Oddziaływanie światła z materią

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Oddziaływanie światła z materią"

Transkrypt

1 Oddziaływanie światła z materią Światło oddziałujące z materią może być rozpraszane albo pochłaniane. Rozpraszanie światła (zmiana kierunku rozchodzenia się fali) zachodzić może bez zmiany częstotliwości lub ze zmianą częstotliwości fali. Rozproszenie bez zmiany częstotliwości fali opisane zostało przez Rayleigha. Dochodzi do niego wówczas, gdy fala rozpraszana powoduje drgania momentu dipolowego cząsteczki rozpraszającej, co jest przyczyną powstawania nowej fali o częstotliwości jednakowej jak fali rozpraszanej. Rozpraszanie typu Rayleigha występuje dla cząsteczek o rozmiarach nie większych niż 1/10 długości rozpraszanej fali. Rozpraszanie typu Rayleigha nazywamy sprężystym bowiem energie kwantów padającego i rozproszonego są jednakowe. I = I 8π 4 Nα 2 (1 + cos 0 θ 4 2 λ R ) Natężenie fali rozproszonej zależy od ilości cząsteczek rozpraszających (N) ich polaryzowalności (α), odległości od centrum rozpraszającego (R), długości fali (λ) oraz kąta obserwacji (θ). Silna zależność natężenia fali rozproszonej od jej długości powoduje, że znacznie większe natężenia mają rozproszone fale o małej długości w spektrum fal widzialnych niebieskie. Dlatego przy świetle słonecznym obserwujemy niebieskie zabarwienie nieba. Jeśli energia kwantu jest wystarczająco duża aby wzbudzić przejście cząsteczki ze stanu podstawowego do wzbudzonego to kwant promieniowania jest pochłaniany (absorbowany). Pochłaniane będą tylko te kwanty, których energia jest równa energii przejścia pomiędzy dozwolonymi stanami energetycznymi cząsteczki. W odróżnieniu od pojedynczych atomów (posiadających pojedyncze dozwolone stany energetyczne elektronowe) energie dozwolone cząsteczki układają się w pasma. Istnienie pasm wynika z tego, że oprócz stanów

2 elektronowych w cząsteczkach występują również stany oscylacyjne i rotacyjne. Energia cząsteczki (E c ) składa się zatem z energii stanów elektronowych (E e ), oscylacyjnych (E o ) i rotacyjnych (E r ). E = E + E + c e o E r Procesy zachodzące po absorpcji światła przez cząsteczkę opisuje schematycznie diagram Jabłońskiego. Oznaczenia na rysunku: KW konwersja wewnętrzna, PI przejście interkombinacyjne, Fl fluorescencja, Fo fosforescencja, S stany singletowe, T stany tripletowe. Fluorescencja: promieniowanie towarzyszące przejściu pomiędzy stanami singletowymi, charakteryzuje się krótkim czasem wzbudzenia ( s).

3 Fosforescencja: promieniowanie towarzyszące przejściu pomiędzy stanami tripletowymi, charakteryzuje się długim czasem wzbudzenia ( s). Fluorescencja opóźniona: promieniowanie powstające po przejściu cząsteczki do stanu tripletowego i powrocie do stanu singletowego. Jest to zatem przejście pomiędzy stanami singletowymi charakteryzujące się długim czasem wzbudzenia. Ponieważ nie cała zaabsorbowana energia jest wypromieniowywana (część oddawana jest przez procesy bezpromieniste), to widmo emisyjne danej substancji jest przesunięte w stronę fal długich w stosunku do widma absorpcyjnego. Reguła Stokesa: Układy optyczne Odbicie i załamanie światła: kąt odbicia jest taki sam jak kąt padania, stosunek sinusów kątów padania i załamania jest równy stosunkowi prędkości fali w obu ośrodkach. sinα = sin β v 1 = v 2 n n 2 1

4 Soczewka gruba: precyzyjne określenie położenia środka soczewki nie jest możliwe. Płaszczyzna główna przedmiotowa: zbiór punktów w których przecinają się przedłużenia promieni padających równolegle do osi optycznej z przedłużeniami odpowiednich promieni załamanych. Płaszczyzna główna obrazowa: zbiór punktów w których przecinają się przedłużenia promieni załamanych z przedłużeniami odpowiednich promieni padających równolegle do osi optycznej. Punkty przecięcia płaszczyzn głównych z osią optyczną nazywamy punktami głównymi układu optycznego. Punkty węzłowe: jeśli promień przechodzący przez punkt węzłowy przedmiotowy jest nachylony pod pewnym kątem do osi optycznej to promień przechodzący przez punkt węzłowy obrazowy jest nachylony do osi pod tym samym kątem. Jeśli środowiska po obu stronach soczewki mają takie same współczynniki załamania to punkty węzłowe pokrywają się z głównymi l ( n 1) = ( n 1) + + f r r 2 r1 r2 n 2

5 Równanie soczewkowe: Fizjoterapia W4: światło i dźwięk 1 f = 1 x + 1 y Zdolność skupiająca soczewki: odwrotność ogniskowej. Jednostką zdolności skupiającej jest dioptria [D = m -1 ] Wady soczewek: aberracja sferyczna aberracja chromatyczna astygmatyzm (soczewka ma różne zdolności skupiające w różnych płaszczyznach). Budowa oka

6 Elementy optyczne oka Fizjoterapia W4: światło i dźwięk Akomodacja: zdolność soczewki do zmiany zdolności skupiającej. Zmiana kształtu soczewki osiągana jest dzięki mięśniom rzęskowym. Akomodacja pozwala na ostre widzenie przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach od oka. Budowa siatkówki (w kolejności wynikającej z przebiegu światła): komórki nerwowe, komórki zwojowe, komórki bipolarne, komórki horyzontalne, pręciki i czopki. Budowa pręcika: segment wewnętrzny (synapsa, jądro, mitochondria etc), segment zewnętrzny (dyski).

7 Rodopsyna = opsyna + 11-cis retinal Izomeryzacja retinalu pod wpływem absorpcji fali elektromagnetycznej. Kaskada pobudzenia: foton pobudza rodopsynę, która poprzez transducynę aktywuje fosfodiesterazę (PDE). Aktywowana PDE rozkłada cykliczne GMP na 5 -GMP. Spadek wewnętrzkomórkowego stężenia c- GMP zamyka kanały kationowe zależne od c-gmp, co w konsekwencji powoduje hiperpolaryzację komórki. Ograniczenie napływu jonów wapniowych po pobudzeniu rodopsyny jest sygnałem do zwiększenia syntezy c-gmp. Enzymy produkujące c-gmp są hamowane przez jony wapniowe. Rozkład pręcików i czopków w siatkówce jest nierównomierny: większość czopków znajduje się w dołku środkowym, pręciki są rozłożone w bardziej zewnętrznych rejonach siatkówki. Ilość pręcików (1.2x10 9 ) oraz

8 czopków (3x10 6 ) znacznie przekracza np. ilość elementów budujących obraz TV ( ) Pręciki są bardziej czułe od czopków do wywołania reakcji komórki wystarczy jeden foton. Czopki reagują na znacznie większe ilości światła. Funkcją czopków jest rozróżnianie barw: w siatkówce występują trzy rodzaje czopków czerwone, zielone i niebieskie. Poszczególne typy różnią się wrażliwością na różne długości fali. Wszystkie widziane przez nas barwy są złożeniem trzech barw podstawowych, rozróżnianych przez siatkówkę. Kodowanie informacji zbieranej przez siatkówkę odbywa się poprzez zmianę częstotliwości wyładowań w nerwie wzrokowym. Częstotliwość wyładowań komórek zwojowych zależy od kombinacji pobudzeń całej grupy pręcików i czopków a nie od pobudzenia pojedynczych komórek. Widzenie przestrzenne wynika z tego, że obraz rejestrowany przez każde oko jest nieznacznie odmienny. Podstawowe wady wzroku: krótkowzroczność, dalekowzroczność (nadwzroczność), astygmatyzm. Zakres akomodacji: od punktu dalekiego (D) do bliskiego (B). Refrakcja oka: odwrotność odległości punktu dalekiego (s D ) R = 1/ s D. Dla oka normalnego R = 0, krótkowzrocznego R < 0, dla dalekowzrocznego R > 0.

9 Korekta wad wzroku odbywa się poprzez zastosowanie soczewek. Zdolność skupiająca układu cienkich soczewek położonych blisko siebie jest równa sumie zdolności skupiających poszczególnych soczewek: 1 f = 1 f f 2 Dalekowzroczność koryguje się przez zastosowanie soczewki skupiającej (f >0), krótkowzroczność przez zastosowanie soczewki rozpraszającej (f < 0). Astygmatyzm koryguje się przez zastosowanie soczewek cylindrycznych lub toroidalnych. Dźwięki Dźwięk jest falą mechaniczną, podłużną. Drganie cząsteczek powietrza prowadzi do zmian ciśnienia. Ciśnienie akustyczne: różnica pomiędzy ciśnieniem aktualnym (p) a ciśnieniem panującym w warunkach równowagi (atmosferycznym p 0 ). p a = p Ton: dźwięk harmoniczny, opisywany przez pojedynczą funkcję typu sin lub cos. p = p sinωt max Dźwięk złożony: składający się z kilku tonów (składowych harmonicznych). p 0

10 Twierdzenie Fouriera: każdy dźwięk okresowy o częstotliwości f można przedstawić jako sumę (rozłożyć) składowych o częstotliwościach równych f, 2f, 3f, 4f,... i odpowiednio dobranych amplitudach. p = p1 sin 2πft + p2 sin 2π 2 ft + p3 sin 2π 3 ft +... Ton składowy o największym okresie (najmniejszej częstotliwości) nazywa się tonem podstawowym. Natężenie dźwięku natężenie fali: I = E St Natężenie dźwięku jest proporcjonalne do kwadratu amplitudy ciśnienia akustycznego. Subiektywne i obiektywne cechy dźwięków: subiektywne: wysokość związana z częstotliwością głośność związana z natężeniem barwa związana z widmem dźwięku (obecnością tonów składowych) Próg słyszalności: najmniejsze natężenie dźwięku przydanej częstotliwości, które jest jeszcze słyszane. Próg bólu: największe natężenie dźwięku przydanej częstotliwości, które jest jeszcze słyszane. Prawo Webera-Fechnera: najmniejszy odczuwalny przyrost natężenia dźwięku ( I) jest proporcjonalny do początkowego natężenia dźwięku (I 0 ).

11 Zgodnie z prawem Webera-Fechnera słuch reaguje logarytmicznie, wprowadza się więc poziom natężenia dźwięku: L = log 10 I I 0 [ B] gdzie I 0 jest progiem słyszalności dla 1000 Hz (I 0 = W/m 2 ). Ponieważ próg bólu wynosi 1 W/m 2 więc dla ucha zakres słyszalności wynosiłby zaledwie 12B. Wprowadza się więc podjednostkę decybel (1 db = 0.1 B). Ucho ludzkie słyszy w zakresie Hz, jego czułość zależy jednak znacznie od częstotliwości. Największa czułość ucha obejmuje przedział Hz. Budowa ucha Ucho zewnętrzne (przewód słuchowy) jednostronnie zamknięty błoną bębenkową cylinder w którym powstaje fala stojąca. Ze względu na rozmiary kanału słuchowego najlepiej transmitowane (wzmacniane) będą dźwięki o częstotliwości: v f = 3173Hz 4 l = v = 330 m/s, l = 26 mm. Wzmocnienie dźwięku w kanale słuchowym wynosi około 15 db.

12 Ucho środkowe składa się z trzech kosteczek: młoteczka, kowadełka i strzemiączka. kosteczki przenoszą drgania powietrza do cieczy wypełniającej ucho wewnętrzne. Efekt wzmocnienia osiągany jest dzięki różnicy w powierzchni błony bębenkowej i okienka owalnego oraz dzięki efektowi dźwigni. Całkowite wzmocnienie w uchu środkowym wynosi około 50 db. Mięśnie występujące w uchu środkowym pozwalają na ograniczenie dostępu do ucha wewnętrznego dźwiękom o zbyt wielkim natężeniu (amplitudzie). Ucho wewnętrzne: składa się przede wszystkim ze ślimaka, w którym odbywa się analiza odbieranych dźwięków. Przekrój ślimaka: schody przedsionka, przewód ślimakowy, błona nakrywkowa, błona podstawna (narząd Cortiego), schody bębenka. Teoria Helmholtza: różne rejony błony podstawnej są rezonansowo wprawiane w drgania przez różne częstotliwości (jak struny w fortepianie). Teoria ta wymaga sprężystości błony albo obecności sprężystych, naprężonych włókienek w błonie.

13 Teoria Bekesy ego: drgania rozchodzące się w endolimfie i perylimfie powodują, że przez błonę podstawną przechodzi fala wędrująca (podobna do fali na powierzchni oceanu). Amplituda tej fali jest różna w różnych miejscach błony, położenie wartości maksymalnej amplitudy zależy od częstotliwości docierającej do ucha wewnętrznego. Zarówno teoria Helmholtza jak i Bekesy ego są teoriami miejsca: danej częstotliwości odpowiada konkretne miejsce na błonie podstawnej w którym jest rozpoznawana. Budowa narządu Cortiego:

14 Zewnętrzne komórki zmysłowe mają na celu wzmocnienie sygnału, wewnętrzne komórki zmysłowe mają na celu rejestrację dźwięku. Budowa komórki zmysłowej: Podczas ruchu stereocilii do wnętrza komórki napływają głównie jony potasu (z endolimfy). Powoduje to depolaryzację komórki i przekazanie impulsu do komórki nerwowej. Dostrojenie odpowiedzi komórek receptorowych. Nerw ślimakowy zawiera neuronów. Poziom natężenia dźwięku kodowany jest poprzez częstotliwość wyładowań. Częstotliwościom do 3000 Hz odpowiadają takie same częstotliwości wyładowań w nerwie ślimakowym. Ultradźwięki, USG Ultradźwięki fala dźwiękowa o częstotliwości większej od 20 khz. Źródła ultradźwięków: naturalne (zwierzęta), sztuczne (piszczałki, turbiny, przetworniki piezoelektryczne lub magnetostrykcyjne).

15 Efekt piezoelektryczny: powstawanie pola elektrycznego w kryształach jonowych pod wpływem odkształcenia mechanicznego. Elektrostrykcja: odkształcenie kryształu jonowego pod wpływem pola elektrycznego. Kryształ umieszczony w zmiennym polu elektrycznym będzie się cyklicznie odkształcał i wytworzyć może w ten sposób ultradźwięki. Ten sam kryształ może zarówno wytwarzać jak i odbierać ultradźwięki. Dzięki liniowej zależności pomiędzy polem elektrycznym i odkształceniem detektor piezoelektryczny pozwala mierzyć amplitudę docierającego do niego dźwięku. Ultradźwięki, ze względu na stosunkowo małą długość fali (przy f = Hz λ = m), łatwo pozwalają się ogniskować i formować w wiązkę. Opór akustyczny ośrodka: iloczyn prędkości rozchodzenia się fali oraz gęstości ośrodka. z = vρ Odbicie i załamanie ultradźwięków na granicy ośrodków. I I o p = 2 ( z1 z2) ( z + z ) 2 1 Jeśli opory akustyczne sąsiadujących ośrodków są podobne to przeważa załamanie fali (większość przechodzi z jednego ośrodka do drugiego). Jeśli opory akustyczne są różne to przeważa odbicie. 2

16 Prędkości i opory akustyczne wody, powietrza oraz wybranych tkanek. Nazwa tkanki (ośrodka) Prędkość dźwięku [m/s] Opór akustyczny [g/cm 2 s] Woda ,49 Tkanka tłuszczowa ,37 Tkanka mięśniowa ,66 Nerka ,62 Wątroba ,66 Tkanka kostna ,2 Powietrze 331 0, Echo: po odbiciu od granicy ośrodków wiązka ultradźwięków wraca do nadajnika. Czas powrotu echa pozwala na ustalenie odległości pomiędzy nadajnikiem i granicą ośrodków. Porównanie natężeń echa i wiązki nadawanej pozwala na określenie różnicy oporności akustycznych pomiędzy ośrodkami. x = Aby echo mogło być zarejestrowane przez przetwornik (nadajnik/odbiornik) musi on pracować impulsowo. Stosunek czasu nadawania do oczekiwania wynosi przynajmniej 1:100. vt 2 W organizmie wiele ośrodków graniczy ze sobą (tkanki, niejednorodności) a więc do głowicy powraca wiele ech.

17 W USG obraz tworzony jest na podstawie ech powstających dla wielu wiązek ultradźwięków penetrujących organizm jednocześnie lub sekwencyjnie. W prezentacji A wychylenie plamki na ekranie oscyloskopu zależy od amplitudy powracającego echa. W obrazie tworzonym na podstawie ech wracających po odbiciach pojedynczej wiązki jasność poszczególnych punktów zależy od natężenia powracającego echa (prezentacja B). Złożenie obrazów pochodzących od wielu wiązek jednocześnie daje obraz dwuwymiarowy (prezentacja 2D). Efekt Dopplera: zmiana częstotliwości fali odbieranej, gdy zmienia się odległość pomiędzy nadajnikiem i odbiornikiem. Gdy odległość ta zmniejsza się to odbierana częstotliwość jest większa od nadawanej, gdy odległość się zwiększa częstotliwość obierana jest mniejsza od nadawanej. c ± v f = f 0 c! u gdzie f 0 częstotliwość nadawana, c prędkość dźwięku (fali), v prędkość odbiornika, u prędkość źródła.

18 Gdy prędkości nadajnika i odbiornika nie leżą na prostej łączącej te obiekty to dla efektu Dopplera ma znaczenie rzut prędkości na kierunek obserwacji. Pomiar prędkości przepływu krwi w naczyniach krwionośnych umożliwia fakt, że opór akustyczny czerwonych ciałek krwi jest inny od osocza. Pomiar prędkości przepływu może być dokonywany w jednym miejscu, za pomocą pojedynczej wiązki ultradźwięków (metoda spektralna) albo w odniesieniu do pewnego obszaru za pomocą wielu wiązek (metoda kodowania kolorem). Oddziaływanie ultradźwięków z materią: efekt cieplny kawitacje mechaniczne rozrywanie cząsteczek powstawanie wolnych rodników zwiększenie szybkości reakcji chemicznych zmiana ph depolimeryzacja makromolekuł mikrorzepływy w komórkach Dzięki rozchodzeniu się ciepła w organizmie efekt cieplny nie przekracza 3 C (przy natężeniu fali 1W/cm 2 ). Efekt cieplny pozwala na lecznicze wykorzystanie ultradżwięków.

Fale dźwiękowe. Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski

Fale dźwiękowe. Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski Fale dźwiękowe Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe cechy dźwięku Ze wzrostem częstotliwości rośnie wysokość dźwięku Dźwięk o barwie złożonej składa się

Bardziej szczegółowo

Drgania i fale sprężyste. 1/24

Drgania i fale sprężyste. 1/24 Drgania i fale sprężyste. 1/24 Ruch drgający Każdy z tych ruchów: - Zachodzi tam i z powrotem po tym samym torze. - Powtarza się w równych odstępach czasu. 2/24 Ruch drgający W rzeczywistości: - Jest coraz

Bardziej szczegółowo

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE INSTRUKCJA Test składa się z 28 pytań. Pytania są o zróżnicowanym stopniu trudności, ale ułożone w takiej kolejności aby ułatwić Ci pracę.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE

SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE SPEKTROSKOPIA IR I SPEKTROSKOPIA RAMANA JAKO METODY KOMPLEMENTARNE Promieniowanie o długości fali 2-50 μm nazywamy promieniowaniem podczerwonym. Absorpcja lub emisja promieniowania z tego zakresu jest

Bardziej szczegółowo

NARZĄD WZROKU

NARZĄD WZROKU NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie rentgenowskie. Podstawowe pojęcia krystalograficzne

Promieniowanie rentgenowskie. Podstawowe pojęcia krystalograficzne Promieniowanie rentgenowskie Podstawowe pojęcia krystalograficzne Krystalografia - podstawowe pojęcia Komórka elementarna (zasadnicza): najmniejszy, charakterystyczny fragment sieci przestrzennej (lub

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II

ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II ZAGADNIENIA na egzamin klasyfikacyjny z fizyki klasa III (IIIA) rok szkolny 2013/2014 semestr II Piotr Ludwikowski XI. POLE MAGNETYCZNE Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe. Uczeń: 43 Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom?

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 2. Ciało wykonujące drgania harmoniczne o amplitudzie

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z izyki -Zestaw 13 -eoria Drgania i ale. Ruch drgający harmoniczny, równanie ali płaskiej, eekt Dopplera, ale stojące. Siła harmoniczna, ruch drgający harmoniczny Siłą harmoniczną (sprężystości)

Bardziej szczegółowo

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf B Dodatek C f h A x D y E G h Z podobieństwa trójkątów ABD i DEG wynika z h x a z trójkątów DC i EG ' ' h h y ' ' to P ( ) h h h y f to ( 2) y h x y x y f ( ) i ( 2) otrzymamy to yf xy xf f f y f h f yf

Bardziej szczegółowo

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki.

Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. Opis matematyczny odbicia światła od zwierciadła kulistego i przejścia światła przez soczewki. 1. Równanie soczewki i zwierciadła kulistego. Z podobieństwa trójkątów ABF i LFD (patrz rysunek powyżej) wynika,

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

Podstawy Akustyki. Drgania normalne a fale stojące Składanie fal harmonicznych: Fale akustyczne w powietrzu Efekt Dopplera.

Podstawy Akustyki. Drgania normalne a fale stojące Składanie fal harmonicznych: Fale akustyczne w powietrzu Efekt Dopplera. W-1 (Jaroszewicz) 14 slajdów Podstawy Akustyki Drgania normalne a fale stojące Składanie fal harmonicznych: prędkość grupowa, dyspersja fal, superpozycja Fouriera, paczka falowa Fale akustyczne w powietrzu

Bardziej szczegółowo

POMIARY OPTYCZNE 1. Wykład 1. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

POMIARY OPTYCZNE 1. Wykład 1.  Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak POMIARY OPTYCZNE Wykład Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej Pokój 8/ bud. A- http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/ OPTYKA GEOMETRYCZNA Codzienne obserwacje: światło

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

Fizyczne Metody Badań Materiałów 2

Fizyczne Metody Badań Materiałów 2 Fizyczne Metody Badań Materiałów 2 Dr inż. Marek Chmielewski G.G. np.p.7-8 www.mif.pg.gda.pl/homepages/bzyk Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. III Semestr I Drgania i fale Rozpoznaje ruch drgający Wie co to jest fala Wie, że w danym ośrodku fala porusza się ze stałą szybkością Zna pojęcia:

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 12.10.2016 neuroreille.com lub cochlea.eu Plan wykładu Anatomia i funkcja systemu słuchowego Ucho zewnętrzne Ucho środkowe

Bardziej szczegółowo

Wykład XI. Optyka geometryczna

Wykład XI. Optyka geometryczna Wykład XI Optyka geometryczna Jak widzimy? Aby przedmiot był widoczny, musi wysyłać światło w wielu kierunkach. Na podstawie światła zebranego przez oko mózg lokalizuje położenie obiektu. Niekiedy promienie

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu:

1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu: 1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu: a) SNR = 2n [db] b) SNR = 6n [db] c) SNR = 10n [db] d) SNR = 12n [db 2. Prędkość dźwięku w gazach: a) Jest

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Temat: Efekt magnetooptyczny 5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą modulowania zmiany polaryzacji światła oraz

Bardziej szczegółowo

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste:

Zwierciadło kuliste stanowi część gładkiej, wypolerowanej powierzchni kuli. Wyróżniamy zwierciadła kuliste: Fale świetlne Światło jest falą elektromagnetyczną, czyli rozchodzącymi się w przestrzeni zmiennymi i wzajemnie przenikającymi się polami: elektrycznym i magnetycznym. Szybkość światła w próżni jest największa

Bardziej szczegółowo

Właściwości optyczne. Oddziaływanie światła z materiałem. Widmo światła widzialnego MATERIAŁ

Właściwości optyczne. Oddziaływanie światła z materiałem. Widmo światła widzialnego MATERIAŁ Właściwości optyczne Oddziaływanie światła z materiałem hν MATERIAŁ Transmisja Odbicie Adsorpcja Załamanie Efekt fotoelektryczny Tradycyjnie właściwości optyczne wiążą się z zachowaniem się materiałów

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0..

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0.. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa Początkowa wartość kąta 0.. 1 25 49 2 26 50 3 27 51 4 28 52 5 29 53 6 30 54

Bardziej szczegółowo

a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny

a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny Ucho Ucho = narząd przedsionkowoślimakowy a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny I. Ucho zewnętrzne: 1/ małŝowina uszna 2/ przewód słuchowy zewnętrzny - szkielet: chrzęstny, kostny - skóra: włosy, gruczoły

Bardziej szczegółowo

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk I. Formaty plików opisz zalety, wady, rodzaj kompresji i twórców 1. Format WAVE. 2. Format MP3. 3. Format WMA. 4. Format MIDI. 5. Format AIFF. 6. Format

Bardziej szczegółowo

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią?

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Własności optyczne materii Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Właściwości optyczne materiału wynikają ze zjawisk: Absorpcji Załamania Odbicia Rozpraszania Własności elektrycznych Refrakcja

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie ultradźwięków w technikach multimedialnych

Zastosowanie ultradźwięków w technikach multimedialnych Zastosowanie ultradźwięków w technikach multimedialnych Janusz Cichowski, p. 68 jay@sound.eti.pg.gda.pl Katedra Systemów Multimedialnych, Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego.

Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego. M5 Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego. Zagadnienia: Drgania mechaniczne. Fala mechaniczna powstawanie, mechanizm rozchodzenia się, własności, równanie fali harmonicznej.

Bardziej szczegółowo

Fale mechaniczne i akustyka

Fale mechaniczne i akustyka Fale mechaniczne i akustyka Wstęp: siła jako element decydujący o rodzaju ruchu Na pierwszym wykładzie, dynamiki Newtona omawiając II zasadę dr d r F r,, t = m dt dt powiedzieliśmy, że o tym, jakim ruchem

Bardziej szczegółowo

Prawo Bragga. Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ

Prawo Bragga. Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ Prawo Bragga Prawo Bragga Prawo Bragga Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ d - odległość najbliższych płaszczyzn, w których są ułożone atomy, równoległych do powierzchni kryształu,

Bardziej szczegółowo

Wykład XIV: Właściwości optyczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Wykład XIV: Właściwości optyczne. JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Wykład XIV: Właściwości optyczne JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: Treść wykładu: 1. Wiadomości wstępne: a) Załamanie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 7 Temat: Pomiar kąta załamania i kąta odbicia światła. Sposoby korekcji wad wzroku. 1. Wprowadzenie Zestaw ćwiczeniowy został

Bardziej szczegółowo

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M.

+OPTYKA 3.stacjapogody.waw.pl K.M. Zwierciadło płaskie, prawo odbicia. +OPTYKA.stacjapogody.waw.pl K.M. Promień padający, odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie, prostopadłej do płaszczyzny zwierciadła Obszar widzialności punktu w

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB Agata Miłaszewska 3gB rogówka- w części centralnej ma grubość około 0,5 mm, na obwodzie do 1 mm, zbudowana jest z pięciu warstw, brak naczyń krwionośnych i limfatycznych, obfite unerwienie, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

Dźwięk i słuch. Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu

Dźwięk i słuch. Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu Dźwięk i słuch 1 Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu Broszura ta jest pierwszą z serii broszur firmy WIDEX poświęconych słuchowi oraz tematom z nim związanym. Od fal dźwiękowych do słyszenia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

Sonochemia. Dźwięk. Fale dźwiękowe należą do fal mechanicznych, sprężystych. Fale poprzeczne i podłużne. Ciało stałe (sprężystość postaci)

Sonochemia. Dźwięk. Fale dźwiękowe należą do fal mechanicznych, sprężystych. Fale poprzeczne i podłużne. Ciało stałe (sprężystość postaci) Dźwięk 1 Fale dźwiękowe należą do fal mechanicznych, sprężystych Fale poprzeczne i podłużne Ciało stałe (sprężystość postaci) fale poprzeczne i podłużne Dźwięk 2 Właściwości fal podłużnych Prędkość dźwięku

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum

Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Przedmiotowy system oceniania z fizyki dla klasy III gimnazjum Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa...

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R 1 i R 2.

Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R 1 i R 2. Optyka geometryczna dla soczewek Autorzy: Zbigniew Kąkol, Piotr Morawski Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R i R 2. Nasze rozważania własności

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu. Wykład I Dźwięk. Anna Preis,

Nauka o słyszeniu. Wykład I Dźwięk. Anna Preis, Nauka o słyszeniu Wykład I Dźwięk Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 7. 10. 2015 Co słyszycie? Plan wykładu Demonstracja Percepcja słuchowa i wzrokowa Słyszenie a słuchanie Natura dźwięku dwie definicje

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i akustyki

Podstawy elektroniki i akustyki 1 Podstawy elektroniki i akustyki Dr Klaudiusz Majchrowski Wykład dla Elektroradiologii 2 Elementy akustyki Wykład 2 3 Fala dźwiękowa Fala dźwiękowa to forma transmisji energii przez ośrodek sprężysty.

Bardziej szczegółowo

Badanie roli pudła rezonansowego za pomocą konsoli pomiarowej CoachLab II

Badanie roli pudła rezonansowego za pomocą konsoli pomiarowej CoachLab II 52 FOTON 99, Zima 27 Badanie roli pudła rezonansowego za pomocą konsoli pomiarowej CoachLab II Bogdan Bogacz Pracownia Technicznych Środków Nauczania Zakład Metodyki Nauczania i Metodologii Fizyki Instytut

Bardziej szczegółowo

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak

Publiczne Gimnazjum im. Jana Deszcza w Miechowicach Wielkich. Opracowanie: mgr Michał Wolak 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry wskazuje w otaczającej rzeczywistości przykłady ruchu drgającego opisuje przebieg i

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie cząstek z materią

Oddziaływanie cząstek z materią Oddziaływanie cząstek z materią Trzy główne typy mechanizmów reprezentowane przez Ciężkie cząstki naładowane (cięższe od elektronów) Elektrony Kwanty gamma Ciężkie cząstki naładowane (miony, p, cząstki

Bardziej szczegółowo

Modele systemu słuchowego buduje się ze względu na różne motywacje. Na przykład można mówić o modelach tworzonych dla potrzeb ochrony słuchu

Modele systemu słuchowego buduje się ze względu na różne motywacje. Na przykład można mówić o modelach tworzonych dla potrzeb ochrony słuchu Modelowanie systemu słuchowego człowieka Wykład nr 14 z kursu Biocybernetyki dla Inżynierii Biomedycznej prowadzonego przez Prof. Ryszarda Tadeusiewicza Modele systemu słuchowego buduje się ze względu

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

Mapa akustyczna Torunia

Mapa akustyczna Torunia Mapa akustyczna Torunia Informacje podstawowe Mapa akustyczna Słownik terminów Kontakt Przejdź do mapy» Słownik terminów specjalistycznych Hałas Hałasem nazywamy wszystkie niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe

Bardziej szczegółowo

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Zjawiska fizyczne Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Co to są zjawiska fizyczne??? Zjawiska fizyczne są to przemiany na skutek, których zmieniają się tylko właściwości fizyczne ciała lub obiektu fizycznego.

Bardziej szczegółowo

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)185 4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu

Bardziej szczegółowo

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga?

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga? Zmysły Rodzaj zmysłu Liczba receptorów Wzrok 250 000 000 Węch 40 000 000 Dotyk 2 500 000 Smak 1 000 000 Słuch 25 000 Równowaga? Fale elektromagnetyczne Wzrok Informacje kształt zbliżony do podstawowych

Bardziej szczegółowo

TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH

TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH Autor: Tomasz Kocur Podstawa programowa, III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne II. Przeprowadzanie doświadczeń i wyciąganie wniosków

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3

Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Przedmiotowy system oceniania z fizyki w klasie 3 Szczegółowe wymagania na poszczególne stopnie (oceny) 1. Drgania i fale R treści nadprogramowe Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era

Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era Wymagania edukacyjne na dana ocenę z fizyki dla klasy III do serii Spotkania z fizyką wydawnictwa Nowa Era 1. Drgania i fale Stopień dopuszczający Stopień dostateczny Stopień dobry Stopień bardzo dobry

Bardziej szczegółowo

Przygotowała: prof. Bożena Kostek

Przygotowała: prof. Bożena Kostek Przygotowała: prof. Bożena Kostek Ze względu na dużą rozpiętość mierzonych wartości ciśnienia (zakres ciśnień akustycznych obejmuje blisko siedem rzędów wartości: od 2x10 5 Pa do ponad 10 Pa) wygodniej

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Najprostszą soczewkę stanowi powierzchnia sferyczna stanowiąca granicę dwóch ośr.: powietrza, o wsp. załamania n 1. sin θ 1. sin θ 2.

Najprostszą soczewkę stanowi powierzchnia sferyczna stanowiąca granicę dwóch ośr.: powietrza, o wsp. załamania n 1. sin θ 1. sin θ 2. Ia. OPTYKA GEOMETRYCZNA wprowadzenie Niemal każdy system optoelektroniczny zawiera oprócz źródła światła i detektora - co najmniej jeden element optyczny, najczęściej soczewkę gdy system służy do analizy

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie ultradźwięków w kosmetologii. Słowa klucze: Ultradźwięki, fala dźwiękowa, infradźwięki, zjawisko kawitacji, sonoforeza, mikromasaż

Zastosowanie ultradźwięków w kosmetologii. Słowa klucze: Ultradźwięki, fala dźwiękowa, infradźwięki, zjawisko kawitacji, sonoforeza, mikromasaż Zastosowanie ultradźwięków w kosmetologii Słowa klucze: Ultradźwięki, fala dźwiękowa, infradźwięki, zjawisko kawitacji, sonoforeza, mikromasaż Ultradźwięki Ultradźwięki-to drgania cząsteczek gazów, cieczy,

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

gdzie: c prędkość rozchodzenia się dźwięku w powietrzu L długość kanału słuchowego

gdzie: c prędkość rozchodzenia się dźwięku w powietrzu L długość kanału słuchowego Rys. 2-4. Przewód słuchowy (a), wykres wzmocnienia poziomu ciśnienia akustycznego (SPL) w przewodzie słuchowym (b) f o = c 4 L = 343[m/s] 4 0,025[m] = 3430[Hz] gdzie: c prędkość rozchodzenia się dźwięku

Bardziej szczegółowo

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki.

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki. ELEKTROSTATYKA Ładunkiem elektrycznym nazywamy porcję elektryczności. Ładunkiem elementarnym e nazywamy najmniejszą wartość ładunku zaobserwowaną w przyrodzie. Jego wartość jest równa wartości ładunku

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne

Ćwiczenie 2. Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Ćwiczenie 2 Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Podstawy Działanie obrazujące soczewek lub układu soczewek

Bardziej szczegółowo

Widmo promieniowania

Widmo promieniowania Widmo promieniowania Spektroskopia Każde ciało wysyła promieniowanie. Promieniowanie to jest składa się z wiązek o różnych długościach fal. Jeśli wiązka światła pada na pryzmat, ulega ono rozszczepieniu,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KL.II I-półrocze Temat Energia wewnętrzna i jej zmiany przez wykonanie pracy Cieplny przepływ energii. Rola izolacji cieplnej Zjawisko konwekcji Ciepło właściwe Przemiany energii podczas topnienia. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK

Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK Dźwięk Dźwięk jest to fala akustyczna rozchodząca się w ośrodku sprężystym lub wrażenie słuchowe wywołane tą falą. Fale akustyczne to fale głosowe, czyli falowe

Bardziej szczegółowo

Podczerwień bliska: cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: cm -1 (14,3-50 µm)

Podczerwień bliska: cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: cm -1 (14,3-50 µm) SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI Podczerwień bliska: 14300-4000 cm -1 (0,7-2,5 µm) Podczerwień właściwa: 4000-700 cm -1 (2,5-14,3 µm) Podczerwień daleka: 700-200 cm -1 (14,3-50 µm) WIELKOŚCI CHARAKTERYZUJĄCE

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność.

Soczewki konstrukcja obrazu. Krótkowzroczność i dalekowzroczność. Soczewki konstrukcja obrazu Krótkowzroczność i dalekowzroczność. SOCZEWKA jest to przezroczyste ciało ograniczone powierzchniami kulistymi Soczewki mogą być Wypukłe Wklęsłe i są najczęściej skupiające

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Tabela wymagań programowych i kategorii celów poznawczych Temat lekcji w podręczniku 22. Ruch drgający podać

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające

WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające WYMAGANIA ZGODNIE Z PROGRAMEM NAUCZANIA G-11/09/10 Osiągnięcia konieczne Osiągnięcia podstawowe Osiągnięcia rozszerzone Osiągnięcia dopełniające zna pojęcia położenia równowagi, wychylenia, amplitudy;

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń. Przedmowa 15. Wprowadzenie Ruch falowy w ośrodku płynnym Pola akustyczne źródeł rzeczywistych

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń. Przedmowa 15. Wprowadzenie Ruch falowy w ośrodku płynnym Pola akustyczne źródeł rzeczywistych Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń u Przedmowa 15 Wprowadzenie 17 1. Ruch falowy w ośrodku płynnym 23 1.1. Dźwięk jako drgania ośrodka sprężystego 1.2. Fale i liczba falowa 1.3. Przestrzeń liczb falowych

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3

POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3 DO ZDOBYCIA 44 PUNKTY POWTÓRKA PRZED KONKURSEM CZĘŚĆ 3 Jest to powtórka przed etapem szkolnym, na którym określono wymagania: ETAP SZKOLNY 1) Ruch prostoliniowy i siły. 2) Energia. 3) Właściwości materii.

Bardziej szczegółowo

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik).

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik). Ucho narząd słuchu występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe.

Bardziej szczegółowo

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń:

Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka. Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: Fizyka. Klasa 3. Semestr 1. Dział : Optyka Wymagania na ocenę dopuszczającą. Uczeń: 1. wymienia źródła światła 2. wyjaśnia, co to jest promień światła 3. wymienia rodzaje wiązek światła 4. wyjaśnia, dlaczego

Bardziej szczegółowo

Ciało doskonale czarne absorbuje całkowicie padające promieniowanie. Parametry promieniowania ciała doskonale czarnego zależą tylko jego temperatury.

Ciało doskonale czarne absorbuje całkowicie padające promieniowanie. Parametry promieniowania ciała doskonale czarnego zależą tylko jego temperatury. 1 Ciało doskonale czarne absorbuje całkowicie padające promieniowanie. Parametry promieniowania ciała doskonale czarnego zależą tylko jego temperatury. natężenie natężenie teoria klasyczna wynik eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest badanie zjawiska Dopplera dla fal dźwiękowych oraz wykorzystanie tego zjawiska do wyznaczania prędkości dźwięku w powietrzu.

Celem ćwiczenia jest badanie zjawiska Dopplera dla fal dźwiękowych oraz wykorzystanie tego zjawiska do wyznaczania prędkości dźwięku w powietrzu. Efekt Dopplera Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie zjawiska Dopplera dla fal dźwiękowych oraz wykorzystanie tego zjawiska do wyznaczania prędkości dźwięku w powietrzu. Wstęp Fale dźwiękowe Na czym

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje.

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Ćwiczenie 2 Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich oraz płaszczyzn głównych obiektywów lub układów soczewek. Aberracje. Wprowadzenie teoretyczne Działanie obrazujące soczewek lub układu soczewek wygodnie

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna widma gwiezdnego

Analiza spektralna widma gwiezdnego Analiza spektralna widma gwiezdnego JG &WJ 13 kwietnia 2007 Wprowadzenie Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych.

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. 5. Fale mechaniczne 5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. Ruch falowy jest zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym w przyrodzie. Spotkałeś się z pewnością w życiu codziennym z takimi pojęciami

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metody

Bardziej szczegółowo

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J J8A Badanie schematu rozpadu jodu 128 J Celem doświadczenie jest wyznaczenie schematu rozpadu jodu 128 J Wiadomości ogólne 1. Oddziaływanie kwantów γ z materią (1,3) a/ efekt fotoelektryczny b/ efekt Comptona

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM DRGANIA I FALE MECHANICZNE - Uczeń nie opanował wiedzy i umiejętności niezbędnych w dalszej nauce. -Wie, że fale sprężyste nie mogą rozchodzić się w

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo