Uzasadnienie Do projektu z 19.03.2015 r. Uzasadnienie Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Edukacji Narodowej

Ministerstwo Edukacji Narodowej Olsztyn dn. 10 września 2014 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej Al. J. C. Szucha 25, 00-918 Warszawa Sprawa: Uwagi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadry Kierowniczej Oświaty dotyczące projektu z dnia.2014

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass. Suwałki 09/04/2010

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass. Suwałki 09/04/2010 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Suwałki 09/04/2010 Europass obejmuje portfolio 5 dokumentów funkcjonujących w takiej samej formie na obszarze UE, w Islandii, Norwegii, Lichtenstainie

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian dla uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej w nowej formule egzaminacyjnej. od roku szkolnego 2014/2015

Sprawdzian dla uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej w nowej formule egzaminacyjnej. od roku szkolnego 2014/2015 Sprawdzian dla uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej w nowej formule egzaminacyjnej od roku szkolnego 2014/2015 Nowa formuła sprawdzianu w aspekcie prawnym Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2007

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Żórawinie

Szkoła Podstawowa w Żórawinie Szkoła Podstawowa w Żórawinie SORE Sabina Żuchelkowska Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny? Potrzeby nauczycieli Podczas spotkania z Panią Dyrektor SP w Żórawinie,

Bardziej szczegółowo

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Agnieszka Luck, Kinga Motysia Krajowe Centrum Europass Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU

UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu w języku polskim angielskim UCZELNIANY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W SANDOMIERZU Załącznik do procedury nr USZJK-II KARTA

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Walczak Dyrektor Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno - Społecznych i Szkoleń

Arkadiusz Walczak Dyrektor Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno - Społecznych i Szkoleń Wdrożenie podstawy programowej kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, ze szczególnym uwzględnieniem II i IV etapu edukacyjnego, Warszawa maja 202 r. Arkadiusz Walczak Dyrektor Warszawskiego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne ZS Narewka ZS Narewka 2014 O wyborze szkoły i zawodu uczeń szkoły gimnazjalnej może oczywiście zdecydować samodzielnie, zdarza się jednak, że wyboru dokona pod wpływem innych osób, sytuacji, czy tez okoliczności.

Bardziej szczegółowo

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji...

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... W polskim systemie edukacyjnym funkcjonują dwa podstawowe systemy związane ze zbieraniem informacji o jakości pracy szkół: system egzaminów zewnętrznych; system

Bardziej szczegółowo

50 kl.via 23ucz.kl.VIb 27ucz.

50 kl.via 23ucz.kl.VIb 27ucz. SPRAWDZIAN SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Sprawdzian w szóstej klasie przeprowadzono 4 kwietnia 2013 r. W Gminie do sprawdzianu przystąpiło 148 uczniów Liczba uczniów piszących sprawdzian w poszczególnych szkołach:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy placówki

Koncepcja pracy placówki Koncepcja pracy placówki Edukacja jest podstawowym prawem człowieka oraz uniwersalną wartością. [ ] powinna organizować się wokół czterech aspektów kształcenia, [...] uczyć się, aby wiedzieć, tzn. aby

Bardziej szczegółowo

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015

Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Regionalny Punkt Kontaktowy Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego Warszawa, 29.05.2015 EUROPASS Powołany z końcem 2004 na mocy Decyzji

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie. Strona 1 z 7

Uzasadnienie. Strona 1 z 7 Uzasadnienie Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych stanowi wykonanie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO. 2014/2015 Rok Szkoły Zawodowców

DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO. 2014/2015 Rok Szkoły Zawodowców DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO 2014/2015 Rok Szkoły Zawodowców 2-4 września Cele reformy 2014 wprowadzonej Forum Ekonomiczne 1 września 2012 w Krynicy r. organizacja panelu poświęconego

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN

KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN 1 Modernizacja kształcenia zawodowego Minister Edukacji Narodowej powołał w czerwcu 2008 r. Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 im. doktora Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim na lata 2011-2016 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dnia 7

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W NAMYSŁOWIE NA LATA 2005-2009

PROGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W NAMYSŁOWIE NA LATA 2005-2009 PROGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W NAMYSŁOWIE NA LATA 2005-2009 I Kierunki kształcenia ustawicznego 1 Dokształcanie Prowadzone przez: wyższe

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW

INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW INFORMATOR DLA GIMNAZJALISTÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 1 im. kpt. hm. Andrzeja Romockiego Morro W BARLINKU ROK SZKOLNY 2012/2013 Drodzy Rodzice i Absolwenci Gimnazjum! Przedstawiamy wam ofertę

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013)

ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Górze (rok szkolny 2012/2013) ROCZNY PLAN PRACY WEWNĄTRZSZKOLNEGO DOSKONALENIA NAUCZYCIELI Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie (rok szkolny 2012/2013) PLAN OPRACOWANO W OPARCIU O: Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane nauczanie przedmiotowo językowe. Gimnazjum nr 83 w Krakowie. mgr Justyna Jankowska

Zintegrowane nauczanie przedmiotowo językowe. Gimnazjum nr 83 w Krakowie. mgr Justyna Jankowska Zintegrowane nauczanie przedmiotowo językowe Gimnazjum nr 83 w Krakowie mgr Justyna Jankowska Czym jest CLIL? CLIL = Content and Language Integrated Learning Zintegrowane Nauczanie Przedmiotowo-Językowe

Bardziej szczegółowo

Podstawą prawną regulującą zmiany w egzaminie maturalnym jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 kwietnia 2013 r.

Podstawą prawną regulującą zmiany w egzaminie maturalnym jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 kwietnia 2013 r. Podstawą prawną regulującą zmiany w egzaminie maturalnym jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania

Bardziej szczegółowo

Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego

Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego Zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych (2012 2015) a Europejski System Opisu Kształcenia Językowego Warszawa, 27 kwietnia 2011 r. Dr Marcin Smolik (UMCS Lublin / CKE Warszawa / OKE Łódź) Beata Trzcińska

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW

Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW Centrum Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych i Edukacji Europejskiej UW Uniwersyteckie Kolegium Kształcenia Nauczycieli Języka Angielskiego Ramowy Program Studiów Podyplomowych w specjalności nauczycielskiej

Bardziej szczegółowo

Realizacja obowiązku szkolnego przez uczniów polskich poza granicami kraju

Realizacja obowiązku szkolnego przez uczniów polskich poza granicami kraju Raport z monitoringu w zakresie przyjmowania do szkół publicznych w województwie opolskim cudzoziemców oraz uczniów obywateli polskich powracających z zagranicy W związku z przeprowadzonym monitoringiem

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Formy edukacji na obszarach wiejskich

Formy edukacji na obszarach wiejskich dr JERZY DENEKA zastępca dyrektora Departamentu Zwiększania Szans Edukacyjnych w Ministerstwie Edukacji Narodowej Formy edukacji na obszarach wiejskich Warszawa, 31 marca 2015 r. Formy edukacji na obszarach

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. na rok szkolny 2014/2015. Zespół Szkół w Ratoszynie

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. na rok szkolny 2014/2015. Zespół Szkół w Ratoszynie PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO na rok szkolny 2014/2015 Zespół Szkół w Ratoszynie Podstawa prawna prowadzonego nadzoru: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W NOWEJ FORMIE

EGZAMIN GIMNAZJALNY W NOWEJ FORMIE EGZAMIN GIMNAZJALNY W NOWEJ FORMIE OBOWIĄZUJĄCY OD ROKU SZKOLNEGO 2011/2012 Katolickie Gimnazjum im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Łomży Akty prawne dotychczas określające kształt egzaminu gimnazjalnego

Bardziej szczegółowo

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012 Polityka językowa Unii Europejskiej Łódź 14 maja 2012 Wielojęzyczna Europa od 1958 r. Pierwsze rozporządzenie Rady nr 1/58 stanowi, że oficjalnymi i roboczymi językami są języki państw członkowskich Traktat

Bardziej szczegółowo

Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku

Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku fot. Shutterstock / Olesya Feketa 1 Od nowej podstawy programowej do nowej formuły sprawdzianu Rozpoczynający się rok szkolny będzie dla II etapu

Bardziej szczegółowo

Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning

Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning Opracowanie: Eleonora Żmijowska-Wnęk Wrocław 2014 SPIS TREŚCI: 1. WSTĘP... 3 2. CELE OGÓLNE SZKOLENIA... 4 3. METODY PRACY... 4 4. TREŚCI I PRZEWIDYWANE

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNYM DAS IST DEUTSCH!

GIMNAZJALNYM DAS IST DEUTSCH! ZMIANY w EGZAMINIE GIMNAZJALNYM a kurs DAS IST DEUTSCH! Główne zmiany w egzaminie gimnazjalnym od roku szkolnego 2011/2012 EGZAMIN będzie sprawdzał opanowanie przez uczniów wiadomości i umiejętności określonych

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce tel. 41-332-82-10, ps40kielce@tlen.pl. Anna Pasternak

Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce tel. 41-332-82-10, ps40kielce@tlen.pl. Anna Pasternak Nazwa placówki Imię i nazwisko dyrektora Dobra praktyka (nazwa programu/ działań) Ilość uczniów objętych programem/ działaniami Przedszkole Samorządowe nr 40 ul. Marszałka J. Piłsudskiego 30 25-430 Kielce

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Kliknij, żeby dodać tytuł

Kliknij, żeby dodać tytuł Departament Funduszy Strukturalnych Kliknij, żeby dodać tytuł Edukacja w perspektywie finansowej 2014-2020 Plan prezentacji 1. Środki przewidziane na edukację w latach 2014-2020 w ramach EFS 2. Edukacja

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA PLAN DZIAŁAŃ SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Tytuł sieci: Dobry start w świat języków Kontekst Nauczyciele języka obcego na I etapie edukacyjnym oraz nauczyciele kolejnych etapów zwracają uwagę na to,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA Zmiany programowe i organizacyjne w szkołach zawodowych pierwsze refleksje. Warszawa, 27 28 września 2012 r. WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA 1 września 2012 Początek wdrażania zmian w szkolnictwie ponadgimnazjalnym.

Bardziej szczegółowo

Dr Joanna Szczęk Uniwerstytet Wrocławski Instytut Filologii Germańskiej Pl. Nankiera Wrocław

Dr Joanna Szczęk Uniwerstytet Wrocławski Instytut Filologii Germańskiej Pl. Nankiera Wrocław Dr Joanna Szczęk Uniwerstytet Wrocławski Instytut Filologii Germańskiej Pl. Nankiera 15 50-140 Wrocław OPINIA o programie nauczania języka niemieckiego dla szkół ponadgimnazjalnych dla IV etapu edukacyjnego

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4

WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4 SPIS TREŚCI WYKAZ TABEL I WYKRESÓW... 3 WSTĘP... 4 I. NAUCZANIE JĘZYKÓW OBCYCH WEDŁUG TYPÓW SZKÓŁ... 6 SZKOŁY PODSTAWOWE...11 GIMNAZJA... 14 LICEA OGÓLNOKSZTAŁCĄCE... 17 LICEA PROFILOWANE... 19 TECHNIKA...

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII

UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII UNIWERSYTET WARSZAWSKI WYDZIAŁ NEOFILOLOGII A l e k s a n d r a Ł u c z a k Nauczanie języka angielskiego dla celów specjalistycznych. Konstrukcja i ewaluacja programu nauczania. Promotor: Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Aleksander Palczewski Artur Pasek

Aleksander Palczewski Artur Pasek Wykorzystanie wyników ewaluacji do podniesienia jakości pracy szkoły. Dobre praktyki w zakresie współpracy z organami prowadzącymi oraz dyrektorami szkół i placówek Aleksander Palczewski Artur Pasek PLAN

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE

SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ GIMNAZJUM Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 93 IM. KSIĘŻNEJ IZABELI CZARTORYJSKIEJ W WRSZAWIE 1 1. Podstawy prawne 1) Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

Krótko o szkołach średnich w Szwecji. Polska

Krótko o szkołach średnich w Szwecji. Polska Krótko o szkołach średnich w Szwecji Polska Wszyscy uczniowie w Szwecji, którzy ukończyli szkołę podstawową, mają prawo do nauki w trzyletniej szkole średniej. Średnie wykształcenie daje dobre podstawy

Bardziej szczegółowo