SYMPOZJUM XX - LECIE FIZYKI MEDYCZNEJ NA ŚLĄSKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYMPOZJUM XX - LECIE FIZYKI MEDYCZNEJ NA ŚLĄSKU"

Transkrypt

1 SYMPOZJUM XX - LECIE FIZYKI MEDYCZNEJ NA ŚLĄSKU 6-7 czerwiec 2014 Katowice, Chorzów

2 Redakcja Zofia Drzazga, Anna Michnik, Izabela Schisler Zakład Fizyki Medycznej, Instytut Fizyki im. A. Chełkowskiego, Uniwersytet Śląski Uniwersytecka 4, Katowice 75 Pułku Piechoty 1A, Chorzów

3 HONOROWY PATRONAT JM Rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Prof. zw. dr hab. Wiesław Banyś JM Rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Prof. dr hab. n. med. Przemysław Jałowiecki Dyrektor Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach Prof. dr hab. n. med. Bogusław Maciejewski Polskie Towarzystwo Fizyki Medycznej Oddział Śląski 1

4 Komitet Organizacyjny Armand Cholewka Zofia Drzazga Tomasz Iwanicki Karina Maciejewska Anna Michnik Izabela Schisler Krzysztof Ślosarek Elżbieta Zipper 2

5 Program Sympozjum XX-lecia Fizyki Medycznej na Śląsku Instytut Fizyki im. A. Chełkowskiego, Katowice, ul. Uniwersytecka 4 10:45-11:15 Rejestracja 11:15-11:25 Rozpoczęcie, powitanie gości i uczestników 11:25-11:35 Jak to się zaczęło - Prof. zw. dr hab. Elżbieta Zipper 11:35-12:00 Jak to trwa - Prof. zw. dr hab. Zofia Drzazga 12:00-12:45 Jak widzę Fizykę Medyczną - Przedstawiciele władz Uniwersytetu Śląskiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Gliwicach, Absolwentów i Studentów 12:45-13:10 Wręczenie statuetek i dyplomów w podziękowaniu za wkład w rozwój fizyki medycznej 13:10-14:00 Poczęstunek 14:00-16:00 Sesja plenarna I - prowadzący Prof. zw. dr hab. Wiktor Zipper 14:00-14:35 Od ery ortowoltażu do biologicznego dose painting w radioterapii - Prof. dr hab. n. med. Bogusław Maciejewski 14:35-15:10 Radioterapia protonowa droga do doskonałości Prof. dr hab. Paweł Olko 15:10-15:45 Metoda fotodynamiczna w diagnostyce i terapii nowotworów Prof. zw. dr hab. n. med. dr h. c. Aleksander Sieroń 15:45-16:00 Wystąpienie prezesa Towarzystwa Fizyki Medycznej Dr hab. Pawła Kukołowicza 16:00-16:30 Sesja plakatowa 16:30-17:00 Występ artystyczny zespołu Bokonon 18:00 Uroczysta kolacja Cały dzień - Wystawa Firm Medycznych 3

6 Program Sympozjum XX-lecia Fizyki Medycznej na Śląsku Śląskie Międzyuczelniane Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych, Chorzów, ul. 75 Pułku Piechoty 1A (dzień otwarty) 09:00-11:20 Sesja plenarna II - prowadząca Prof. dr hab. n. med. inż. Halina Podbielska 09:00-09:25 Spektroskopia EPR w badaniu nanoleków Prof. dr hab. Ryszard Krzyminiewski 09:25-09:50 Spektroskopia rentgenowska i spektroskopia w podczerwieni w badaniach biomedycznych - Prof. dr hab. inż. Marek Lankosz 09:50-11:20 Prezentacja plakatów (3 min na osobę) 11:20-12:00 Sesja plakatowa przy kawie i herbacie 12:00-13:15 Sesja plenarna III prowadzący Prof. dr hab. Krzysztof Ślosarek 12:00-12:25 Zastosowanie technologii Rapid Arc w radioterapii raka płuca Dr Marzena Janiszewska 12:25-12:50 Zastosowanie nanocząstek magnetycznych w medycynie Prof. dr hab. Henryk Figiel 12:50-13:15 Z fizyki medycznej w Katowicach na chemię do Opola: od ślimaka afrykańskiego do terapii skóry - Dr hab. Teobald Kupka 13:15-13:20 Rozstrzygnięcie konkursu na najlepszy plakat 13:20-13:30 Zakończenie sympozjum 13:30-14:00 Występ artystyczny zespołu Gaudium 14:00-14:30 Lunch 14:30- Fizyka Medyczna dla rodzin i przyjaciół zwiedzanie laboratoriów Fizyki Medycznej Cały dzień Wystawa Firm Medycznych 4

7 XX lecie Fizyki Medycznej - jak to się zaczęło. Elżbieta Zipper Instytut Fizyki Uniwersytetu Śląskiego W 1992 roku Bank Światowy wystąpił z ofertą wsparcia finansowego Wyższych Szkół Zawodowych w Polsce i w Uniwersytecie Śląskim postanowiono taką Szkołę zaprojektować jednym z tworzonych kierunków były studia Fizyki Medycznej. Zostałam powołana przez Rektora Uniwersytetu Śląskiego prof. dr. hab. Maksymiliana Pazdana na Kierownika tych studiów na lata Przygotowaliśmy wstępny program w języku polskim i angielskim zgodnie z wymogami Banku Światowego. Niestety z finansowania przez Bank Światowy nic nie wyszło, ale władze Uczelni zdecydowały się uruchomić te studia w ramach własnych środków. Studia uruchomiono we współpracy z Akademią Medyczną i Centrum Onkologii w Gliwicach dzięki dużej życzliwości i współpracy Rektora Akademii Medycznej prof. dr. hab. Władysława Pierzchały i Dyrektora Centrum Onkologii prof. Bogusława Maciejewskiego. 11 października 1994 roku odbyła się uroczysta inauguracja I roku, gdzie wręczono indeksy 34 studentom. Powołano Radę Programową, która spotykając się co parę miesięcy, ustalała szczegółowy program studiów i korygowała ewentualne potknięcia. Studia były prowadzone na Wydziale Mat. Fiz. Chem. Uniwersytetu Śląskiego, a pełnomocnikami Akademii Medycznej byli prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kalina i prof. dr hab. n. med. Antoni Hrycek. W czerwcu 1997 roku 24 osoby ukończyły studia Fizyki Medycznej i uzyskały stopień licencjata. Absolwenci urządzili uroczyste spotkanie pożegnalne na którym bawiliśmy się wspólnie i na którym z łezką w oku wspominaliśmy minione chwile. 19 października 1997 roku odbyło się VI posiedzenie Rady Programowej na którym podsumowałam przebieg studiów Fizyki Medycznej. Na tym moja rola jako kierownika studiów się zakończyła i przekazałam pałeczkę nowemu Kierownikowi prof. dr hab. Zofii Drzazdze, która prowadzi te studia do dziś. 5

8 XX-lecie Fizyki Medycznej: Jak to trwa Zofia Drzazga Uniwersytet Śląski, Instytut Fizyki im. A. Chełkowskiego, Zakład Fizyki Medycznej, Katowice, ul. Uniwersytecka 4, Śląskie Międzyuczelniane Centrum Edukacji Badań Interdyscyplinarnych, Chorzów, ul. 75 Pułku Piechoty 1A Zainteresowanie specjalnością fizyka medyczna dało podstawę do utworzenia z początkiem 1996r. Zakładu Fizyki Medycznej o charakterze interdyscyplinarnym, kompatybilnym ze specjalnością, którego pierwsi pracownicy reprezentowali różne działy fizyki (fizykę jądrową, fizykę ciała stałego, fizykę teoretyczną) oraz chemii. W późniejszych latach dołączyli absolwenci licencjatu fizyki medycznej i lekarze mający doświadczenie kliniczne. Pierwsi nasi absolwenci z roku 1997 wykazali dużą determinację i wytrwałość w działaniu, aby kontynuować naukę na poziomie magisterskim i pod ich naporem zostały utworzone w roku akademickim 1997/1998 uzupełniające studia magisterskie z fizyki uwzględniające medyczne aspekty kształcenia. Rosnąca liczba studentów oraz akty prawne wchodzące w życie wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej i rozporządzenia Ministra Zdrowia z r. i r. uzasadniały potrzebę przekształcenia specjalności w kierunek Fizyka medyczna. Na bazie wieloletniego doświadczenia zespołu naukowo-dydaktycznego złożonego z pracowników Uniwersytetu Śląskiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach i Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie oddział w Gliwicach przygotowano autorski projekt nowego dwustopniowego kierunku, w którym poszerzono zakres specjalistycznej wiedzy medycznej i zagadnień prawno-organizacyjnych fizyki medycznej (QA) przy zachowaniu podstaw wiedzy fizyczno matematycznej profilowanej na nauki biomedyczne ze szczególnym uwzględnieniem fizyki jądrowej. Standardy kształcenia były konsultowane z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, która również ubiegała się o utworzenie kierunku Fizyka medyczna. Projekt wszedł w życie decyzją MNiSW z r. Studia I-go stopnia to studia inżynierskie o trzech specjalnościach: dozymetria kliniczna, optyka w medycynie i elektroradiologia. Natomiast na drugim stopniu kształcenia studenci pogłębiają wiedzę i umiejętności w zakresie stosowania promieniowania jonizującego i niejonizującego w medycynie, uzyskując stopień magistra. Dzięki uczestnictwu fizyki medycznej w projekcie europejskim: UPGOW - Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Poddziałanie Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni, Zadanie 2: Fizyka medyczna, możliwe było prowadzenie zajęć dydaktycznych przez specjalistów nie tylko z Polski, ale i z zagranicy oraz wprowadzenie e-learningowej formy kształcenia. W celu zapewnienia wysokiego poziomu kształcenia powstały nowe pracownie wyposażone w wysokiej jakości aparaturę właściwą dla kierunku studiów w Śląskim Międzyuczelnianym Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych w Chorzowie (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Oś priorytetowa XIII, działanie 13.1). Nad merytoryczną stroną kształcenia czuwa Rada Programowa złożona z pracowników naukowych Instytutu Fizyki Uniwersytetu Śląskiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Centrum Onkologii Instytutu M. Curie Skłodowskiej z udziałem przedstawicieli studentów, zbierająca się co najmniej raz w roku, w zależności od potrzeb. Procesowi dydaktycznemu na poziomie uniwersyteckim zawsze towarzyszą badania naukowe, w które włączani są dyplomanci, magistranci i doktoranci. Kierunki badawcze takie jak: dozymetria promieniowania gamma w radioterapii nowotworów, procesy konkurencyjne w radioterapii wysokoenergetycznymi wiązkami promieniowania X 6

9 i elektronów, są realizowane w Zakładzie Fizyki Jądrowej i Jej Zastosowań UŚ we współpracy z Zakładem Fizyki Medycznej COI w Gliwicach i Dolnośląskim Centrum Onkologii we Wrocławiu, Instytutem Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie i Instytutem Fizyki UJ oraz z Zakładem Fizyki Medycznej UŚ. COI w Gliwicach wzbogaca tematykę o planowanie leczenia, weryfikacje na symulatorach rentgenowskich, prace związane z poprawą jakości leczenia (QA) i weryfikacją procesu planowania leczenia (QC) oraz spektroskopię NMR in vivo i in vitro. W ramach współpracy naukowej ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym rozwijane są badania obrazowania termicznego i spektroskopii fluorescencyjnej w medycynie fizykalnej (krioterapia, hiperbaria - Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, diagnostyka i terapia fotodynamiczna nowotworów). Badania z zastosowaniem nowoczesnych technik rezonansu magnetycznego w medycynie, takich jak obrazowanie funkcjonalne (fmri), są prowadzone przez Zakład Fizyki Medycznej we współpracy z Department of Diagnostic and International Neuroradiobiology University Hospital Tuebingen oraz Pracownią Rezonansu Magnetycznego Samodzielnego Szpitala Klinicznego im. Andrzeja Mielęckiego ŚUM w Katowicach. Badania obrazowania dyfuzyjnego (DWI) realizowane są wspólnie z Zakładem Radiologii Klinicznej i Diagnostyki ŚUM w Zabrzu. Zakład Fizyki Medycznej rozpoczął też badania z Akademią Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach mające na celu optymalizację treningu i wspomaganie diagnostyki w medycynie sportu wykorzystując technikę mikrokalorymetryczną, spektroskopię optyczną oraz termografię. W celu integracji środowiska oraz prezentacji najnowszych wyników badań prowadzonych w różnych ośrodkach, Zakład Fizyki Medycznej organizował sympozja tematyczne, początkowo krajowe, takie jak Perspektywy Rozwoju Fizyki Medycznej w Polsce , Problemy Fizyki Medycznej 1998, a następnie o zasięgu międzynarodowym jako International Symposium on Medical Physics w latach: 2003, 2006 i 2009 we współpracy z Centrum Onkologii Instytut MSC w Gliwicach. Najlepsze z prezentowanych prac były publikowane w materiałach pokonferencyjnych w Polish Journal of Medical Physics and Engineering ( part I , part II- 2001), Physica Medica (2004) oraz Polish Journal of Environmental Studies (2006, 2010). Absolwenci specjalności/kierunku fizyki medycznej (około 400 osób) znajdują pracę w placówkach medycznych, badawczo-rozwojowych, kontrolnych i diagnostycznych, przemysłowych, jak również ochrony środowiska. Zatrudnieni w ośrodkach klinicznych skupiają się na zdobywaniu zawodowego tytułu specjalisty fizyka medycznego, przedsiębiorczy tworzą własne firmy paramedyczne, a jeszcze inni kontynuują swoje naukowe zainteresowania realizując prace doktorskie (34 osoby - prawie 9%), a nawet habilitacyjne, w kraju i za granicą. Istnienie aktywnie działającej fizyki medycznej na Uniwersytecie Śląskim umożliwia przeprowadzanie przewodów doktorskich, habilitacyjnych i profesorskich osób z innych ośrodków zajmujących się interdyscyplinarnymi badaniami w zakresie nauk fizycznych i biomedycznych. Trwanie fizyki medycznej na Śląsku jest uzasadnione potrzebą integracji wysiłków w nauczaniu interdyscyplinarnym przygotowującym do stosowania ścisłych metod i narzędzi nauk matematyczno-fizycznych w problemach medycznych oraz potrzebą przygotowania fizyków do wspomagania obszarów medycyny wymagających użycia zaawansowanych metod z zakresu fizyki. 7

10 Od ery ortowoltażu do biologicznego dose painting w radioterapii Bogusław Maciejewski Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach W pracy przedstawiono postęp technologiczny w radioterapii od prostych aparatów ortowoltowych i bomb kobaltowych do wyrafinowanych wysokoenergetycznych przyspieszaczy liniowych, tomografów i CyberKnife. Ten postęp jest ilustracją ewolucji od prostych technik napromieniania przy użyciu geometrycznie zdefiniowanych kształtów kilku wiązek promieniowania do różnoprofilowanych nawet kilkudziesięciu wiązek stereotaktycznych. Stąd określenie dose painting czyli takiego kształtowania rozkładu dawek pochłoniętych, aby poza obszarem nowotworu dochodziło do gwałtownego ich gradientu w celu ochrony zdrowych tkanek i narządów. Techniki modulacji intensywności dawki, bramkowania oddechowego, stereotaksji monitorowanej fuzją obrazową TK, NMR i PET stały się narzędziem codziennej praktyki. Przy tak zróżnicowanym rozkładzie dawek promieniowania w objętości tarczowej (DVH) planowanie i realizacja radioterapii przestała być domeną fizyki medycznej i została uzupełniona o dawki biologiczne, tj. takie wyrażone w izogy które wywołują spodziewany i oczekiwany efekt biologiczny, a więc śmierć komórek nowotworowych oraz możliwość szybkiej ochrony zdrowych tkanek. Ponadto radioterapia coraz rzadziej bywa wyłączną przed- lub pooperacyjną metodą leczenia. Coraz powszechniej znajduje zastosowanie jednoczasowa radiochemioterapia w celu spotęgowania efektu cytotoksycznego w guzie nowotworowym. Szczególną metodą okazała się w ostatnich latach stereotaktyczna radiochirurgia, mająca głównie zastosowanie w terapii guzów mózgu i rdzenia kręgowego. Ostro cięte tzw. wiązki ołówkowe/grafitowe (pencil beams) naśladują cięcia noża chirurgicznego i co więcej pozwalają na stosowanie jednej lub kilku wysokich dawek promieniowania (hipofrakcjonowania) skracając czas leczenia z tygodni do dni. Powyższe zagadnienia są dyskutowane w pracy i ilustrowane przykładami praktycznymi. 8

11 Radioterapia protonowa w drodze ku doskonałości Paweł Olko 1 1 Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Radzikowskiego 152, Kraków, Radioterapia protonowa, czyli napromienianie wiązkami przyspieszonych protonów, jest uważana za jedną z najbardziej skutecznych metod leczenia wielu schorzeń nowotworowych. Jej główną zaletą jest wysoka skuteczność, przy największym obecnie możliwym do osiągnięcia stopniu ochrony zdrowej tkanki. Najważniejszym powodem stosowania wiązek protonowych są doskonałe możliwości formowania dawki w napromienianym obiekcie. Prędkość protonów w ośrodku maleje z głębokością, a jednocześnie rośnie strata energii na jednostkę przebytej drogi i tym samym rośnie wielkość dawki zdeponowanej w materii. Na końcu drogi protonów, oddawana przez nie dawka osiąga najwyższą wartość tworząc tzw. maksimum Bragg a. Wysoką precyzję napromieniania wiązkami protonowymi można osiągnąć stosując tzw. aktywne wiązki skanujące, które zmniejszają dawki wlotowe i niepożądane tło neutronowe. Rozwija się metody weryfikacji miejsca napromienienia poprzez obserwację wzbudzonej przez protony + radioaktywności i natychmiastowych kwantów gamma. Podejmowane są też prace nad radiobiologiczną optymalizacją procesu leczenia z uwzględnieniem wyższej skuteczności biologicznej protonów. W Polsce pacjenci z czerniakiem gałki ocznej leczeni są już regularnie protonami na stanowisku w Instytucie Fizyki Jądrowej w Krakowie. Zbudowany 20 lat temu w IFJ PAN cyklotron AIC-144 produkuje wiązkę protonów o energii 60 MeV co odpowiada zasięgowi protonów w wodzie wynoszącemu ok. 30 mm. 11 maja 2011 roku został zainstalowany w IFJ PAN nowy cyklotron Proteus C-235, najnowocześniejszy i największy cyklotron w tej części Europy. Optymalne wykorzystanie medyczne nowego cyklotronu zapewnił projekt budowy dwóch stanowisk gantry czyli najnowocześniejszych urządzeń do leczenia nowotworów wiązką protonową. Na 100 tonowej obrotowej kratownicy o średnicy 11 metrów zainstalowane są wielotonowe magnesy mogące kierować wiązkę protonów z dowolnego kierunku w stronę pacjenta z dokładnością lepszą niż 1 milimetr. Tego typu stanowiska działają obecnie zaledwie w kilku ośrodkach europejskich i służą do leczenia najbardziej skomplikowanych przypadków nowotworów, w tym również u dzieci. Część medyczna ośrodka zostanie oddana do użytku w październiku 2015 roku. Niecierpliwie oczekują na ten moment lekarze i pacjenci. 9

12 Photodynamic medicine in diagnostics and therapy of neoplasms Aleksander Sieroń Department and Clinic of Internal Diseases, Angiology and Physical Medicine of Medical University of Silesia in Katowice, Bytom, 15 Batorego St., Photodynamic medicine in diagnosis and therapy are new modalities of fast and little invasive methods of imaging and treatment of neoplasmatic. Photodynamic diagnosis is based on differences in optical properties between healthy and neoplasmatic tissues. Autofluorescence imaging shows optical differences between healthy and neoplasmatic tissue without using of any exogenous fluorescence substances. Neoplasmatic tissues are visible in pseudocolors as shades of red color and healthy tissue is visible as shades of green color. Clinical experience showed high correlation between red color intensity and histopathological stage of cancerous tissues. Diagnostic system allows to measure red to green ratio which is also correlated with histhological staging. Digital computed image processing of taken pictures allows to show neoplasmatic tissues in three dimensional functions of autofluorescence intensity and allows to show places with the highest pathological autofluorescence intensity ratio and with the most advanced neoplasmatic process. The second useful method of diagnostics is fluorescence spectroscopy based on analysis of differences between spectrum of light emitted from healthy and cancerous cells. Thank this method we can observe positive or negative progress of therapy. Photodynamic therapy is a method of treatment described as highly effective and little invasive in many neoplasmatic diseases. Basic and clinical research proved that in comparison with other oncologic therapies, PDT is one of the most selective method of treatment. PDT is well known as an effective method in such medical disciplines as: dermatology, dentistry, laryngology, gastroenterology, urology and gynecology, in the treatment of precancerous and early cancerous stages and many microbial infections. 10

13 Spektroskopia EPR w badaniu nanoleków Ryszard Krzyminiewski 1,2, Bernadeta Dobosz 1,2, Joanna Kurczewska 3, Grzegorz Schroeder 3, Magdalena Hałupka-Bryl 2, Magdalena Bednarowicz 2, Tomasz Kubiak 1 1 Zakład Fizyki Medycznej, Wydział Fizyki UAM, Umultowska 85, Poznań, 2 Centrum NanoBioMedyczne, Umultowska 85, Poznań, 3 Zakład Chemii Supramolekularnej, Wydział Chemii UAM, Umultowska 89B, Poznań, Cel pracy Celem pracy jest zbadanie własności fizycznych wybranych nanocząstek pod kątem ich zastosowania w przyszłości jako nośnika leków w terapii medycznej. Metodyka badań Próbki nanocząstek z rdzeniem magnetytu oraz nanocząstek niemagnetycznych zbadano metodą elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Do rdzenia magnetycznego dołączono znacznik spinowy TEMPO oraz jeden wybrany lek (doxorubicyna, dopamina, amoksycyklina). W celu uzyskania biokompatybilności nanocząstki te pokryto osłonką z PEGu lub chitozanem. Drugą grupę stanowiły nanocząstki niemagnetyczne PMNT-PEG- PNMT. Pomiary wykonano na spektrometrze EPR/ENDOR typu EMX-10 pracującym w paśmie X (9,4 GHz) firmy Bruker w temperaturze 77 K oraz w przedziale temperatur 120K 293K. Dla próbek magnetycznych wykonano pomiary FC (field cooling) zamrażając je w polu 5000 Gs. Na spektrometrze ELEXSYS E540L (1 GHz) firmy Bruker wykonano obrazowanie nanocząstek magnetycznych znakowanych TEMPO w hydrożelu. Wyniki Zarejestrowano widma EPR nanocząstek w roztworze chloroformu, toluenu i wodnym (nanocząstki magnetyczne) oraz w roztworze chloroformu, DMF i wodnym (nanocząstki niemagnetyczne). Na podstawie wykonanej analizy widm EPR otrzymano informacje jak zachowują się badane materiały w różnych warunkach (rozpuszczalnik, temperatura, pole magnetyczne). Wyznaczono parametry spektroskopowe takie jak wartość indukcji pola magnetycznego (H), szerokość linii rezonansowej (ΔH), współczynnik rozszczepienia spektroskopowego (g) oraz dodatkowo dla widm TEMPA czasy korelacji (τ). Wyniki te przedstawiono na wykresach w funkcji temperatury oraz orientacji próbki w polu magnetycznym. Na przykładzie próbek magnetycznych i wykonanego obrazowania EPR w hydrożelu pokazano zmiany ich rozkładu z upływem czasu. Wyznaczono parametry dyfuzji. Wnioski Spektroskopia elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR) pozwala badać własności nanocząstek funkcjonalizowanych wybranym lekiem. Ponadto, stosując technikę obrazowania EPR (EPRi), dołączony znacznik spinowy TEMPO umożliwia zbadanie rozchodzenia się nanocząstek w środowisku z upływem czasu. Literatura [1] A Nacev, C Beni,O Bruno & B Shapiro, Magnetic nanoparticle transport within flowing blood and into surrounding tissue, Nanomedicine, 2010, 5(9),

14 [2] Bernadeta Dobosz, Ryszard Krzyminiewski, Grzegorz Schroeder, Joanna Kurczewska, Electron paramagnetic resonance as an effective method for a characterization of functionalized iron oxide, Journal of Physics and Chemistry of Solids, 2014, 75, [4] Ryszard Krzyminiewski, Tomasz Kubiak, Bernadeta Dobosz, Grzegorz Schroeder, Joanna Kurczewska, EPR spectroscopy and imaging of TEMPO-labeled magnetite Nanoparticles, Current Applied Physics, 2014, 14,

15 Wykorzystanie spektroskopii rentgenowskiej i spektroskopii w podczerwieni w badaniach biomedycznych Marek Lankosz 1, Magdalena Szczerbowska-Boruchowska 1, Aleksandra Wandzilak 1, Mateusz Czyżycki 1, Paweł Wróbel 1, Dariusz Adamek 2, Edyta Radwańska 2 1 Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej, al. Mickiewicza 30, Kraków, 2 Katedra Patomorfologii, Zakład Neuropatologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński, ul Grzegórzecka 16, Kraków, Cel pracy Procesy nowotworzenia oraz neurodegeneracji w centralnym układzie nerwowym (CUN) w istotny sposób wpływają na przebieg reakcji biochemicznych w organizmie człowieka. Tego rodzaju interakcje doprowadzają do zmian w składzie pierwiastkowym i biomolekularnym tkanek CUN. Wykonano badania składu pierwiastkowego i biomolekularnego glejowych nowotworów mózgu [1,2] oraz neuronów w substancji czarnej chorych na chorobę Parkinsona [3]. W przypadku glejowych nowotworów mózgu badano stopień utlenienia żelaza, miedzi i cynku. Metodyka badań Rentgenowska analiza fluorescencyjna (XRF- X-ray fluorescence analysis) została zastosowana do mikro-obrazowania chemicznego pierwiastków w skrawkach tkanek. Stopień utlenienia wybranych metali oznaczano metodą absorpcji promieniowania X polegającą na badaniu struktury bliskiej krawędzi absorpcji promieniowania X (XANES X-ray absorption near edge structure). Główne biomolekuły były obrazowane z wykorzystaniem mikrospektroskopii w podczerwieni (FFTIR). Wyniki Analiza otrzymanych widm pozwoliła na stworzenie dwuwymiarowych map dystrybucji pierwiastków oraz biomolekuł dla każdej z badanych próbek. Stworzono swoiste pierwiastkowe i biomolekularne charakterystyki nowotworów mózgu zróżnicowanych pod względem typu jak i stopnia złośliwości. Przeprowadzona mikro analiza pozwoliła poznać, które z biomolekuł i pierwiastków są typowe dla komórek glejowych nowotworów mózgu. Zaobserwowano różnice w widmach absorpcyjnych Fe, Cu i Zn w zależności od typu i stopnia złośliwości nowotworu. W przypadku neuronów parkinsonowskich stwierdzono istotne różnice w składzie pierwiastkowym i biomolekularnym w porównaniu z neuronami w próbkach kontrolnych. Wnioski Połączenie informacji o organicznej i nieorganicznej naturze tkanki centralnego układu nerwowego ma istotne znaczenie w poznaniu zachodzących w niej procesów patogenicznych. Zmiany te umożliwiają unikatowe wyróżnienie badanych tkanek pod względem typu nowotworu mózgu oraz jego stopnia złośliwości jak również pozwalają wyróżnić neurony objęte neurodegeneracją. Literatura [1]. M.Szczerbowska-Boruchowska, M.Lankosz, D.Adamek, Journal of Biological Inorganic Chemistry, 16 (2011) [2]. A.Wandzilak, M.Czyzycki, P.Wrobel, M.Szczerbowska-Boruchowska, E.Radwanska, D.Adamek and M.Lankosza, Metallomics, 5 (2013) [3]. M.Szczerbowska-Boruchowska, A.Krygowska-Wajs, D.Adamek, Journal of Physics: Condensed Matter, 24 (2012)

16 Zastosowanie technologii Rapid Arc w radioterapii raka płuca Marzena Janiszewska 1, Adam Maciejczyk 2, Iga Skrzypczyńska 2, Maciej Raczkowski 1 1 Zakład Fizyki Medycznej Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu 2 Zakład Teleradioterapii Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Cel pracy Celem pracy jest przedstawienie nowej technologii leczenia nisko zaawansowanego raka płuca. Metodyka badań i wyniki Radioterapia jest podstawową metodą leczenia raka płuca. Wykorzystywana jest we wszystkich stopniach zaawansowania choroby, zarówno w niedrobnokomórkowej (NDRP) jak i drobnokomórkowej (DRP) postaci tego nowotworu. Według badań epidemiologicznych w krajach rozwiniętych 61-76% ogółu chorych na NDRP potrzebuje jednej z form radioterapii na pewnym etapie swojej choroby. We wczesnych postaciach zaawansowania choroby, w przypadku gdy pacjent nie jest kandydatem do leczenia chirurgicznego, zastosowanie znajduje radioterapia stereotaktyczna. Przełomem w leczeniu raka płuca było zastosowaniem wysokich dawek frakcyjnych w badaniach przeprowadzonych przez Timmermana. W badaniach tych przy zastosowaniu dawek frakcyjnych 20Gy do dawki całkowitej 60Gy dla guzów T1 oraz 22Gy dla guzów T2 również podanej trzykrotnie, kontrola miejscowa pacjentów po 2-letniej obserwacji wyniosła 95% - wyniki porównywalne do efektów leczenia operacyjnego. Do realizacji tak wysoko-dawkowego leczenia wykorzystano techniki napromieniania, które pozwalają skrócić czas leczenia, optymalnie ograniczając dawkę w strukturach krytycznych, oraz planowanie 4D na TK które pozwoliło na minimalizację obszaru napromieniania. Przy tak optymalizowanej radioterapii można było podjąć wprowadzenie nowej techniki. Do realizacji radioterapii stereotaktycznej płuca zaleca się technikę dynamiczną łukową. Jest ona wyszukaną formą techniki IMRT (volumetric modulated arc therapy VMAT). Dzięki zastosowaniu tej techniki dawka zostaje zdeponowana podczas ciągłej rotacji gantry. Zasada ta jest podobna do tej zastosowanej w tomoterapii, z tą różnicą, że VMAT może być realizowany przy użyciu konwencjonalnego akceleratora, co znacznie zwiększa dostępność metody. Jak wskazują badania, zastosowanie VMAT umożliwia uzyskanie wysoce konformalnego planu, w porównaniu do komplanarnych i niekoplanarnych technik IMRT. Dawki jakie otrzymują narządy krytyczne są w tej technice właściwie kontrolowane, nawet z możliwością redukcji dawki w tkance płucnej. Nie do przecenienia jest fakt znacznej redukcji czasu napromieniania, nawet do <70% czasu potrzebnego do realizacji planu IMRT. Istotnym elementem prawidłowego przeprowadzenia radioterapii jest również poprawne wyspecyfikowanie dawki. Dokładność i prawdziwość wyznaczenia dawki na drodze komputerowych obliczeń, związana jest z analizą współcześnie dostępnych algorytmów szacujących tę dawkę w obszarach powszechnie uważanych za trudne w obliczeniach. Takim właśnie obszarem są tkanki o małej gęstości np. płuca, otoczone tkankami o gęstości normalnej (zbliżonej do gęstości wody). Obecnie istnieje podział na dwa główne typy algorytmów: typ A oraz bardziej zaawansowany typ B. Do typu A należą stosowane dotychczas algorytmy Pencil Beam Convolution Model (PBC), które wykazywały rozkłady dawek dużo bardziej jednorodne dla targetów otoczonych tkanką płucną, niż obliczenia symulacyjne Monte Carlo (MC)- typ B. Wysoka niejednorodność dawek w symulacjach 14

17 wynikała z uwzględnienia transportu dawki od kwantów rozproszonych, których niższa energia powodowała niejednorodny rozkład przekazywanej dawki pochłoniętej. Algorytmy MC uważane są za złoty standard w kalkulacji dawki, jednak nie znajdują się w powszechnym użyciu, ze względu na ograniczony dostęp. Dopiero po wprowadzeniu do praktyki klinicznej algorytmu AAA-typ B, uwzględniającego lateralne rozproszenia od gęstych tkanek otaczających płuco, można było uzyskać rzetelne informacje o dawkach pochłoniętych w guzie i płucu. Algorytm AAA jest uznany za właściwą alternatywę dla MC. Algorytmy PBC oraz AAA, różnią się przede wszystkim niejednorodnością niskich dawek w PTV. Krzywa DVH dla modelu PBC wskazywała na bardziej jednorodny rozkład w targecie, tym samym nie powodując znaczących przekroczeń dawki poza zalecenia IRCU. Natomiast w obliczeniach AAA, krzywa DVH wskazywała na znaczne niejednorodności, pojawiały się duże obszary pokryte niską dawką, oznaczało to, że chcąc uzyskać dawki referencyjne należało przenormalizować krzywą DVH uzyskaną wg obliczeń AAA, w taki sposób, aby dawki minimalne i średnie spełniały warunki dawek terapeutycznych, a to determinowało pojawienie się relatywnych wysokich dawek w obszarze guza i odpowiednio wpływało na podniesienie dawki w płucu. Z tego powodu w wielu ośrodkach prowadzących radioterapię wysokich dawek w raku płuca zmieniono metodykę przypisania dawki np. z 3x20Gy na 3x 18Gy. Wnioski Pod względem technicznym SBRT wykorzystuje wszystkie osiągnięcia nowoczesnej technologii: planowanie w oparciu o PET-TK, wykorzystanie systemów unieruchamiających, wyznaczanie targetów w oparciu o 4D-TK, planowanie w oparciu o zaawansowane algorytmy, IMRT, techniki łukowe, gating oraz precyzyjną weryfikację ułożenia pod aparatem terapeutycznym, np. CBCT. 15

18 Zastosowanie nanocząstek magnetycznych w medycynie Henryk Figiel Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Kraków, al. Mickiewicza 30 Nanocząstki, a w szczególności nanocząstki magnetyczne znajdują coraz szersze zastosowanie w diagnostyce i terapii medycznej. Nanocząstkami magnetycznymi są jednodomenowe cząstki ferromagnetyka lub ferrimagnetyka, które z racji swoich wymiarów rzędu nanometrów posiadają właściwości superparamagnetyczne. Dla zastosowań medycznych cząstki te pokrywane są odpowiednimi biokompatybilnymi niemagnetycznymi powłokami. Odpowiednio dobrane powłoki mogą przyłączać ligandy i inne cząsteczki funkcyjne. Oddziaływanie tych cząstek z zewnętrznym polem magnetycznym pozwala na ich szerokie zastosowanie w medycynie. W referacie zostanie omówione ich zastosowanie jako środka kontrastowego w obrazowaniu magnetyczno-rezonansowym, w hipertermii mającej na celu niszczenie komórek nowotworowych, celowanym dostarczaniu leków, fragmentów DNA i innych grup funkcjonalnych z zadaniami zarówno leczenia, niszczenia tkanek nowotworowych jak i rekonstrukcji tkanek. Przedstawione będzie też zastosowanie nanoczątek magnetycznych do znakowania i separacji komórek w płynach fizjologicznych. 16

19 Z fizyki medycznej w Katowicach na chemię do Opola: od ślimaka afrykańskiego do terapii skóry Teobald Kupka* i Marzena Nieradka Zakład Chemii Fizycznej i Modelowania Molekularnego, Wydział Chemii, Uniwersytet Opolski, ul. Oleska 48, Opole Cel pracy Celem mojego wystąpienia jest przybliżenie losów pracownika Zakładu Fizyki Medycznej U Śl po opuszczeniu Katowic i wędrówki naukowej po trzech kontynentach. Metodyka badań Podejście interdyscyplinarne z pogranicza chemii, fizyki i medycyny pozwoliło na wszechstronny rozwój naukowy i opracowanie nowego podejścia do przewidywania dokładnych parametrów, istotnych w spektroskopii NMR (i innych spektroskopiach) na drodze zaawansowanych metod teoretycznych oraz skierowanie zainteresowań w kierunku nanotechnologii. Prezentacja przedstawia główne etapy wedrówki z fizyki medycznej w Katowicach na chemię do Opola. Wyniki Przedstawię swoją podróż poprzez trzy kontynenty z dłuższymi przystankami: 1. Zakład Fizyki Medycznej, USl, Katowice (współorganizacja, Sympozja, NMR). 2. University of Waterloo Department of Physics ( ) ON, Canada, NMR, dr Mik Pintar Uklady porowate, wchłanianie wody i dyfuzja NaCl do matrycy porowatej białego cementu. 3. Argonne National Laboratory, Chicago, IL, USA ( ). Zespoł dr Robert Botto (NMR eksperyment), Steven Gray (nanofotonika, lejek optyczny), Larry Curtiss (grupa prof. Johna Popleá baterie litowe, magazynowanie wodoru). 4. Academia Sinica, Taipei, Taiwan ( , Carmay Lim) modelowanie enzymów i NMR. 5. Instytut/Wydział Chemii, Uniwersytet Opolski (od 2006, habilitacja w 2011). Rozwój metod modelowania molekularnego. Dokładne przewidywanie parametrow NMR. Wnioski Powrót do korzeni eksperymentalne i teoretyczne badania korali, ślimaka afrykańskiego (helix aspersa Maxima/Müller) oraz nanomateriałów szansą opolskiej chemii na wdrożenie nowych produktów naturalnych do pielęgnacji i leczenia skóry. Literatura [1] T. Kupka*, H. M. Lin*, L. Stobiński, Ch.-H. Chen, W.-J. Liou, R. Wrzalik, Z. Flisak, Experimental and theoretical studies on corals. I. Toward understanding origin of color in precious red coral from Raman and IR spectroscopy and DFT calculations. J. Raman Spectrosc., 47, (2010) [2] T. Kupka*, M. Stachów, E. Chełmecka, K. Pasterny, M. Stobińska, L. Stobiński and J. Kaminský, Efficient modeling of NMR parameters in carbon nanosystems, J. Chem. Theor. Comput., 9 (2013)

20 Planowanie rozkładu dawki i rozwój technik napromieniania w radioterapii kierunki badań absolwentów fizyki medycznej Krzysztof Ślosarek Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej Curie, oddział w Gliwicach Pracownicy Zakładu Planowania Radioterapii i Brachyterapii - Centrum Onkologii Instytutu MSC w Gliwicach, prowadzą zajęcia ze studentami fizyki medycznej od 15 lat. Prowadzimy zajęcia praktyczne i wykłady związane z planowaniem leczenia w radioterapii. Studenci, fizyki medycznej, przygotowali ponad 20 prac dyplomowych, których tematyka związana była z planowaniem leczenia, weryfikacją pracy symulatorów rentgenowskich, pomiarami parametrów matryc detektorów i komór jonizacyjnych, które są integralną częścią akceleratorów biomedycznych. Studenci byli autorami oprogramowania wspomagającego proces planowania leczenia, sprawdzali poprawność obliczeń rozkładów dawek, wykonywanych przez systemy komputerowego planowania rozkładu dawki. Oceniali wpływ artefaktów, związanych z obecnością implantów, w badaniach tomografii komputerowej, na jakość wykonywanych badań obrazowych. Tematy prac dyplomowych i magisterskich związane były z wszystkimi aspektami procesu przygotowania chorego do radioterapii. Studenci oceniali poprawność obliczeń wykonywanych przez dedykowane oprogramowanie, uczestniczyli w opracowaniach związanych z poprawą jakości leczenia (QA) i weryfikacji procesu planowania (QC), porównywali rozkłady dawek w nowych technikach radioterapii, w tym również radiochirurgii, która realizowana jest na akceleratorze biomedycznym CyberKnife. Absolwenci fizyki medycznej zatrudnieniu w Zakładzie Planowania Radioterapii i Brachyterapii biorą czynny udział w pracach badawczo rozwojowych, są autorami wielu doniesień zjazdowych i prac naukowych opublikowanych recenzowanych czasopismach. Najważniejsza tematyka prowadzonych badań, prowadzonych przez Absolwentów fizyki medycznej, została opublikowana. Wybrane publikacje z udziałem absolwentów/pracowników: 1. Szlag M., Ślosarek K., Bystrzycka J., Assesment of accurance radioactive source 192 Ir HDR location with OmniPro IMRT verification system, Pol J Environ Stud 15, , 2006; 2. Szlag M., Ślosarek K., Rembielak A., Białas B., Fijałkowski M., Bystrzycka j., Real time brachytherapy for prostate cancer implant analysis, Rep Pract Oncol Radiother 13 (1); 9 14; 2008; 3. Ślosarek K., Grządziel A., Szlag M., Bystrzycka J., Radiation Planning Index for dose distribution evaluation in stereotactic radiotherapy, Rep Pract Oncol Radiother 13 (4) ; 2008; 18

21 4. Cholewka A., Szlag M., Ślosarek K., Białas B., Comparison of 2D- and 3D-guided implantation In accelerated partial breast irradiation, J Contemp Brachyther, 1; 4: , 2009; 5. Szlag M., Ślosarek K., Two-dimensional imaging of tumour control probabilities and normal tissue complication probabilities, Rep Pract Oncol Radiother, 15, 2010; 6. Ślosarek K.,Szlag M., Berman B., Grządziel A., EPID In vivo dosimetry In RapidArc technique 7. Rep Pract Oncol Radiother, 15,8-14, 2010; 8. Szlag M., Białas B., Cholewka A., Ślosarek K., IPSA vs Geometry Based Optimization in Dose Distribution Calculation in Accelerated Partial Breast Irradiation; Part II - Application of Ionizing Radiation in Diagnostics and Therapy, Monographs Polish Journal of Environmental Studies, vol 1, 2010; 9. Leszczyński W. Ślosarek K., Szlag M., Comparison of dose distribution in IMRT and RapidArc technique in prostate radiotherapy, Reports of Practical Oncology and Radiotherapy,17(6), , 2012; 10. Cholewka A., Szlag M., Białas B., Kellas-Ślęczka S., Ślosarek K., The importance of the implant quality in APBI Gliwice experience. Dosimetric evaluation., Journal of Contemporary Brachytherapy, 5(4), ,

22 Wkład Zakładu Fizyki Medycznej COI w kształcenie studentów kierunku Fizyka Medyczna Uniwersytetu Śląskiego Maria Sokół, Andrzej Orlef Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Oddział w Gliwicach, Gliwice, ul. Wybrzeże Armii Krajowej 15 Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gliwicach od wielu lat aktywnie wspiera kształcenie i szkolenie praktyczne przyszłych fizyków medycznych. Odbywa się to poprzez współudział naszych pracowników w prowadzeniu wykładów i ćwiczeń, szkolenie studentów w czasie praktyk studenckich oraz poprzez prowadzenie prac dyplomowych i magisterskich. Tematyka prac wiąże się z tematyką naukową Zakładu należy tu wymienić przede wszystkim zastosowania spektroskopii NMR in vivo, dozymetrię promieniowania jonizującego oraz kontrolę jakości procedur medycznych wykorzystujących promieniowanie jonizujące. Pod naszym kierownictwem powstało 16 prac licencjackich i 9 prac magisterskich. Wielu z tych studentów zasiliło zasoby kadrowe Zakładu Fizyki Medycznej COI i innych zakładów Instytutu. Wybrane publikacje z udziałem absolwentów/pracowników: 1. Skorupa A, Wicher M, Banasik T, Jamroz E, Paprocka J, Kiełtyka A, Sokół M. Four-and-one-half years experience in monitoring of reproducibility of an MR spectroscopy system application of in vitro results to interpretation of in vivo data. Journal of Applied Clinical Medical Physics 2014;15 (3) Skorupa A, Jamroz E, Paprocka J, Sokół M, Wicher M, Kiełtyka A. Bridging the gap between metabolic profile determination and visualization in neurometabolic disorders: a multivariate analysis of proton magnetic resonance in vivo spectra. Journal of Chemometrics, 2013;27(3-4): Matulewicz L, Cichoń A, Sokół M, Przybyszewski W, Głowala-Kosińska M, Gibas M. High resolution proton nuclear magnetic resonance (1H NMR) spectroscopy of surviving C6 glioma cells after X-ray irradiation. Folia Neuropathol. 2013;51(1): Jamroz E, Paprocka J, Sokol M, Skorupa A. 1HMRS in children with neurometabolic disorders European Journal of Paediatric Neurology 2011;15:S60- S Polnik A, Sokół M, Jamroz E, Paprocka J, Wicher M, Banasik T, Marszał E, Kiełtyka A, Konopka M: Contribution of 1H MRS to differential diagnosis of neurologic disorders in children. (w:) Some aspects of medical physics - in vivo and in vitro studies (red. Zofia Drzazga and Krzysztof Ślosarek), Olsztyn: Hard Publishing Company, 2010, str , (Monografie - Polish Journal of Environmental Studies ; vol. 1) ISBN: Emich-Widera E, Sokół M, Polnik A, Kazek B, Wicher M, 1H-MRS in children and adolescents with good response and intractable epilepsy. (w:) Some aspects of medical physics - in vivo and in vitro studies (red. Zofia Drzazga and Krzysztof 20

23 Ślosarek), Olsztyn : Hard Publishing Company, 2010, str , (Monografie - Polish Journal of Environmental Studies; vol. 1) ISBN: Polnik A, Wicher M, Banasik T, Kieltyka A, Konopka M, Sokol M, Jamroz E, Paprocka J. Dimensionality Reduction Based Classification of Proton Magnetic Resonance in vivo Spectra from the Normal Human Brain. O. Dössel and W C. Schlegel. (Eds.): WC 2009, IFMBE Proceedings 25/IV, pp , Springer Polnik A, Boguszewicz Ł, Cichoń A, Sokół M, Wykorzystanie wielowymiarowych technik eksploracji danych w analizie widm 1H MRS in vivo. A. Grzech, K. Juszczyszyn, H. Kwaśnicka, N.T. Nguyen (Red.) Inżynieria Wiedzy I Systemy Ekspertowe, część IV. Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa Boguszewicz Ł, Sokół M, Polnik A, Maciejowski M. Metabonomics based on pattern recognition methods in 1H in vivo MRS in differentiation metabolic profiles of multiple sclerosis subtypes. O. Dössel and W C. Schlegel. (Eds.): WC 2009, IFMBE Proceedings 25/IV, pp , Springer Blamek S, Wydmański J, Sokół M, Matulewicz Ł, Boguszewicz Ł. Magnetic Resonance Spectroscopic Evaluation of Brain Tissue Metabolism After Irradiation for Pediatric Brain Tumors In Long-Term Survivors: A Report of Two Cases. Z. Czernicki, A. Baethmann, U. Ito, Y. Katayama, T. Kuroiwa, D. Mendelow. (Eds.): Brain Edema XIV, Acta Neurochirurgica Supplementum vol pp , Springer-Verlag/Vienna Matulewicz Ł, Sokół M, Polnik A, Wydmański J, Multivariate analysis of 1h nmr spectra as a tool to extract information on irradiation response of white matter, Radiotherapy and Oncology 2007; 84(S1): Matulewicz Ł, Sokół M, Michnik A, Wydmański J, Long-term normal-appearing brain tissue monitoring after irradiation using proton MR spectroscopy in vivo. statistical analysis of large group of patients, International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics 2006;66(3): Matulewicz Ł, Sokół M, Wydmański J, Hawrylewicz L, Could lipid CH2/CH3 analysis by in vivo 1H MRS help in differentiation of tumor recurrence and postradiation effects?, Folia Neuropathologica, 2006;44(2): Szymańska B, Skrzypek D, Kovala-Demertzi D, Staninska M, Demertzis, Synthesis and spectroscopic study of copper(ii) and manganese(ii) complexes with pipemidic acid, Spectrochimica Acta Part A, 2006;63; Skrzypek D, Szymańska B, Kovala-Demertzi D, Wiecek J, Talik E, Demertzis MA, Synthesis and spectroscopic studies of iron(iii) complex with quinolone family member (pipemidic acid), J. Phys. Chem. Solids, 2006;67; Matulewicz Ł., Sokół M., Michnik A., Wydmański J., Long-term normal-appearing brain tissue monitoring after irradiation using proton mr spectroscopy in vivo. statistical analysis of large group of patients, International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics, 2006; 66(3):

24 Badania realizowane w Zakładzie Fizyki Jądrowej i Jej Zastosowań UŚ we współpracy z Zakładem Fizyki Medycznej UŚ, Zakładem Fizyki Medycznej CO w Gliwicach, Dolnośląskim CO we Wrocławiu, Instytutem Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie i Instytutem Fizyki UJ Procesy konkurencyjne w radioterapii wysokoenergetycznymi wiązkami promieniowania X i elektronów Adam Konefał, Kinga Polaczek-Grelik, Andrzej Orlef, Włodzimierz Łobodziec, Marcin Łaciak, Marek Szewczuk, Wojciech Osewski, Anna Dawidowska, Wiktor Zipper, Marzena Janiszewska Charakterystyka badań: Pomimo dużego postępu osiągniętego w radioterapii w ciągu ostatnich kilkunastu lat wiele problemów nie zostało wciąż ostatecznie rozwiązanych. Jednym z nich jest zanieczyszczenie neutronami wysokoenergetycznych terapeutycznych wiązek promieniowania X i elektronów stosowanych w teleradioterapii. Produkcja neutronów dotyczy liniowych akceleratorów medycznych najczęściej stosowanych obecnie urządzeń do wytwarzania wiązek terapeutycznych w teleradioterapii. Neutrony wytwarzane są w reakcjach fotojądrowych (,n) i elektrojądrowych (e,e n) wywoływanych przez fotony i elektrony wiązki terapeutycznej. Reakcje te zachodzą głównie w masywnych komponentach głowicy akceleratora. Powstałe neutrony mogą wywoływać kolejne reakcje, w tym reakcje wychwytu radiacyjnego (n, ). Reakcje jądrowe zachodzące w trakcie emisji wysokoenergetycznych wiązek terapeutycznych powodują powstanie radioizotopów w pomieszczeniu do radioterapii. Skutkuje to podwyższoną radioaktywnością zarówno powietrza, akceleratora jak i wszystkich przedmiotów znajdujących się w pomieszczeniu do radioterapii. Produkcja neutronów przez wiązki terapeutyczne jest zjawiskiem negatywnym, gdyż powoduje, że pacjenci otrzymują dodatkową dawkę na całe ciało, niezależnie od lokalizacji nowotworu. Metody poznawcze stosowane w fizyce jądrowej okazują się być doskonałym narzędziem pozwalającym dokładnie określić skalę problemu i zbadać jego konsekwencje. Badania obejmują: - Pomiary fluencji neutronów w zakresie energii termicznych i rezonansowych metodą aktywności wzbudzonej, - Wyznaczanie widma neutronów w oparciu o symulacje komputerowe prowadzone metodą Monte Carlo, przy wykorzystaniu opracowanego w CERNie oprogramowania GEANT4, - Identyfikacja wytworzonych radioizotopów za pomocą spektroskopii gamma wykonywanej detektorem germanowym o wysokiej czystości kryształu germanu (ang. High Purity German, skrót: HPGe) firmy EG&G ORTEC, - Wyznaczanie efektywnych dawek neutronowych za pomocą symulacji komputerowych Monte Carlo dla klasycznej radioterapii, - Badania promieniotwórczości wzbudzonej i wyznaczanie dawek neutronowych dla techniki napromieniania całego ciała (ang. Total Body Irradiation). 22

25 Dozymetria promieniowania gamma w radioterapii nowotworów Adam Konefał, Andrzej Orlef, Zbigniew Maniakowski, Wiktor Zipper, Włodzimierz Łobodziec, Marzena Bakoniak Charakterystyka badań: Jednym z podstawowych warunków skuteczności radioterapii nowotworów jest zapewnienie zgodności dawki promieniowania zaaplikowanej pacjentowi z dawką zaplanowaną przy pomocy systemu planowania leczenia. Wadliwe działanie aparatu terapeutycznego lub urządzeń dozymetrycznych, niedokładny pomiar wydajności aparatu terapeutycznego, niedostateczna precyzja systemu planowania leczenia, niestabilność ułożenia pacjenta w trakcie seansu napromieniania, a także zwykłe ludzkie pomyłki, mogą stać się przyczyną znacznych rozbieżności pomiędzy dawką zaplanowaną i podaną. Szacuje się, że przy zmianie wartości dawki pochłoniętej w stosunku do dawki zaplanowanej o 1%, prawdopodobieństwo wyleczenia zmniejsza się o około 3%. Wymusza to konieczność precyzyjnego szacowania dawki aplikowanej choremu i dokładnego jej monitorowania. Doskonałym sprawdzianem dokładności podawania dawki choremu, są bezpośrednie pomiary dawki w trakcie seansu napromieniania, czyli tzw. dozymetria in vivo. Dodatkowo, dozymetria in vivo daje możliwość ustalenia przyczyn i dokonania korekty powstałych błędów. Dodatkowym aspektem dozymetrii klinicznej jest modelowanie wiązek terapeutycznych, które pozwala bardzo precyzyjnie określić widmo energetyczne wiązki w powietrzu, wodzie i tkance biologicznej, a także szereg parametrów opisujących własności wiązki i detektorów stosowanych w dozymetrii. Wysokim standardem są modele bazujące na metodzie Monte Carlo. Wyniki uzyskane za pomocą modelowania metodą Monte Carlo są wykorzystane w systemach planowania leczenia, do konstruowania akceleratorów i do wyznaczania tzw. współczynników stopping-power niezbędnych do dokładnego określenia dawki zaabsorbowanej w napromienianym środowisku na podstawie pomiarów jonizacji powietrznymi komorami jonizacyjnymi. Badania obejmują: - Pomiary dawek promieniowania w warunkach in vivo półprzewodnikowymi detektorami firmy Scanditronix, - Wyznaczanie widm wiązek terapeutycznych za pomocą metody Monte Carlo, w oparciu o oprogramowanie GEANT4 i MCNPX, - Wyznaczanie położenia piku Bragga za pomocą pomiarów promieniowania gamma powstającego w wyniku oddziaływania protonów w napromienianym ośrodku; pomiary wykonywane detektorami półprzewodnikowymi i scyntylacyjnymi, - Optymalizacja parametrów pracy lamp rentgenowskich stosowanych w diagnostyce klinicznej za pomocą symulacji metodą MC, - Rekonstrukcja rozkładu dawek w dynamicznych technikach napromieniania IMRT i VMAT, - Weryfikacja planów leczenia dla urządzenia Gamma Knife za pomocą detektorów termoluminescencyjnych. 23

26 Wybrane publikacje z udziałem absolwentów/pracowników: A. Konefał, M. Łaciak, A. Dawidowska, W. Osewski: Significant change in the construction of a door to a room with slowed down neutron field by means of commonly used inexpensive protective materials. Radiation Protection Dosimetry, (in press). M. Łaciak, A. Konefał: Dependence between the size of the treatment room and the fluence of neutrons undesirable in radiotherapy for the high-energy therapeutic x-rays generated by the linear medical accelerator. Acta Physica Polonica B, Vol. 45, No.2, (2014) M. Janiszewska, K. Polaczek-Grelik, M. Raczkowski, B. Szafron, A. Konefał, W. Zipper: Secondary radiation dose during high-energy total body irradiation. Strahlentherapie und Onkologie, Vol. 190, Issue 5, pp (2014) A. Konefał, A.Orlef, M. Łaciak, A. Ciba, M. Szewczuk: Thermal and resonance neutrons generated by various electron and x-ray therapeutic beams from medical linacs installed in polish oncological centers. Reports of Practical Oncology and Radiotherapy, Vol. 17, (2012). A. Konefał, M. Szewczuk, A. Orlef, K. Polaczek-Grelik, M. Łaciak: Teleradiotherapy, neutrons and nuclear reactions. Postępy Fizyki, Vol. 63, No. 6, (2012) A. Konefał: Undesirable radioisotopes induced by therapeutic beams from medical linear accelerators. Chapter in the book: Radioisotopes II. INTECH Open Access Publisher. ISBN: , p (2011). A. Konefał, P. Szaflik, W. Zipper: Influence of the energy spectrum and the spatial spread of the proton beams used in the eye tumor treatment on the depth-dose characteristics. Nukleonika, Vol. 55(3), (2010). A. Konefał, K. Polaczek-Grelik, W. Zipper: Undesirable nuclear reactions and induced radioactivity as a result of the use of the high-energy therapeutic beams generated by medical linacs. Radiation Protection Dosimetry, 128(2): , Oxford Press (2008). A. Konefał, A. Orlef, M. Dybek, Z. Maniakowski, K. Polaczek-Grelik, W. Zipper: Correlation between radioactivity induced inside the treatment room and the undesirable thermal/resonance neutron radiation produced by linac. Physica Medica, 24, (2008). A. Konefał, M. Dybek, W. Zipper, W. Łobodziec, K. Szczucka: Thermal and epithermal neutrons in the vicinity of the Primus Siemens biomedical accelerator. Nukleonika, Vol. 50, No. 2, p (2005). Konferencje organizowane przez Zakład Fizyki Medycznej 24

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE Marcin Hetnał Centrum Onkologii Instytut im. MSC; Kraków Ośrodek Radioterapii Amethyst RTCP w Krakowie Radioterapia Radioterapia

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice 1 Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej Centrum Cyklotronowe Bronowice Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków www.ifj.edu.pl

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK. o doposażenie istniejącej jednostki w spektrometr NMR 500 MHz z opcją obrazowania na małych zwierzętach

WNIOSEK. o doposażenie istniejącej jednostki w spektrometr NMR 500 MHz z opcją obrazowania na małych zwierzętach Załacznik 2 WNIOSEK o doposażenie istniejącej jednostki w spektrometr NMR 500 MHz z opcją obrazowania na małych zwierzętach 1. Rodzaj rozbudowywanej jednostki (pozostawić jeden rodzaj) Pracownia 2. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes

Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes Centrum Cyklotronowe Bronowice Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes 493 pracowników prof. 41, dr hab. 53, dr 121 88 doktorantów 5 oddziałów: 27 zakładów 4 laboratoria

Bardziej szczegółowo

TERAPIA PROTONOWA. Proseminarium magisterskie 18 X 2005 1/36. Marta Giżyńska

TERAPIA PROTONOWA. Proseminarium magisterskie 18 X 2005 1/36. Marta Giżyńska TERAPIA PROTONOWA Proseminarium magisterskie 18 X 2005 1/36 W skrócie... Cele terapii Słownictwo Własności wiązki protonowej Cele strategiczne Technika wielopolowa Technika rozpraszania Porównanie z techniką

Bardziej szczegółowo

Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych. Sławomir Wronka

Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych. Sławomir Wronka Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Plan Niekonwencjonalne terapie wiązką e-/x Protony Ciężkie jony Neutrony 2 Tomotherapy 3 CyberKnife 4 Igła

Bardziej szczegółowo

CYBERKNIFE. Broszura informacyjna. Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. Dawid Bodusz

CYBERKNIFE. Broszura informacyjna. Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. Dawid Bodusz Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach CYBERKNIFE Broszura informacyjna dla chorych w trakcie leczenia promieniami i ich opiekunów Dawid Bodusz Zakład Radioterapii

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA, KRYTETRIA I WARUNKI WYKONYWANIA PROCEDUR WYSOKOSPECJALISTYCZNYCH RADIOTERAPII

CHARAKTERYSTYKA, KRYTETRIA I WARUNKI WYKONYWANIA PROCEDUR WYSOKOSPECJALISTYCZNYCH RADIOTERAPII CHARAKTERYSTYKA, KRYTETRIA I WARUNKI WYKONYWANIA PROCEDUR WYSOKOSPECJALISTYCZNYCH RADIOTERAPII 12.1 Radioterapia z zastosowaniem techniki konformalnej, niekoplanarnej, stereotaktycznej lub śródoperacyjnej

Bardziej szczegółowo

FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA TERAPEUTYCZNEGO ENERGIA PROMIENIOWANIA RODZAJE PROMIENIOWANIA

FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA TERAPEUTYCZNEGO ENERGIA PROMIENIOWANIA RODZAJE PROMIENIOWANIA FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII WILHELM CONRAD ROENTGEN PROMIENIE X 1895 ROK PROMIENIOWANIE JEST ENERGIĄ OBEJMUJE WYSYŁANIE, PRZENOSZENIE I ABSORPCJĘ ENERGII POPRZEZ ŚRODOWISKO MATERIALNE

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej- Centrum Cyklotronowe Bronowice

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej- Centrum Cyklotronowe Bronowice Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej- Centrum Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Dlaczego potrzebujemy nowy cyklotron? 100 dowolny narząd Zasieg/ cm 10 1 oko 0.1 100 1000 Energia/MeV Protony o

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium TECHNIKI OBRAZOWANIA MEDYCZNEGO Medical Imaging Techniques Forma

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: OBRAZOWANIE MEDYCZNE Nazwa w języku angielskim: MEDICAL IMAGING Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

Październik 2013 Grupa Voxel

Październik 2013 Grupa Voxel Październik 2013 Grupa Voxel GRUPA VOXEL Usługi medyczne Produkcja Usługi komplementarne ie mózgowia - traktografia DTI RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych

Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Zastosowanie systemu 2D TL do badania skanujących wiązek protonowych Jan Gajewski Instytut Fizyki Jądrowej PAN, Kraków Plan prezentacji Podstawy 2D TLD elementy systemu Testy systemu HIT/DKFZ Niemcy PTC/ÚJF

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda

Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda Małe, średnie i... nano. Modelowanie molekularne w Opolu (i nie tylko) Badania podstawowe wspomagane obliczeniami w WCSS Teobald Kupka, Małgorzata A. Broda Uniwersytet Opolski, Wydział Chemii, Opole e-mail:

Bardziej szczegółowo

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Dziennik Ustaw 5 Poz. 1534 Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. (poz. 1534) Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej - RMZ z dnia 21 grudnia 2012 r. (DZ. U. z 2012 r. poz. 1534) Lp. Zakres tematyczny 1. Podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Zastosowania Metod Fizyki Jądrowej Akceleratory medyczne i przemysłowe

Zastosowania Metod Fizyki Jądrowej Akceleratory medyczne i przemysłowe Zastosowania Metod Fizyki Jądrowej Akceleratory medyczne i przemysłowe Sławomir Wronka, 26.06.2007r Akceleratory w IPJ Zakład Aparatury Jądrowej Zakład Fizyki i Techniki Akceleracji Cząstek Zakład Interdyscyplinarnych

Bardziej szczegółowo

GRUPA VOXEL. FDG SteriPET. Systemy RIS/PACS/HIS. Diagnostyka obrazowa 14 pracowni TK 15 pracowni MR TELE PACS WEB RIS HIS. Systemy zewnętrzne

GRUPA VOXEL. FDG SteriPET. Systemy RIS/PACS/HIS. Diagnostyka obrazowa 14 pracowni TK 15 pracowni MR TELE PACS WEB RIS HIS. Systemy zewnętrzne Czerwiec 2013 GRUPA VOXEL Usługi medyczne e mózgowia - traktografia DTI Produkcja Usługi komplementarne RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne WEB

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA TECHNICZNA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka techniczna

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym. Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej

Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym. Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej Plan wykładu Jak rozumieć indywidualizację w radioterapii? Kilka słów o historii. Indywidualizacja zagadnienia

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Rapid Arc w Radioterapii Raka Płuca. Marzena Janiszewska

Zastosowanie Rapid Arc w Radioterapii Raka Płuca. Marzena Janiszewska Zastosowanie Rapid Arc w Radioterapii Raka Płuca Marzena Janiszewska Rola radioterapii w leczeniu raka płuca Tylko ok. 25% chorych może być poddanych leczeniu chirurgicznemu Wg badań epidemiologicznych

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU Wydział Fizyki PASJA MA SIŁĘ PRZYCIĄGANIA. STUDIUJ Z NAMI I UCZYŃ Z NIEJ SPOSÓB NA ŻYCIE. O WYDZIALE Wydział Fizyki to duża jednostka naukowo-dydaktyczna, której

Bardziej szczegółowo

TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie. Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie

TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie. Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie Radiobiologia Nadrzędny cel radioterapii: zniszczenie nowotworu maksymalne oszczędzenie

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Praktyka z diagnostycznych metod nieradiacyjnych

Praktyka z diagnostycznych metod nieradiacyjnych Instytut Matki i Dziecka Beata Brzozowska 2 marca 2012 Plan wykładu Informacje o Instytucie 1 Informacje o Instytucie Słów kilka o historii Struktura i zadania Instytutu Zakład Diagnostyki Obrazowej 2

Bardziej szczegółowo

Relacja: III Seminarium Naukowe Tomografia procesowa aplikacje, systemy pomiarowe i algorytmy numeryczne

Relacja: III Seminarium Naukowe Tomografia procesowa aplikacje, systemy pomiarowe i algorytmy numeryczne Relacja: III Seminarium Naukowe Tomografia procesowa aplikacje, systemy pomiarowe i algorytmy numeryczne W dniu 10.04.2015 odbyło się III Seminarium Naukowe Tomografia procesowa aplikacje, systemy pomiarowe

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ

MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ Seminarium Instytutu Fizyki Jądrowej PAN,19.01.2006 MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ Michał Waligórski Centrum Onkologii Oddział w Krakowie i Instytut Fizyki Jądrowej J PAN w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med.

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med. Ochrona przed promieniowaniem jonizującym dr n. med. Jolanta Meller Źródła promieniowania jonizującego Promieniowanie stosowane w celach medycznych Zastosowania w przemyśle Promieniowanie związane z badaniami

Bardziej szczegółowo

Fizyka medyczna. Czy warto ją wybrać?

Fizyka medyczna. Czy warto ją wybrać? Fizyka medyczna Czy warto ją wybrać? NASZ ZESPÓŁ PRACOWNIA FIZYKI UKŁADU KRĄŻENIA Kto jest kim: Jan J. Żebrowski (Dynamika Układów Nieliniowych, Seminarium Dyplomowe) Teodor Buchner (Analiza Sygnału w

Bardziej szczegółowo

RADIO TERA PIA. informacje dla lekarzy. Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw.

RADIO TERA PIA. informacje dla lekarzy. Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw. RADIO TERA PIA RT informacje dla lekarzy Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw. Spis treści 4 Radioterapia zasada działania 5 Rodzaje radioterapii 6 Wskazania do radioterapii 7 Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku.

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku. WSTĘP Technika PET, obok MRI, jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się metod obrazowych w medycynie. Przełomowymi wydarzeniami w rozwoju PET było wprowadzenie wielorzędowych gamma kamer,

Bardziej szczegółowo

Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57

Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57 Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57 Małgorzata Skórska Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Nowe techniki RT SBRT & SRS MRI-Guided RT Drukarki 3D Terapia hadronowa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW.

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW. PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW. Marta Giżyńska, Agnieszka Walewska Zakład Fizyki Medycznej, Centrum Onkologii-Instytut ul.roentgena 5, 02-781 Warszawa Materiał

Bardziej szczegółowo

Organizator: Współorganizatorzy: Powiat Wrocławski, Gmina Siechnice oraz Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu PATRONAT HONOROWY

Organizator: Współorganizatorzy: Powiat Wrocławski, Gmina Siechnice oraz Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu PATRONAT HONOROWY Organizator: Współorganizatorzy: Powiat Wrocławski, Gmina Siechnice oraz Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu 7 punktów edukacyjnych PATRONAT HONOROWY Wojewoda Dolnośląski Aleksander Marek

Bardziej szczegółowo

II JURAJSKIE SPOTKANIA ONKOLOGICZNE

II JURAJSKIE SPOTKANIA ONKOLOGICZNE II JURAJSKIE SPOTKANIA ONKOLOGICZNE "RAK PIERSI NOWOŚCI W LECZENIU ONKOLOGICZNYM, ONKOPLASTYCE I REKONSTRUKCJI" CZĘSTOCHOWA 13-14.11.2015r. PODSUMOWANIE KONFERENCJI przygotowane przez Akademię Prawa Medycznego

Bardziej szczegółowo

PTC Czech. To nejlepší pro život. Najlepsza dla życia.

PTC Czech. To nejlepší pro život. Najlepsza dla życia. PTC Czech Głównym celem radioterapii jest nieodwracalne uszkodzenie komórek nowotworowych, uszkadzając przy tym komórki zdrowych tkanek jedynie w sposób odwracalny lub wcale. Obecnie terapia protonowa

Bardziej szczegółowo

Aspekty fizyczne i techniczne radioterapii protonowej w IFJ PAN

Aspekty fizyczne i techniczne radioterapii protonowej w IFJ PAN Aspekty fizyczne i techniczne radioterapii protonowej w IFJ PAN Jan Swakoń Idea radioterapii protonowej Pierwsze zastosowanie wiązki protonów do radioterapii C. A. Tobias, J. H. Lawrence, J. L. Born, et

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

Dziewięć dziesiątych w obliczu mechatronizacji techniki

Dziewięć dziesiątych w obliczu mechatronizacji techniki Dziewięć dziesiątych w obliczu mechatronizacji techniki PRELEGENT: dr inż. Krzysztof Smółka krzysztof.smolka@p.lodz.pl Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych WEEIA, Politechnika Łódzka PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap)

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Z uwagi na ogólno wydziałowy charakter specjalizacji i możliwość wykonywania prac

Bardziej szczegółowo

Obliczanie Dokładnych Parametrów NMR Charakterystyka struktury i parametrów spektroskopowych wybranych układów molekularnych

Obliczanie Dokładnych Parametrów NMR Charakterystyka struktury i parametrów spektroskopowych wybranych układów molekularnych Obliczanie Dokładnych Parametrów NMR Charakterystyka struktury i parametrów spektroskopowych wybranych układów molekularnych Teobald Kupka Uniwersytet Opolski, Wydział Chemii, Opole e-mail: teobaldk@yahoo.com

Bardziej szczegółowo

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Epidemiologia czerniaka błony naczyniowej Częstość występowania zależy od rasy (u

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Studia drugiego stopnia

Studia drugiego stopnia Wydział Chemii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza 01/013 Ramowe plany nauczania dla studentów wszystkich specjalności rozpoczynających studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Program na studiach wyższych Nazwa Wydziału Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Nazwa kierunku studiów Określenie obszaru

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 Cel szkolenia wstępnego: Zgodnie z Ustawą Prawo Atomowe

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: DIAGNOSTYKA OBRAZOWA Nazwa w języku angielskim: DIAGNOSTIC IMAGING Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii.

Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii. Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii. Na podstawie raportów opracowanych przez US Nuclear Regulary Commision i MAEA. (Poniższe tabele przedstawiają klasy i częstotliwość wypadków w radioterapii

Bardziej szczegółowo

Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza

Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza dr hab. med. Roman Makarewicz, prof. UMK Katedra i Klinika Onkologii i Brachyterapii Collegium Medicum UMK Centrum Onkologii w Bydgoszczy JASTRZĘBIA

Bardziej szczegółowo

Lublin, 26 maja, 2015 roku

Lublin, 26 maja, 2015 roku Lublin, 26 maja, 2015 roku Recenzja pracy doktorskiej lek. Iwony Kubickiej- Mendak pt. Ocena przyczyn niepowodzenia leczenia i ryzyka późnych powikłań brachyterapii LDR i HDR chorych na raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim.

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Bogdan Małkowski Zakład Medycyny Nuklearnej Centrum Onkologii Bydgoszcz Zastosowanie fluorodeoksyglukozy

Bardziej szczegółowo

Najmłodszy Wydział Politechniki Śląskiej 10.2010 1. inauguracja roku akademickiego

Najmłodszy Wydział Politechniki Śląskiej 10.2010 1. inauguracja roku akademickiego Najmłodszy Wydział Politechniki Śląskiej 10.2010 1. inauguracja roku akademickiego Władze Wydziału Prodziekan ds. Nauki dr hab. inż. Zbigniew Paszenda, prof. nzw. Pol. Śl., Prodziekan ds. Rozwoju i Współpracy

Bardziej szczegółowo

Adam Konefał. Udział fizyki jądrowej w rozwiązywaniu problemów współczesnej radioterapii

Adam Konefał. Udział fizyki jądrowej w rozwiązywaniu problemów współczesnej radioterapii Adam Konefał Udział fizyki jądrowej w rozwiązywaniu problemów współczesnej radioterapii Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2011 Udział fizyki jądrowej w rozwiązywaniu problemów współczesnej radioterapii

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYUCZELNIANE CENTRUM. Projekt realizowany przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

MIĘDZYUCZELNIANE CENTRUM. Projekt realizowany przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu MIĘDZYUCZELNIANE CENTRUM NANOBIOMEDYCZNE Projekt realizowany przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Międzyuczelniane Centrum NanoBioMedyczne to projekt kluczowy w ramach Działania 13.1 Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie w radioterapii

Obrazowanie w radioterapii Obrazowanie w radioterapii Witold Skrzyński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Zakład Fizyki Medycznej Rola obrazowania w radioterapii Diagnoza, decyzja o terapii Planowanie leczenia

Bardziej szczegółowo

OPIS PROGRAMU. dostosowanie rozmieszczenia pozostałych ośrodków do już istniejącego, łatwość dotarcia pacjenta na badanie (struktura komunikacyjna),

OPIS PROGRAMU. dostosowanie rozmieszczenia pozostałych ośrodków do już istniejącego, łatwość dotarcia pacjenta na badanie (struktura komunikacyjna), Załącznik 1 OPIS PROGRAMU CELE PROGRAMU: - podniesienie jakości diagnostycznej w zakresie schorzeń onkologicznych, kardiologicznych i neurologicznych; - ograniczenie o 20 30% operacji onkologicznych; -

Bardziej szczegółowo

Najlepsza w życiu. To nejlepší pro život.

Najlepsza w życiu. To nejlepší pro život. Najlepsza w życiu. To nejlepší pro život. Zaawansowane leczenie chorób nowotworowych PROTON THERAPY CENTER Terapia protonowa jest wysoce zaawansowaną i skuteczną metodą leczenia nowotworów złośliwych.

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dla życia To nejlepší pro život

Najlepsze dla życia To nejlepší pro život Najlepsze dla życia To nejlepší pro život Zaawansowane leczenie chorób nowotworowych PROTON THERAPY CENTER Terapia protonowa jest bardzo zaawansowaną skuteczną metodą leczenia nowotworów złośliwych. Wiąże

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki

Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki Wykorzystanie zjawiska rezonansu magnetycznego w medycynie. Mariusz Grocki [1] WYŚCIG DO TYTUŁU ODKRYWCY. JĄDRO ATOMU W ZEWNĘTRZNYM POLU MAGNETYCZNYM. Porównanie do pola grawitacyjnego. CZYM JEST ZJAWISKO

Bardziej szczegółowo

WSTĘP Medycyna nuklearna radiofarmaceutyków,

WSTĘP Medycyna nuklearna radiofarmaceutyków, I. WSTĘP Medycyna nuklearna jest specjalnością medyczną zajmującą się bezpiecznymi i względnie tanimi technikami izotopowymi zarówno obrazowania stanu narządów wewnętrznych, jak i terapii. Pozwala ona

Bardziej szczegółowo

System zarządzania jakością

System zarządzania jakością System zarządzania jakością mgr inż. Wioletta Korycka-Sawińska Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Szczecin czerwiec 2013 System zarządzania jakością Zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Program Międzynarodowej Konferencji 10 Lat PET w Bydgoszczy i w Polsce 28-30 listopada 2013r. Bydgoszcz

Program Międzynarodowej Konferencji 10 Lat PET w Bydgoszczy i w Polsce 28-30 listopada 2013r. Bydgoszcz Program Międzynarodowej Konferencji 10 Lat PET w y i w Polsce 28-30 listopada 2013r. 28 listopad 2013 Godz. 14.00 Park Aktywnej Rehabilitacji i Sportu Centrum Onkologii im. Prof. F. Łukaszczyka w y Uroczyste

Bardziej szczegółowo

Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne

Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne WN Radiologia. Obrazowanie diagnostyczne Klasyfikuj materiały dotyczące wykorzystania promieniowania jonizującego w diagnostyce i leczeniu określonej choroby, narządu, układu z chorobą, narządem, lub układem.

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE WEWNĘTRZNEGO SYSTEMU ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO-FILOZOFICZNYM

FUNKCJONOWANIE WEWNĘTRZNEGO SYSTEMU ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO-FILOZOFICZNYM Badany obszar FUNKCJONOWANIE WEWNĘTRZNEGO SYSTEMU ZAPEWNIANIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA WYDZIALE EDUKACYJNO-FILOZOFICZNYM Procedura Metoda i kryteria Częstotliwość badania Dokumentacja monitorujące Załącznik

Bardziej szczegółowo

Molecular Modeling of Small and Medium Size Molecular Systems. Structure and Spectroscopy

Molecular Modeling of Small and Medium Size Molecular Systems. Structure and Spectroscopy Molecular Modeling of Small and Medium Size Molecular Systems. Structure and Spectroscopy Teobald Kupka 1, Michał Stachów 1, Marzena Nieradka 1, Klaudia Radula-Janik 1, Paweł Groch 1, Małgorzata Broda

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW

Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW Plan: 1. Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów Uniwersytetu Warszawskiego 2. Ogólnopolskie warsztaty 3. Edycja międzynarodowa: Magda Zielińska,

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej ZAPRASZAMY NA STUDIA

Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej ZAPRASZAMY NA STUDIA Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej ZAPRASZAMY NA STUDIA ang. AGH University of Science and Technology Dlaczego Kraków? Dlaczego Kraków? Dlaczego Kraków? Dlaczego Kraków? Dlaczego Kraków? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie 56 konferencja AAPM, Austin TX 20-24.07.2014

Sprawozdanie 56 konferencja AAPM, Austin TX 20-24.07.2014 Zebranie Zakładu Fizyki Medycznej Sprawozdanie 56 konferencja AAPM, Austin TX 20-24.07.2014 Anna Zawadzka Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii Instytut Prezentacja jest przeznaczona tylko do użytku

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zagadnień akceleratorów elektronów. Janusz Harasimowicz

Wprowadzenie do zagadnień akceleratorów elektronów. Janusz Harasimowicz Wprowadzenie do zagadnień akceleratorów elektronów Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Akcelerator Akcelerator to urządzenie do przyspieszania cząstek, w którym możemy kontrolować parametry

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Jakub Ośko Działalność LPD Ochrona radiologiczna ośrodka jądrowego Świerk (wymaganie Prawa atomowego) Prace naukowe, badawcze,

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii czyli dlaczego komórki nowotworowe są bardziej wrażliwe na działanie promieniowania jonizującego od komórek prawidłowych? A tumor is a conglomerate

Bardziej szczegółowo

ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium

ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium ZB nr 5 Nowoczesna obróbka mechaniczna stopów magnezu i aluminium Prof. dr hab. inż. Józef Kuczmaszewski CZ 5.1 opracowanie zaawansowanych metod obróbki skrawaniem stopów lekkich stosowanych na elementy

Bardziej szczegółowo

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning

An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning An evaluation of GoldAnchor intraprostatic fiducial marker stability during the treatment planning Dawid Bodusz, Wojciech Leszczyński, Wioletta Miśta, Leszek Miszczyk Application of fiducial gold markers:

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW /01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Identyfikacja systemów Nazwa w języku angielskim System identification Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie utworzenia kierunku genetyka i biologia eksperymentalna - studia pierwszego stopnia oraz zmieniająca uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

Magnetyczny rezonans jądrowy

Magnetyczny rezonans jądrowy Magnetyczny rezonans jądrowy Mateusz Raczyński Jakub Cebulski Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie im. św. Maksymiliana Marii Kolbego Opiekun naukowy: mgr Magdalena Biskup Cel pracy Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ WPPT KARTA PRZEDMIOTU Zał. nr 4 do ZW /01 Nazwa w języku polskim Fizyka biomateriałów Nazwa w języku angielskim Physics of biomaterials Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Optyka Specjalność (jeśli

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W.

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W. Marta GiŜyńska Agnieszka Walewska Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii-Instytut ul. Roentgena 5 02-781 Warszawa PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W. Spis

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Sebastian Meszyński

mgr inż. Sebastian Meszyński Wykształcenie: 2011 obecnie studia doktoranckie: Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, Katedra Informatyki Stosowanej. 2009-2011 - studia magisterskie: Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki

Bardziej szczegółowo

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy

Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Radioizotopowa diagnostyka nowotworów Szczególne możliwości badania PET/CT z użyciem znakowanej glukozy Katarzyna Fronczewska-Wieniawska Małgorzata Kobylecka Leszek Królicki Zakład Medycyny Nuklearnej

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 96/IX/2012 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 26 września 2012 r.

Uchwała nr 96/IX/2012 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 26 września 2012 r. Uchwała nr 96/IX/2012 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 26 września 2012 r. w sprawie: zmiany załącznika nr 35 do uchwały Senatu UJ nr 34/III/2012 z dnia 28 marca 2012 roku w sprawie wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Clinical radiation therapy measurements with a new commercial synthetic single crystal diamond detector

Clinical radiation therapy measurements with a new commercial synthetic single crystal diamond detector Clinical radiation therapy measurements with a new commercial synthetic single crystal diamond detector Wolfram U. Laub,a Richard Crilly Department of Radiation Medicine, Oregon Health & Science University,

Bardziej szczegółowo

Studiapierwszego stopnia

Studiapierwszego stopnia Ramowe plany nauczania dla studentów wszystkich specjalności rozpoczynających studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku akademickim 2014/15. Zawierają spis przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów

Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów Studia w systemie 3+2 Propozycja zespołu Komisji ds. Studenckich i Programów Studiów Polecenie Rektora nakłada na Wydział obowiązek przygotowania programu studiów w systemie 3-letnich studiów licencjackich

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Historia implanty stałe 1911 Pasteau -pierwsze doniesienie na temat brachyterapii w leczeniu raka prostaty. Leczenie polegało na

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/ Załącznik nr 2 do Uchwała NrAR001-2 - V/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 26 maja 2015r.w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo