ZASTOSOWANIE CZUJNIKA IMPEDANCYJNEGO W OCENIE STANU BAKTERIOLOGICZNEGO WODY WODOCIĄGOWEJ - BADANIA WSTĘPNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASTOSOWANIE CZUJNIKA IMPEDANCYJNEGO W OCENIE STANU BAKTERIOLOGICZNEGO WODY WODOCIĄGOWEJ - BADANIA WSTĘPNE"

Transkrypt

1 woda wodociągowa, wtórne zanieczyszczenie, biofilm, monitoring, bioczujniki, spektroskopia impedancyjna Agnieszka TRUSZ-ZDYBEK, Teodora M. TRACZEWSKA, Katarzyna PIEKARSKA, Izabela BIEDROŃ, Magdalena SITARSKA, Andrzej SAWKO * ZASTOSOWANIE CZUJNIKA IMPEDANCYJNEGO W OCENIE STANU BAKTERIOLOGICZNEGO WODY WODOCIĄGOWEJ - BADANIA WSTĘPNE Jednym z najczęstszych problemów w czasie eksploatacji sieci dystrybucji wody jest jej wtórne zanieczyszczenie. Przyczyny mogą być bardzo różne od złego stanu technicznego systemu, poprzez niewystarczające oczyszczanie w zakładzie uzdatniania wody, aż po niekorzystne warunki hydrauliczne i zły stan sanitarny sieci wodociągowej. Chcąc monitorować jakość wody w sieci musimy dysponować metodami, które pozwolą na szybką identyfikację zanieczyszczeń, w tym przede wszystkim zanieczyszczeń mikrobiologicznych. W niniejszej pracy podjęto próbę zastosowania czujnika impedancyjnego do monitoringu jakości mikrobiologicznej wody do picia. Badania przeprowadzono w Instytucie Inżynierii Ochrony Środowiska P.Wr. w ramach grantu Czujniki i sensory do pomiarów czynników stanowiących zagrożenia w środowisku modelowanie i monitoring zagrożeń POIG /08. Ich celem było opracowanie sposobu zamontowania czujnika impedancyjnego do detekcji obrostów mikrobiologicznych tworzących się w sieci wodociągowej oraz uzyskanie i opracowanie wstępnych wyników pomiaru. 1. WSTĘP Mimo stałego rozwoju technologii oczyszczania wody, zapewnienie jej stabilności biologicznej jest zadaniem bardzo trudnym. Dzieje się tak głównie dlatego, że stosowane systemy uzdatniania nie eliminują możliwości wystąpienia wtórnego zanieczyszczenia w sieci wodociągowej [1]. Problem występowania bakterii chorobotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia, jest jednym z najpoważniejszych skutków wtórnego jej zanieczyszczenia. * Politechnika Wrocławska, Wydział Inżynierii Środowiska, Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska, pl. Grunwaldzki 9, Wrocław.

2 492 A. TRUSZ-ZDYBEK i in. Głównym źródłem skażenia bakteriologicznego są biofilmy. Poza tym mikroorganizmy mogą rozwijać się także w postaci osadów wewnątrzrurowych oraz mogą być swobodnie zawieszone w toni wodnej. Pomimo stałej obecności dezynfektanta w sieci zniszczenie tych struktur jest niesłychanie trudne. Duża prędkość przepływu w przewodach ma ogromne znaczenie podczas uwalniania komórek bakteryjnych do wody, jednak największe ich stężenie obserwuje się w końcówkach sieci wodociągowej [2, 3]. Z tego też względu tak ważny staje się monitoring jakości wody. Dotychczasowe metody analityczne odznaczały się dużą czasochłonnością a także pracochłonnością. Ich wadą jest również to, iż wymagają specjalistycznych laboratoriów. Aktualnie ogromne nadzieje pokłada się w rozwoju dziedziny zajmującej się tzw. czujnikami biologicznymi, czyli biosensorami. Budowa takiego biosensora opiera się na połączeniu materiału aktywnego biologicznie, który jest powiązany z odpowiednio dostosowanym i dobranym detektorem. To właśnie dzięki połączeniu elementów biologicznych i elektronicznych możliwe staje się precyzyjne, szybkie i czułe wykrycie nie tylko nawet niewielkich ilości związków chemicznych, ale także mikroorganizmów patogennych oraz toksyn [2]. Korzyści wynikające ze stosowania biosensorów wynikają głównie z tego, iż w prosty i szybki sposób pozwalają oznaczyć interesujące badającego zanieczyszczenia występujące w wodzie. Pomiar przy użyciu takiego czujnika najczęściej nie wymaga żadnego pracochłonnego przygotowania próbki. Dodatkowo taki czujnik może być stosowany przez kilka tygodni, a nawet miesięcy, wykonując w tym okresie setki pomiarów. Dzięki temu koszty analizy stają się bardzo małe [4]. Biosensory składają się z dwóch zasadniczych części: - warstwy receptorowej (materiał biologiczny); - przetwornika elektrycznego lub optycznego. Warstwa receptorowa czujnika biologicznego służy do rozpoznawania oznaczanego związku, natomiast przetwornik ma za zadanie przetłumaczenie sygnału biologicznego na parametr, który będzie mierzalny fizycznie oraz jego obróbkę. Receptorowa część sensora przekształca informację chemiczną w formę energii, która może zostać pomierzona przez przetwornik. Przetwornikami mogą być elektrody jonoselektywne, tranzystory, termistory, piezokryształy, czy też systemy optyczne. Jeśli chodzi natomiast o receptor, to wykorzystuje się m. in. enzymy, mikroorganizmy, przeciwciała, organelle tkanek roślinnych i zwierzęcych. Głównym zadaniem przetwornika jest transformacja mierzonego parametru na sygnał. Może to być sygnał elektryczny, optyczny lub akustyczny. W bioczujnikach wykorzystywana jest podstawowa cecha materiału biologicznego jako warstwy detekcyjnej, czyli selektywność. Jest to zdolność do reagowania na jeden, ściśle określony związek, w obecności innych związków chemicznych. Selektywność danego czujnika zależy ściśle od wykorzystanego materiału biologicznego. Sygnał odbierany przez biosensor może by przetwarzany na wiele różnych sposobów oraz z różnym stopniem skomplikowania [4, 5].

3 Zastosowanie czujnika impedancyjnego w ocenie stanu bakteriologicznego wody 493 Metodą spektroskopową stosowaną do uzyskania informacji o parametrach fizykochemicznych i właściwościach danego materiału jest spektroskopia impedancyjna. Pozwala ona na elektryczną analizę odpowiedzi danego elementu pobudzonego sygnałem elektromagnetycznym w szerokim paśmie częstotliwości oraz analizę odpowiedzi [6, 7, 8]. Jedną z zalet techniki spektroskopii impedancyjnej jest prostota pomiarów, która ogranicza się wyłącznie do pomiarów przebiegów czasowych prądu oraz napięcia. Najczęściej w badaniach dotyczących właściwości elektrycznych bakterii operuje się pojęciem impedancji (admitancji), która zależy zarówno od parametrów materiałowych, jak i geometrii układu, ponieważ większość przyrządów pomiarowych podaje bezpośrednio właśnie tę wartość [4, 9, 10]. 2. MATERIAŁY I METODY 2.1. CZUJNIK WYKORZYSTYWANY W BADANIACH W pracy wykorzystano czujnik ITO z tlenku cyny i indu (z ang. Indium Tin Oxide). Układ ten tworzony przez elektrody stanowi scalak o płaskiej konstrukcji, w którym każda z elektrod składa się z zestawu mikroogniw o konstrukcji grzebieniowej, mających na celu dostarczenie i odprowadzenie prądu elektrycznego z ośrodka (czujnika impedancyjnego). Jedne mikroelektrody rozmieszczone są pomiędzy mikroogniwami drugiej. W ten sposób rozmieszczony układ jest umieszczony na stałe, na podłożu szklanym. Wykorzystane elektrody są przeznaczone do pracy w środowisku wodnym (przewodach wodociągowych) APARATURA I POMIARY W pomiarach posłużono się aparaturę pomiarową, SIGNAL RECOVERY 7280 DSP LOCK-IN AMPLIFIER. Urządzenie to miało za zadanie rejestr danych rzeczywistych oraz urojonych modułu impedancji, zmiennych w częstotliwości i czasie dzięki którym wyznaczano odpowiednie moduły. Wpływ procesu adhezji bakterii na półprzewodnikowej powierzchni elektrody ITO badano przeprowadzając pomiary impedancji w funkcji częstotliwości (SI) przez okres 72 godzin, co 24 godziny. W przeprowadzonej części doświadczalnej mierzono składowe rzeczywiste i urojone impedancji czujnika zanurzonego w zawiesinie mikroorganizmów wyizolowanych z wody do picia. Pomiary wykonano w paśmie częstotliwości od 50 Hz do 400 khz.

4 494 A. TRUSZ-ZDYBEK i in STANOWISKO BADAWCZE Do badań w układzie statycznym wykorzystano stożkową kolbę o pojemności 250 cm 3, do której wprowadzono zawiesinę mikroorganizmów. W celu uzyskania inoculum przefiltrowano 5 dm 3 wody wodociągowej przez filtr celulozowy o średnicy 47 mm (Ø 0,45 µm) firmy Whatman. Następnie filtr z mikroorganizmami umieszczono w 100 cm 3 buforu fosforanowego i wstawiono do łaźni ultradźwiękowej na 1 min., celem uwolnienia do roztworu mikroorganizmów obecnych w placku filtracyjnym. Po wyciągnięciu filtra z kolby zamontowano w niej czujnik i postawiono ją na wytrząsarce oscylacyjnej typu Heidolph Unimax Układ ten połączono przy użyciu kabelków zakończonych krokodylkami (klemami), które wychodziły bezpośrednio z opornika, natomiast opornik (Opornik dekadowy DR6-16) przy pomocy połączeń bananowych połączono z urządzeniem przetwarzającym (Signal Recovery). 3. WYNIKI Najważniejszymi zagadnieniami związanymi z montażem czujnika impedancyjnego było połączenie układu scalonego czujnika z urządzeniem przetwarzającym dane SIGNAL RECOVERY oraz rozwiązanie problemu izolacji wodoszczelnej. Kabel dwużyłowy przymocowano do elektrod czujnika a następnie umieszczono czujnik w kształtkach PCW i zalano sylikonem sanitarnym w celu uszczelnienia. Tak przygotowany czujnik posłużył do sporządzenia pierwszych testów laboratoryjnych. Uzyskane w pracy wyniki przedstawiono w postaci wykresów (rysunki 1-4) zależności: urojonej i rzeczywistej części składowej impedancji oraz modułu i argumentu impedancji w funkcji częstotliwości oraz zależności argumentu impedancji w funkcji czasu. Rys. 1. Widmo częstotliwościowe rzeczywistej części składowej impedancji

5 Zastosowanie czujnika impedancyjnego w ocenie stanu bakteriologicznego wody 495 Rys. 2. Widmo częstotliwościowe urojonej części składowej impedancji Uzyskane wyniki widm częstotliwościowych urojonej i rzeczywistej części składowej impedancji wykazują odwrotną tendencję dla najniższej badanej częstotliwości (50 Hz) niezależnie od czasu prowadzenia odczytu (rys. 1 i 2). W przypadku części urojonej impedancji ma miejsce jej wzrost przeciwnie do części rzeczywistej. Analiza urojonej części składowej impedancji (rys. 2) w trakcie trzeciego odczytu danych (48 godzina) pozwoliła zaobserwować pik dla częstotliwości 150 khz. Podobnie układały się dane na wykresie obrazującym zmianę argumentu impedancji w funkcji częstotliwości (rys. 3). Podobnych tendencji nie wykazano dla wykresów przedstawiających zależności części rzeczywistej impedancji (rys.1 ) w funkcji częstotliwości. Rys. 3. Analiza częstotliwościowa zmian argumentu impedancji Na podstawie analizy wyników zależności częstotliwości części urojonej i argumentu impedancji wyznaczono dla stałej wartości częstotliwości wynoszącej 150 kh argument impedancji w funkcji czasu.

6 496 A. TRUSZ-ZDYBEK i in. Rys. 5. Zależność czasowa argumentu impedancji Uzyskane wyniki zależności argumentu impedancji w czasie dla częstotliwości 150 khz (rys. 5) mogą świadczyć o charakterze zachodzących w badanej hodowli statycznej zjawisk. Początkowy nagły wzrost wartości zarówno modułu, jaki i argumentu w ciągu pierwszych 24 godzin najprawdopodobniej świadczył o intensywnie przebiegających procesach fazy wstępnej tworzenia się błony biologicznej na powierzchni czujnika. Być może zaobserwowany wzrost badanych parametrów związany był z intensywną adsorbcją na powierzchni czujnika. Analiza wyników kolejnych godzin badania argumentu impedancji i nieznaczny spadek tych wartości pod koniec badań to najprawdopodobniej początkowe odrywanie się (odczepianie) słabo osadzonych na powierzchni czujnika mikroorganizmów a następnie utworzenie się stanu równowagi. 3. WNIOSKI W realizowanej w ramach grantu Czujniki i sensory do pomiarów czynników stanowiących zagrożenia w środowisku modelowanie i monitoring zagrożeń POIG /08 pracy skonstruowano i zmontowano połączenie układu scalonego czujnika z urządzeniem przetwarzającym dane, dokonano umocnienia montażu a następnie dokonano wstępnej weryfikacji użyteczności konstrukcji w detekcji obrostów mikrobiologicznych tworzących się w sieci wodociągowej. W tym celu skonstruowano stanowisko badawcze. Uzyskane wyniki zależności części składowej urojonej i rzeczywistej impedancji oraz i argumentu w funkcji częstotliwości pozwoliły na wybór jednej częstotliwości (150kH), dla której wyznaczono zależność czasową argumentu impedancji. Analiza tych wyników pozwoliła na potwierdzenie prawidłowości montażu czujnika impedancyjnego ITO z urządzeniem przetwarzającym dane.

7 Zastosowanie czujnika impedancyjnego w ocenie stanu bakteriologicznego wody 497 Otrzymane w badaniach wyniki, i na ich podstawie uzyskane zależności, należy traktować głównie, jako wstępną weryfikację pomysłu i realizacji montażu czujnika nowopowstałego układu pomiarowego. Badania powinny być powtórzone w szerszym zakresie, czyli ponownie w hodowli statycznej jak również w modelowym układzie przepływowym odzwierciedlającym warunki panujące w sieci wodociągowej a następnie w układzie rzeczywistym. Badania prowadzone w ramach projektu: Czujniki i sensory do pomiarów czynników stanowiących zagrożenia w środowisku modelowanie i monitoring zagrożeń. POIG /0 LITERATURA [1] TRACZEWSKA M.T., PIEKARSKA K., TRUSZ-ZDYBEK A., SITARKSA M., BIEDROŃ I., PIETA P., LEŚNIAK M., Monitoring techniczny jakości mikrobiologicznej wody wodociągowej, [w:] Instalacje basenowe: praca zbior. /pod red. Kusia K. i Piechurskiego F. Gliwice: Instytut Inżynierii Wody i Ścieków. P.Śl, 2011, [2] GRABIŃSKA-ŁONIEWSKA A., SIŃSKI E., Mikroorganizmy chorobotwórcze i potencjalnie chorobotwórcze w ekosystemach wodnych i sieciach wodociągowych, Wyd. Seidel-Przywecki Sp. z o.o., Warszawa 2010, [3] ŚWIDERSKA-BRÓŻ M., WOLSKA M., Główne przyczyny wtórnego zanieczyszczenia wody w systemie dystrybucji, Ochrona Środowiska, 2006, Vol. 28, No. 4. [4] TRACZEWSKA M.T., PIEKARSKA K., TRUSZ-ZDYBEK A., BIEDROŃ I., SAWKO A., SITARSKA M., Czujnik mieszane do kontroli mikrobiologicznej stabilności wody, Cz. 6, Zadanie 5. Działanie 4 / Raporty Inst. Inż. Ochr. Śr. P.Wroc. 2011, Ser. SPR. [5] TRACZEWSKA T. M., SITARSKA M., SZCZEPANIK Z., RUCKI Z., GRABAS K., PIĘTA P., TRUSZ- ZDYBEK A., PIEKARSKA K., Czujniki mieszane do kontroli mikrobiologicznej stabilności wody (Część 1). Zad. 5 Dział. 5.4, Raport SPR- nr 15/2009. [6] ZIMMERMANN U., Electrical breakdown, electropermeabilization and electrofusion. Rev. Physiol. Biochem. Pharmacol, 1986, [7] CYGAŃSKI A., Podstawy metod elektroanalitycznych, Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa [8] TRACZEWSKA T. M., SZCZEPANIK Z., PIEKARSKA K., RUCKI Z., TRUSZ-ZDYBEK A., SITARSKA M., BIEDROŃ I., Metody elektryczne badania stanu bakteriologicznego wody, [w:] Metrologia dziś i jutro pod red. Jakubca J., Moronia Z., Juniewicza H., Oficyna Wyd. P.Wr., Wrocław [9] LYE D., SHAY FOUT G., CROUT S.R., DANIELSON R., THIO C.L., Survey of ground, surface, and potable waters for the presence of Legionella species by enviroamp PCR Legionella kit, culture, and immunofluorescent staining, Water Research, 1997, Vol. 31, No. 2, [10] TRACZEWSKA T. M., BIEDROŃ I., CIUPAK K., DŻUGAJ D., PIEKARSKA K., PIĘTA P., SITARSKA M., TRUSZ-ZDYBEK A., Biosensor do kontroli mikrobiologicznej stabilności wody wodociągowej, [w:] Czujniki i sensory do pomiarów czynników stanowiących zarażenia w środowisku. Cz. 1 pod red. W. E. Grzebyka, PWR, Wrocław 2011.

8 498 A. TRUSZ-ZDYBEK i in. APPLICATION OF THE IMPEDANCE SENSOR FOR THE ASSESSMENT OF THE BACTERIOLOGICAL STATE OF TAP WATER PRELIMINARY RESEARCH One of the most common problems during the exploitation of water distribution network is its secondary water pollutions. The causes can be very different - from the bad technical condition of the system, through inadequate purification in the water treatment plant, to the unfavorable hydraulic conditions and poor sanitary state of water supply. To monitor the water quality in the network we need to have methods that allow for rapid identification of contaminants, especially microbial. In this study was to apply the impedance sensor for monitoring the microbiological quality of drinking water. The research was carry out at the Institute of Environmental Protection Engineering Wrocław University of Technology in the Grant Detectors and sensors for measuring factors hazardous to environment modeling and monitoring of threats. The project financed by the European Union via the European Regional Development Fund and the Polish state budget, within the framework of the Operational Programme Innovative Economy The contract for refinancing No. POIG / The aim of the study was to develop a method of installation the impedance sensor for the detection of biofilm formed in the water supply and to obtain and prepare the preliminary results of the measurements.

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE Sawicki Tomasz Balicki Dominik Biosensor - jest to czujnik, którego element biologiczny oddziałuje z substancją oznaczaną, a efekt jest przekształcany przez zespolony z nim

Bardziej szczegółowo

Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa

Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa Laboratorum 4 Dioda półprzewodnikowa Marcin Polkowski (251328) 19 kwietnia 2007 r. Spis treści 1 Cel ćwiczenia 2 2 Opis ćwiczenia 2 3 Wykonane pomiary 3 3.1 Dioda krzemowa...............................................

Bardziej szczegółowo

TWINNING PROJECT PL PL2005/IB/EN/03. Transition Facility EXTENSION OF THE SANITARY SUPERVISION SYSTEM IN THE AREA OF WATER QUALITY

TWINNING PROJECT PL PL2005/IB/EN/03. Transition Facility EXTENSION OF THE SANITARY SUPERVISION SYSTEM IN THE AREA OF WATER QUALITY Transition Facility EXTENSION OF THE SANITARY SUPERVISION SYSTEM IN THE AREA OF WATER QUALITY PROJECT PARTNERS BENEFICIARY COUNTRY Polish Ministry of Health (MZ) Chief Sanitary Inspectorate (GIS) National

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Mateusz Barczewski Stypendysta projektu pt. Wsparcie stypendialne dla doktorantów na kierunkach uznanych za strategiczne z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.02. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma 1. Woltomierz RMS oraz Analizator Widma Ćwiczenie to ma na celu poznanie

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY OBRONNE BIOFILMU PRZED ŚRODKAMI BAKTERIOBÓJCZYMI

MECHANIZMY OBRONNE BIOFILMU PRZED ŚRODKAMI BAKTERIOBÓJCZYMI biofilm, oporność, antybiotyki, dezynfekcja Monika LEGINOWICZ * MECHANIZMY OBRONNE BIOFILMU PRZED ŚRODKAMI BAKTERIOBÓJCZYMI Biofilm, czyli błona biologiczna stanowiąca rezerwuar różnych mikroorganizmów

Bardziej szczegółowo

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz.

Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I. Grupa. Nr ćwicz. Laboratorium Metrologii I Politechnika zeszowska akład Metrologii i Systemów Pomiarowych Laboratorium Metrologii I Mostki niezrównoważone prądu stałego I Grupa Nr ćwicz. 12 1... kierownik 2... 3... 4...

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYŁĄCZNIKA RÓŻNICOWOPRĄDOWEGO

BADANIE WYŁĄCZNIKA RÓŻNICOWOPRĄDOWEGO PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie SERIA: Edukacja Techniczna i Informatyczna 2010 z. V M. Drabik, A. Roman Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie BADANIE WYŁĄCZNIKA RÓŻNICOWOPRĄDOWEGO

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 dr inż. ALEKSANDER LISOWIEC dr hab. inż. ANDRZEJ NOWAKOWSKI Instytut Tele- i Radiotechniczny Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Przedmiot: Badania nieniszczące metodami elektromagnetycznymi Numer Temat: Badanie materiałów kompozytowych z ćwiczenia: wykorzystaniem fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ E-LAB: LABORATORIUM TECHNIKI MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ Krzysztof MADZIAR Grzegorz KĘDZIERSKI, Jerzy PIOTROWSKI, Jerzy SKULSKI, Agnieszka SZYMAŃSKA, Piotr WITOŃSKI, Bogdan GALWAS Instytut Mikroelektroniki

Bardziej szczegółowo

Pętla prądowa 4 20 ma

Pętla prądowa 4 20 ma LABORATORIM: SIECI SENSOROWE Ćwiczenie nr Pętla prądowa 0 ma Opracowanie Dr hab. inż. Jerzy Wtorek Katedra Inżynierii Biomedycznej Gdańsk 009 Część pierwsza. Cel i program ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO Katarzyna RUCKA*, Michał MAŃCZAK*, Piotr BALBIERZ* ścieki przemysłowe, reaktor SBR, biologiczne oczyszczanie ścieków BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

Bardziej szczegółowo

Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska.

Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska. Dykrotyzm oka wyjaśnienie występowania nowo zaobserwowanego zjawiska. Mgr inż. Maja Berezowska Promotorzy : dr hab. inż. Jerzy Detyna, prof. nadzw. PWr dr inż. Monika Danielewska Plan prezentacji (1) Problem

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym

Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym Badanie ultradźwiękowe grubości elementów metalowych defektoskopem ultradźwiękowym 1. Badania nieniszczące wprowadzenie Badania nieniszczące polegają na wykorzystaniu nieinwazyjnych metod badań (bez zniszczenia

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Pomiary elektryczne wielkości nieelektrycznych Electrical measurements

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

Pomiary rezystancji izolacji

Pomiary rezystancji izolacji Stan izolacji ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo obsługi i prawidłowe funkcjonowanie instalacji oraz urządzeń elektrycznych. Dobra izolacja to obok innych środków ochrony również gwarancja ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Przetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne

Przetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne rzetworniki ciśnienia typu MBS - informacje ogólne rzetworniki ciśnienia - zasada działania Zadaniem przetworników ciśnienia jest przekształcanie wielkości mechanicznej jaką jest ciśnienie w sygnał elektryczny.

Bardziej szczegółowo

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Karta katalogowa Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 Kompaktowe przetworniki ciśnienia typu MBS 1700 i MBS 1750 przeznaczone są do pracy

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W LATACH 2010 2011

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W LATACH 2010 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W LATACH 2010 2011 Biblioteka Monitoringu Środowiska Szczecin 2012 Redaktor wydania:

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 4 60-96 POZNAŃ (budynek Centrum Mechatroniki, Biomechaniki i Nanoinżynierii) www.zmisp.mt.put.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

System monitoringu jakości energii elektrycznej

System monitoringu jakości energii elektrycznej System monitoringu jakości energii elektrycznej Pomiary oraz analiza jakości energii elektrycznej System Certan jest narzędziem pozwalającym na ciągłą ocenę parametrów jakości napięć i prądów w wybranych

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

ABTOW - system detekcji zanieczyszczeń chemicznych w wodzie

ABTOW - system detekcji zanieczyszczeń chemicznych w wodzie ABTOW - system detekcji zanieczyszczeń chemicznych w wodzie Według aktualnych rejestrów Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego (http://www.cas.org) liczba komercyjnie dostępnych substancji chemicznych

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

Zleceniodawca: Eco Life System Sp. z o. o., ul. Królewiecka 5 lok. 3, 11-700 Mrągowo

Zleceniodawca: Eco Life System Sp. z o. o., ul. Królewiecka 5 lok. 3, 11-700 Mrągowo UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA Sprawozdanie z wykonania monitoringu jakości wody i osadów dennych w zbiorniku wodnym w miejscowości Modła - gmina Jerzmanowa, przed

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja płukania i dezynfekcji

Instrukcja płukania i dezynfekcji Załącznik nr 13 Instrukcja płukania i dezynfekcji 1. Przebieg procesu płukania i dezynfekcji rurociągów (przyłączy o średnicy DN min. 80). Praktyka AQUANET-u wykazuje, że tylko połączenie wysokiej intensywności

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)167818 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 2 9 3 7 2 5 (22) Data zgłoszenia: 0 6.0 3.1 9 9 2 (51) Intcl6: B61K9/12

Bardziej szczegółowo

OPTOELEKTRONIKA. Katedra Metrologii i Optoelektroniki. Dołącz do najlepszych!

OPTOELEKTRONIKA. Katedra Metrologii i Optoelektroniki. Dołącz do najlepszych! OPTOELEKTRONIKA Katedra Metrologii i Optoelektroniki Dołącz do najlepszych! Oferta dydaktyczna Wykładane przedmioty Elementy i układy optoelektroniczne Optyczne techniki pomiarowe Optyczna transmisja i

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 5 APARATURA DO TERAPII PRĄDEM ZMIENNYM MAŁEJ I ŚREDNIEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE NR 5 APARATURA DO TERAPII PRĄDEM ZMIENNYM MAŁEJ I ŚREDNIEJ CZĘSTOTLIWOŚCI ĆWICZENIE NR 5 APARATURA DO TERAPII PRĄDEM ZMIENNYM MAŁEJ I ŚREDNIEJ CZĘSTOTLIWOŚCI Cel ćwiczenia Zapoznanie się z budową i parametrami urządzeń do terapii prądem małej i średniej częstotliwości. Poznanie

Bardziej szczegółowo

Listy referencyjne zestawów malarskich do zabezpieczeń antykorozyjnych konstrukcji stalowych w TAURON Dystrybucja S.A.

Listy referencyjne zestawów malarskich do zabezpieczeń antykorozyjnych konstrukcji stalowych w TAURON Dystrybucja S.A. Kryteria i sposób oceny systemów malarskich, przeznaczonych do renowacyjnego zabezpieczenia antykorozyjnego stalowych konstrukcji wsporczych, przebadanych przez niezależną jednostkę badawczą na zlecenie

Bardziej szczegółowo

REDUKCJA HAŁASU NA PRZYKŁADZIE ZESPOŁU PODAJNIKÓW I DRUKAREK

REDUKCJA HAŁASU NA PRZYKŁADZIE ZESPOŁU PODAJNIKÓW I DRUKAREK REDUKCJA HAŁASU NA PRZYKŁADZIE ZESPOŁU PODAJNIKÓW I DRUKAREK Wiesław FIEBIG, Instytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn, Politechnika Wrocławska, ul. Łukaszewicza 7/9, 51-377 Wrocław, wiesław.fiebig@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i miernictwa

Podstawy elektroniki i miernictwa Podstawy elektroniki i miernictwa Kod modułu: ELE Rodzaj przedmiotu: podstawowy; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowania wielofunkcyjnej karty pomiarowej Data wykonania: 06.03.08 Data oddania: 19.03.08 Celem ćwiczenia było poznanie

Bardziej szczegółowo

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Mostki dwuprądowe Część pierwsza Mostki dwuprądowe Program seminarium:. Część pierwsza: Wstęp kład mostka dwuprądowego zrównoważonego Zasada działania

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków

Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków 8 października 2013, POZNAŃ Zintegrowany system monitoringu stanu środowiska w procesach poszukiwania i eksploatacji gazu z łupków prof. Jarosław Arabas, prof. Jarosław Mizera, dr hab. Jerzy Weremczuk

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA)

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) StatSoft Polska, tel. 1 484300, 601 414151, info@statsoft.pl, www.statsoft.pl ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) dr inż. Tomasz Greber, Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

Opis serii: Wilo-Drain STS 40

Opis serii: Wilo-Drain STS 40 Opis serii: Wilo-Drain STS 4 H[m] Wilo-Drain STS 4 1 8 6 4 2 2 4 6 8 1 12 14 16 Q[m³/h] Budowa Pompa zatapialna do ścieków Zastosowanie Tłoczenie mediów zawierających duże zanieczyszczenia w następujących

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ, Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA ĆWICZENIE 10 OBWODY RC: 10.1. Impedancja i kąt fazowy w

Bardziej szczegółowo

Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy

Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy miernik mikroklimatu BABUC/A pomiary mikroklimatu miernik drgań mechanicznych typ 4447 pomiary drgań luksomierz L-100 pomiary oświetlenia miernik MULTIGAS

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU

WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU Inżynieria Rolnicza 9(134)/2011 WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU Deta Łuczycka, Antoni Szewczyk, Krzysztof Pruski Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium Ćwiczenie 1 Badanie aktuatora elektrohydraulicznego Instrukcja laboratoryjna Opracował : mgr inż. Arkadiusz Winnicki Warszawa 2010 Badanie

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność:

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność: Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna Specjalność: CHEMIA W MEDYCYNIE CHEMIA W MEDYCYNIE Studia mają charakter interdyscyplinarny, łączą treści programowe m.in. takich obszarów, jak: Analityka

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Nazwa modułu: Inżynieria oczyszczania wody Rok akademicki: 2015/2016 Kod: RBM-2-107-SE-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne sieci komputerowe

Nowoczesne sieci komputerowe WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Nowoczesne sieci komputerowe Instrukcja nr 1 Dąbrowa Górnicza, 2010

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRÓB / SUMMARY OF TESTS

WYKAZ PRÓB / SUMMARY OF TESTS 7652/NBR/8 Strona/Page 2/46 Próba stabilności cieplnej Thermal stability test Próba stabilności cieplnej Thermal stability test Próba stabilności cieplnej Thermal stability test Próba stabilności cieplnej

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP 2. PRZYCZYNY POWSTAWANIA HAŁASU W AGREGATACH HYDRAULICZNYCH

1. WSTĘP 2. PRZYCZYNY POWSTAWANIA HAŁASU W AGREGATACH HYDRAULICZNYCH Inżynieria Maszyn, R. 19, z. 2, 2014 lokalizacja źródeł hałasu, hydraulika, kamera akustyczna, sonda natężeniowa Wiesław FIEBIG 1 * Jakub WRÓBEL 1 IDENTYFIKACJA ŹRÓDEŁ HAŁASU NA PRZYKŁADZIE AGREGATU HYDRAULICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Laboratorium elektroniki Ćwiczenie nr 1 Temat: PRZYRZĄDY POMIAROWE Rok studiów Grupa Imię i nazwisko Data Podpis Ocena 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Wiadomości wstępne... 7. 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów...

SPIS TREŚCI. 1. Wiadomości wstępne... 7. 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów... Zbigniew Heidrich SPIS TREŚCI 1. Wiadomości wstępne... 7 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów... 9 2. Zapotrzebowanie na wodę... 12 2.1.

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Drobnoustroje w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne

Drobnoustroje w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Drobnoustroje w ochronie środowiska A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

Mostek zasilany dwuprądowo eksperyment symulacyjny

Mostek zasilany dwuprądowo eksperyment symulacyjny Mostek zasilany dwuprądowo eksperyment symulacyjny Pomiary Automatyka Robotyka 7-8/2004 Adam Idźkowski, Jarosław Makal * Dokonano symulacji komputerowej mostków zasilanych dwuprądowo. Przeprowadzono analizę

Bardziej szczegółowo

Mikrosystemy Wprowadzenie. Prezentacja jest współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt.

Mikrosystemy Wprowadzenie. Prezentacja jest współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt. Mikrosystemy Wprowadzenie Prezentacja jest współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie pt. Innowacyjna dydaktyka bez ograniczeń - zintegrowany rozwój

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS

PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Strona/Page 2/32 PARAMETRY TECHNICZNE DEKLAROWANE PRZEZ PRODUCENTA POTWIERDZONE BADANIAMI / RATINGS ASSIGNED BY THE MANUFACTURER AND PROVED BY TESTS Typ Type Napięcie trwałej pracy Continuous operating

Bardziej szczegółowo

techniki techniki pomiarowej

techniki techniki pomiarowej Współczesne Współczesne problemy problemy techniki techniki pomiarowej pomiarowej Stefan F. Filipowicz Stefan F. Filipowicz 25.10.2008 Zaoczne Studia Doktoranckie Instytut Elektrotechniki Spis treści Plan

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Zaopatrzenie ludności w wodę W 2010 roku Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Olecku objęła nadzorem 17 urządzeń służących do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET

Ćwiczenie 4. Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET Ćwiczenie 4 Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET Cel ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest poznanie charakterystyk statycznych tranzystorów polowych złączowych oraz z izolowaną

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTOR UNIPOLARNY MOS

TRANZYSTOR UNIPOLARNY MOS KTEDR ELEKTRONIKI GH L B O R T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE TRNZYSTOR UNIPOLRNY MOS RE. 2.1 Laboratorium Elementów Elektronicznych: TRNZYSTOR UNIPOLRNY MOS 1. CEL ĆWICZENI - zapoznanie się z działaniem

Bardziej szczegółowo

Adaptacja akustyczna sali 133

Adaptacja akustyczna sali 133 Adaptacja akustyczna sali 133 Autorzy: Piotr Stankiewicz, Grzegorz Michalak. Nadzór: Mariusz Kleć Warszawa, luty 2013 Spis treści 1. Wygląd i wymiary pomieszczenia............................... 2 2. Wstępne

Bardziej szczegółowo

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Centrum Kształcenia Zawodowego 2000 Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Nr ćwiczenia Temat Wiadomości i umiejętności wymagane do realizacji ćwiczenia na pracowni 1 Badanie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania;

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; PRZYGOTOWAŁ: KIEROWNIK PRACY: MICHAŁ ŁABOWSKI dr inż. ZDZISŁAW ROCHALA projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; dokładny pomiar wysokości

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA. Zbigniew Suszyński. Termografia aktywna. modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA. Zbigniew Suszyński. Termografia aktywna. modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA Zbigniew Suszyński Termografia aktywna modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów KOSZALIN 2014 MONOGRAFIA NR 259 WYDZIAŁU ELEKTRONIKI I INFORMATYKI ISSN 0239-7129 ISBN 987-83-7365-325-2

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF)

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Gliwice, Poland, 28th February 2014 Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Krzysztof A. Cyran The project has received Community research funding under the 7th Framework

Bardziej szczegółowo

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Autorzy: Karol Kropidłowski Jan Szajdziński Michał Bujacz 1. Cel ćwiczenia 1. Cel laboratorium: Zapoznanie się i przebadanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015

Związek Międzygminny Nida 2000 Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015 Raport z przeprowadzonych badań na wodzie dla Związku Międzygminnego "NIDA 2000" z ujęcia wody na rzece Nidzie i stacji uzdatniania wody w Starym Korczynie. Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia / Dane techniczne oferowanego sprzętu (sprawa DBA-2/240-43/2015)

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia / Dane techniczne oferowanego sprzętu (sprawa DBA-2/240-43/2015) Załącznik Nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia / (sprawa DBA-2/240-43/2015) Niniejszy załącznik stanowi jednocześnie szczegółowy opis przedmiotu zamówienia poszczególnych części zamówienia.

Bardziej szczegółowo

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Część 4 Zmiana wartości napięcia stałego Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Bloki wyjściowe systemów fotowoltaicznych Systemy nie wymagające znaczącego podwyższania napięcia wyjście DC

Bardziej szczegółowo

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications Mgr inż. Dariusz Jasiński dj@smarttech3d.com SMARTTECH Sp. z o.o. MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych W niniejszym artykule zaprezentowany został nowy skaner 3D firmy Smarttech, w którym do pomiaru

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Technologie oczyszczania wody i ścieków Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, cel i zastosowania mechatroniki Urządzenie mechatroniczne - przykłady

Bardziej szczegółowo