Istota i cele Procesu Bolońskiego: wyzwania na przyszłość

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Istota i cele Procesu Bolońskiego: wyzwania na przyszłość"

Transkrypt

1 Istota i cele Procesu Bolońskiego: wyzwania na przyszłość Europejskie i krajowe ramy kwalifikacji jako jedno z tych wyzwań Andrzej Kraśniewski Łódź, 12 maja 2009 r.

2 Ogólny obraz szkolnictwa wyższego globalizacja zmiana profilu i zróżnicowanie potrzeb odbiorców usług edukacyjnych Wstęp różnicowanie na poziomie kraju współdziałanie na poziomie globalnym (europejskim) dążenie do porównywalności systemów lekka harmonizacja 2

3 Proces Boloński słowa kluczowe: współpraca, zgodność, porównywalność, zbieżność, ale nie standaryzacja Proces Boloński jest próbą zorganizowania systemu szkolnictwa wyższego w Europie tak, aby stał się on powszechnie zrozumiały i godny zaufania, a jednocześnie pozostał zróżnicowany, czy wręcz szczycący się swą różnorodnością. źródło: R. Floud, Convergence and Diversity, EUA Bologna Handbook, 2006 uczestnictwo i wdrażanie jest dobrowolne! jedyne prawne zobowiązanie międzynarodowe - Konwencja Lizbońska (1997) 3

4 ECTS lekka harmonizacja lekka harmonizacja kalendarza akademickiego w Europie (inicjatywa CRUS) źródło: CRUS 4

5 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI 5

6 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI 6

7 Jak patrzeć i mówić o Procesie Bolońskim?? treść podstawowych dokumentów (Deklaracja Bolońska, ) postulaty/zadania i związane z nimi instrumenty (dwustopniowa struktura studiów, ECTS, suplement, KRK, ) Rozpatrywanie instrumentów Procesu Bolońskiego w oderwaniu od celów, którym służą, prowadzi do nieporozumień i trudności w motywowaniu społeczności akademickiej do przeprowadzania niezbędnych zmian 7

8 CELE/MOTYWACJA (uzasadnienie) szerszy dostęp do studiów (I stopnia) bez istotnego wzrostu nakładów zróżnicowanie poziomu kwalifikacji absolwentów i ich dopasowanie do potrzeb rynku pracy ( zatrudnialność ) utrzymanie (podniesienie) poziomu (jakości) dyplomu magisterskiego poszerzenie możliwości kształcenia interdyscyplinarnego (mobilność pionowa) Studia dwustopniowe 8

9 Studia dwustopniowe WARUNKI REALIZACJI (osiągnięcia celów) ograniczony dostęp do studiów II stopnia otwartość studiów II stopnia (drożność systemu studiów) istotna zmiana programów studiów, zwłaszcza studiów I stopnia (umiejętności ogólne) 9

10 zmiany w programach studiów przykład: studia techniczne odejście od kształcenia wąskich specjalistów wiedza nietechniczna metody i praktyka pracy inżyniera (problemy) wiedza z obszaru specjalności umiejętności ogólne wiedza spoza obszaru specjalności - samokształcenie - komunikowanie się - praca w zespole - przedsiębiorczość - podejmowanie decyzji - zarządzanie projektem podstawy teoretyczne (matematyka, fizyka) podstawy dyscypliny technicznej 10

11 Studia dwustopniowe WARUNKI REALIZACJI (osiągnięcia celów) ograniczony dostęp do studiów II stopnia otwartość studiów II stopnia (drożność systemu studiów) istotna zmiana programów studiów, zwłaszcza studiów I stopnia (umiejętności ogólne) czy spełniliśmy te warunki? 11

12 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 12

13 Efekty uczenia się - definicja Efekty uczenia się (efekty kształcenia) określają, co uczący się powinien wiedzieć, rozumieć i być zdolny zrobić po zakończeniu okresu kształcenia Efekty uczenia się powinny być mierzalne (przez instytucję prowadzącą kształcenie) 13

14 Efekty uczenia się klasyfikacja (1) Z czym (z jaką częścią programu kształcenia) są związane? pełny program studiów (dyplom) - studia I, II, III stopnia, studia podyplomowe, moduł (blok programowy) pojedynczy przedmiot pojedyncze zajęcia (wykład, ) dodatkowo przypisane punkty ECTS 14

15 Efekty uczenia się klasyfikacja (2) Jakiego rodzaju (na ile specyficzne) efekty są związane z programem studiów? ogólne (generyczne) dziedzinowe określone centralnie (standardy kształcenia) szczegółowe - specyficzne dla danego programu studiów (i jego realizacji) określone decyzją uczelni 15

16 Efekty uczenia się klasyfikacja (3) Jakie kategorie/obszary osiągnięć opisują (jakie kompetencje charakteryzują) efekty uczenia się? taksonomia Blooma Deskryptory Dublińskie (SK dla EOSW) ESK dla kształcenia przez całe życie projekt Tuning projekt OECD DeSeCo klasyfikacje krajowe źródło: The Shift to Learning Outcomes, CEDEFOP, 2008 wiedza (knowing & understanding) umiejętności (skills knowing how to act) postawy (values knowing how to be) 16

17 przykład Dublin Descriptors Deskryptory Dublińskie (2004) wykorzystane w definicji Ram Kwalifikacji dla Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (EOSW) przypisane 3 podstawowym stopniom (cyklom) kształcenia na poziomie wyższym first cycle (Bachelor) second cycle (Master) third cycle (Doctorate) opisują generyczne efekty kształcenia w kategoriach Knowledge and understanding Applying knowledge and understanding Making judgements Communication Learning skills 17

18 przykład cd. Dublin Descriptors Qualifications that signify completion of the first cycle are awarded to students who: - have demonstrated knowledge and understanding in a field of study that builds upon and their general secondary education, and is typically at a level that, whilst supported by advanced textbooks, includes some aspects that will be informed by knowledge of the forefront of their field of study; - can apply their knowledge and understanding in a manner that indicates a professional approach to their work or vocation, and have competences typically demonstrated through devising and sustaining arguments and solving problems within their field of study; - have the ability to gather and interpret relevant data (usually within their field of study) to inform judgements that include reflection on relevant social, scientific or ethical issues; - can communicate information, ideas, problems and solutions to both specialist and non-specialist audiences; - have developed those learning skills that are necessary for them to continue to undertake further study with a high degree of autonomy. 18

19 przykład cd. Dublin Descriptors Making judgements Bachelor [involves] gathering and interpreting relevant data... Master [demonstrates] the ability to integrate knowledge and handle complexity, and formulate judgements with incomplete data... Doctorate [requires being] capable of critical analysis, evaluation and synthesis of new and complex ideas... 19

20 Zmiana sposobu myślenia o kształceniu opis wejścia teacher-centred - godziny zajęć - zawartość treściowa opis wyjścia student-centred - efekty uczenia się Istotne są efekty uczenia się (kształcenia) - co absolwent wie i umie; jest mniej istotne, w jaki sposób nabył wiedzę i umiejętności efekty uczenia się spoiwo nowego paradygmatu kształcenia (centralny element reform związanych z Procesem Bolońskim) 20

21 Zmiana sposobu myślenia o kształceniu opis wejścia teacher-centred - godziny zajęć - zawartość treściowa opis wyjścia student-centred - efekty uczenia się Istotne są efekty uczenia się (kształcenia) - co absolwent wie i umie; jest mniej istotne, w jaki sposób nabył wiedzę i umiejętności Proces Boloński studia dwustopniowe 21

22 Spoiwo nowego paradygmatu kształcenia krajowe ramy kwalifikacji europejskie ramy kwalifikacji standardy kształcenia EFEKTY UCZENIA SIĘ programy studiów ocena jakości, akredytacja 22

23 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 23

24 Ramy (struktura) kwalifikacji Kwalifikacja - pojedynczy element struktury (tytuł, stopień, ; utożsamiany z dyplomem, świadectwem, ) definiowana przez poziom (level) profil (profile) nakład pracy studenta (workload - ECTS) efekty kształcenia (learning outcomes, competences) wiedza umiejętności postawy Ramy (struktura) kwalifikacji: zbiór elementów i ich wzajemnych relacji (połączeń) pokazujących ścieżki kształcenia 24

25 Ramy (struktura) kwalifikacji - ilustracja to nie jest projekt polskich KRK!!! [doktor] poziom dr dla szkolnictwa wyższego 300 ECTS [magister] mgr mgr(z) 210 ECTS [inżynier] 180 ECTS [licencjat] [kwalifikacje pomaturalne] poziom odniesienia [matura] profil dziedzinowy inż. standardowy lic. lic.(z) inż.(z) zawodowy (wyróżniony) profil charakter kwalifikacji 25

26 European Qualification Framework (EQF) źródło: J. Lubacz, Seminarium PW, 2006 struktura kwalifikacji kraju B struktura kwalifikacji kraju A 6 8 EQF 10 kwalifikacje (dyplom) kwalifikacje (dyplom) EQF to model odniesienia ( narzędzie translacji ) 1 EQF nie implikuje ujednolicania 1systemów kształcenia poszczególnych krajów (!) 1 26

27 Po co nam ramy (struktury) kwalifikacji? Akademiingeniør Bachelor of Arts Bachelor of Engineering Bachelor of Science Civilingeniør Civilingenjör Diplom-Ingenieur Diplom-Ingenieur ETH Diplom-Ingenieur (FH) Diplomi-Insinöör Diplomirani Inženir Doktor-Ingenieur Dottore in Ingegneria Engenheiro Europa-Ingenieur Ingenieur (grad.) Ingeniør Inginer Insinööri Ingeniero Químico Ingeniero Superior Ingeniero Técnico Ingénieur civil Ingénieur diplomé Ingénieur industriel Ingénieur technicien Inženyr Inžinier Inżynier Magister Inżynier Master of Arts Master of Engineering Master of Science Okleveles mérnök Okleveles üzemmérnök Sivilingeniør Teknikfræðingur Teknikumingeniør Verkfræðingur źródło: K. Hernault (Siemens) 27

28 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 28

29 Standardy kształcenia Reguły kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) projekt ( ), zespół roboczy pod przew. prof. J. Błażejowskiego Efekty kształcenia kompetencje ogólne absolwenta studiów doktoranckich w zakresie wiedzy zna najnowsze pojęcia, teorie i zagadnienia badawcze dziedziny nauki odpowiadającej obszarowi prowadzonych badań, zna najnowsze pojęcia, teorie i problemy badawcze dyscypliny nauki właściwej obszarowi prowadzonych badań, zna zaawansowaną metodykę i metodologię prowadzenia badań oraz pozyskiwania i wykorzystywania informacji właściwej dla dziedziny i dyscypliny nauki odpowiedniej do obszaru prowadzonych badań oraz zasady ochrony własności intelektualnej. w zakresie umiejętności umie wnieść oryginalny wkład do zasobów wiedzy poprzez badania oraz krytyczną analizę, ocenę i interpretację wyników,, w zakresie postaw, 29

30 Organizacja i realizacja kształcenia Standardy kształcenia Reguły kształcenia na studiach trzeciego stopnia (doktoranckich) projekt ( ), zespół roboczy pod przew. prof. J. Błażejowskiego 1. Studia doktoranckie powinny stwarzać warunki do uzyskania kompetencji efektów kształcenia ogólnych (określonych w niniejszym dokumencie) oraz szczegółowych (zdefiniowanych przez jednostkę/instytucję prowadzącą kształcenie) poprzez: realizację programu studiów, prowadzanie badań pod kierunkiem opiekuna naukowego, uczestnictwo w życiu wspólnoty akademickiej 2. Kształcenie na studiach doktoranckich powinno obejmować: kształtowanie umiejętności związanych bezpośrednio lub pośrednio z metodyką i metodologią prowadzenia badań, kształtowanie postaw etycznych i prospołecznych w kontekście działalności badawczej i społecznej roli uczonego. 3. Kształcenie obejmujące kształtowanie umiejętności powinno być realizowane w wymiarze odpowiadającym co najmniej 10 punktów ECTS

31 Standardy kształcenia: Jak to robią inni? Standardy kształcenia wg ABET (Accreditation Board for Engineering & Technology, USA) ABET Engineering Criteria 2000 (studia I stopnia) Engineering programs must demonstrate that their graduates have a) an ability to apply knowledge of mathematics, science, and engineering b) an ability to design and conduct experiments, as well as to analyze and interpret data c) an ability to design a system, component, or process to meet desired needs d) an ability to function on multi-disciplinary teams e) an ability to identify, formulate, and solve engineering problems f) an understanding of professional and ethical responsibility g) an ability to communicate effectively h) the broad education necessary to understand the impact of engineering solutions in a global and societal context i) a recognition of the need for, and an ability to engage in life-long learning j) a knowledge of contemporary issues k) an ability to use the techniques, skills, and modern engineering tools necessary for engineering practice. + standardy kierunkowe 31

32 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 32

33 Tworzenie programów studiów zestaw przedmiotów? szczegółowe efekty kształcenia (wiedza, umiejętności, postawy) krajowe ramy kwalifikacji standardy kształcenia konieczność modyfikacji propozycji? misja uczelni opinie pracodawców i innych interesariuszy zapotrzebowanie na nowe zajęcia lub nowe? formy prowadzenia zajęć 33

34 Tworzenie programów studiów PROGRAM STUDIÓW zestaw przedmiotów szczegółowe efekty kształcenia (wiedza, umiejętności, postawy) krajowe ramy kwalifikacji standardy kształcenia misja uczelni opinie pracodawców i innych interesariuszy 34

35 Tworzenie programów studiów uwagi (1) sformułowanie pożądanych efektów uczenia się z uwzględnieniem potrzeb rynku pracy (zwłaszcza dla studiów I stopnia) Zaangażowanie stowarzyszeń zawodowych i pracodawców w tworzenie programów studiów -w dużym stopniu (close involvement): 29% uczelni - rzadko lub wcale: 20% uczelni źródło: Trends V, EUA, 2007 liczba programów studiów I lub II stopnia opracowanych przez uczelnie we współpracy z zewnętrznymi interesariuszami znaczny procent 29% jeden lub kilka 52% żaden 19% źródło: ankieta wśród rektorów KRASP, listopad

36 Tworzenie programów studiów uwagi (2) Opis każdego przedmiotu musi określać efekty uczenia się (kształcenia)! Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2006 r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia osiągnięć studenta Student uzyskuje punkty ECTS przypisane danemu przedmiotowi, jeśli spełni oraz osiągnie założone efekty kształcenia. 36

37 Tworzenie programów studiów - przykład Standardy kształcenia wg ABET (Accreditation Board for Engineering & Technology, USA) ABET Engineering Criteria 2000 (studia I stopnia) Engineering programs must demonstrate that their graduates have a) an ability to apply knowledge of mathematics, science, and engineering b) an ability to design and conduct experiments, as well as to analyze and interpret data c) an ability to design a system, component, or process to meet desired needs d) an ability to function on multi-disciplinary teams e) an ability to identify, formulate, and solve engineering problems f) an understanding of professional and ethical responsibility g) an ability to communicate effectively h) the broad education necessary to understand the impact of engineering solutions in a global and societal context i) a recognition of the need for, and an ability to engage in life-long learning j) a knowledge of contemporary issues k) an ability to use the techniques, skills, and modern engineering tools necessary for engineering practice. 37

38 Tworzenie programów studiów - przykład związane z kierunkiem kształcenia i profilem programu studiów szczegółowe efekty kształcenia (wiedza, umiejętności) przedmiot 1 przedmiot 2... Seminarium Dyplomowe kryterium (g): umiejętność porozumiewania się opracowanie i przedstawienie wyników eksperymentu X tworzenie dokumentacji projektu X prezentacja ustna X prezentacja ustna z wykorzystaniem multimediów X prowadzenie i udział w dyskusji X tworzenie strony 38

39 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 39

40 Zapewnianie jakości i akredytacja Standards and Guidelines for Quality Assurance in EHEA (Bergen, 2005) The quality assurance of programmes and awards are expected to include development and publication of explicit intended learning outcomes; Student assessment procedures are expected to: be designed to measure the achievement of the intended learning outcomes and other programme objectives; In fulfilment of their public role, higher education institutions have a responsibility to provide information about the programmes they are offering, the intended learning outcomes of these,. 40

41 Zapewnianie jakości i akredytacja większy nacisk na badanie wyjścia (efektów uczenia się), a nie wejścia (zasobów, ) opracowanie kryteriów: PKA we współdziałaniu z MNiSW, konferencjami rektorów i uczelniami Uchwała Nr 219/2008 Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie kryteriów oceny systemu weryfikacji efektów kształcenia 41

42 Akredytacja: jak to robią inni? ABET 2000: Criteria for Accrediting Programs in Engineering... The program must have a well-developed process for assessing the extent to which the educational objectives are being achieved by the graduates grading system videotapes of students' oral defenses of theses reviews of experimental techniques critiques of written communication skills measures of project comprehensiveness zadanie uczelni (wewn. system zapewniania jakości), a nie komisji akredytacyjnej 42

43 ocena osiągniętych efektów kształcenia związane z kierunkiem kształcenia i profilem programu studiów szczegółowe efekty kształcenia (wiedza, umiejętności) przedmiot 1 przedmiot 2... Seminarium Dyplomowe kryterium (g): umiejętność porozumiewania się opracowanie i przedstawienie wyników eksperymentu X tworzenie dokumentacji projektu X prezentacja ustna X prezentacja ustna z wykorzystaniem multimediów X prowadzenie i udział w dyskusji X tworzenie strony Ocena efektów uczenia się (przez uczelnię) w ramach wewnętrznego systemu zapewniania jakości oraz akredytacja oparta na badaniu prac studenckich : poprawionych (także ze względu na język!) prac domowych, prac egzaminacyjnych, projektów, zarejestrowanych prezentacji i dyskusji na seminariach, zarejestrowanych obron prac dyplomowych,... 43

44 Zobowiązania ministra właściwego ds. A co u nas? Bergen Communiqué, May 2005 We adopt the overarching framework for qualifications in the EHEA, comprising three cycles, generic descriptors for each cycle based on learning outcomes and competences, London Communiqué, May 2007 Qualifications frameworks should also help HEIs to develop modules and study programmes based on learning outcomes odzwierciedlenie w aktach prawnych i planach reform 44

45 A co u nas? MNiSW, 12 marca 2009 r. Partnerstwo dla wiedzy: Nowy model zarządzania szkolnictwem wyższym 6. Poprawa jakości kształcenia 6.2 Większe ukierunkowanie oceny jakości kształcenia na sprawdzanie, czy proces kształcenia gwarantuje osiągnięcie założonych efektów oraz ocenę stopnia ich realizacji. 6.9 Uczelnie będą mogły samodzielnie określać kierunki prowadzonych studiów. Programy będą wyłączone z obowiązkowego standardu kształcenia określonego rozporządzeniem Ministra. Warunkiem będzie zdefiniowanie efektów kształcenia zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z Krajowych Ram Kwalifikacji. 45

46 PISA dla szkolnictwa wyższego? Co nas czeka (być może)? Roadmap for the OECD Assessment of Higher Education Learning Outcomes (AHELO) Feasibility Study 3 July

47 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI wprowadzenie struktury (ramy) kwalifikacji standardy kształcenia programy studiów jakość i akredytacja skutki 47

48 Skutki program studiów ułatwienie identyfikacji (i eliminacji) dziur i redundancji w programie studiów zwiększenie możliwości eksperymentowania i wprowadzania innowacji w metodach nauczania PBL: problem/project-based learning 48

49 nauczanie zorientowane na efekty uczenia się PLB: Problem/project based learning 49

50 Skutki program studiów wymuszenie lepszych i bardziej kompletnych mechanizmów oceny osiągnięć studenta wymuszenie kształcenia w zakresie umiejętności uniwersalnych (ogólnych) i praktycznych (kosztem wąskiej specjalizacji teoretycznej) 50

51 umiejętności ogólne 51

52 umiejętności ogólne możliwości nabywania umiejętności w ramach programu studiów i poza nim 52

53 umiejętności ogólne lista ok. 100 rodzajów umiejętności ogólnych i postaw, istotnych dla pracodawcy, które nabywa absolwent 53

54 ograniczenie możliwości tworzenia programu zdominowanego interesami kadry nauczającej ułatwienie zaangażowania interesariuszy zewnętrznych (pracodawców, )... Skutki program studiów 54

55 Skutki system szkolnictwa wyższego stworzenie wspólnego, powszechnie zrozumiałego języka opisu studiów (oferty dydaktycznej) i kwalifikacji absolwentów sposób opisu zrozumiały dla nauczycieli akad., studentów, kandydatów na studia, pracodawców, szerokiej opinii publicznej zwiększenie przejrzystości działań uczelni i ułatwienie jej rozliczania (accountability) lepiej zdefiniowany produkt działalności uczelni: klient (student/państwo) wie, za co płaci i może łatwiej wyegzekwować od uczelni realizację jej zobowiązań 55

56 Skutki system szkolnictwa wyższego stworzenie warunków do rzeczywistego zróżnicowania oferty dydaktycznej uczelni i poszukiwania nisz (źródeł przewagi konkurencyjnej) mniej skuteczny mechanizm sprzedawania starego programu studiów pod nową nazwą łatwiejsze uznawanie różnych kompetencji (także nabytych poza systemem SzW) łatwiejsza realizacja idei elastycznych ścieżek kształcenia oraz idei uczenia się przez całe życie 56

57 Skutki system szkolnictwa wyższego rozwiązanie problemu różnych rodzajów i różnych form prowadzenia studiów uczelnia A uczelnia B studia stacjonarne studia zaoczne studia stacjonarne studia zaoczne na odległość efekty kształcenia 57

58 Skutki system szkolnictwa wyższego rozwiązanie problemu różnych rodzajów i różnych form prowadzenia studiów uczelnia A studia stacjonarne studia zaoczne efekty kształcenia 1 uczelnia B studia stacjonarne studia zaoczne na odległość efekty kształcenia 2 58

59 Skutki system szkolnictwa wyższego rozwiązanie problemu różnych rodzajów i różnych form prowadzenia studiów uczelnia A uczelnia B studia stacjonarne studia zaoczne studia stacjonarne studia zaoczne na odległość? efekty kształcenia 1 efekty kształcenia 2 efekty kształcenia 3 efekty kształcenia 4 zgodne ze standardami kształcenia (efektami dziedzinowymi ) wspólnymi dla wszystkich rodzajów i form prowadzenia studiów 59

60 Skutki system szkolnictwa wyższego rozwiązanie problemu różnych rodzajów i różnych form prowadzenia studiów uczelnia A studia stacjonarne studia zaoczne efekty kształcenia 1 uczelnia B studia stacjonarne studia zaoczne na odległość efekty kształcenia 2 60

61 Skutki system szkolnictwa wyższego lepsza samoregulacja systemu prognozy rozwoju rynku pracy wymagania pracodawców (oferty pracy) wizja kariery zawodowej student (kandydat) wybór kształtujący popyt na rynku usług edukacyjnych MECHANIZMY FINANSOWANIA oferta edukacyjna uczelni A: efekty kształcenia (zamierzone) oferta edukacyjna uczelni B: efekty kształcenia (zamierzone) AKREDYTACJA (uzyskiwane) (uzyskiwane) 61

62 Skutki system szkolnictwa wyższego lepsza samoregulacja systemu efekty/konsekwencje redukcja nietrafionych decyzji dot. wyboru programu studiów, uczelni, lepsze dopasowanie kwalifikacji absolwentów do potrzeb społecznych/potrzeb rynku pracy bardziej przydatne kompetencje absolwentów lepszy rozkład kompetencji w całej populacji absolwentów zwiększenie przejrzystości działania, a w wyniku tego wiarygodności uczelni i zaufania do systemu SzW 62

63 Zagrożenia filozofia efektów uczenia się nie pasuje do tradycyjnej wizji kształcenia uniwersyteckiego, którego istotą jest sam proces nauczania, a kluczowym elementem - osobowość nauczyciela formułowanie efektów uczenia się - trudne - grozi niedoregulowanie lub przeregulowanie zmiana paradygmatu kształcenia wymaga wysiłku (i zmiany mentalności) -niezbędne przełamywanie oporów -niezbędne dodatkowe nakłady finansowe 63

64 ale jednak... Learning outcomes are not the universal panacea for all educational problems facing higher education and they certainly create distinct challenges that should not be underestimated. However, it is not possible to have a meaningful European Higher Education Area without their widespread and consistent use. S. Adam, An introduction to learning outcomes, Bologna Handbook, 2007 Wdrożenie rozwiązań opartych na efektach kształcenia warunek obecności polskich uczelni w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego 64

65 Nie czy?, ale jak? Jak Czy wdrażać rozwiązania oparte na efektach kształcenia? 65

66 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI 66

67 KSK czy KRK? European (National) Qualifications Framework upowszechnione tłumaczenie Europejska (Krajowa) Struktura Kwalifikacji Rekomendacja Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej z kwietnia 2008 r. Europejskie Ramy Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Krajowe Ramy Kwalifikacji 67

68 Zobowiązania Bergen Communiqué, May 2005 We adopt the overarching framework for qualifications in the EHEA, comprising three cycles, generic descriptors for each cycle based on learning outcomes and competences, London Communiqué, May 2007 Qualifications frameworks should also help HEIs to develop modules and study programmes based on learning outcomes We commit ourselves to fully implementing such national qualifications frameworks by Leuven Communiqué, April 2009 The development of national qualifications frameworks is an important step towards the implementation of lifelong learning. We aim at having them implemented and prepared for self-certification against the overarching Qualifications Framework for the European Higher Education Area by

69 1. decyzja o rozpoczęciu prac (Ministerstwo) 2. organizacja - powołanie Grupy Roboczej i Komitetu 3. projektowanie KRK przez Grupę Roboczą 4. wstępna akceptacja projektu przez Komitet 5. konsultacje (zatwierdzenie projektu przez Komitet) 6. zmiany legislacyjne rozporządzenie (poprzedzone zmianami w ustawie) 7. umocowanie administracyjne podział zadań dotyczących wdrożenia struktury 8. wdrożenie KRK na poziomie instytucji (programów studiów) 9. weryfikacja, uzupełnianie, poprawki 10. samopotwierdzenie kompatybilności KRK ze strukturą bolońską Przebieg prac Procedura wzorowana na standardach europejskich (2008) miesięcy 6 miesięcy 18+ mies. 24+ mies. 36+ mies. 69

70 A co robią inni? Krajowe struktury kwalifikacji dla EOSW (wg stanu z marca 2009 r.) 8(5?) krajów - samocertyfikacja 11 krajów - wdrożenie 17 krajów - struktura administracyjna 24 krajów - zakończono konsultacje 27(32?) krajów - projekt 35 krajów - harmonogram działań 42 kraje - decyzja o podjęciu działań 15 krajów ma witrynę internetową KSK źródło: Synthesis of the replies received from national QF correspondents, BFUG,

71 Bologna Stocktaking Report 2009 Bologna Scorecard krajowe ramy kwalifikacji 71

72 Rola KRK Kluczowe pytania/problemy głównie informacyjna (język opisu zastanej sytuacji)? zmiana regulacji dot. standardów kształcenia (standardy oparte na efektach uczenia się: ramowe treści kształcenia zastąpione deskryptorami generycznymi i dziedzinowymi) w znacznej mierze regulacyjna (narzędzie zmiany funkcjonowania systemu SzW)? zmiana struktury kierunków studiów (odniesienie do dziedzin nauki) uczelnie same określają nazwę programu studiów 72

73 Kluczowe pytania/problemy podział decyzji dot. definicji efektów kształcenia co na poziomie centralnym? (kto podejmuje decyzje?) profile (?) projekt KRK finansowanie co z kosztochłonnością przy braku centralnej listy kierunków? minima kadrowe instytucjonalizacja otoczka KRK (poza zakresem prac Grupy Roboczej) 73

74 Kluczowe pytania/problemy Relacja między KSK dla EOSW (Bolońska SK) opracowywana w MEN KSK dla kształcenia się przez całe życie Rekomendacja Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej z kwietnia 2008 r. Europejska Struktura (Ramy) Kwalifikacji dla kształcenia się przez całe życie 8 poziomów edukacji jako rama odniesienia 3 działy (wiedza, umiejętności, inne kompetencje) kompatybilność z Bolońską SK 74

75 Kluczowe pytania/problemy Lista pytań skierowanych przez Grupę Roboczą ds. KSK do Ministra NiSW (lipiec 2008): Czy MNiSW akceptuje koncepcję określania kierunku (nazwy programu) studiów przez uczelnie? Jakie będą zasady finansowania w przypadku odejścia od centralnej listy kierunków studiów ( kosztochłonność )? Czy MNiSW jest zdeterminowane odpowiednio szybko przygotować i przeprowadzić zmiany legislacyjne niezbędne do wprowadzenia KRK? 75

76 Co dalej z KRK? Niemożliwy postęp prac Grupy Roboczej bez odpowiedzi na kluczowe pytania przez: Komitet ds. KSK MNiSW KRASP październik 2008 r.: zespół roboczy pod przewodnictwem prof. S. Chwirota zadanie: zdefiniowanie roli KRASP w procesie konsultowania i wdrażania KRK 76

77 Co dalej z KRK? O kształcie KRK powinno decydować środowisko akademickie (powinno stać się właścicielem KRK) w przeciwnym przypadku O kształcie KRK zadecydują urzędnicy Potrzeba głębokiej i rzetelnej konsultacji Kto miałby koordynować ten proces? 77

78 Co dalej z KRK? KRK są dla Polski potrzebne, im szybciej tym lepiej, ale bez pośpiechu Euro jest dla Polski potrzebne, im szybciej tym lepiej, ale bez pośpiechu. Nelli Rokita zasłyszane w TVN24, Szkło kontaktowe,

79 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI 79

80 Uczenie się przez całe życie (ustawiczne) Przesłanki rozwoju Lifelong Learning (LL, LLL) procesy demograficzne rozwój oferty kształcenia przez całe życie albo redukcja zatrudnienia na uczelniach niedopasowanie struktury kierunkowej absolwentów do potrzeb rynku pracy potrzeba uzupełnienia/zmiany kwalifikacji 80

81 demografia Prognoza zmian demograficznych w populacji osób w wieku w okresie p 2005 = Chile New Zealand Sweden Norway United States United Kingdom Australia Denmark Luxembourg Netherlands Switzerland Canada Mexico Germany Austria Iceland Belgium Turkey Finland France Korea Italy Russian Federation Ireland Slovak republic Hungary Poland Czech Republic Portugal Japan Greece Spain Source: OECD, Education at a Glance 2006.

82 zła struktura kierunkowa absolwentów zbyt mało absolwentów w pewnych obszarach science 3.9% engineering, manufacturing 7.5% zbyt dużo absolwentów w innych obszarach social sciences, business, law 41.4% education 11.9% source: OECD Reviews of Tertiary Education Poland, Sept rosnące bezrobocie wśród absolwentów szkół wyższych 82

83 kształcenie osób dorosłych Procent osób w wieku uczestniczących w zorganizowanych formach kształcenia w okresie 4 tygodni poprzedzających badania, source: Delivering lifelong learning for knowledge, creativity and innovation, European Commission, COM(2007) 703, Nov

84 Pesymistyczny obraz Strategia rozwoju kształcenia ustawicznego (2003) - znikoma rola uczelni OECD Reviews of Tertiary Education - Poland (Sept. 2007) Strategies for promoting LLL are embryonic. the lifelong education offerings of tertiary institutions are underdeveloped, and the needs of adult learners do not seem to be a focus for tertiary institutions course provision. we were struck by the weakness, bordering on invisibility, of tertiary-level continuing education. links with the labour market are weak. 84

85 Uczenie się przez całe życie - zalecenia oferta uczelni adresowana do zróżnicowanych odbiorców w różnym wieku o różnych potrzebach i możliwościach edukacyjnych non-traditional students zróżnicowanie i elastyczność formy kształcenia techniki kształcenia (w tym na odległość) zawartość programowa procedury rekrutacyjne formy oceniania (?) 85

86 Kształcenie przez całe życie - zalecenia zróżnicowanie adresatów i form doskonalenie zawodowe osób dorosłych pełne studia (full-time, part time) studia podyplomowe kursy, pojedyncze przedmioty uniwersytet III wieku kształcenie przedmaturalne dialog z pracodawcami W 49% uczelni europejskich (Skandynawia, UK, Francja) programy kształcenia ustawicznego opracowane i prowadzone wspólnie z firmami 86

87 dialog z pracodawcami studia podyplomowe programy opracowane na zamówienie i we współpracy z instytucją zewnętrzną TAK 86% NIE 14% (współ)finansowane z funduszy UE np. Program Operacyjny Kapitał Ludzki TAK 71% NIE 29% źródło: ankieta wśród rektorów KRASP, listopad

88 Kształcenie przez całe życie - zalecenia rozbudowany system promocji i doradztwa elastyczne zasady rekrutacji i uznawania (transferowania) osiągnięć uznawanie przez uczelnie kształcenia nieformalnego/pozaformalnego - kwalifikacji zdobytych poza systemem SzW (np. w miejscu pracy) Accreditation of Prior [Certified/Experiential] Learning (APL, APCL, APEL) niezbędne współdziałanie kilku resortów 88

89 uznawanie kształcenia nieformalnego brak podstaw prawnych brak entuzjazmu zmiany prawne umożliwiające uznawanie kształcenia nieformalnego pożądane, możliwe do % pożądane, mało realne do % niepożądane lub mało realne 24% brak opinii 14% źródło: ankieta wśród rektorów KRASP, listopad

90 system śledzenia karier absolwentów system informujący kandydatów na studia i studentów o trendach na rynku pracy Związek z rynkiem pracy DZIAŁANIA NA POZIOMIE KRAJU wymaganych kwalifikacjach oczekiwanej wysokości wynagrodzenia mechanizmy zachęcania uczelni do reagowania na potrzeby rynku przykład: algorytm finansowania uczelni w Czechach 90

91 Związek z rynkiem pracy DZIAŁANIA NA POZIOMIE UCZELNI mechanizmy prowadzące do zwiększenia elastyczności systemu studiów możliwości zmiany uczelni możliwości zmiany kierunku studiów biura karier zwiększona rola informowanie i doradztwo śledzenie karier absolwentów 91

92 Związek z rynkiem pracy DZIAŁANIA NA POZIOMIE UCZELNI (cd.) współpraca z firmami transfer wiedzy praktyki studentów i pracowników udział przedstawicieli pracodawców w procesach decyzyjnych na uczelni bogata oferta kształcenia ustawicznego uznawanie kształcenia nieformalnego - kwalifikacji zdobytych w miejscu pracy 92

93 Jak powinniśmy patrzeć na Proces Boloński i o nim mówić? Centralny element reform bolońskich - efekty uczenia się Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce Uczenie się przez całe życie Co dalej? PLAN PREZENTACJI 93

94 Gdzie jesteśmy? 2009 Bologna Stocktaking 94

95 Co dalej? kontynuacja i konsolidacja działań zmierzających do realizacji wcześniej wytyczonych celów odpowiedź na nowe wyzwania 95

96 Leuven Communiqué, 28 kwietnia 2009 r. The Bologna Process 2020: The European Higher Education Area in the new decade (nowe?) wyzwania pryncypia EHEA (powtórzenie) dotychczasowe osiągnięcia priorytety (kierunki działań) na najbliższą dekadę organizacja Procesu Bolońskiego nic nowego pod Słońcem? 96

97 Wyzwania zmiany demograficzne (postępujące starzenie się społeczeństw europejskich) realizacja idei uczenia się przez całe życie zwiększenie dostępności studiów globalizacja, postęp technologii, nowi dostawcy usług edukacyjnych kształcenie zorientowane na studenta mobilność kryzys integracja kształcenia i badań naukowych na wszystkich poziomach kształcenia inwestowanie środków publicznych w szkolnictwo wyższe 97

98 Pryncypia EHEA publiczna odpowiedzialność za szkolnictwo wyższe zróżnicowanie misji szkolnictwa wyższego i uczelni w celu dostosowania do potrzeb społecznych przygotowanie studentów do przyszłych karier zawodowych oraz do życia jako aktywnych obywateli w społeczeństwie demokratycznym tworzenie i utrzymywanie szerokiej bazy wiedzy oraz stymulowanie badań i innowacji służenie społeczności, zaangażowanie w rozwój kultury europejskie wartości autonomia uczelni i wolność akademicka równość społeczna 98

99 Priorytety kierunki działań (1) równy dostęp do kształcenia (o wysokiej jakości) zwiększenie dostępności studiów (dodatkowy poziom w ramach studiów I stopnia?) zwiększenie udziału grup słabo reprezentowanych (także wśród absolwentów) realizacja idei uczenia się przez całe życie integralną częścią systemu SzW (publiczna odpowiedzialność) elastyczność ścieżek studiowania (part-time, work-based,...) uznawanie wykształcenia pozaformalnego i nieformalnego (ocena efektów uczenia się) 99

100 Priorytety kierunki działań (2) krajowe ramy kwalifikacji: do 2012 wdrożenie i przygotowanie do samopotwierdzenia zgodności z EQF poprawa zatrudnialności współdziałanie uczelni z otoczeniem (gospodarczym) biura karier praktyki w trakcie studiów kształcenie zorientowane na studenta zmiany w programach studiów i technikach kształcenia nastawienie na efekty uczenia się elastyczność i indywidualizacja ścieżek i programów kształcenia troska o jakość kształcenia 100

101 Priorytety kierunki działań (3) globalna promocja Procesu Bolońskiego we współdziałaniu z partnerami spoza Europy znaczne zwiększenie mobilności (> 20% absolwentów z doświadczeniem międzynarodowym) wspólne programy studiów mobility windows wsparcie finansowe wizy, pozwolenia na pracę, przenoszenie stypendiów, kredytów,... równoważenie liczby studentów wyjeżdżających i przyjeżdżających mobilność różnych grup studentów (także studentów nietradycyjnych ) 101

102 Priorytety kierunki działań (4) zwiększenie liczby absolwentów mających umiejętność prowadzenia badań interdyscyplinarne i międzysektorowe studia doktoranckie zwiększenie atrakcyjności karier młodych naukowców finansowanie podstawowe źródło - środki publiczne nowe i zróżnicowane źródła i sposoby finansowania oprzyrządowanie informacyjne systemy zbierania danych narzędzia opisu uczelni (wielokryterialne, z uwzględnieniem różnorodnych misji) 102

103 Więcej informacji... conference/documents.htm co w przyszłości? The Bologna Process 2020: The European Higher Education Area in the new decade - komunikat ministrów, Leuven 2009 Bologna Beyond raport przygotowany przez BFUG EUA Prague Declaration -przesłanie European University Association, adresowane do ministrów. co dotychczas? The European Higher Education Area (EHEA) in a global context - raport BFUG Higher Education in Europe 2009: Developments in the Bologna Process - raport Eurydice Bologna With Student Eyes - raport European Students Union 103

104 Zamiast podsumowania dwa cytaty No other initiative has mobilized so many people, apart from the creation and development of the EU. źródło: BOLOGNA beyond 2010, raport BFUG, lipiec 2008 The core features of the Bologna Process have sufficient momentum to become the dominant global higher education model within the next two decades. źródło: C. Adelman, The Bologna Club: What US higher education can learn from a decade of European reconstruction,

105 Istota i cele Procesu Bolońskiego: wyzwania na przyszłość Europejskie i krajowe ramy kwalifikacji jako jedno z tych wyzwań Andrzej Kraśniewski Łódź, 12 maja 2009 r. 105

Efekty kształcenia (uczenia się): wprowadzenie

Efekty kształcenia (uczenia się): wprowadzenie Konferencja UAM-FRSE, 18 grudnia 2008 r. Efekty kształcenia (uczenia się): wprowadzenie Andrzej Kraśniewski 2 CEL przedstawienie ogólnych informacji o efektach kształcenia wprowadzenie do kolejnych referatów

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się?

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Seminarium Bolońskie Proces Boloński: nowe wyzwania dla polskich uczelni Uniwersytet w Białymstoku, 12 maja 2010 r. Ewa Chmielecka, Andrzej Kraśniewski

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Seminarium Krajowe Ramy Kwalifikacji. Budowa programów studiów na bazie efektów kształcenia Wyższa Szkoła

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji w szkolnictwie wyższym

Krajowe Ramy Kwalifikacji w szkolnictwie wyższym Krajowe Ramy Kwalifikacji w szkolnictwie wyższym Andrzej Kraśniewski seminarium IBE, 15 lutego 2011 r. 1 PLAN PREZENTACJI Ramy kwalifikacji dla SzW historia powszechna KRK dla SzW w Polsce stan prac projektowych

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Seminarium Krajowe ramy kwalifikacji. Budowa programów studiów na bazie efektów kształcenia UKSW, 19

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu Drugi poziom Trzeci poziom Czwarty poziom Piąty poziom

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu Drugi poziom Trzeci poziom Czwarty poziom Piąty poziom Nowy kontekst funkcjonowania uczelni (1): scholaryzacji. zróżnicowanie celów, misji szkół wyższych, wprowadzanie nowych metod Czwarty kształcenia. poziom Nowa rola szkół wyższych w społeczeństwie opartym

Bardziej szczegółowo

Organizacja i przebieg PB Podpisanie Deklaracji Bolońskiej rok państw Europy Regularne Konferencje Ministrów co dwa lata Komunikat Ministrów P

Organizacja i przebieg PB Podpisanie Deklaracji Bolońskiej rok państw Europy Regularne Konferencje Ministrów co dwa lata Komunikat Ministrów P Proces Boloński przemiany w szkolnictwie wyższym w dekadzie 1999-2009 Tomasz SARYUSZ-WOLSKI Centrum Kształcenia Międzynarodowego, Politechnika Łódzka Zespół Ekspertów Bolońskich tsw.ife@p.lodz.pl Organizacja

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia

Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia zdefiniowane dla obszarów kształcenia Andrzej Kraśniewski AGH, 20 stycznia 2011 PLAN PREZENTACJI Projektowanie programu studiów (w oparciu

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego Andrzej Kraśniewski seminarium WSPA Lublin, 14 czerwca 2011 r. 1 PLAN PREZENTACJI KRK terminologia i podstawowe fakty KRK dla Szkolnictwa WyŜszego

Bardziej szczegółowo

Europejskie i Krajowe Ramy Kwalifikacji

Europejskie i Krajowe Ramy Kwalifikacji Europejskie i Krajowe Ramy Kwalifikacji UKA, Poznań, 26 marca 2009 r. Ewa Chmielecka, Ekspert Boloński, Przewodnicząca Grupy Roboczej KRK Plan wystąpienia Cele strategiczne i dydaktyczne Procesu Bolońskiego

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji a wewnętrzne i zewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia

Krajowe Ramy Kwalifikacji a wewnętrzne i zewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia Krajowe Ramy Kwalifikacji a wewnętrzne i zewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia Konferencja Reforma szkolnictwa wyższego a jakość kształcenia i ochrona własności intelektualnej Warszawa. 11

Bardziej szczegółowo

Maria Ziółek ekspert boloński Poznań, 22 maja 2009. Uniwersytet Ekonomiczny. ziolek@amu.edu.pl

Maria Ziółek ekspert boloński Poznań, 22 maja 2009. Uniwersytet Ekonomiczny. ziolek@amu.edu.pl KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI Maria Ziółek ekspert boloński Poznań, 22 maja 2009 Uniwersytet Ekonomiczny ziolek@amu.edu.pl Kwalifikacje, kompetencje, RK - definicje Kwalifikacja (qualification), to tytuł,

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji

Krajowe Ramy Kwalifikacji Krajowe Ramy Kwalifikacji wdrażanie problemy - interpretacje Elżbieta Kołodziejska Pełnomocnik Rektora ds. Jakości Kształcenia Regulacje prawne Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROGRAMU STUDIÓW W OPARCIU O EFEKTY KSZTAŁCENIA W WARUNKACH ISTNIENIA RAM KWALIFIKACJI

PROJEKTOWANIE PROGRAMU STUDIÓW W OPARCIU O EFEKTY KSZTAŁCENIA W WARUNKACH ISTNIENIA RAM KWALIFIKACJI PROJEKTOWANIE PROGRAMU STUDIÓW W OPARCIU O EFEKTY KSZTAŁCENIA W WARUNKACH ISTNIENIA RAM KWALIFIKACJI Seminarium Bolońskie PWSZ w Lesznie 10.03.2011 Tomasz SARYUSZ-WOLSKI Politechnika Łódzka Ekspert Boloński

Bardziej szczegółowo

RAMY KWALIFIKACJI. Co Uczelniany Koordynator programu Erasmus powinien o nich wiedzieć. Jolanta Urbanikowa, University of Warsaw

RAMY KWALIFIKACJI. Co Uczelniany Koordynator programu Erasmus powinien o nich wiedzieć. Jolanta Urbanikowa, University of Warsaw RAMY KWALIFIKACJI Co Uczelniany Koordynator programu Erasmus powinien o nich wiedzieć Jolanta Urbanikowa, University of Warsaw Po co Ramy? Proces Boloński => Europejski Obszar Szkolnictwa WyŜszego EOSzW

Bardziej szczegółowo

REGUŁY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH

REGUŁY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Jerzy Błażejowski Rada Główna Szkolnictwa Wyższego REGUŁY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH STUDIA DOKTORANCKIE - REGUŁY KSZTAŁCENIA Ogólnopolskie seminarium dla kierowników studiów doktoranckich Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA na studiach trzeciego stopnia w dyscyplinie architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia

Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia Projektowanie programu studiów w oparciu o efekty kształcenia Proces Boloński to tylko element (ważny) głębokiej transformacji systemowej wynikającej z przejścia do systemu kształcenia ustawicznego funkcjonującego

Bardziej szczegółowo

Ramowa struktura kwalifikacji absolwenta a standaryzacja studiów

Ramowa struktura kwalifikacji absolwenta a standaryzacja studiów Ramowa struktura kwalifikacji absolwenta a standaryzacja studiów Ewa Chmielecka Seminarium Bolońskie, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu 8 czerwca 2006 r. Części prezentacji I. Standaryzacja studiów w świetle

Bardziej szczegółowo

Czym jest potwierdzanie efektów uczenia się? Osadzenie RPL w kontekście działań uczelni na rzecz uczenia się przez całe życie

Czym jest potwierdzanie efektów uczenia się? Osadzenie RPL w kontekście działań uczelni na rzecz uczenia się przez całe życie 14 maja 2015 r. Czym jest potwierdzanie efektów uczenia się? Osadzenie RPL w kontekście działań uczelni na rzecz uczenia się przez całe życie Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński dwa kluczowe słowa na szkolnictwa wyższego Odpowiedni kontekst Planowana reforma szkolnictwa wyższego Pracę nad strategią szkolnictwa

Proces Boloński dwa kluczowe słowa na szkolnictwa wyższego Odpowiedni kontekst Planowana reforma szkolnictwa wyższego Pracę nad strategią szkolnictwa 1. SŁOWO S WSTĘPNE Proces Boloński dwa kluczowe słowa na szkolnictwa wyższego Odpowiedni kontekst Planowana reforma szkolnictwa wyższego Pracę nad strategią szkolnictwa wyższego Szczyt ministerialny w

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe na Dolnym Śląsku źródłem przewagi konkurencyjnej Regionu

Szkolnictwo Wyższe na Dolnym Śląsku źródłem przewagi konkurencyjnej Regionu Szkolnictwo Wyższe na Dolnym Śląsku źródłem przewagi konkurencyjnej Regionu Proces Boloński a model kształcenia na poziomie wyższym na Dolnym Śląsku. Stan obecny i postulowany. 1 PROCES BOLOŃSKI to proces

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów kształcenia. uregulowaniami prawnymi

Projektowanie programów kształcenia. uregulowaniami prawnymi Projektowanie programów kształcenia zgodnie z KRK i aktualnymi uregulowaniami prawnymi Seminarium bolońskie Zadania uczelni wynikające z. Akademia Finansów, Warszawa 30 marca 2012 r. Ewa Chmielecka, Ekspertka

Bardziej szczegółowo

I POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1) Studia wyższe studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie.

I POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1) Studia wyższe studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie. Załącznik do uchwały nr 53/2016 z dnia 27 kwietnia 2016 r. WYTYCZNE DLA RAD WYDZIAŁÓW DOTYCZĄCE SPOSOBU USTALANIA PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA, W TYM PLANÓW I PROGRAMÓW STUDIÓW, STUDIÓW DOKTORANCKICH, STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Elementy procesu bolońskiego w doradztwie zawodowym. Monika Włudyka doradca zawodowy

Elementy procesu bolońskiego w doradztwie zawodowym. Monika Włudyka doradca zawodowy Elementy procesu bolońskiego w doradztwie zawodowym Monika Włudyka doradca zawodowy Plan prezentacji Czym jest proces boloński? Cele procesu bolońskiego kształtowanie społeczeństwa opartego na wiedzy (społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie i samodoskonalenie. Edukacja ustawiczna

Samokształcenie i samodoskonalenie. Edukacja ustawiczna Wykład 3 Samokształcenie i samodoskonalenie. Edukacja ustawiczna Potrzeba edukacji ustawicznej: wewnętrzna i zewnętrzna Cele edukacji ustawicznej Możliwości edukacji ustawicznej w ramach systemu oświaty

Bardziej szczegółowo

i Akumulacji Osiągnięć ECTS

i Akumulacji Osiągnięć ECTS Europejski System Transferu i Akumulacji Osiągnięć ECTS Budowanie i weryfikacja programów kształcenia w świetle nowych regulacji Warszawa, 20.I.2012 Jolanta Urbanikowa Źródła Ustawa Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych.

Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych. Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych. System ECTS i ECVET. Kształcenie z udziałem różnych partnerów i podmiotów. Idea Europejskich Ram Kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią RECOGNITION OF PRIOR LEARNING AND VALIDATIONOF NON-FORMAL AND INFORMAL LEARNING, A CHALLENGE FOR POLISH HIGHER EDUCATION SYSTEM University

Bardziej szczegółowo

Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego?

Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego? Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego? Marek Wilczyński Ekspert boloński Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Połaniec 3 grudnia 2012 r. W prezentacji wykorzystano materiały opracowane

Bardziej szczegółowo

JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH

JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH REFORMY SZKOLNICTWA WYŻSZEGO? Marek Wilczyński Ekspert Boloński Uniwersytet Pedagogiczny im Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie I Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Brodzińskiego

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego Seminarium Krajowe Ramy Kwalifikacji. Budowa programów studiów na bazie efektów kształcenia Politechnika Radomska 15 grudnia 2010 r. Ewa Chmielecka

Bardziej szczegółowo

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz Obszar 3. System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji dla wiarygodności edukacji i kwalifikacji w kraju i w Europie Katarzyna Trawińska-Konador Elżbieta Lechowicz

Bardziej szczegółowo

I. Plan studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty:

I. Plan studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty: Uchwała o zmianach w programie studiów doktoranckich na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji z siedzibą w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych oraz Międzywydziałowych Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH REFORMY SZKOLNICTWA WYŻSZEGO?

JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH REFORMY SZKOLNICTWA WYŻSZEGO? JAK STUDIOWAĆ W WARUNKACH REFORMY SZKOLNICTWA WYŻSZEGO? Marek Wilczyński Ekspert Boloński Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie IV Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO M O N I T O R UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO Warszawa, 16 listopada 2011 r. Nr 9 Poz. 204 ZARZĄDZENIE NR 44 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 26 października 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Andrzej Kraśniewski. 1. Wprowadzenie

Andrzej Kraśniewski. 1. Wprowadzenie Andrzej Kraśniewski Ocena sytuacji w szkolnictwie wyższym w Polsce w zakresie opracowywania efektów kształcenia związanych z wprowadzeniem Krajowej Struktury Kwalifikacji (Krajowych Ram Kwalifikacji) 1.

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO STUDIA DWUSTOPNIOWE? Perspektywa Procesu Bolońskiego

DLACZEGO STUDIA DWUSTOPNIOWE? Perspektywa Procesu Bolońskiego DLACZEGO STUDIA DWUSTOPNIOWE? Perspektywa Procesu Bolońskiego AKADEMIA EKONOMICZNA Konferencja Standardy kształcenia wyższego perspektywa polska i europejska oraz Dzień Boloński Poznań, 08.06.2006 Maria

Bardziej szczegółowo

KRK - KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI - co to jest?

KRK - KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI - co to jest? KRK - KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI - co to jest? KRK Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego to zrozumiały w kontekście krajowym i międzynarodowym opis kwalifikacji zdobywanych w systemie szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

THINK-TANK FRP-ISW - aktualnie prowadzone i planowane studia, badania i ekspertyzy, dotyczące szkolnictwa wyŝszego i innowacyjności

THINK-TANK FRP-ISW - aktualnie prowadzone i planowane studia, badania i ekspertyzy, dotyczące szkolnictwa wyŝszego i innowacyjności 1 THINK-TANK FRP-ISW - aktualnie prowadzone i planowane studia, badania i ekspertyzy, dotyczące szkolnictwa wyŝszego i innowacyjności 1. Wprowadzenie 2. Przykładowe obszary badań w FRP-ISW 3. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Potwierdzanie efektów uczenia się uzyskanych poza systemem formalnym w kontekście polityki na rzecz uczenia się przez całe życie

Potwierdzanie efektów uczenia się uzyskanych poza systemem formalnym w kontekście polityki na rzecz uczenia się przez całe życie Potwierdzanie efektów uczenia się uzyskanych poza systemem formalnym w kontekście polityki na rzecz uczenia się przez całe życie Seminarium organizowane we współpracy MEN i IBE 20 listopada 2013, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Profil kształcenia. 1. Jednostka prowadząca studia doktoranckie: Wydział Leśny Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Profil kształcenia. 1. Jednostka prowadząca studia doktoranckie: Wydział Leśny Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Program kształcenia na stacjonarnych studiach trzeciego stopnia (studiach doktoranckich) na kierunku Leśnictwo na Wydziale Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego 1. Jednostka prowadząca studia doktoranckie:

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHDNIPMRSKI UNIWERSYTET TECHNLGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDWNICTWA I ARCHITEKTURY PRGRAM KSZTAŁCENIA studiów doktoranckich w dyscyplinie budownictwo oraz architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY stacjonarne i niestacjonarne studia licencjackie (I stopień), praktyczny profil kształcenia. Celem studiów na kierunku Bezpieczeństwo i Higiena

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku

Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku 1 Programy kształcenia, w tym programy studiów i plany studiów, spełniają wymagania określone w następujących rozporządzeniach

Bardziej szczegółowo

Od zewnętrznych do wewnętrznych systemów zapewniania jakości kształcenia

Od zewnętrznych do wewnętrznych systemów zapewniania jakości kształcenia Od zewnętrznych do wewnętrznych systemów zapewniania jakości kształcenia Ewa Chmielecka, Ekspert Boloński Seminarium Bolońskie AWF, Warszawa, 18 grudnia 2009 Części prezentacji Proces Boloński a zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

System kształcenia a zatrudnialność absolwentów szkół wyższych

System kształcenia a zatrudnialność absolwentów szkół wyższych System kształcenia a zatrudnialność absolwentów szkół wyższych Bartłomiej Banaszak, Rzecznik Praw Absolwenta Ogólnopolska Konferencja Biur Karier Wrocław, 13-14 września 2012r. Zatrudnialność co to jest?

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński Dlaczego powinniśmy coś o nim wiedzieć?

Proces Boloński Dlaczego powinniśmy coś o nim wiedzieć? Proces Boloński Dlaczego powinniśmy coś o nim wiedzieć? Seminarium Bolońskie ZMIANY W KSZTAŁCENIU NA POZIOMIE WYŻSZYM Ż CO KAŻDY NAUCZYCIEL SZKOŁY ŚREDNIEJ WIEDZIEĆ POWINIEN? Bydgoszcz,28 października

Bardziej szczegółowo

Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego?

Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego? Jak studiować w warunkach reformy szkolnictwa wyższego? Marek Wilczyński Ekspert boloński Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Sandomierz 4 grudnia 2012 r. W prezentacji wykorzystano materiały opracowane

Bardziej szczegółowo

Marek Frankowicz. Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego

Marek Frankowicz. Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego Seminarium Krajowe Ramy Kwalifikacji. Budowa programów studiów na bazie efektów kształcenia WSIZ w Rzeszowie 4 listopada 2010 Marek Frankowicz Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyższego

Bardziej szczegółowo

W kierunku integracji systemu kwalifikacji w Polsce: rola szkolnictwa wyższego i szanse rozwoju

W kierunku integracji systemu kwalifikacji w Polsce: rola szkolnictwa wyższego i szanse rozwoju W kierunku integracji systemu kwalifikacji w Polsce: rola szkolnictwa wyższego i szanse rozwoju Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) Kongres Rozwoju Edukacji SGH, Warszawa, 19 listopada

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia przykład - studia techniczne. Andrzej Kraśniewski

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia przykład - studia techniczne. Andrzej Kraśniewski Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia przykład - studia techniczne Andrzej Kraśniewski Forum PSRP, 13 listopada 2010 1 PLAN PREZENTACJI Specyfika projektowania programów studiów

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI KOMUNIKOWANIA SIĘ WDZIAŁALNOŚCI NAUKOWCA

TECHNIKI KOMUNIKOWANIA SIĘ WDZIAŁALNOŚCI NAUKOWCA TECHNIKI KOMUNIKOWANIA SIĘ WDZIAŁALNOŚCI NAUKOWCA Andrzej Kraśniewski Politechnika Warszawska Wojciech Murzyn Erdo - pracownia dobrej komunikacji 1.1 MOTYWACJA Dlaczego prowadzimy ten wykład? Wzrost znaczenia

Bardziej szczegółowo

Kształcenie interdyscyplinarne - nowa jakość kształcenia

Kształcenie interdyscyplinarne - nowa jakość kształcenia Konferencję stażystów z pracodawcami, z cyklu Realia rynku pracy IV Kształcenie interdyscyplinarne - nowa jakość kształcenia Jarosław Hermaszewski Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie Legnica, 20.11.2013

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad wydziałów w zakresie projektowania programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski)

Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski) Studia doktoranckie: nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - kontekst międzynarodowy (europejski) Andrzej Kraśniewski Politechnika Warszawska ekspert boloński Seminarium Bolońskie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 3. Forma studiów Studia stacjonarne 4. Tytuł uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia

Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia SEMINARIUM BOLOŃSKIE dla prorektorów ds. kształcenia Uczelnie wobec zmiany systemu kształcenia Warszawa-Miedzeszyn, 26-27

Bardziej szczegółowo

Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej

Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej 1. Postanowienia ogólne 1. Poniższe postanowienia dotyczą programów kształcenia,

Bardziej szczegółowo

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech

Po czym poznać lidera? roczne brytyjski czterech Po czym poznać lidera? Wyższa Szkoła Zarządzania / Polish Open University we współpracy z brytyjskim partnerem, Oxford Brookes University (Oxford, Wielka Brytania), już od września 2011 roku uruchamia

Bardziej szczegółowo

Odbiurokratyzowanie nauki i szkolnictwa wyższego: Rekomendacje Zespołu RGNiSW ds. odbiurokratyzowania procesu kształcenia i oceny jego jakości

Odbiurokratyzowanie nauki i szkolnictwa wyższego: Rekomendacje Zespołu RGNiSW ds. odbiurokratyzowania procesu kształcenia i oceny jego jakości Odbiurokratyzowanie nauki i szkolnictwa wyższego: Rekomendacje Zespołu RGNiSW ds. odbiurokratyzowania procesu kształcenia i oceny jego jakości Andrzej Kraśniewski, Zbigniew Marciniak 12 lutego 2015 raport

Bardziej szczegółowo

DOROTA PIOTROWSKA Politechnika Łódzka

DOROTA PIOTROWSKA Politechnika Łódzka Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w w Elblągu w roli Integratora uczenia się przez całe życie DOROTA PIOTROWSKA Politechnika Łódzka Conference: The role of RPL within Higher Education in Poland, United

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROGRAMU KSZTAŁCENIA NA BAZIE EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZDEFINIOWANYCH

PROJEKTOWANIE PROGRAMU KSZTAŁCENIA NA BAZIE EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZDEFINIOWANYCH PROJEKTOWANIE PROGRAMU KSZTAŁCENIA NA BAZIE EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZDEFINIOWANYCH DLA OBSZARÓW KSZTAŁCENIA FORUM DYSKUSYJNE- OBSZAR NAUK SPOŁECZNYCH SEMINARIUM BOLOŃSKIE ZADANIA UCZELNI WYNIKAJĄCE Z AKTUALNYCH

Bardziej szczegółowo

Regulacje prawne w Polsce dotyczące studiów doktoranckich

Regulacje prawne w Polsce dotyczące studiów doktoranckich Regulacje prawne w Polsce dotyczące studiów doktoranckich SEMINARIUM BOLOŃSKIE STUDIA DOKTORANCKIE W ŚWIETLE NOWYCH REGULACJI PRAWNYCH Warszawa, 26 kwietnia 2012 r. Ekspertka Bolońska Uniwersytet im. A.

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady Krajowych Ram Kwalifikacji istotne dla kierunków technicznych

Ogólne zasady Krajowych Ram Kwalifikacji istotne dla kierunków technicznych Ogólne zasady Krajowych Ram Kwalifikacji istotne dla kierunków technicznych Czym są i po co je wprowadzamy? Bohdan Macukow Politechnika Warszawska B.Macukow@mini.pw.edu.pl 1 Krajowe Ramy Kwalifikacji Czym

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla koordynatorów wojewódzkich oraz osób pełniących rolę Punktów Kontaktowych programu Uczenie się przez całe życie i inicjatywy Europass

Szkolenie dla koordynatorów wojewódzkich oraz osób pełniących rolę Punktów Kontaktowych programu Uczenie się przez całe życie i inicjatywy Europass Szkolenie dla koordynatorów wojewódzkich oraz osób pełniących rolę Punktów Kontaktowych programu Uczenie się przez całe życie i inicjatywy Europass Warszawa, 5 grudnia 2012 r. Katarzyna Lasota Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

1 Wewnętrzny system zapewniania jakości kształcenia (WSZJK) jest narzędziem realizacji strategii UEP w zakresie zapewnienia jakości kształcenia.

1 Wewnętrzny system zapewniania jakości kształcenia (WSZJK) jest narzędziem realizacji strategii UEP w zakresie zapewnienia jakości kształcenia. Uchwała nr 3 (2010/2011) Senatu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia 24 września 2010 roku ========================================================= Senat w głosowaniu jawnym, w obecności 25 osób

Bardziej szczegółowo

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Tomasz Saryusz-Wolski Politechnika Łódzka, Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Projekt Opracowanie założeń merytorycznych

Bardziej szczegółowo

System transferu i akumulacji punktów ECTS jako narzędzie realizacji wybranych celów Procesu Bolońskiego

System transferu i akumulacji punktów ECTS jako narzędzie realizacji wybranych celów Procesu Bolońskiego Seminarium Bolońskie, Szczecin, 22 października 2010 System transferu i akumulacji punktów ECTS jako narzędzie realizacji wybranych celów Procesu Bolońskiego Marek Frankowicz ekspert boloński Proces Boloński

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia dla obszarów kształcenia

Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia dla obszarów kształcenia Projektowanie programów studiów w oparciu o efekty kształcenia dla obszarów kształcenia SEMINARIUM SZKOLENIOWO - DYSKUSYJNE Uniwersytet Warszawski 29 października 2010 Maria Ziółek ziolek@amu.edu.pl Projekt

Bardziej szczegółowo

Priorytety polityki edukacyjnej Unii Europejskiej

Priorytety polityki edukacyjnej Unii Europejskiej Priorytety polityki edukacyjnej Unii Europejskiej Akademia Erasmus+ Warszawa, 6 listopada 2015 Stanisław Drzażdżewski - radca generalny, Departament Strategii i Współpracy Międzynarodowej MEN Porządek

Bardziej szczegółowo

Pracodawcy w systemach zapewniania jakości i oceny wyŝszego wykształcenia. Doświadczenia PKA i propozycje zmian.

Pracodawcy w systemach zapewniania jakości i oceny wyŝszego wykształcenia. Doświadczenia PKA i propozycje zmian. Pracodawcy w systemach zapewniania jakości i oceny wyŝszego wykształcenia. Doświadczenia PKA i propozycje zmian. Mieczysław W. Socha Sekretarz PKA IV Forum Jakości, 8 kwietnia 2009 Struktura Dlaczego współpraca

Bardziej szczegółowo

Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Reguły kształcenia na studiach doktoranckich w wieloobszarowym uniwersytecie przykład Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu SEMINARIUM BOLOŃSKIE STUDIA DOKTORANCKIE W ŚWIETLE NOWYCH REGULACJI PRAWNYCH

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo wyższe w Europie 2010: wpływ Procesu Bolońskiego. Seria FOCUS.

Szkolnictwo wyższe w Europie 2010: wpływ Procesu Bolońskiego. Seria FOCUS. Szkolnictwo wyższe w Europie 2010: wpływ Procesu Bolońskiego. Seria FOCUS. Nowy raport opracowany przez sieć Eurydice dla Komisji Europejskiej ukazuje postępy poczynione w zakresie reformowania szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI Rola uczelni w procesie uczenia się przez całe życie Warszawa, 20.I.2012 Jolanta Urbanikowa, Uniwersytet Warszawski Krajowy system kwalifikacji Ogół działań państwa związanych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe elementy Procesu Bolońskiego.

Podstawowe elementy Procesu Bolońskiego. Podstawowe elementy Procesu Bolońskiego. Jak podjąć studia i studiować w warunkach zachodzących cych zmian? Marek Wilczyński Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Warmińsko Mazurski Olsztyn 21 stycznia

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce -

Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce - Krajowe Ramy Kwalifikacji w Polsce - postępy prac i przewidywane zmiany systemowe MNiSzW, Warszawa, 13 stycznia 2009 r. Ewa Chmielecka, Ekspert Boloński, Przewodnicząca Grupy Roboczej KSK Rama/struktura

Bardziej szczegółowo

Założenia Polskiej Ramy Kwalifikacji

Założenia Polskiej Ramy Kwalifikacji Założenia Polskiej Ramy Kwalifikacji dr Agnieszka Chłoń-Domińczak dr Stanisław Sławiński 15 lutego 2014 roku Plan prezentacji 1. Ramy kwalifikacji jako instrument polityki na rzecz uczenia się przez całe

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r. Załącznik do Uchwały nr 81/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 22 września 2015 r. REGULAMIN STOSOWANIA SYSTEMU ECTS W AKADEMII IGNATIANUM W KRAKOWIE Podstawę prawną regulaminu

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Środowisku

Wydział Nauk o Środowisku Wydział Nauk o Środowisku Wydziałowy System Zapewnienia Jakości Kształcenia Raport za rok akademicki 2013-2014 Ewa Paturej Rada Wydziału 19.09.2014 DZIEKAN WNoŚ KOLEGIUM DZIEKAŃSKIE RADA WYDZIAŁU WYDZIAŁOWY

Bardziej szczegółowo

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 10.11.2011 r. Plan prezentacji I. Wprowadzenie a) Zalecenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie programów kształcenia, czyli co pilnie trzeba zrobid (zgodnie z aktualnymi uregulowaniami prawnymi)

Projektowanie programów kształcenia, czyli co pilnie trzeba zrobid (zgodnie z aktualnymi uregulowaniami prawnymi) Projektowanie programów kształcenia, czyli co pilnie trzeba zrobid (zgodnie z aktualnymi uregulowaniami prawnymi) cz.1 Bohdan Macukow Seminarium, Politechnika Radomska, 3 lutego 2012 r. 1 KRK akty prawne

Bardziej szczegółowo

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ...

RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA. ... Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek ... WZÓR RAPORT SAMOOCENY OCENA PROGRAMOWA Nazwa szkoły wyższej:. Nazwa wydziału (jednostki) prowadzącej oceniany kierunek.. Nazwa ocenianego kierunku ze wskazaniem: profilu kształcenia: poziomu kształcenia:..

Bardziej szczegółowo

Dydaktyka szkoły wyższej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Dydaktyka szkoły wyższej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Dydaktyka szkoły wyższej 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Struktura Wstęp. Nowelizacja ustawy o Szkolnictwie wyższym a KRK podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 3/2013. Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu. z dnia 23 stycznia 2013 r.

Uchwała nr 3/2013. Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu. z dnia 23 stycznia 2013 r. Uchwała nr 3/2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu z dnia 23 stycznia 2013 r. w sprawie tworzenia i dokumentowania programów kształcenia na studiach pierwszego

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni.

Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni. Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni. Korzyści wynikające z aplikacji o ECTS Label Tomasz Saryusz-Wolski Centrum Kształcenia Międzynarodowego Politechnika Łódzka Zespół Ekspertów Bolońskich

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 4 kwietnia 2013 Modernizacja kształcenia zawodowego Cele wdrażanej zmiany: poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego

Bardziej szczegółowo

Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - PRZYKŁAD UAM

Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - PRZYKŁAD UAM Studia doktoranckie nowe regulacje prawne, nowe rozwiązania a jakość kształcenia - PRZYKŁAD UAM SEMINARIUM BOLOŃSKIE dla prorektorów ds. kształcenia Uczelnie wobec zmiany systemu kształcenia Warszawa-Miedzeszyn,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Senatu PG nr 275/2015/XXIII z 20 maja 2015 r.

Uchwała Senatu PG nr 275/2015/XXIII z 20 maja 2015 r. Uchwała Senatu PG nr 275/2015/XXIII z 20 maja 2015 r. w sprawie: przyjęcia wytycznych dla rad wydziałów dotyczących uchwalania programów studiów, w tym planów studiów zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

REKTOR UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA

REKTOR UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA REKTOR UNIWERSYTETU MUZYCZNEGO FRYDERYKA CHOPINA OBWIESZCZENIE Nr 1/2013 z dnia 04 marca 2013 r. w sprawie wprowadzenia dokumentu P O L I T Y K A Z A P E W N I E N I A J A K O Ś C I K S Z T A Ł C E N I

Bardziej szczegółowo

Strategia Polskiej Komisji Akredytacyjnej. na lata 2012 2015

Strategia Polskiej Komisji Akredytacyjnej. na lata 2012 2015 Strategia Polskiej Komisji Akredytacyjnej na lata 2012 2015 Cele ogólne Cele operacyjne Zadania Termin realizacji Oczekiwane rezultaty 1. Akredytacja i ocena 1.1. Realizacja ustawowych zadań PKA. 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja związana z programem studiów na kierunku FILOZOFIA prowadzonym na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej. Filozofia WF-FI-N-1

Dokumentacja związana z programem studiów na kierunku FILOZOFIA prowadzonym na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej. Filozofia WF-FI-N-1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 2 Rady WFCh z dnia 11.06.2015 1 FILOZOFIA I STOPIEŃ Dokumentacja związana z programem studiów na kierunku FILOZOFIA prowadzonym na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Nazwa

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego Krajowe Ramy Kwalifikacji dla polskiego szkolnictwa wyŝszego Seminarium Bolońskie PWSZ w Skierniewicach 17 maja 2011 r. Ewa Chmielecka, ekspert boloński Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo