WYWIAD Z ANNĄ GRAJCAREK O DZIECIŃSTWIE, PRZEMOCY I POWOŁANIU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYWIAD Z ANNĄ GRAJCAREK O DZIECIŃSTWIE, PRZEMOCY I POWOŁANIU"

Transkrypt

1 WYWIAD Z ANNĄ GRAJCAREK O DZIECIŃSTWIE, PRZEMOCY I POWOŁANIU Wymieniając tylko kilka obszarów Pani zaangażowania, można powiedzieć, że jest Pani osobą nietuzinkową, bardzo pracowitą, podejmującą coraz to nowe wyzwania, ciągle w biegu, a przy tym szalenie spokojną i skromną. Chciałabym zapytać jak można się nauczyć tej skromności i pokory, i w jakim stopniu mogą one pomagać bądź utrudniać działania, które Pani podejmuje? To, że jestem takim zwyczajnym człowiekiem pewnie wzięło się z mojego dzieciństwa. To było bardzo zwyczajne dzieciństwo. Wychowywały nas - mnie i dwójkę moich braci - dwie kobiety: mama i babcia. Ważne jest to, że w tym wczesnym dzieciństwie wychowywaliśmy się w środku lasu - naokoło las i łąki - pięknie. Nasz dom był bardzo skromny, nie przelewało się, było trudno, ale moja mamuńcia była czarodziejką, ponieważ czarowała dla nas piękne ubranka. I do tego jeszcze bardzo spokojnie podchodziła do tego, że było trudno... Muszę dodać, że mieszkaliśmy w okolicach Bielska. Było to takie miejsce, z którego ogromną ilość mieszkańców wysyłano do Niemiec do pracy. Niemcy wiedzieli kogo wysłać, kto narobi dużo kłopotów. W czasie wojny, kiedy moja mama była jeszcze dzieckiem, moi dziadkowie bardzo się bali, żeby ich córka nie została wysłana do Niemiec do pracy, dlatego trafiła do szkoły podstawowej sióstr w Straconce - siostry czarodziejki, które uczyły gotowania, pieczenia, haftowania, drutowania, szydełkowania, szycia. Nasz tata był człowiekiem bardzo poranionym przez wojnę. W 1939r zdał maturę i w jednym z pierwwszych transportów trafił na roboty przymousowe wgłąb Niemiec i tam przetrwał całą wojnę. Prawdziwe piekło przeżył już po zakończeniu działań wojennych, przez kilka tygodni przemierzał Niemcy żeby wrócić do domu. Szedł szlakiem Armi Czerwonej i widział ogromne okrucieństwa jej żołnierzy. Nigdy o tym nie mówił, wiem to od jego kolegi. Nie potrafił być ojcem, żyć w rodzinie. Mieliśmy ojca obok. Co miało wpływ na Pani decyzję o tym, że została Pani pielęgniarką? Wychowałam się w okolicach Bielska, gdzie oznaką statusu było to, że chłopiec zostaje księdzem, a dziewczynka pielęgniarką. Takie było moje pierwsze marzenie. Nie ukrywam, że moja babcia bardzo mi rozradzała - uważała, że to jest bardzo trudne i chciała mi tego oszczędzić. Nie przeczę, że rzeczywiście jest to trudne - po 1

2 szkole pielęgniarskiej trafiłam na Akademię Medyczną, zdawałam na Wydział Lekarski, ale przyjęli mnie na farmację, ponieważ zabrakło mi kilku punktów. Byłam kilka semestrów na farmacji i okazało się, że to nie to, chociaż dobrze to wspominam, (...) ale życie akademickie było takie ciekawe. Ja nie imprezowałam, natomiast zaliczałam wszystkie koncerty, które były w Krakowie - kiedyś wszystko odbywało się w akademiku przy ul. Grzegórzeckiej 20. Wszyscy, którzy się wtedy liczyli - m.in. Maryla Rodowicz, Czerwone Gitary, Święcicki - tam koncertowali. Potem trafiłam na praktyki studenckie i do szpitala uniwersyteckiego Akademii Medycznej na oddział hematologii, no i już zostałam. To było coś takiego, co rzeczywiście zmieniło moje życie - zobaczyłam oddział inny, niż miałam wyobrażenie z moich praktyk i zostałam z powrotem pielęgniarką. Nie na długo, bo złapałam żółtaczkę zakaźną i musiałam zmienić miejsce. I wtedy trafiłam na salę operacyjną, bo to też było takie moje marzenie, i tak zostałam. Ta aktywność, którą Pani prowadziła, te wszystkie działania, w które była Pani zaangażowana właściwie bardziej skupiały się na świecie dorosłych, prawda? Kiedy zaczęła się Pani interesować problematyką dzieci? Rzeczywiście, do pewnego momentu żyłam w takiej enklawie, jaką była sala operacyjna. Dopiero gdy zostałam przewodniczącą samorządu i kiedy zaczęły się problemy w szkołach, ponieważ wyłączono (usunięto ze szkół) lekarzy, zostały tylko pielęgniarki. One nie bardzo były do tego przygotowane, bo dotąd były współpracownikami i miały być taką podporą lekarza. A tymczasem powierzono im zadanie, do którego były nieprzygotowane. Znalazły się w trudnej sytuacji i pojawiły się problemy. Na szczęście zaczęły mi o nich opowiadać, jak również o swoich uczniach o dzieciach wykorzystywanych, maltretowanych, o takich, które znalazły się w dziecięcym piekle. Ja sobie w ogóle nie zdawałam z tego sprawy. Od czasu do czasu pojawiały się w prasie jakieś artykuły, słyszeliśmy o przypadkach dzieciobójstwa, ale ja nie wiedziałam, że skala tego zjawiska jest tak duża i że nikt z tym nic nie robi! Myślałam, że jakoś to jest uregulowane. Wtedy zorganizowałam spotkanie dla grupy pielęgniarek szkolnych i wysłuchałam ich historii. Efekt był taki, że przez kilka nocy nie spałam, bo to co usłyszałam, to były straszne rzeczy. Wymyśliliśmy wtedy, że trzeba coś zrobić, coś zmienić, że to nie może tak być. Musimy przygotować pielęgniarki do pracy z dziećmi i ponoszenia większej odpowiedzialności za swoją pracę. Zaczęłam więc chodzić i prosić a to były czasy kiedy ministrami byli moi koledzy. Niestety zawiodłam się na nich absolutnie, ponieważ nie bardzo to widzieli, nie chcieli słuchać. I wtedy właśnie jeden z moich znajomych powiedział mi, że jest dziewczyna z ONZ, która ma świetne kontakty, jest wysokim urzędnikiem, i może będzie gotowa pomóc. Nazywa się Kasia Malinowska. To był początek dobrego okresu i współpracy, która trwa do 2

3 dzisiaj. Przygotowałam mój pierwszy w życiu projekt, który spodobał się, został przyjęty i dostaliśmy sporo pieniędzy na jego realizację. Który to był rok? To był 1992 rok, a projekt dotyczył HIV i AIDS. Mój kolega minister powiedział, że to jest sprawa zboczeńców, a nie normalnych ludzi, więc co on będzie sobie głowę zawracał. Wtedy już wiedziałam, że potrzebny jest poradnik! Miałam doświadczenie jak to zrobić z mojej wcześniejszej działalności, więc ani przez chwilę się nie zastanawiałam. Wydaliśmy więc super poradnik., pt. Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV w praktyce pielęgniarskiej, który miał cztery wydania i "wyszedł" w nakładzie 116 tysięcy egzemplarzy. W każdej, nawet najmniejszej poradni, przychodni było o tym, jak się ustrzec HIV i AIDS, czyli do pracowników ochrony zdrowia - i to był pierwszy projekt, mieliśmy dobre wejście. Kolejne projekty dotyczyły już problemu dzieci. Przeszkoliliśmy stugodzinnym programie, pt. Gdy dziecko potrzebuje pomocy 711 pielęgniarek pracujących z dziećmi z całej Małopolski. Osoby te pochodziły ze szpitali, szkół i placówek opiekuńczowychowawczych. Otrzymały od nas taki duży poszerzony warsztat oraz wiedzę, którą mogły wykorzystać w swojej pracy. Dodatkowo, na zamówienie ONZ, powstała ok. pięciusetstronnicowa publikacja o tym samym tytule. W mojej działalności edukacyjnej i projektowej cały czas miałam wsparcie ze strony dwóch agend: UNDP (Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju) oraz UNPFA (Programu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych). Było to dla mnie bardzo ważne, ponieważ zawsze uczono mnie, że aby dobrze wywiązywać się ze swoich obowiązków, ludzie zawsze muszą być przygotowani oraz że trzeba tą wiedzę utrwalać, ponieważ za chwilę zapomną, czyli konieczny jest poradnik. Tak właśnie robiliśmy realizowaliśmy projekt, a potem powstawała książka. Zwykle ja ją wymyślałam i zapraszałam różnych autorów, żeby pisali o rzeczach na których ja się nie znałam, bo przecież nie znam się na wszystkim, i tak powstawały te książki... Czy już wtedy była Fundacja? Nie, Fundacja była nieco później, wcześniej jeszcze taką bazą był samorząd, była korporacja i zajmowaliśmy się różnymi rzeczami: powstawały publikacje czy programy. Nasza działalność związana była z potrzebą chwili. Gdy zmieniało się prawo, pracowaliśmy nad jego wprowadzaniem. Przez dziesiątki lat rozmowa z chorym na temat jego choroby zagwarantowana była dla lekarza. Tymczasem wejście w życie Ustawy o Prawach Pacjenta zobowiązywał pielęgniarki i położne informowanie pacjenta o wszystkich czynnościach wobec niego w związku z chorobą, to znaczy rozmowę z chorym, w myśl zasady "co robisz koło mnie, ja to muszę wiedzieć. Niestety ich tego nie uczono. Mało tego, mówiono im, że " to nie wasz problem, że wchodzicie na cudze pole". Tymczasem weszła w życie Ustawa, 3

4 którą sama pilotowałam, gdyż akurat byłam Przewodniczącą Komisji Prawa i Legislacji Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych i wtedy bardzo pomógł mi ksiądz prof. Tischner, który mówił, że trzeba rozmawiać z chorymi. I ta książka Sztuka rozmowy z chorym powstała za jego namową, ale też zaprosiłam do tego projektu znakomite autorytety. Czy na swojej drodze napotykała Pani dużo trudności i jak sobie Pani z nimi radziła? Tak, bardzo dużo, naliczyłam do dzisiaj 19 pozwów od stosujących przemoc, w większości od osób oskarżonych o wykorzystanie seksualne dzieci. Zauważyłam, że to, iż przygotowaliśmy 711 pielęgniarek szkolnych pracujących z dziećmi to nie załatwia sprawy, bo one już wiedziały, co zrobić i jak zrobić. Postanowiliśmy edukować nauczycieli, psychologów i pedagogów. Jednak największym problemem było otoczenie, które nie wiedziało, nie było wyedukowane oraz oprawcy, którzy byli agresywni wobec pielęgniarek. Wtedy właśnie powstała taka myśl, że trzeba zapewnić pielęgniarkom ochronę, ponieważ nie wystarczy, że one rozpoznadzą dziecko krzywdzone i będą wiedziały jak mu pomóc, powinny jeszcze czuć się bezpiecznie. Kiedy nie będą czuły się bezpiecznie, stracą motywację, zaczną się mniej angażować. Ważne było więc dla nas zapewnienie wsparcia pielęgniarkom i danie im takiego poczucia, że nie są same na tym świecie. Odpowiedzią na nasze problemy i trudności była Fundacja. Powstała ona dokładnie dziesięć lat temu - 17 maja 2015 roku minęła dekada od jej powstania. Fundacja interweniuje w każdym przypadku, kiedy system zawodzi dziecko krzywdzone, zajmuje się promowaniem praw ofiar przestępstw, praw człowieka, ale przede wszystkim dzieci. Nie pomagamy natomiast finansowo, nie zbieramy pieniędzy, tylko zajmujemy się stroną merytoryczną. Do nas mogą zwracać się osoby po pomoc prawną (mamy prawników), ale także ci którzy na swojej drodze napotykają represje z tego powodu, że się zachowali przyzwoicie. W takiej sytuacji Fundacja przejmuje sprawę, jest stroną. Nasza praca polega na tym, że chodzimy do sądu, czytamy akta i świadczymy konkretną pomoc. Muszę powiedzieć, że ta pomoc jest bardzo potrzebna, ponieważ oprawcy zwłaszcza tacy, którzy stosują przemoc seksualną oraz podejrzani o pedofilię są bardzo agresywni. Poza tym, o czym już wspominałam, udzielamy pomocy prawnej, ponieważ niektóre z uregulowań prawnych są przygotowywane niezwykle niedbale. Czy trzeba dużej wyobraźni, żeby przewidzieć, co się stanie, gdy oprawca nie jest współwłaścicielem, tylko właścicielem? Wystarczyłoby, aby w tym czasie, kiedy jest przymusowa eksmisja, nie miał on prawa zarządzać tym majątkiem. Inaczej, efekt jest taki, że te kobiety wycofują sprawę, bo wolą być maltretowane, niż bez dachu nad głową. A jaka jest skala tego zjawiska? 4

5 Muszę powiedzieć, że skala jest bardzo tajemnicza, kompletnie nie do określenia - bo ani statystyki policyjne tego nie oddają, bo przecież nie wszystko trafia na policję, ani też badania szacunkowe. Tutaj ta szara strefa jest bardzo tajemnicza i im okrutniejsze zbrodnie wobec dzieci, tym bardziej to jest tajemnicze. Jak Pani sądzi, skąd ten opór wobec zmiany? Opór jest dlatego, że tak jest wygodniej. Patrzeć z boku, nie wiedzieć. Dodatkowo, taką postawę usprawiedliwia się tym, że wtrącać się jest nie trendy. Pora zatem na zmianę mentalności. W jaki sposób będzie Pani wprowadzać zmiany w ludziach? Po pierwsze, poprzez edukację społeczną. Uregulowania prawne muszą iść w parze z edukacją. Weźmy na przykład Ustawę o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - jeżeli kurator powiatowy nie wie, że do jego obowiązków należy podejmowanie różnych działań oraz że jeśli jego podwładni nie wykonają konkretnych poleceń, wówczas będą mieli poważne problemy, to znaczy, że jest to słabość, luka w systemie i należy ją wypełnić wiedzą. Po drugie, poprzez zabezpieczenie prawne świadków ofiar przemocy. Jako przykład podam Ustawę o ochronie praw świadków i ofiar, która została dobrze przygotowana, ale ludzie, którzy powinni z niej korzystać muszą o niej wiedzieć, muszą ją rozumieć, a tymczasem ich wiedza jest niewielka. Wiemy, że musimy zmieniać mentalność ludzi. Poprzez projekty poszukujemy nowych ludzi, którzy mogliby nam pomóc wprowadzać te zmiany. Dotarliśmy do kurii i nawiązaliśmy współpracę z pewnym księdzem. Chcielibyśmy dotrzeć do seminariów, gdyż wiemy, że jeżeli oni powiedzą, że nie wolno, to ludzie będą słuchać, bo taka jest mentalność - to bardziej do nich trafi, niż to, co powiemy za pośrednictwem publikacji, pisemnych apeli czy osobiście przekonując ludzi do zmiany. Od dwóch lat działamy więc pod szyldem "Jedenaste nie bądź obojętny" - i tak też nazwaliśmy tą naszą część projektu. Z drugiej strony, mamy pełną świadomość, że system nie chroni świadków, że on praktycznie ochrania przestępców i to w dodatku jeszcze w imieniu praw człowieka, co mnie totalnie denerwuje, bo ja rozumiem, co to są prawa człowieka. Przez kilkadziesiąt lat byłam zaangażowana w obronę praw człowieka, chciałam, aby były one przestrzegane, zwłaszcza w stosunku do dzieci i dlatego podejmujemy kolejne działania ukierunkowane na weryfikację Ustawy o ochronie danych osobowych. Mamy kontakty z biurem Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dzieckawiemy jednak, że ich działania są ograniczone przepisami i nie mogą nam pomóc w wystarczający sposób. 5

6 Słyszymy od wielu osób, że ta Ustawa jest podobna pod wieloma względami do tych obowiązujących w innych krajach m.in. skandynawskich, ale tam jest jednak zupełnie inna mentalność, na innym etapie są ci ludzie, co się będziemy dużo oszukiwać. Im może to wystarczy, tutaj to nie wystarczy, więc musimy zrobić wszystko, aby bardziej chronić interes dzieci, ofiar przestępstw. Bo my czasami towarzyszymy naszym podopiecznym w tych sądach, to wierzyć się nie chce, że po drugiej stronie stoi taki potwór w todze i z łańcuchem. Nie mówię, że wszyscy tacy są. Współpracujemy też z sędziami, którzy są super, dlatego nie chcę uogólniać. Jednak błędy i wypaczenia zdarzają się zbyt często, więc to nie może być przypadek. Dysponujemy danymi z policji, z których wynika, że ponad 70% skarg związanych z Niebieską Kartą jest umarzanych, a z tych siedemdziesięciu do ukarania około 2-3%. Przykłady można by mnożyć - pomagają nam w tym dziennikarze. I tak, za zabójstwo dorosłego człowieka mamy dożywocie lub 25 lat, a za zabójstwo dziecka 5 lat, za gwałt ze szczególnym okrucieństwem na dwuletniej dziewczynce okaleczonej już na całe życie, której z trudem lekarze uratowali życie, oprawca dostaje pięć lat? Za gwałt ze szczególnym okrucieństwem na dziewczynie szesnastoletniej - dwa lata w zawieszeniu. W każdym normalnym kraju, taka osoba dostaje dożywocie, w naszym kraju jest inaczej. My się z tym nie zgadzamy i próbujemy to zmienić! Wszyscy mają prawo, wszyscy są na równi! Jednak dzieci są po prostu traktowane gorzej! Żeby zmienić to wszystko, to znowu trzeba zainwestować w ludzi, oni muszą wiedzieć jak postępować. Przecież świat już sobie poradził, dlatego my nie musimy wywarzać otwartych drzwi i popełniać tych samych błędów. Wiemy, że musimy podjąć działania, ale to wymaga zmiany systemowej. Trudność polega jednak na tym, że system sprawiedliwości nie zawsze jest po naszej stronie, po stronie dziecka. Będziemy próbować, bo są naturalne nadzory, np. sąd apelacyjny - mamy dobre zdanie o tych ludziach, tą drogą spróbujemy przekonywać, aby coś się zmieniło, ale rzeczywiście wierzyć się nie chce, że tak można procedować. Czy te badania, które Pani przeprowadzała, o których wspominała Pani na początku, z pielęgniarkami zatrudnionymi w szkołach, miały bezpośredni kontakt z dziećmi? Czy udało się powtórzyć te badania po jakimś czasie i stwierdzić, że coś się zmieniło? Chodzi o te badania o akceptacji przemocy przez dzieci? Byliśmy ciekawi jak to wygląda. Pierwsze badania zrobiliśmy na stosunkowo małej grupce 700 dzieci, a potem w większej grupie 2300 dzieciaków, ale nie przeprowadzaliśmy badań porównawczych. Uważaliśmy, że aby takie badania porównawcze zrobić, musi się coś zdarzyć. Najpierw chcieliśmy zaistnieć w środowisku dzieci, potem myśleliśmy o tym, aby przygotować projekt, który uczyłby dzieci radzenia sobie z emocjami i że wtedy 6

7 dopiero moglibyśmy przeprowadzić takie badania. Sens powtórki będzie wtedy, jak coś zaproponujemy, bo jak nie zaproponujemy, to też się może zmienić, ale także na niekorzyść. Przygotowywaliśmy kilka projektów skierowanych nie na dorosłych, tylko na dzieci, ale one nie wzbudzają zainteresowania w konkursach otrwartych, dziecko ani nie zagłosuje, ani niewiele zrobi. Co tam jakieś dzieci... Teraz planujemy zacząć współpracę z osobami z Komisji ds. Rodziny przy sejmiku. Naszym partnerem jest Urząd Miasta - Wydział Spraw Społecznych - bardzo fajni ludzie, oni wnoszą w nasze projekty sale multimedialne, czyli to obniża koszty. Poza tym znajdujemy ludzi zaangażowanych, którzy chcą coś zmienić, więc może tym razem w naszych projektach bardziej zbliżymy się do dzieci. Czy spotkała się Pani z takim określeniem dzieci o zranionej tożsamości, takie które jednocześnie muszą walczyć o uznanie, o miłość o godność, o prawo do bycia osobą? Tak, ja się spotkałam z takimi dziećmi...najczęściej z tymi, które do nas trafiają - a nie trafia ich zbyt wiele, ponieważ to jest wierzchołek góry lodowej...to są dzieci pokrzywdzone z powodu ubóstwa - matka niezaradna, ale w porządku, dziewczynka 12-letnia nie chodzi do szkoły, płacze, udaje że chodzi, no bo ma krótkie spodnie i rówieśnicy się z niej śmieją - to są takiego rodzaju dzieci. Pytam kiedyś piętnastoletnią dziewczynkę o czym marzy a ona mi mówi tak: marzę o tym, aby codziennie, przez cały tydzień zakładać sobie inne kolczyki. Takie marzenia mają dzieci z biedy i wydaje mi się, że takim problemem, jeśli chodzi o tą tożsamość to są dzieci z biedy... Są również - chociaż wydawało mi się że są już inne i lepiej sobie radzą - dzieci takie opuszczone, czyli one mają wszystko, zachowują się bezczelnie, są agresywne, ale tam nie ma biedy, tylko brakuje zainteresowania rodziców. One pewnie z tego wyrosną później, ale bardziej widoczne i bardziej bolesne tu i teraz jest to szydzenie z biedy! Czy myśli Pani, że dziecko w relacji z dorosłym można traktować jak partnera, bardziej podmiotowo, można budować z nim relacje, czy raczej nie? Jeśli tak, to jakiego typu może to być partnerstwo? Wydaje mi się, że takiego do końca nie, że jest ta różnica, że dziecko i dorosły to są dwa różne światy. Z moją mamą i babcią nie byłyśmy koleżankami, one były dla mnie wzorem. Wydaje mi się, że rodzic-autorytet to taka osoba, która zapewnia dziecku bezpieczeństwo, dziecko ma się czuć bezpiecznie. Myślę, że jednak dzieci bardziej szukają wzorców, wsparcia, a nie koleżanek w swoich rodzicach. 7

8 Dwa lata temu trafiłam na pamiętniki dzieci "dzieci kwiatów" i to są smutne wspomnienia mimo, że ich rodzice byli dla nich kolegami/koleżankami - one były krzywdzone i do świata weszły okaleczone... Czy myśli Pani, że dorośli mogą się czegoś od dzieci nauczyć? Czy zgadza się Pani z tezą, że dziecko jest kompetentnym aktorem? Dziecko dopóki nie utraci tej niewinności jest autentyczne. Wraz z wiekiem dziecko zaczyna grać, dostrzega jakie zachowania mu się opłacają, a jakie nie. I wtedy już nie jest autentyczne, staje się aktorem. Nie jest jednak powiedziane, że tą niewinność musi utracić jak ma 6 lat czy dziesięć. Można być bardzo dużym i zachować tą niewinność. To, czego od dzieci można się nauczyć to chyba tej szczerości, że dzieci są szczere. W jednym z prowadzonych przez nas badań okazało się, że dorośli mają problem z definicją maltretowania, nie odróżniają maltretowania od "zwykłych" kar cielesnych. Zapytaliśmy dzieci kiedy mamy do czynienia z maltretowaniem, a kiedy ze zwykłą karą i okazało się, że mniejsze dzieci umiały na to odpowiedzieć. Ponad 90% pytanych dzieci jednoznacznie odpowiedziało, że maltretowanie jest wtedy, jak po biciu są ślady. Jest w tym jakaś prawda. Mówimy, że dziecko jest krzywdzone wtedy, jak zostało ukarane i są ślady. Myślę, więc że można by dzieci jeszcze o wiele rzeczy zapytać, że dzieci mogą dać jakieś wskazówki, a najważniejsze jest to, że mogą powiedzieć, co jest dla nich ważne, jeszcze bez tego udawania, i zastanawiania się, co mi się bardziej opłaci... W naszych badaniach zauważyliśmy na przykład, że bastionem kar cielesnych nie jest już wieś. Zaczęliśmy się zastanawiać, co się stało i dlaczego tak jest? I okazało się, że w związku z tym, że na wsi są w dalszym ciągu rodziny wielopokoleniowe, czyli babcia i dziadek, które chronią dzieci przed przemocą. Najstarsi członkowie rodziny są takim buforem, który zabezpiecza, natomiast w mieście tego nie ma. Ponadto, zauważyliśmy że dzieci, które w ogóle nie doznały i nie stosują agresji, akceptują agresję - małe dzieci, natomiast te wobec których stosowano przemoc (jak wynikało z ankiet) i są krzywdzone, to nie są specjalnie agresywne. Być może w późniejszym etapie, ale teraz nam nie wyszło. Oznacza to, że ci którzy doznawali krzywdy, mniej chętnie rozstrzygaliby swoje spory w sposób siłowy. Nie potwierdziła się teza, że BICI BIJĄ! Jednym z filarów Pani działalności jest edukacja dorosłych ukierunkowana na tych, którzy profesjonalnie zajmują się współpracą z dzieckiem. Czy myślała Pani o włączaniu w obszar edukacji jeszcze innych grup dorosłych, na przykład rodziców? 8

9 Tak, wszystkie nasze projekty oraz program rozpoznawania dziecka krzywdzonego, który prowadzimy od siedmiu lat są nastawione na osoby zawodowo pracujące z dziećmi lub na ich rzecz, na przykład policjanci. Dla nas najskuteczniejszym rozwiązaniem jest to, aby w miejscach w których są dzieci były też osoby, które są w stanie rozpoznać ich problem, ich krzywdę, zło które im wyrządzono. Doszliśmy do wniosku, że to że my powołaliśmy fundację, która wspiera różne osoby: tych którzy coś robią i mają problemy, mogą tutaj przyjść i się dowiedzieć; dzieci oraz rodziny głównie matki, chociaż to się zmienia, mamy coraz więcej panów (zgłaszają się) i ewidentnie są pokrzywdzeni, to nie jest wystarczające! My samy nie zmienimy świata, nie załatwimy wszystkich problemów. Działania muszą być systemowe, dlatego włączamy wiele osób, instytucji i prowadzimy edukację na szeroką skalę. Z jednej strony chcemy trafiać maksymalnie do tych osób, które zawodowo pracfują z dziećmi, a jednocześnie od czterech lat prowadzimy debatę społeczną, czyli działalność ukierunkowaną na zmianę mentalności i zmianę sposobu myślenia na problem przemocy wobec dzieci. Próbujemy w debatę włączyć dziennikarzy, urzędników; trafiać do ludzi w taki sposób, żeby jednak uwrażliwić ich na sprawy dziecka. Niestety, nawet w takim centrum akademickim jakim jest Kraków, w mieście z tradycjami, do którego zjeżdża cały świat, ludzie takiej wiedzy nie mają i w ogóle nie wiedzą, co zrobić. Nie chcemy ludzi zawstydzać tylko uświadamiać, ale to jest trudne, więc na razie pozostaje w naszych planach. W ramach naszej działalności edukacyjnej włączamy się także w tworzenie i zmianę prawa - przesyłamy nasze propozycje, które są wykorzystywane bardziej lub mniej przez urzędy centralne. I nie jest prawdą że wszyscy wobec prawa jesteśmy równi, bo dzieci są równiejsze! I to powinno być uwzględnione w ustawodawstwie, bo dzieci nie potrafią się obronić. To, nad czym obecnie pracujemy w zakresie edukacji to skuteczny sposób, aby trafić bezpośrednio do dzieci. Myślimy, że taką szansą mogą być szkoły z empatią! Żeby z jednej strony był ktoś, kto rozpozna dziecko krzywdzone i będzie wiedział co z tym zrobić. Z drugiej strony, żeby te dzieci były i wobec siebie lepsze i dla siebie lepsze! Patrząc na dorosłych, wolontariuszy, którzy przygotowują dla nas ewaluację, że można coś zmienić - coś dobrego wykrzesać w ludziach, bez pompy, bez udawania, żeby te dzieci nie musiały grać, że są grzeczne czy dobre! tylko żeby rzeczywiście chciały, żeby to było w nich! Muszę powiedzieć, że to okrucieństwo wobec swoich kolegów jest strasznie bolesne i okropne. Zetknęliśmy się z tym w badaniach i rozmowach z dziećmi, które nie chciały chodzić do szkoły. Opowiadały nam, jak się 9

10 z nich śmieją i drwią. To smutne, że dzieci chodzą do kościoła, na religię, a mimo wszystko nic do nich nie trafia... Wspominała Pani, że jest otwarta na współpracę ze studentami pracy socjalnej. Jak wyobraża sobie Pani taką współpracę i na czym miałaby ona polegać? Nasza działalność edukacyjna skupiona jest różnych odbiorców, chociaż dotychczas byliśmy nastawieni na nauczycieli, pedagogów, psychologów czy kuratorów. Coraz częściej, wśród uczestników naszych projektów trafiamy na pracowników socjalnych. W rozmowach z nimi dowiadujemy się, że brakuje im wiedzy dotyczącej pracy z dzieckiem krzywdzonym. Są tacy, którzy dopiero zaczynają pracować z dziećmi, więc tym bardziej potrzebują profesjonalnego wsparcia. Spotkałam się z opinią pracownicy socjalnej, która opowiadała, że dziennikarze potraktowali ją bardzo niesprawiedliwie. Podczas jednej z wizyt w domu rodzinnym, w którym podejrzewano stosowanie przemocy nie stwierdziła żadnych oznak, które potwierdziłyby podejrzenia. Problem polegał na tym, że wizyta była zapowiedziana, dzieci stały rządkiem, odpowiadały na pytania, bo były przygotowane, lodówka była pełna tylko dlatego, że ja przyszłam, normalnie to te dzieci chodziły głodne i szwendały się po polu, nikt się nimi nie zajmował. Wszystko wyglądało normalnie. Nic nie mogła zrobić, mimo że wiedziała, że tam jest przemoc, że tam jest źle, że tam się niedobrze dzieje, i tak nie powinno być, ale musiała zapowiedzieć wizytę, bo taki jest wymóg, takie jest uregulowanie prawne. Żaliła się, że nie mogła rozebrać dziecka, mogła wezwać lekarza czy policję, ale nie chciała wywoływać paniki, gdyż nie była pewna czy to jest prawda czy nie. Jeśli nie mogę zobaczyć tego dziecka bez ubrań, to skąd mogę wiedzieć, że to jest dziecko bite - mówiła? Ten przykład z życia wzięty pokazuje, że konieczna jest edukacja! Ja bym chciała żeby studenci mieli tą wiedzę, jak to dziecko rozpoznać i żeby wiedzieli, co z tym zrobić, dokładnie jak się profesjonalnie zachować i nie dać się zbyć, bo też często osoby opowiadają że są zbywane. Aby potrafili rozpoznać jak nie być ofiarą, jak wejść, jak patrzeć na ręce, na oczy, mieć za sobą ścianę - to jest taka wiedza, którą powinni posiadać. Poza tym, moim zdaniem nie tylko powinni umieć rozpoznać dziecko krzywdzone, ale również wiedzieć jak wygląda oprawca. My taką wiedzę teoretyczno-warsztatową zapewniamy. Uważamy, że wiedza i umiejętności dają poczucie bezpieczeństwa i odwagę do skutecznego działania. Uczymy jak rozpoznać dziecko maltretowane przedstawiamy objawy fizyczne, różnice między wypadkiem a przemocą wobec dziecka. Szczegółowo dyskutujemy portret psychologiczny dziecka maltretowanego wraz z objawami, które temu towarzyszą. Pokazujemy także portret sprawcy, który wcale nie musi być agresywny i może robić dobre wrażenie. Dajemy wiedzę prawną, a także psychologiczną. 10

11 Uczymy jak rozmawiać z dziećmi krzywdzonymi. Uważamy, że to jest sztuka rozmowy z dzieckiem! Jakie są Pani marzenia na najbliższą przyszłość? Zacznę od tego, że tam, gdzie realizujemy swój program o rozpoznawaniu dziecka krzywdzonego psujemy statystyki, ponieważ zwiękjsza się wykrywalność spraw związanych z krzywdzeniem dzieci oraz ilość założonych Niebieskich Kart Ale tak całkiem poważnie, chciałabym, aby za dziesięć lat udało nam się uczynić Małopolskę miejscem przyjaznym dla dziecka: z wysoką wykrywalnością przemocy, dobrze rozbudowanym systemem profilaktyki. Każdy kto wie, że krzywdząc dziecko nie pozostanie bezkarny, że mu nie wolno mu krzywdzić dziecka, zastanowi się nim to zrobi. Moim marzeniem jest wyedukowanie grupy nauczycieli, którzy potem mogliby być edukatorami rodziców uczyliby ich jak rozładowywać emocje, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach, itp. Te działania są ważne, ale wymagają czasu. Są nastawione na pokolenia Życzę spełnienia tych marzeń i dziękuję za rozmowę. ROZMOWĘ Z ANNĄ GRAJCAREK PROWADZIŁA KATARZYNA ORNACKA, SOCJOLOG I PRACOWNIK SOCJALNY, ADIUNKT W IS UJ ZAJMUJĄCY SIĘ SOCJOLOGIĄ DZIECIŃSTWA. 11

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY PROGRAM PROFILAKTYCZNO EDUKACYJNY DLA UCZNIÓW KLAS V KONIŃSKICH SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY PROGRAM PROFILAKTYCZNO EDUKACYJNY DLA UCZNIÓW KLAS V KONIŃSKICH SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 130 Rady Miasta Konina z dnia 27 maja 2015 roku MIEJSKI OŚRODEK POMOCY RODZINIE W KONINIE PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY PROGRAM PROFILAKTYCZNO EDUKACYJNY DLA UCZNIÓW KLAS V KONIŃSKICH

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja BADANIE A PRAKTYKA Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja Iwona Anna Wiśniewska 15 czerwca 2011 r. KRÓTKI RYS ZJAWISKA PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NIEBIESKIEJ KARTY

PROCEDURA NIEBIESKIEJ KARTY PROCEDURA NIEBIESKIEJ KARTY ZADANIA POLICJI DZIAŁANIA PREWENCYJNE Podkomisarz Wiesław Kluk Komenda Powiatowa Policji w Mielcu NIEBIESKA KARTA Policja od lat podejmuje czynności w przypadku stosowania przemocy

Bardziej szczegółowo

Są rodziny, w których życie kwitnie.

Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których życie kwitnie. Są rodziny, w których jest źle. Czy Twój dom jest spokojnym miejscem? Czy masz dokąd wracad? Czy czujesz się w domu bezpiecznie? Jeśli tak, to gratuluję. Niektóre dzieci

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść...

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść... Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV Dzień dobry... Proszę usiąść... Dlaczego chce się pan przebadać? Dziewczyna mi kazała. To co, mogę dostać skierowanie? Mamy taką zasadę, że przed badaniem przeprowadzamy

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa - rodzice

Grupa docelowa - rodzice Wyniki badań ankietowych badania przeprowadzone przed wdrożeniem projektu Z seksem za pan brat problematyka okresu dojrzewania i dorastania" Grupa docelowa - rodzice Na 37 osób uczestniczących w spotkaniu

Bardziej szczegółowo

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem Aniołem Biznesu VC? Przedsiębiorcą Kim jestem? Marketingowcem Dlaczego tutaj jestem? Fakty: 1997 30m2 powierzchni, brak wynagrodzenia, trzech cofounderów 1999 pierwsza ogólnoplska nagroda 2000 pierwsza

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Zdaję się na to Was. I zawsze się udaje. Specjalista w dziedzinie konstrukcji metalowych, Harry Schmidt, w rozmowie o terminach i planowaniu. Liczą się

Bardziej szczegółowo

TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY

TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY Od 18 października 2011r. obowiązek założenia Niebieskiej Karty" mają m.in. szkoły, gdy podejmą uzasadnione podejrzenia o stosowaniu wobec ucznia

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Uczniowie ze SPE w szkole specjalnej, integracyjnej i ogólnodostępnej co wynika z badań, rodziców, dzieci i dyrektorów?

Uczniowie ze SPE w szkole specjalnej, integracyjnej i ogólnodostępnej co wynika z badań, rodziców, dzieci i dyrektorów? Uczniowie ze SPE w szkole specjalnej, integracyjnej i ogólnodostępnej co wynika z badań, rodziców, dzieci i dyrektorów? Piotr Plichta Uniwersytet Wrocławski Instytut Medycyny Pracy w Łodzi Łódź, 11.01.2016

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie Miasta Zamość na lata 2008 2013.

Harmonogram realizacji Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie Miasta Zamość na lata 2008 2013. Harmonogram realizacji Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie Miasta Zamość na lata 2008 2013. Cel operacyjny: 1. Podnoszenie świadomości społecznej na temat przyczyn i skutków

Bardziej szczegółowo

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców.

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców. Wstęp RAPORT EWALUACYJNY Z ANKIET DOTYCZĄCY DŁUGOFALOWEGO WPŁYWU PROJEKTU Uczyć się, ale jak? współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Ankieta została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA NA TEMAT ŚWIADOMOŚCI PRZEMOCY W RODZINIE WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKUJĄCYCH TEREN GMINY TŁUSZCZ

DIAGNOZA NA TEMAT ŚWIADOMOŚCI PRZEMOCY W RODZINIE WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKUJĄCYCH TEREN GMINY TŁUSZCZ DIAGNOZA NA TEMAT ŚWIADOMOŚCI PRZEMOCY W RODZINIE WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKUJĄCYCH TEREN GMINY TŁUSZCZ Ośrodek Pomocy Społecznej Tłuszcz, 2014 r. ŚWIADOMOŚĆ NA TEMAT PRZEMOCY W RODZINIE WŚRÓD DZIECI

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 1 PRZEDMIOT EWALUACJI: Realizacja programu wychowawczego. Data sporządzenia raportu: 14.06.2013r. Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 U C H W A Ł A NrLI/398/10 Rady Gminy Oświęcim z dnia 27 października 2010 r. w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 Na podstawie art.18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Zakończenie Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Do problemu głównego zostały sformułowane następujące problemy szczegółowe, które przedstawię poniżej.

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY. Warszawa, październik 2015 r.

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY. Warszawa, październik 2015 r. DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY Warszawa, październik 2015 r. Specyfika sytuacji rodziny z małym dzieckiem Specyfika sytuacji rodziny z małym

Bardziej szczegółowo

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia.

Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia. Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w rodzinie Niebieska Linia. Marzec, 214 Działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA ZADANIA NR 10. Cyberprzemoc

SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA ZADANIA NR 10. Cyberprzemoc SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA ZADANIA NR 10 Cyberprzemoc W ramach realizacji zadania 10 wybraliśmy temat Cyberprzemoc. Podczas wielu zajęć komputerowych, lekcji wychowawczych i spotkań z przedstawicielami Policji

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone Matko córki Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Co się zmieniło? 14%-> 40% 44% 25-34 latków mieszka z rodzicami Wzrosła w latach 2002-2014 liczba 30-34-letnich Polaków

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015. Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa

DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015. Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa DLA RODZICÓW UCZNIÓW ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ W SP4 OD WRZEŚNIA 2015 Szanowni Państwo, Chcąc uwrażliwić Państwa na pewne aspekty ważne z punktu widzenia psychologa szkolnego, poniżej przedstawiam kilka punktów,

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji. Rodzice. Odpowiedzialność. Co wiemy o uczniach

Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji. Rodzice. Odpowiedzialność. Co wiemy o uczniach Karta praw i obowiązków rodziców Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji Szkoły Rodzice Niezbędna struktura Odpowiedzialność Co wiemy o uczniach Dzieci Czego rodzice chcieliby od szkoły Dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Bicie dzieci po polsku... czyli postawy społeczne wobec przemocy w wychowaniu. Raport Rzecznika Praw Dziecka 2014

Bicie dzieci po polsku... czyli postawy społeczne wobec przemocy w wychowaniu. Raport Rzecznika Praw Dziecka 2014 Bicie dzieci po polsku... czyli postawy społeczne wobec przemocy w wychowaniu Raport Rzecznika Praw Dziecka 2014 Metodologia IV edycji monitoringu postaw społecznych wobec przemocy w wychowaniu Monitoring

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW

DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW DZIAŁANIA NA RZECZ E-ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO OCZEKIWANIA SAMORZĄDÓW Wnioski z procesu konsultacyjnego zrealizowanego w maju 2009r. we wszystkich powiatach regionu Artur KRAWCZYK Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Wyniki są pozytywne, ale należy jeszcze zmniejszyć liczbę uczniów przez których ktoś płakał całkiem niedawno, szczególnie w klasie IV.

Wyniki są pozytywne, ale należy jeszcze zmniejszyć liczbę uczniów przez których ktoś płakał całkiem niedawno, szczególnie w klasie IV. Test Czy jesteś tolerancyjny? Człowiek tolerancyjny - jest wyrozumiały dla cudzych poglądów, upodobań, wierzeń, rozumie je i szanuje, zachowując swoją indywidualność: w swoich decyzjach i działaniach uwzględnia

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić dziecko przed cyberprzemocą? Opracowała:Joanna Dembowa

Jak uchronić dziecko przed cyberprzemocą? Opracowała:Joanna Dembowa Jak uchronić dziecko przed cyberprzemocą? Opracowała:Joanna Dembowa to inaczej przemoc z użyciem mediów elektronicznych przede wszystkim Internetu i telefonów komórkowych. Cyberprzemoc to: nękanie, szantażowanie

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

Czy Rape Crisis Centre oferuje pomoc wyłącznie kobietom, które niedawno padły ofiarą gwałtu?

Czy Rape Crisis Centre oferuje pomoc wyłącznie kobietom, które niedawno padły ofiarą gwałtu? Jakiego rodzaju usługi oferuje Rape Crisis Centre? Rape Crisis Centre oferuje szeroki zakres usług dla kobiet powyżej 13. roku życia, które padły ofiarą gwałtu, napaści lub przemocy seksualnej. Jest to

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych?

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://wwwhuberpl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 W każdym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POMOCY SPOŁECZNEJ W SYSTEMIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA PRZYKŁADZIE GMINY WIELICZKA

MIEJSCE POMOCY SPOŁECZNEJ W SYSTEMIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA PRZYKŁADZIE GMINY WIELICZKA MIEJSCE POMOCY SPOŁECZNEJ W SYSTEMIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA PRZYKŁADZIE GMINY WIELICZKA W referacie wykorzystano artykuły: B. Kowalczyk, K. Rys Miejsce systemu pomocy społecznej w systemie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Telefony Zaufania. W maju są obchodzone Dni Telefonów Zaufania dla Dzieci. W tym roku polskie obchody organizowane są przez Fundację Dzieci Niczyje.

Telefony Zaufania. W maju są obchodzone Dni Telefonów Zaufania dla Dzieci. W tym roku polskie obchody organizowane są przez Fundację Dzieci Niczyje. Telefony Zaufania W maju są obchodzone Dni Telefonów Zaufania dla Dzieci. W tym roku polskie obchody organizowane są przez Fundację Dzieci Niczyje. W Polsce działa wiele telefonów pomocowych dla dzieci

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w każdej rodzinie. O tym jakie skutki będzie miał on dla dziecka w dużej mierze zależy od postawy rodziców. Decyzja o

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Załącznik nr 6 Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Część 3 - Narzędzia służące rekrutacji i ocenie Pomysłodawców oraz pomysłów przeznaczone dla ośrodków

Bardziej szczegółowo

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego.

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Opracowanie: Katarzyna Duma Etap edukacyjny: gimnazjum Czas: 2-3 godziny lekcyjne (najlepiej bez

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

mgr Marzanna Mróz Zadania dla rodziców. Rola wychowania do świadomego korzystania z Internetu.

mgr Marzanna Mróz Zadania dla rodziców. Rola wychowania do świadomego korzystania z Internetu. mgr Marzanna Mróz Zadania dla rodziców. Rola wychowania do świadomego korzystania z Internetu. 1. Odkrywaj świat Internetu razem z dzieckiem. Bądź pierwszą osobą, która zapozna dziecko z Siecią. Spróbujcie

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

FACT SHEET. FUNDACJA NAGLE SAMI by móc żyć dalej

FACT SHEET. FUNDACJA NAGLE SAMI by móc żyć dalej FACT SHEET FUNDACJA NAGLE SAMI by móc żyć dalej Kim jesteśmy: Fundacja Nagle Sami pomaga osobom, które przeżywają żałobę po nagłej stracie bliskiej osoby. Jest pierwszą instytucją w Polsce, która kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty:

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów profilaktycznych przeznaczonych dla Uczniów szkoły gimnazjalnej. Trenerzy

Bardziej szczegółowo

Relacja z konferencji naukowej : Dziecko jako ofiara przemocy

Relacja z konferencji naukowej : Dziecko jako ofiara przemocy Relacja z konferencji naukowej : Dziecko jako ofiara przemocy Warszawa, 10 XII 2013 1 2 Informacje ogólne: TERMIN Warszawa, 10 XII 2013 MIEJSCE Sala 1.2. Collegium Iuridicum II ul. Lipowa 4, Warszawa ORGANIZATORZY

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Powiatowy program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie na lata 2011-2015

Powiatowy program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie na lata 2011-2015 Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Powiatu w Ełku Nr VII.73.2011 z dnia 31 marca 2011 r. Powiatowy program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie na lata 2011-2015 Powiat

Bardziej szczegółowo

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Opracowanie: Agata Rudnicka Łódź 2014 1 Badania ankietowe przeprowadzone zostały we wrześniu

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika 1 Rzecznik praw obywatelskich ds. prawnych Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika Rozpatrujemy skargi prawne Czym się zajmujemy? Pomagamy rozpatrywać skargi na prawników, którzy

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECIŃSTWO BEZ PRZEMOCY? BS/78/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECIŃSTWO BEZ PRZEMOCY? BS/78/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROJEKT DZIAŁAŃ GRUPY WSPARCIA DLA KOBIET OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE

PROJEKT DZIAŁAŃ GRUPY WSPARCIA DLA KOBIET OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE PROJEKT REALIZACJI III GRUPY ZADAŃ PROJEKT DZIAŁAŃ GRUPY WSPARCIA DLA KOBIET OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE Wstęp Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowym Sączu w 2011 roku przystąpił do realizacji Programu

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Lista pytań została wypełniona przez: matkę ojca inną osobę, kogo?...

Lista pytań została wypełniona przez: matkę ojca inną osobę, kogo?... Lista pytań badanie przesiewowe dzieci w wieku 9-11 lat (wersja 2014) A DANE DZIECKA Imię i nazwisko Data urodzenia Nazwa szkoły Nazwisko nauczyciela/i BSN Adres Kod pocztowy Nazwisko lekarza domowego

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo