Elementy nanofotoniczne w zastosowaniach telekomunikacyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elementy nanofotoniczne w zastosowaniach telekomunikacyjnych"

Transkrypt

1 Zakad Teletransmisji i Technik Optycznych (Z-14) Elementy nanofotoniczne w zastosowaniach telekomunikacyjnych Zadanie 1: Badania telekomunikacyjnych parametrów wiatowodów mikrostrukturalnych (Photonic Crystal Fibres) Zadanie 2: Modelowanie plazmonicznych struktur optycznych i aplikacje do przetwarzania sygnau optycznego Zadanie 3: Analiza optycznych zjawisk nieliniowych generacja supercontinuum w przedziale czstotliwoci IR oraz UV Praca nr Warszawa, grudzie 2010

2 Elementy nanofotoniczne w zastosowaniach telekomunikacyjnych Zadanie 1: Badania telekomunikacyjnych parametrów wiatowodów mikrostrukturalnych (Photonic Crystal Fibres) Zadanie 2: Modelowanie plazmonicznych struktur optycznych i aplikacje do przetwarzania sygnau optycznego Zadanie 3: Analiza optycznych zjawisk nieliniowych generacja supercontinuum w przedziale czstotliwoci IR oraz UV Praca nr Sowa kluczowe: nanofotonika, wiatowody mikrostrukturalne, generacja supercontinuum Kierownik pracy: Prof. dr hab. Marian Marciniak Wykonawcy pracy: dr in. Krzysztof Borzycki dr in. Marek Jaworski mgr in. Mariusz Zdanowicz mgr in. Olga Bolszo spec. Hanna Skrobek mgr in. Dorota Marciniak mgr in. Marcin Szamotulski Kierownik Zakadu: Prof. dr hab. Marian Marciniak Copyright by Instytut cznoci, Warszawa 2010

3 Spis treci Zadanie 1. Badania telekomunikacyjnych parametrów wiatowodów mikrostrukturalnych (Photonic Crystal Fibres)... 4 Zadanie 2. Modelowanie plazmonicznych struktur optycznych i aplikacje do przetwarzania sygnau optycznego... 6 Zadanie 3. Analiza optycznych zjawisk nieliniowych generacja supercontinuum w przedziale czstotliwoci IR oraz UV Wprowadzenie Generacja drugiej harmonicznej w strukturach subfotonicznych Modelowanie numeryczne generacji supercontinuum w wiatowodzie PCF Modelowanie nieliniowej propagacji w wiatowodzie Przykadowe wyniki modelowania Wnioski Zacznik 1.1(EC Ed. 2 Fibre Optic Sensors Part 1: Generic specification) Zacznik 1.2 (Borzycki K. et al.: Challenges in characterization of photonic crystal fibers) Zacznik 2.1 (Bolszo O.: Numerical simulation of the plasmonic grid, Thesis submitted to the University of Nottingham for the degree of Master of Research) Zacznik 2.2 (Bolszo O., Sewell P.: Evaluation of numerical code for investigate plasmonic grid) Zacznik 2.3 (Bolszo O.: Struktury plazmoniczne w telekomunikacji) Zacznik 2.4 (Kotyski R. et al.: Sensitivity of imaging properties of metal-dielectric layered flat lens to fabrication inaccuracies) Zacznik 3.1 (Zdanowicz M.: Sprawozdanie z postpów realizacji studiów doktoranckich) Zacznik 3.2 (Zdanowicz M.: PhD research plan) Zacznik 3.3 (Zdanowicz M. et al.: Effective medium multipolar tensor analysis of second-harmonic generation from metal nanoparticles) Zacznik 3.4 (Zdanowicz M. et al.: Towards dipole limit in second-harmonic generation from metal nanostructures) Zacznik 3.5 (Zdanowicz M. et al.: Effective medium multipolar tensor analysis of second-harmonic generation from metal nanoparticles) Zacznik 3.6 (Goncharenko I., Marciniak M.: Raport z misji naukowej w I w ramach Akcji COST MP0701) 3

4 Zadanie 1. Badania telekomunikacyjnych parametrów wiatowodów mikrostrukturalnych (Photonic Crystal Fibres) W pracy kontynuowano badania zapocztkowane w ramach akcji COST-299 (wykonywanej od lipca 2007 do stycznia 2010). Rezultaty bada zostay wykorzystanie dla celów normalizacyjnych, rozwoju kompetencji pomiarowych laboratorium L7 (pomiary PMD, badania zmian wasnoci wókien wiatowodowych pod wpywem temperatury i czynników mechanicznych, pomiary reflektometryczne wókien o silnym rozproszeniu wstecznym promieniowania) oraz przygotowa do udziau w nowej akcji COST. Zadanie 1 obejmowao: 1. Normalizacj czujników wiatowodowych: dokument IEC Ed. 2 Fibre Optic Sensors Part 1: Generic specification - nowa redakcja i opiniowanie (zacznik 1.1). 2. Pomiary i badania PCF, w tym o wysokiej dwójomnoci i nieliniowych: pomiary strat spektralnych, OTDR, parametrów polaryzacyjnych, badania wpywu temperatury i napre mechanicznych. 3. Analiz wyników bada j.w. oraz wnioski dotyczce metodyki pomiarów i przydatnoci wyposaenia uywanego w laboratorium L7. 4. Przygotowania do udziau w nowej akcji COST TD1001 OFSeSa (udzia w spotkaniu startowym ) przez wykorzystanie wyników niektórych bada laboratoryjnych i pomiarów optycznych wókien specjalnych oraz prac normalizacyjnych w zakresie czujników wiatowodowych. Planowany zakres prac: wytwarzanie i badania siatek Bragga (FBG), pomiary optyczne FBG, badania stabilnoci i wasnoci metrologicznych czujników, normalizacja czujników wiatowodowych oraz metod ich bada i kalibracji. Wniosek o finansowanie bdzie zoony po uruchomieniu procedur przez MNiSW (orientacyjny termin: kwiecie 2011). 5. Przygotowanie publikacji. Informacja o nowej akcji COST TD1001 Nazwa akcji: Novel and Reliable Optical Fibre Sensor Systems for Future Security and Safety Applications w skrócie OFSeSa. Wniosek przygotowany by przez grup instytucji zaangaowanych w COST 299. Akcja interdyscyplinarna. Start: Czas trwania: 4 lata. Budet: 56 mln EUR. Kierownik: dr Sinead O Keeffe (University of Limerick, Irlandia). Tematyka: monitoring i zabezpieczenie wanej infrastruktury (mosty, elektrownie, zapory, ), czujniki pracujce w trudnych warunkach (skrajne temperatury, promieniowanie, ), nowe rozwizania czujników wiatowodowych, czujniki umieszczane w betonie i kompozytach, metody bada i kalibracji czujników (w laboratorium i na obiekcie), dugoczasowa stabilno i niezawodno czujników, normalizacja czujników i systemów pomiarowych, 4

5 edukacja uytkowników czujników wiatowodowych. Zainteresowane instytucje z Polski: Politechnika Wrocawska Politechnika Warszawska Wojskowa Akademia Techniczna (Warszawa) Instytut cznoci Polska Akademia Nauk Instytut Maszyn Przepywowych (Gdask) Politechnika ódzka Uzyskane produkty i sposób wykorzystania wyników pracy: (Produkty: sprawozdanie naukowe, publikacje, normy. Planowane wykorzystanie.) projekt badawczy Prototyp systemu perymetrycznej ochrony telekomunikacyjnej infrastruktury krytycznej ( , podpisana umowa) techniki monitoringu sieci wiatowodowych. udzia w nowej akcji COST, wniosek w 2011 r. czujniki wiatowodowe. rozszerzenie zakresu kompetencji laboratorium pomiarowego (pomiary PMD, badania stabilnoci parametrów wókien i podzespoów wiatowodowych). Planowane s dwie nastpne publikacje bazujce na zgromadzonych wynikach bada PCF: 1. Referat Challenges in characterization of photonic crystal fibers, zgoszony na konferencj SPIE Optics + Optoelectronics, Praha, kwietnia Nr rejestracyjny: EOO11-EOO Informacja o akceptacji do (zacznik 1.2). 2. Artyku dla wydawanego przez I czasopisma JTIT na temat wasnoci polaryzacyjnych PCF i innych parametrów optycznych wókien tego typu. Stopie osignicia celu gównego i celów czstkowych: Cz eksperymentalna i normalizacyjna zrealizowana zgodnie z zaoeniami. Przewidywane s dalsze publikacje. Wykaz zaczników (np. opracowania, publikacje, ekspertyzy, dokumentacje, WTE, model itp.): 1.1 IEC Ed. 2 Fibre Optic Sensors Part 1: Generic specification (10/2010). 1.2 Konspekt referatu Challenges in characterization of photonic crystal fibers, zgoszony na konferencj SPIE Optics + Optoelectronics, Praha, kwietnia Nr rejestracyjny: EOO11-EOO Informacja o akceptacji do

6 Zadanie 2. Modelowanie plazmonicznych struktur optycznych i aplikacje do przetwarzania sygnau optycznego W ramach Zadania 2 mgr in. Olga Bolszo realizowaa projekt studiów podyplomowych Master of Research, na Uniwersytecie w Nottingham i jednoczenie zajmowaa si zbieraniem materiaów do otwarcia rozprawy doktorskiej. W projekcie studiów podyplomowych badane byy dwa narzdzia do symulacji periodycznej struktury plazmonicznej. Jeden z programów wykorzystywa metod 2D TLM (ang. Transmission Line Method) a drugi MMM (ang. Mode Matching Method). Analizowane byy obie metody i uzyskano wyniki za pomoc dwóch programów. W omawianej pracy badana bya struktura periodyczna, przedstawiona poniej: Metal width Gap width Air Cover Grating Substrate One Period Rys Analizowana struktura periodyczna. Analiza programów daa moliwo porównania metod wykorzystywanych do badania struktur plazmonicznych, a take wskazaa na kierunki dalszych prac. Waciwoci stosowanych programów symulacyjnych : 2D Transmission Line Method: o Program dziaa w rodowisku Windows, daje moliwo zmiany wielu parametrów: badanej struktury, warunków brzegowych, punktu obserwacji itp. o Program daje moliwo obserwowania rónych wyników w trakcie pracy programu. o Cz parametrów mona zmienia bezporednio jak równie mog by one wczytywane z wczeniej skonstruowanych plików. Mode Matching Method: o Program jednoczenie analizuje dwie polaryzacje TM i TE o Rozwizaniem s dwa rozkady pola, jak równie tabele ze wspóczynnikami transmisji i odbicia dla kadej polaryzacji Zalety i wady badanych programów: 2D Transmission Line Method: o kada struktura moe by analizowana, wiele parametrów mona zmieni, o program daje moliwo obserwowania na bieco kolejnych faz modelowania, o kopoty z wczytywaniem danych, 6

7 o o o brak informacji jak zbudowa inn struktur, dla pewnych parametrów program dziaa niestabilnie, generuje tylko graficzne rezultaty. Mode Matching Method: o duo szybszy ni 2D TLM, o atwiejszy w obsudze, o moe analizowa tylko jeden rodzaj struktury i jeden rodzaj ekscytacji, o wartoci wspóczynników odbicia i transmisji nie daj si skopiowa ani zapisa do pliku. W ramach projektu mgr in. Olga Bolszo wspópracowaa z State Engineering University of Armenia (prof. Hovik Baghdasaryan) oraz National Academy of Science of Belarus (prof. Igor Goncharenko). W ramach prac nad projektem nawizany zosta równie kontakt z prof. Yehud Lewiatanem z Technion w Izraelu. Projekt ma by wstpem do planowanej pracy doktorskiej. W zaczeniu przedstawiono raport kocowy z pracy dyplomowej (zacznik 2.1). W ramach pracy nad projektem mgr in. Olga Bolszo uczestniczya równie w Summer School of Nanophotonic w Neapolu w dniach Wykady dotyczyy teorii oraz zastosowa nanofotoniki. Z punktu widzenia realizowanego projektu najbardziej interesujce byy nastpujce wykady: C. Sibilia Nanoscale photonics: Nonlinear materials and processes, G. Lerondel Materials and structure for nanophotonics: Characterization and fabrication aspects (I & II), L. Pavesi Silicon nanophotonics jak równie sesje plakatowe i krótkie prezentacje uczestników szkoy, które day moliwo nawizania kontaktów i zapoznania si z innymi pracami w dziedzinie. W zaczeniu plakat prezentowany na Summer School of Nanophotonic w Neapolu (zacznik 2.2). W ramach pracy nad projektem powstaje równie artyku do czasopisma Telekomunikacja i Techniki Informacyjne pod roboczym tytuem: Struktury plazmoniczne w telekomunikacji. Szkic artykuu w zaczeniu (zacznik 2.3). W rezultacie wspólnych prac prowadzonych w ramach Akcji COST MP0701 powstaa publikacja (zacznik 2.4) opisujca wpyw niedoskonaoci wykonania paskich soczewek zbudowanych z warstw Ag-TiO 2 na ich waciwoci obrazowania. Wykaz zaczników (np. opracowania, publikacje, ekspertyzy, dokumentacje, WTE, model itp.): 2.1 Bolszo O.: Numerical simulation of the plasmonic grid, Thesis submitted to the University of Nottingham for the degree of Master of Research, Sep Bolszo O., Sewell P.: Evaluation of numerical code for investigate plasmonic grid, Summer School of Nanophotonic, Neapol, Szkic referatu: Bolszo O.: Struktury plazmoniczne w telekomunikacji, Telekomunikacja i Techniki Informacyjne. 2.4 Kotyski R., Baghdasaryan H., Stefaniuk T., Pastuszczak A., Marciniak M., Lavrinenko A., Panajotov K., Szoplik T.: Sensitivity of imaging properties of metal-dielectric layered flat lens to fabrication inaccuracies, Optoelectronics Review, vol. 18, no. 4, Dec (27 punktów, na licie filadelfijskiej) 7

8 Zadanie 3. Analiza optycznych zjawisk nieliniowych generacja supercontinuum w przedziale czstotliwoci IR oraz UV 3.1 Wprowadzenie Generacja supercontinuum znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach, m.in. w spektroskopii, kompresji impulsów, w przestrajalnych ródach laserowych impulsów femtosekundowych [1]. Proces taki wystpuje w przypadku propagacji impulsu o wskim widmie wewntrz silnie nieliniowego orodka widmo impulsu ulega znaczcemu poszerzeniu (bardzo czsto w wyniku procesu otrzymuje si wiato biae). Generacja supercontinuum jest jedn z klasycznych dziedzin optyki nieliniowej (pierwsza obserwacja w 1970 roku), której pocztki sigaj lat 60 dwudziestego wieku [2]. W roku 2005 J. Hall i T. Hansen otrzymali Nagrod Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycia zwizane z generacj supercontinuum w wiatowodzie mikrostrukturalnym. Sam proces nie jest jednak do koca wyjaniony i nie mona mie pewnoci, które z procesów nieliniowych maj decydujce znaczenie. Jest on cigle obiektem bada [3-6]. Ostatnio zaobserwowano m.in. powstawanie fal monstrualnych (ang. optical rogue waves) majcych swoj analogi na oceanach w postaci bardzo rzadko wystpujcych fal o amplitudzie do 30 m [7]. Praca realizowana bya we wspópracy z projektem europejskim COST MP Generacja drugiej harmonicznej w strukturach subfotonicznych W ramach Zadania 3 mgr in. Mariusz Zdanowicz, przebywajcy obecnie na stau doktoranckim na Politechnice w Tampere, (w zaczeniu: sprawozdanie z postpów w realizacji studiów doktoranckich zacznik 3.1 oraz zaoony plan badawczy zaacznik 3.2), zajmowa si badaniem nieliniowych waciwoci optycznych matrycy nanoczstek na substracie szklanym. Nanoczstki o ksztacie litery L o rozmiarach subfotonicznych (100 nm) wykonane ze zota na podou szklanym maj unikalne waciwoci optyczne, które mog by opisane w skali makroskopowej przez efektywny tensor nieliniowoci. Rys Obraz badanej matrycy nanoczstek, pochodzcy z mikroskopu elektronowego, z zaznaczonymi gównymi osiami struktury. Praca dotyczya eksperymentalnego wyznaczenia tego tensora z zastosowaniem pomiaru sygnau drugiej harmonicznej generowanej na matrycy nanoczstek, w zalenoci od stanu polaryzacji wejciowej (Rys. 3.2.). 8

9 Rys Ukad pomiarowy (HWP pófalówka, QWP wierfalówka, VISF filtr tumicy promieniowanie widzialne, IRF filtr tumicy promieniowanie podczerwone, PMT fotopowielacz, P1 polaryzator, A1, A2 analizatory polaryzacji). W ramce pokazano wektory wyrónionych osi dla wizki padajcej z obu stron badanej struktury. Szczegóy metody zostay przedstawione publikacjach (zaczniki 3.3, 3.4, 3.5). W wyniku pomiarów i zastosowania nowej metody transformacji trzech tensorów wyznaczajcych oddziaywania dipoli elektrycznych i magnetycznych na czstotliwociach: podstawowej i drugiej harmonicznej, udao si wyznaczy tensor nieliniowoci badanej struktury. Dla badanej próbki dominujcy jest wpyw dipola elektrycznego, daje si jednak zauway równie wpyw oddziaywa wyszych rzdów (np. kwadrupola elektrycznego), szczególnie dla czstotliwoci podstawowej. Przyczyn takiego zachowania wydaj si by defekty powierzchniowe badanej struktury. W dalszej kolejnoci badane bd efekty multipolowe (wyszych rzdów) w warunkach pobudzenia rezonansowego i dla próbek o rónej jakoci powierzchni. 3.3 Modelowanie numeryczne generacji supercontinuum w wiatowodzie PCF Symulacje numeryczne s od duszego ju czasu wykorzystywane do projektowania i analizy komponentów mikrostrukturalnych, takich jak wiatowody fotoniczne PCF (ang. Photonic Crystal Fibre) czy mikrorezonatory. Komputerowe metody modelowania charakteryzuj si du dokadnoci i s szeroko stosowane przy projektowaniu zarówno pojedynczych komponentów, jak i caych systemów telekomunikacji wiatowodowej. Wykorzystywane s one szczególnie chtnie do projektowania elementów optycznych zbudowanych z krysztaów fotonicznych (np. wiatowodów fotonicznych), gdy proces wytwarzania mikrostruktur jest nadal kosztowny, dlatego te przed wytworzeniem danego elementu optycznego dobrze jest mie pewno, e bdzie on dziaa prawidowo. Znanych jest wiele metod modelowania, z których najbardziej znane to: Metoda propagacji wizki (BPM, ang. Beam Propagation Method) wektorowy schemat rónic skoczonych (FD-VBPM). Za pomoc tej metody mona dokadnie analizowa propagowanie si sygnau w wiatowodzie mikrostrukturalnym. W Z-14 w latach ubiegych ( ) zaimplementowano te metod w postaci programu napisanego w Fortranie [8]. W peni wektorowa analiza pola wymaga bardzo duych mocy obliczeniowych i okazuje si nieprzydatna do badania procesów zachodzcych przy generacji supercontinuum. Metoda linii (MoL, ang. Method of Lines) poprzez analogi do metod analizy linii dugich, znanych z teorii obwodów, tworzony jest warstwowy model trójwymiarowy, w którym w sposób analityczny wyznaczane s transmitancja i wspóczynnik odbicia kolejnych warstw. Metoda ta dobrze nadaje si do analizy powtarzalnych struktur, w tym, przy zastosowaniu ukadu wspórzdnych cylindrycznych, do analizy pola modowego wiatowodów PCF. 9

10 Ciekawym zastosowaniem tej metody jest analiza rozkadu pola modowego w wiatowodzie PCF poddanym wygiciu. Prof. I. Goncharenko, goszczcy w I w lipcu 2010 w ramach Akcji COST MP0702 (Raport z pobytu w I w zaczniku 3.6), udostpni zakadowi Z-14 program MoL jego autorstwa, umoliwiajcy modelowanie czujników pooenia opartych na pomiarze rozkadu pola modowego w wiatowodzie PCF. Metoda ta niestety nie umoliwia badania efektów nieliniowych. Metoda elementów skoczonych (FEM, ang. Finite Element Method) suy w ogólnoci do znajdowania rozwizania równa róniczkowych czstkowych w strukturach o skomplikowanej geometrii pola. Analizowane pole dzielone jest na mae fragmenty o rónych ksztatach (najczciej s to trójkty lub kwadraty) tworzcych nieregularn siatk. Rozwizanie otrzymywane jest poprzez eliminacj równa róniczkowych czstkowych do postaci równa róniczkowych zwyczajnych, które s dalej rozwizywane tradycyjnymi metodami numerycznymi. W odniesieniu do wókien optycznych metoda ta moe by zastosowana do znajdowania rozkadu modów i okrelania staej propagacji (wsp. dyspersji). Stosowane s metody rachunku wariancyjnego lub metoda Galerkina. Metoda multipolowa [9-10] (MM, ang. Multipole Method) jest metod numeryczn, która moe by zastosowana do w peni wektorowej analizy wiatowodów PCF. Otrzymywana jest skadowa rzeczywista (dyspersja) i urojona (tumienie) staej propagacji, przy zachowanej duej dokadnoci i szybkiej zbienoci oblicze. W ogólnodostpnej darmowej wersji (program CUDOS MOF Utilities [11]) metoda wielopolowa jest zaimplementowana do koowych obszarów wtrconych (Rys. 3.3); mona j jednak uzupeni o moliwo analizy ksztatów owalnych. Mona za jej pomoc modelowa struktury z wieloma niecigociami, a dodatkowo dla struktur wykazujcych symetri obrotow czas oblicze ulega skróceniu dziki wykorzystaniu symetrii modów. Wtrcone obszary koowe nie mog si przecina, przy zmniejszaniu odlegoci midzy tymi obszarami algorytm staje si niestabilny. W metodzie multipolowej kada niecigo dielektryczna jest traktowana jako ródo pola. Moliwa jest analiza pola w dziedzinie czstotliwoci, co uatwia uwzgldnienie parametrów dyspersyjnych orodka. Nadaje si do badania wiatowodów zarówno ze staym jak i pustym rdzeniem. Dziki dostpnoci metody w formie licencji GNU jest dobrym narzdziem do wyznaczania parametrów dyspersyjnych na podstawie wymiarów geometrycznych przekroju poprzecznego wókna PCF. 2 Rys Przekrój poprzeczny badanego wiatowodu PCF. 10

11 Metoda STM (ang. Source Model Technique) podobnie jak w przypadku metody multipolowej STM jest dostpna w formie programu na darmowej licencji dla zastosowa niekomercyjnych [12, 13]. 3.4 Modelowanie nieliniowej propagacji w wiatowodzie W projekcie do modelowania supercontinuum przyjto podejcie dwuetapowe: w pierwszej kolejnoci za pomoc dostpnego oprogramowania (CUDOS MOF Utilities lub STM) wyznaczane s parametry propagacyjne (wspóczynnik dyspersji i nieliniowoci) a nastpnie, dla tak makroskopowo okrelonego modelu, stosowane jest modelowanie w oparciu o zmodyfikowane nieliniowe równanie Schrödingera (NLSE ang. Nonlinear Schrödinger Equation). W oparciu o Symulator Systemów wiatowodowych wykonany w Z-14, a w szczególnoci zaimplementowany tam model wiatowodu, wprowadzono modyfikacj polegajc na uwzgldnieniu efektu Ramana. Równanie opisujce propagacj na posta [14]: m m 2 A i m A 2 i 2 A i i A A m A ATR A (3.1) z m2 m! t 0 t t gdzie m to kolejnego rzdu wspóczynniki dyspersji, to wspóczynnik nieliniowoci, 0 to centralna pulsacja symulowanego pola elektrycznego, wreszcie T R to parametr charakteryzujcy nieliniowe opónienie wiatowodu. Skadniki po prawej stronie równania opisuj odpowiednio zjawiska: nieliniowoci Kerra, self-steepingu i wymuszonego rozproszenia Ramana. W wiatowodzie mamy do czynienia z wieloma efektami nieliniowymi: a) samomodulacj fazy (SPM, ang. Self Phase Modulation) faza sygnau optycznego ulega opónieniu proporcjonalnemu do mocy chwilowej; b) skron modulacj fazy (XPM, ang. Cross Phase Modulation) faza sygnau optycznego o danej czstotliwoci ulega opónieniu spowodowanemu obecnoci sygnaów na innych czstotliwociach; c) mieszaniem czterofalowym (FWM, ang. Four Wave Mixing) generacja skadowych intermodulacyjnych; d) niestabilnoci modulacyjn (MI, ang. Modulation Instability) promieniowanie lasera pracujcego fal cig propagujce w wiatowodzie z anormaln dyspersj ( 2 < 0) w obecnoci szumu (sabego sygnau w tle) nie jest stabilne, tzn. szum jest wzmacniany i w granicznym przypadku prowadzi do samowzbudzenia si modulacji promieniowanej mocy; e) efektem Ramana promieniowanie wietlne oddziauje na sie krystaliczn orodka, wzbudzajc jej drgania, co jest przyczyn zmniejszenia energii promieniowania i w konsekwencji przesuniciem widma w kierunku fal duszych (ang. red-shifted). f) efektem self-steepingu dla bardzo krótkich impulsów (kilka fs) naley w równaniu (3.1) uwzgldni zaleno wspóczynnika nieliniowoci od czasu narastania mocy 2 A A t, efekt ten jest odpowiedzialny za powstawanie optycznej fali uderzeniowej. Czynniki a) d) wywoywane s efektem Kerra, tzn. nieliniowej zalenoci wspóczynnika dyfrakcji n 2 od chwilowej mocy optycznej. Równanie (3.1) rozwizywane jest numerycznie z zastosowaniem metod: dwukrokowej Fouriera (SSFM Split Step Fourier Metod) i Runge-Kutta 4 rzdu dla operatora 11

12 nieliniowego. Dyspersja (operator liniowy) stosowany jest w dziedzinie czstotliwoci. Operator nieliniowy moe by zaimplementowany rónymi metodami [15]: A. Bezporednie cakowanie odpowiedzi Ramana w dziedzinie czasu: da dz 1 i1t ia e i A t dt gtt A t dt t (3.2) Róniczkowanie w dziedzinie czasu moliwe jest bezporednio z zalenoci: Y Y i t 1 Yi1 2t. (3.3) Do obliczenia odpowiedzi Ramana przyjto przedzia cakowania w zakresie od tt1 0 do 300 fs, gdy poza tym zakresem wpyw efektu Ramana jest pomijalnie may. B. Obliczenie odpowiedzi Ramana przez zastosowanie operacji splotu w dziedzinie czstotliwoci: Alternatywn metod jest zastosowanie operacji splotu w dziedzinie czstotliwoci. W tym przypadku mona dodatkowo przedstawi róniczkowanie w dziedzinie czasu At () tjako mnoenie w dziedzinie czstotliwoci iy. Wyraenie nieliniowe : X 1i01 1 frat At fat R grtt1at 1 dt1 (3.4) 0 moe by obliczone z zastosowaniem transformacji Fouriera : 1 oraz odwrotnej transformacji Fouriera : 1 i1 t Y Y t e Y t dt, (3.5) 1 1 Y t Y e d. (3.6) i1ty Dla kadego kroku dz wykonywana jest nastpujca sekwencja przeksztace: Y At R 1 2, (3.7) 1 R g g t, (3.8) 2 1 R R 1, (3.9) I t g t t A t dt Y g 2 M f At At fat I t, (3.10) 1 1 R R X 1 1 M (3.11) Druga metoda jest szybsza i bardziej dokadna, gdy róniczkowanie w dziedzinie czasu i cakowanie odpowiedzi Ramana jest lepiej dopasowane do dyskretnych wartoci badanego sygnau. 12

13 Zoono obliczeniowa metody wynosi ONlog N, gdzie N jest liczb próbek sygnau. Optymalna dugo kroku z zaley od mocy sygnau oraz wspóczynników dyspersji i nieliniowoci wiatowodu. Typowa dugo kroku przy generacji supercontinuum w wiatowodzie PCF wynosi od 10 do 100 µm. W zalenoci od parametrów impulsu wejciowego (moc i czas trwania) oraz parametrów propagacyjnych wiatowodu (wsp. dyspersji i nieliniowoci) mona stosowa przyblienia polegajce na nieuwzgldnianiu pewnych efektów. Funkcja odpowiedzi nieliniowej g t : uwzgldniajca efekt Ramana: g t 1 fr t frgr t lub nie: g t t, gdzie t to staa Diraca. Wspóczynnik nieliniowoci wiatowodu n ca 2 : eff efektywna powierzchnia modu zalena od czstotliwoci: eff self-steeping uwzgldniony: lub nie: 0 A lub staa: A eff, Przykadowe wyniki modelowania Poniej zaprezentowano uzyskane rezultaty modelowania supercontinuum w wiatowodzie PCF o parametrach = 1,6 µm, = 1,4 µm. Za pomoc programu CUDOS MOF Utilities wyznaczono charakterystyk dyspersji wiatowodu. Przedstawiono j na Rys. 3.4, dla porównania pokazano charakterystyk standardowego wiatowodu Corninga SMF-28. Zero dyspersji w wiatowodzie PCF jest przesunite w rejon 800 nm. Powyej tej dugoci fali wiatowód ma tzw. anormaln dyspersj, która, przy odpowiednio duej mocy wietlnej, umoliwia formowanie i propagacj impulsów solitonowych. Wspóczynnik nieliniowoci wynosi = 0,11 W -1 m SMF-28 2 [ps 2 /m] PCF =1,6µm =1,4µm Dugo fali [nm] Rys Charakterystyka dyspersji wiatowodu PCF. Pierwszy przykad pokazuje propagacj impulsu o poówkowym czasie trwania t FWHM = 50 fs, mocy szczytowej P 0 = 1,25 kw i dugoci fali = 835 nm (Rys. 3.5)

14 Kolor czerwony oznacza moc maksymaln, niebieski o 40 db mniejsz (dziki zastosowaniu skali logarytmicznej zobrazowano sygna o duej dynamice), kolor fioletowy oznacza to o mocy mniejszej ni -40 db. (a) (b) (c) Rys Modelowanie propagacji impulsu w wiatowodzie PCF o dugoci 0,5 m (P 0 = 1,25 kw): (a) charakterystyka spektralna bez efektu Ramana, (b) przebieg czasowy bez efektu Ramana, (c) charakterystyka spektralna z efektem Ramana, (d) przebieg czasowy z efektem Ramana. W przypadku modelowania zjawiska Kerra widmo promieniowania stabilizuje si na pocztkowych 5 cm wiatowodu i zajmuje gównie pasmo nm. Na przebiegu czasowym wida propagujcy si impuls solitonowy, cze mocy ulega rozproszeniu. Uwzgldnienie efektu Ramana powoduje stopniowe przesuwanie energii w kierunku fal duszych, w efekcie gównie pasmo emisji to nm. Impuls solitonowy ulega wikszemu opónieniu. (d) 14

15 Drugi przykad pokazuje propagacj impulsu o poówkowym czasie trwania t FWHM = 50 fs, mocy szczytowej P 0 = 10 kw i dugoci fali = 835 nm (Rys. 3.6). (a) (b) (c) Rys Modelowanie propagacji impulsu w wiatowodzie PCF o dugoci 0,5 m (P 0 = 10 kw): (a) charakterystyka spektralna bez efektu Ramana, (b) przebieg czasowy bez efektu Ramana, (c) charakterystyka spektralna z efektem Ramana, (d) przebieg czasowy z efektem Ramana. W przypadku modelowania zjawiska Kerra widmo promieniowania stabilizuje si na pocztkowych 10 mm wiatowodu i zajmuje gównie pasmo w zakresie nm. Na przebiegu czasowym wida propagujcy si impuls solitonowy wyszego rzdu, cze mocy ulega rozproszeniu. Uwzgldnienie efektu Ramana powoduje stopniowe przesuwanie energii w kierunku fal duszych, w efekcie gównie pasmo emisji to ley w zakresie nm. Mona zaobserwowa jeden impuls solitonowy w pamie podstawowym i drugi o mniejszej (d) 15

16 energii (duszej fali) powstay na skutek efektu Ramana. Widmo emisji ulega rozszerzeniu przy zwikszaniu mocy wejciowej. 3.6 Wnioski Opracowany model numeryczny zjawiska generacji supercontinuum w wiatowodzie PCF bdzie wykorzystany w badaniach prowadzonych przez mgr in. Mariusza Zdanowicza w ramach realizacji doktoratu na Uniwersytecie w Tampere, czoowym europejskim fotonicznym centrum badawczym. Na podstawie powyszego opracowania zostanie zgoszony do publikacji artyku do wydawanego przez I czasopisma JTIT. Bibliografia [1] Witkowska A., Marciniak M.: Nonlinear PCF as dispersion compensator in high-bitrate fiber links, ICTON 2005, paper We.P.20, pp , Wrocaw [2] Dudley J. M., Genty G., Coen S.: Supercontinuum generation in photonic crystal fiber, Reviews of Modern Physics, vol. 78, pp , Dec [3] Horak P., Chen K. K., Alam S., Dasgupta S., Richardson D. J.: High-power supercontinuum generation with picosecond pulses, IEEE ICTON 2010, paper We.D2.3. [4] Aalto A., Genty G., Toivonen J.: Extreme-value statistics in supercontinuum generation by cascaded stimulated Raman scattering, CLEO/QELS 2010, paper CTuX5. [5] Erkintalo M., Genty G., Dudley J. M.: Soliton collision induced dispersive wave generation, CLEO/QELS 2010, paper CTuX6. [6] Chao D., Chang G., Morse J. L., Kärtner F. X., Ippen E. P.: Octave-spanning supercontinuum generation for an Er-doped fiber laser frequency comb at a 1 GHz repetition rate, CLEO/QELS 2010, paper CMN6. [7] Solli D. R., Ropers C., Koonath P., Jalali B.: Optical rogue waves, Nature 450, pp , 13 Dec [8] Jaworski M., Zdanowicz M., Abraham T., Marciniak M.: Analiza numeryczna i projektowanie komponentów mikrostrukturalnych dla szerokopasmowych optycznych sieci telekomunikacyjnych, praca statutowa I nr [9] White T. P., Kuhlmey B. T., McPhedran R. C., Maystre D., Renversez G., Martijn de Sterke C., Botten L. C.: Multipole method for microstructured optical fibers I : Formulation, J. Opt. Soc. B. 19, pp , [10] Kuhlmey B. T., White T. P., Renversez G., Maystre D., Botten L. C., Martijn de Sterke C., McPhedran R. C.: Multipole method for microstructured optical fibers II : Implementation and results, J. Opt. Soc. B. 19, pp , [11] Kuhlmey B.: CUDOS MOF utilities User's guide, Institute of Photonics and Optical Science, Sydney, Australia, [12] Hochman A., Leviatan Y.: Efficient and spurious-free integral-equation-based optical waveguide mode solver, Optics Express, vol. 15, no. 2229, pp , Oct [13] Hochman A., Leviatan Y.: Source-model technique package for the analysis of dielectric waveguides User's guide, ver. 2.0, Technion - Israel Institute of Technology, [14] Agrawal G.P.: Nonlinear fiber optics, Academic Press, San Diego, [15] Hilligsøe K. M.: Nonlinear wave propagation in photonic crystal fibers and Bose- Einstein condensates, PhD thesis, University of Aarhus, Denmark, Feb

17 Wykaz zaczników (np. opracowania, publikacje, ekspertyzy, dokumentacje, WTE, model itp.): 3.1 Zdanowicz M.: Sprawozdanie z postpów realizacji studiów doktoranckich, Zdanowicz M.: PhD research plan, Tampere University of Technology, Department of Physics, Optics Laboratory, Zdanowicz M., Kujala S., Kauranen M., Husu H.: Effective medium multipolar tensor analysis of second-harmonic generation from metal nanoparticles, SPIE Photonics Europe, Bruksela, Czaplicki R., Zdanowicz M., Koskinen K., Husu K., Laukkanen J., Kuittinen M., Kauranen M.: Towards dipole limit in second-harmonic generation from metal nanostructures, European Optical Society Annual Meeting 2010, Nonlinear Optics and Photonics, , Paris, France, ISBN Zdanowicz M., Kujala S., Husu H., Kauranen M.: Effective medium multipolar tensor analysis of second-harmonic generation from metal nanoparticles, publikacja zgoszona do Journal of Physics: Conference series, IOP Publishing Goncharenko I., Marciniak M.: Raport z misji naukowej w I w ramach Akcji COST MP0701, Warszawa, lipiec

18 Zacznik 2.2

19 OPTO ELECTRONICS REVIEW 18(4), DOI: /s Sensitivity of imaging properties of metal-dielectric layered flat lens to fabrication inaccuracies R. KOTYŃSKI 1*, H. BAGHDASARYAN 2, T. STEFANIUK 1, A. PASTUSZCZAK 1, M. MARCINIAK 3, A. LAVRINENKO 4, K. PANAJOTOV 5,6, and T. SZOPLIK 1 1 Faculty of Physics, University of Warsaw, 7 Pasteura Str., Warsaw, Poland 2 Fiber Optics Communication Laboratory, State Engineering University of Armenia, 105 Terian Str., 0009 Yerevan, Armenia 3 National Institute of Telecommunications, 1 Szachowa Str., Warsaw, Poland 4 Department of Photonics Engineering, Technical University of Denmark, DK 2800 Kgs. Lyngby, Denmark 5 Department of Applied Physics and Photonics Vrije Universiteit Brussel, (IR TONA), 2 Pleinlaan Str., 1050 Brussels, Belgium 6 Institute of Solid State Physics, Bulgarian Academy of Sciences, 72 Tzarigradsko Chaussee Blv., 1784 Sofia, Bulgaria We characterize the sensitivity of imaging properties of a layered silver TiO 2 flat lens to fabrication inaccuracies. The lens is designed for approximately diffraction free imaging with subwavelength resolution at distances in the order of a wave length. Its operation may be attributed to self collimation with a secondary role of Fabry Perot resonant transmission, even though the first order effective medium description of the structure is inaccurate. Super resolution is maintained for a broad range of overall thicknesses and the total thickness of the multilayer is limited by absorption. The tolerance analysis indicates that the resolution and transmission efficiency are highly sensitive to small changes of layer thicknesses. Keywords: plasmonics, nanophotonics, nanolenses, super resolution, metal dielectric multilayers. 1. Introduction A single silver slab is a basic plasmonic super resolving imaging element which was thoroughly investigated theo retically and experimentally [1 3]. Thanks to the excitation of surface plasmon polaritons at the boundaries of the slab, evanescent waves become included in the image formation process. This makes it possible to break the diffraction limit in the near field at the visible or near UV wavelengths and to construct simple super resolving lenses with potential applications in nanolithography and proximity printing. Several architectures of plasmonic lenses operating in the far field were also investigated [4 8]. Since the evanes cent field vanishes from the spatial spectrum of the object during propagation to the far field, these lenses are either subject to an ordinary diffraction limit [5] or depend on the coding of the evanescent waves into lower spatial frequen cies followed by an inverse decryption process at the de tection stage [6 8]. In this paper, we focus on another kind of plasmonic super resolving flat lenses consisting of metal dielectric multilayers (MDMs) [9 23]. Their operation is attributed to * e mail: the strong coupling between surface plasmon modes excited at the adjacent metallic layers. This coupling provides a mechanism for transmission of evanescent waves over larger distances ranging up to several micrometers. Such thick lenses combine large transmission efficiency with sub wavelength resolution and are interesting from the point of view of constructing optical interconnects, optical cloaks, novel cavity designs, or other imaging devices for nano optics. For sufficiently thin layers, a homogenised model of the structure becomes valid and super resolution may be seen as the result of a strong effective anisotropy of the structure [9,12,20,23 25]. For instance, the canalisation re gime [18,24,25] may be explained without an explicit refe rence to negative refraction or amplification of evanescent waves. For the sake of completeness, we note that in the UV and extreme UV ranges, MDMs can be replaced by similar structures consisting of semiconductors such as GaP and dielectrics [26]. In this paper we present the results of a tolerance analy sis of an MDM consisting of silver and TiO 2. We characte rise the resolution and transmission efficiency referring to the figures of merit which are the width of the point spread function (PSF, Refs. 27 and 28) and the intensity transmis sion coefficient T, respectively. We present a systematic 446 Opto Electron. Rev., 18, no. 4, 2010

20 ana lysis of the sensitivities of resolution and transmission on the major parameters which define the structure for a broad range of the thicknesses of the MDM. We assess the significance of the parameters which define the structure to the expected properties of the fabricated MDM. 2. Numerical characterisation of super-resolving properties of MDM 2.1. Numerical modelling of MDM A variety of frequency domain and time domain numeri cal methods may be used to model light transmission through metal dielectric multilayers. Most of the numeri cal results presented in this paper are obtained using the transfer matrix method (TMM). They are compared with the ones obtained by the method of single expression (MSE), the finite difference time domain method (FDTD), and the simplified approach based on the effective medium theory (EMT). The multilayer structures consist of dispersive and ab sorptive isotropic materials. We consider a CW coherent illumination, a planar two dimensional geometry as shown in Fig. 1, and optically linear materials so that it is straight forward to use frequency domain modelling. The actual challenge is in the accurate modelling of the super resolving properties of the multilayer. The subwavelength size of the object, which is imaged by the near field propagation through the structure, has to be included in the simulations through a careful choice of the incidence conditions. In an optical experiment, the source could be realised with a sub wavelength slit in a mask, a tip of a SNOM probe, a tapered fibre coupled to the lens input plane or a subwavelength size plasmonic waveguide. Such an element could be in princi ple included in the FDTD simulations but not in the TMM or the MSE ones. Instead, the TMM and the MSE provide information on the transmission of individual propagating or evanescent planewaves. This information is gathered to determine the transfer function (TF) of the multilayer and the corresponding point spread function (PSF) obtained as inverse Fourier transform of the TF. In terms of Fourier optics, the imaging properties of any linear and shift invariant system (LSI, also termed as isoplanatic system), can be derived from the coherent amplitude point spread function PSF ( x)or equivalently from the transfer function TF ( x)of the system [27 29]. In our case, the transfer function is defined as a complex amplitude transmission coefficient t( k x ) at the fixed parallel component k x of the wavevector of an incident propagating or evanescent plane wave, i.e., TF t( k x ). Note that we use a caret to indicate the one-dimensional Fourier transform and to distinguish the functions of k x representing spatial spectra from those of x representing spatial field distributions. For the TM polarisation, it is convenient to refer to the perpendicular component H y of the magnetic field as the simulation takes place in the x zplane with imaging along the z axis perpendicular to the layer boundaries (see Fig. 1). Fig. 1. Schematic of a periodic Ag TiO 2 multilayer: (a) symmetric geometry and (b) asymmetric geometry. In effect, we define the amplitude transfer function t H ( kx) of the system as the ratio between the spatial spectra of the outgoing to the incident magnetic fields t ( k ) H ( k ) H ( k ), (1) H x y outgoing x y incident x outgoing where H y ( kx ) is the field at the output plane and incident H y ( kx ) is the incident part of the field at the input plane. Therefore, the ideal condition for perfect imaging is t H ( kx) 1. We note that k x is conserved throughout all the layers for any incident planewave. The PSF and TF are interrelated by a Fourier transform and, at the same time, the PSF is a complex amplitude distribution at the output plane outgoing H y ( x) resulting from a delta-like excitation at the front plane incident H y ( x) ( x). The ideal condition for perfect imaging expressed in terms of the PSF is PSFH ( x ) ( x ). It is more straightforward to calculate the PSF with the FDTD method, while the TF with the TMM or the MSE. Below, we shortly summarise the details of the numerical modelling methods used by us in the present paper: finite difference time domain method (FDTD), we use two implementations of the FDTD algorithm [30] the open source software Meep [31], and a commercial im plementation Crystal Wave tool by Photon Design Ltd., Oxford [32]. In both cases, we use a two dimensional square Yee grid terminated with a PML, the Drude dis persion model for the silver layers, and a current source representing a dipole (Crystal Wave) or Gaussian Opto Electron. Rev., 18, no. 4, 2010 R. Kotyński 447

21 Sensitivity of imaging properties of metal dielectric layered flat lens to fabrication inaccuracies shaped beam (Meep). The Gaussian beam is further dif fracted on a 3 nm aperture in a perfect electric conductor (PEC) attached to the multilayer to form an extremely narrow beam, useful in the demonstration of superre solution (Meep). The discretisation step is equal to 1 nm, and is fine enough to correctly address the sizes of the layers in the stack. The time step is taken slightly below the Courant limit serving for 2D calculations. The MDM is separated from the PML, as well as from the source with air gaps, which are necessary to assure the stability of simulation. The results of the FDTD simulations are analysed after reaching a steady state, when all transient effects have died out. The complex representation of the field is obtained by means of a simple spectral analysis. To estimate the PSF, a point dipole source is placed in close proximity (of about 35 nm) to the first interface. The transmission is calculated as the transmitted to the incident flux ratio, where the fluxes are evaluated at the 0.4 µm detector plates placed 10 nm away from the MDM, method of single expression (MSE), MSE is a frequency domain method. It has been originally introduced in Ref. 33 for one dimensional systems. More recently, it has been generalised for layered structures illuminated at oblique incidence [34]. We note that the MSE may be used with dispersive and lossy materials, with negative or complex values of permittivity. The relevant metal dielectric multilayer structure with negative permitti vity of metallic layers has been already analysed by the MSE [35]. In the MSE, the boundary problem solution starts from the non illuminated side of the structure ( z L) by reducing it to a Cauchy problem, i.e., to an initial value problem. Setting up the initial values, an in tegration of the set of differential equations completely equivalent to the Helmholtz equation is carried out by using the Runge Kutta numerical integration method in Merson s modification (the step size is changed auto matically according to the given accuracy) towards the illuminated side ( z 0) where the amplitude of incident field and power reflection coefficient are restored [33]. We have verified that for the MDM structures consid ered in this paper, the transmission and reflection coeffi cients calculated using MSE and TMM match up to the accuracy of the numerical floating point representation. Therefore, these two methods may be considered as equivalent. We note that the TMM is much faster than the MSE since it does not involve the Runge Kutta nu merical integration. In the MSE, the form of the wave function inside particular layers is not introduced explic itly. Therefore, the MSE may be seen as a more general method and for instance, it could be directly used for structures containing optically nonlinear materials [36], transfer matrix method (TMM), TMM is a popular and an efficient quasi analytical modelling method well suited for analysis of one dimensional layered struc tures [37]. The calculations are repeated independently for planewaves with different angles of incidence. These results are further combined to construct the transfer function, and the PSF is calculated from the transfer function with a Fourier Transform. We use an imple mentation of the TMM developed at the University of Warsaw. The algorithm involves some simplifications resulting from the periodicity of the analysed structure. The results presented in this paper do not depend on the choice between the direct transfer matrix multiplication scheme and the more stable scheme known as the sca ttering matrix method, effective medium theory (EMT), effective medium theory allows us to approximate a periodic multilayer with an equivalent homogeneous and anisotropic medium [9,25]. The application of EMT is, however, limited to structures with a small size of the elementary cell compared to the wavelength. In Fig. 2, we present a scheme of a homogenised structure from Fig. 1. Optical properties of the effective medium are described with the uniaxially anisotropic effective permittivity tensor shown in Fig. 2. We calculate the transfer function and PSF of metal-dielectric multilayers in the approximation of effective medium using the transfer matrix method extended to anisotropic materials Definition of the super-resolving Ag-TiO 2 MDM The multilayer consisting of Ag and TiO 2 has been prelimi narily optimised for subwavelength resolution at the wave length of = 441 nm. The single period of the multilayer consists of a silver layer with the thickness d Ag = (202)nm and TiO 2 layer with the thickness d TiO2 = (222)nm. At the wavelength = 441 nm, the respective refractive index of TiO 2 is n TiO [38], while the refractive index and extinction index of silver are n Ag and Ag [39]. We analyse the three variants of the multilayer presented in Figs. 1 and 2. The symmetric variant shown in Fig. 1(a) has a symmetric elementary cell and contains thinner, symmetric dielectric layers at its exter Fig. 2. Uniaxially anisotropic slab consisting of an effective me dium equivalent to the homogenised symmetric or asymmetric Ag TiO 2 multilayers from Figs. 1(a) and 1(b). 448 Opto Electron. Rev., 18, no. 4, SEP, Warsaw

22 nal boundaries. The asymmetric variant shown in Fig. 1(b) contains a leftmost external layer made of TiO 2, and an ex ternal rightmost layer made of silver. Finally, Fig. 2 presents an equivalent slab made of a uniaxially anisotropic effective medium. The effective medium depends only on the filling fraction of silver in the structure, therefore the same effec tive medium results from the homogenisation of the sym metric and asymmetric multilayers. We analyse structures with the variable number of layers N. The information on the errors of nag, Ag, ntio, dag, d 2 TiO will be used 2 in Sect. 3. An optimal layered lens can only be defined in the sense of a trade off between several criteria. A solution to multi criteria optimisation problem in a trade off sense is defined as such that it is not possible to improve any of the consi dered criteria without deteriorating the values of the other ones. We note that the optimality in a trade off sense repre sents a class of solutions rather than a unique result. The FWHM of the PSF or PSF 2 [22,18] is a simple choice for a measure of resolution. At the same time, the lens would be useless if the transmission efficiency T is not sufficient. Moreover, both FWHM and T usually deteriorate with the increase in the thickness of the lens. The lens that we consider is optimal in the sense of a trade off between FWHM and T for the fixed number of layers N, when N 20 as well as for several other values of N, when N 20. This condition for optimality is satisfied for both the symmetric as well as the asymmetric variant of the ge ometry. Any change in the thickness of d Ag or d TiO2 in ex cess of 1 nm deteriorates at least one of the criteria of FWHM and T. Therefore the lens is optimal in the trade off sense between the two criteria. Nonetheless, a moderate im provement in FWHM is possible at the cost of a significant drop of T, and vice versa Optical properties of MDM structure In Fig. 3(a) we show the dependence of the transfer function of the symmetrical multilayer on the number of periods N calcu lated with the TMM. Clearly, a broad range of spatial frequen cies corresponding to evanescent waves ( kx k0 1),whichis necessary to increase the resolution beyond the diffraction limit, is transmitted through the structure. Due to absorption, both the amplitude of the TF as well as the spatial frequency bandwidth rapidly drop with the increase in the number of pe riods N. The same TF, including the information on the phase modulation is presented in Fig. 3(b) for N 1015,, 20.Fi gures 3(c) and 3(d) show the PSF calculated with the TMM and the FDTD methods, respectively. Notably, these results are in good agreement, and the small difference may be attri buted to the location of the source and the detector at a certain distance from the MDM in the FDTD simulation, as well as to the finite size of the dipole source. Fig. 3. (a) Dependence of a transfer function of symmetric multilayer on the number of periods N (calculated with TMM), (b) transfer func tion, (c) point spread function of a multilayer with N 10, 15and 20 layers calculated with TMM (amplitude or intensity is drawn with a solid line, and phase with a dashed line), and (d) point spread function of a multilayer with N 10, 15 and 20 layers calculated with FDTD. Opto Electron. Rev., 18, no. 4, 2010 R. Kotyński 449

23 Sensitivity of imaging properties of metal dielectric layered flat lens to fabrication inaccuracies Fig. 4. FDTD simulations: transmission of a subwavelength beam from a dipole source through (a) a MDM with N 30 periods or (b) a di electric slab of the same size (linear intensity mapping; the upper scale is in µm), and (c) transmission of a subwavelength beam from a slit in PEC through MDM with N 10 (time averaged Poynting vector P z, db scale). The resolution attainable with the MDM may be deter mined from the width and shape of the point spread function [Figs. 3(c) and 3(d)]. The width of PSF is in the order of 10 and it broadens rather slowly with the number of periods. In Fig. 4, we present snapshots of FDTD simulations of the MDM. Figure 4(a) shows the energy density calculated for a multilayer with 30 periods. For comparison, the trans mission through an entirely dielectric structure of the same size is shown in Fig. 4(b). These two intensity mappings provide clear evidence of the super resolving properties of the MDM structure. Furthermore, Fig. 4(b) shows a cavity like behaviour of a field in a resonator, while Fig. 4(a) clearly shows the channel like transmission. In Fig. 4(c), we show the transmission of a subwave length beam through the MDM. The beam is created by dif fracting a broad Gaussian wavefront on a 3 nm aperture in PEC. While the coupling efficiency is small, this FDTD experiment illustrates the attainable resolution. In Fig. 5, we present the distribution of the electric and the magnetic field components E x and H y, as well as of the Poynting vector P z inside the structure. The field is calcu lated using the MSE for a normally incident plane wave. Even though we observe local excitations of the magnetic field at the metal dielectric boundaries, on average the field decays smoothly along the structure. The energy flux is con stant within every dielectric layer and decreases in metallic layers. The systematic analysis of the dependence of the trans mission coefficient and the resolution on the number of pe riods is summarised in Figs. 6(a), 6(b), and 6(c) and Figs. 6(d), 6(e), and 6(f), respectively. Here, the subfigures corre spond to the symmetric, asymmetric, and effective medium variants of the stack. In Fig. 6(a), 6(b), and 6(c), the reflec tion coefficient is plotted alongside the transmission coeffi cient. In Fig. 6(d), 6(e), and 6(f), the resolution is characte rized with both the FWHM of the modulus and squared 450 Opto Electron. Rev., 18, no. 4, SEP, Warsaw

Spektroskopia Ramanowska

Spektroskopia Ramanowska Spektroskopia Ramanowska Część A 1.Krótki wstęp historyczny 2.Oddziaływanie światła z osrodkiem materialnym (rozpraszanie światła) 3.Opis klasyczny zjawiska Ramana 4. Widmo ramanowskie. 5. Opis półklasyczny

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA. Zbigniew Suszyński. Termografia aktywna. modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA. Zbigniew Suszyński. Termografia aktywna. modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA Zbigniew Suszyński Termografia aktywna modele, przetwarzanie sygnałów i obrazów KOSZALIN 2014 MONOGRAFIA NR 259 WYDZIAŁU ELEKTRONIKI I INFORMATYKI ISSN 0239-7129 ISBN 987-83-7365-325-2

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Modulatory. Bernard Ziętek

Modulatory. Bernard Ziętek Modulatory Bernard Ziętek Wstęp Równanie fali (pole elektryczne fali elektromagnetycznej) Parametry: α ω φ nz Współczynnik absorpcji (amplituda) Częstość kołowa Faza Droga optyczna (współczynnik załamania

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie oprogramowania Lumerical MODE

Wykorzystanie oprogramowania Lumerical MODE Wykorzystanie oprogramowania Lumerical MODE Elżbieta Bereś-Pawlik Katedra Radiokomunikacji i Teleinformatyki Instytut Telekomunikacji, Teleinformatyki i Akustyki Politechniki Wrocławskiej ul. Wybrzeże

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD 03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Dear Sirs, Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD We refer to the Affiliation Agreement with a Commencement Date of 01/11/2009 between ( DCEL / we ) and you,

Bardziej szczegółowo

U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja

U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja ASUS_U3000_U3100_mini.indd 1 2/2/08 4:01:51 PM PL3656 Pierwsza edycja Styczeń 2008 Copyright 2008 ASUSTeK COMPUTER INC.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD I PSPICE

SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD I PSPICE POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 76 Electrical Engineering 2013 Piotr FRĄCZAK* SYMULACJA ZAKŁÓCEŃ W UKŁADACH AUTOMATYKI UTWORZONYCH ZA POMOCĄ OBWODÓW ELEKTRYCZNYCH W PROGRAMACH MATHCAD

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów

2014-3-30. Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz T ssswedfsdfurbanek J., Jabłoński A., Barszcz T., Wykonanie pomiarów Wykonanie pomiarów sygnałów wibroakustycznych przy stałych oraz zmiennych warunkach eksploatacyjnych na stanowisku testowym. Część II: Analiza poprawności pomiarów. Autorzy: Urbanek J., Jabłoński A., Barszcz

Bardziej szczegółowo

DEPOLARYZATOR ŚWIATŁA DLA ŚWIATŁOWODOWEGO CZUJNIKA PRĄDU Z PRZETWARZANIEM ZEWNĘTRZNYM

DEPOLARYZATOR ŚWIATŁA DLA ŚWIATŁOWODOWEGO CZUJNIKA PRĄDU Z PRZETWARZANIEM ZEWNĘTRZNYM ELEKTRYKA 2014 Zeszyt 2-3 (230-231) Rok LX Kamil BARCZAK Politechnika Śląska w Gliwicach DEPOLARYZATOR ŚWIATŁA DLA ŚWIATŁOWODOWEGO CZUJNIKA PRĄDU Z PRZETWARZANIEM ZEWNĘTRZNYM Streszczenie. Światłowodowy

Bardziej szczegółowo

Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel

Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel KATALOG ONLINE www.mysick.com Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel ARS60-F4A01000 Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel Nazwa modelu > ARS60-F4A01000 Numer części > 1036258 At a glance Absolute singleturn

Bardziej szczegółowo

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE Poland GENERAL INFORMATION USE Whiteheart malleable cast iron fittings brand EE are used in threaded pipe joints, particularly in water, gas,

Bardziej szczegółowo

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S P R O F E S S I O N A L L I G H T I N G miniature, low-voltage lighting system /system/ elements 20 20 47 6 6 profile transparent 500-94010000 1000-94020000 2000-94030000 20 6 6 20 connector I 94060000

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI

WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI WSTĘPNE MODELOWANIE ODDZIAŁYWANIA FALI CIŚNIENIA NA PÓŁSFERYCZNY ELEMENT KOMPOZYTOWY O ZMIENNEJ GRUBOŚCI Robert PANOWICZ Danuta MIEDZIŃSKA Tadeusz NIEZGODA Wiesław BARNAT Wojskowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications

MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych. MICRON3D scanner for special applications Mgr inż. Dariusz Jasiński dj@smarttech3d.com SMARTTECH Sp. z o.o. MICRON3D skaner do zastosowań specjalnych W niniejszym artykule zaprezentowany został nowy skaner 3D firmy Smarttech, w którym do pomiaru

Bardziej szczegółowo

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ARCHIWUM MOTORYZACJI 4, pp. 291-296 (2009) Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ZBIGNIEW PAWELSKI, RADOSŁAW MICHALAK Politechnika Łódzka W

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip)

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Embeded systems Architektura układów PSoC (Cypress) Możliwości bloków cyfrowych i analogowych Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrical Engineering 2015 Mirosław WOŁOSZYN* Kazimierz JAKUBIUK* Mateusz FLIS* ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Dr hab. Piotr Kiełczyński, prof. w IPPT PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Zakład Teorii Ośrodków

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie wielofunkcyjnych materiałów i struktur

Innowacyjne technologie wielofunkcyjnych materiałów i struktur Innowacyjne technologie wielofunkcyjnych materiałów i struktur dla nanoelektroniki, fotoniki, spintroniki i technik sensorowych InTechFun 1 Instytut Technologii Elektronowej ZESPÓŁ REALIZUJĄCY PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF)

Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Gliwice, Poland, 28th February 2014 Projekty Marie Curie Actions w praktyce: EGALITE (IAPP) i ArSInformatiCa (IOF) Krzysztof A. Cyran The project has received Community research funding under the 7th Framework

Bardziej szczegółowo

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE Teobald Kupkaa, Klaudia Radula-Janika, Krzysztof Ejsmonta, Zdzisław Daszkiewicza, Stephan P. A. Sauerb a Faculty of Chemistry,

Bardziej szczegółowo

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM

DIGITALIZACJA GEOMETRII WKŁADEK OSTRZOWYCH NA POTRZEBY SYMULACJI MES PROCESU OBRÓBKI SKRAWANIEM Dr inż. Witold HABRAT, e-mail: witekhab@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Dr hab. inż. Piotr NIESŁONY, prof. PO, e-mail: p.nieslony@po.opole.pl Politechnika Opolska,

Bardziej szczegółowo

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY POLAND TENDER Złotów: Usługi kominiarskie wykonywane w budynkach administrowanych przez Miejski Zakład Gospodarki Lokalami w Złotowie Numer ogłoszenia: 422442-2009; data zamieszczenia: 09.12.2009 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX W Y B R A N E P R O B L E M Y I NY N I E R S K I E N U M E R 2 I N S T Y T U T A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H S Y S T E M Ó W W

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

RACJONALIZACJA PROCESU EKSPLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWYCH

RACJONALIZACJA PROCESU EKSPLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWYCH RACE NAUKOWE OLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. Transport 6 olitechnika Warszawska, RACJONALIZACJA ROCESU EKSLOATACYJNEGO SYSTEMÓW MONITORINGU WIZYJNEGO STOSOWANYCH NA RZEJAZDACH KOLEJOWYCH dostarczono: Streszczenie

Bardziej szczegółowo

FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS

FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS POLITECHNIKA SU^KA ZESZYTY NAUKOWE NM684 Marek PAWELCZYK FEEDBACK CONTROL OF ACOUSTIC NOISE AT DESIRED LOCATIONS SUB Gottingen 7 219 023 859 2006 A 3802 Gliwice 2005 CONTENTS Objective Structure. Contribution

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Industrial applications of additive manufacturing technologies Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Edward Chlebus, Bogdan Dybała, Tomasz Boratyoski, Mariusz Frankiewicz, Tomasz Będza CAMT

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SPEKTROFOTOMETRU OPTYCZNEGO DO BADANIA WIDM SYGNAŁÓW OPTYCZNYCH EMITOWANYCH PRZEZ WYŁADOWANIA NIEZUPEŁNE W OLEJU IZOLACYJNYM

ZASTOSOWANIE SPEKTROFOTOMETRU OPTYCZNEGO DO BADANIA WIDM SYGNAŁÓW OPTYCZNYCH EMITOWANYCH PRZEZ WYŁADOWANIA NIEZUPEŁNE W OLEJU IZOLACYJNYM POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 82 Electrical Engineering 2015 Michał KOZIOŁ* ZASTOSOWANIE SPEKTROFOTOMETRU OPTYCZNEGO DO BADANIA WIDM SYGNAŁÓW OPTYCZNYCH EMITOWANYCH PRZEZ WYŁADOWANIA

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

B IURO B ADAWCZE DS. J AKOŚCI

B IURO B ADAWCZE DS. J AKOŚCI ISO 9001 Q Ref. Certif. No. PL 2 IEC SYSTEM FOR MUTUAL RECOGNITION OF TEST CERTIFICATES FOR ELECTRICAL EQUIPMENT (IECEE) CB SCHEME SYSTEME CEI D ACCEPTATION MUTUELLE DE CERTIFICATS D ESSAIS DES EQUIPEMENTS

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Porada, Katarzyna Strza³ka-Go³uszka LED diody elektroluminescencyjne

Zbigniew Porada, Katarzyna Strza³ka-Go³uszka LED diody elektroluminescencyjne Zbigniew Porada, Katarzyna Strza³ka-Go³uszka LED diody elektroluminescencyjne Sierpieñ 2013 PODRÊCZNIK DLA ELEKTRYKÓW praca zbiorowa pod redakcj¹ Jana Strojnego LED diody elektroluminescencyjne Autorzy:

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC

WPŁYW EKSCENTRYCZNOŚCI STATYCZNEJ WIRNIKA I NIEJEDNAKOWEGO NAMAGNESOWANIA MAGNESÓW NA POSTAĆ DEFORMACJI STOJANA W SILNIKU BLDC Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 66 Politechniki Wrocławskiej Nr 66 Studia i Materiały Nr 32 2012 Jerzy PODHAJECKI* Sławomir SZYMANIEC* silnik bezszczotkowy prądu stałego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM

ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Gniewko Niedbała, Adam Krysztofiak Instytut Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field

Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field Ludmil Drenchev Jerzy J. Sobczak Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field This project is funded by the Ministry of Education, Youth and

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING W ODLEWNICTWIE PRECYZYJNYM

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING W ODLEWNICTWIE PRECYZYJNYM 117/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING W ODLEWNICTWIE

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Programowanie. Sylwester Arabas. prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

Programowanie. Sylwester Arabas. prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Programowanie Sylwester Arabas prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego wykład VII 8. kwietnia 2015 r. na ostatnim wykładzie...

Bardziej szczegółowo

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl At present, the University consists of four faculties: the Faculty of Civil and Environmental Engineering the Faculty of Electrical Engineering, Automatics and Computer Science the Faculty of Mechatronics

Bardziej szczegółowo

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia

Oferta przetargu. Poland Tender. Nazwa. Miejscowość. Warszawa Numer ogłoszenia. Data zamieszczenia 2011-09-28. Typ ogłoszenia Poland Tender Oferta przetargu Nazwa Dostawa oprogramowania komputerowego umożliwiającego tworzenie opracowań statystycznych obrazujących gospodarowanie Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa Miejscowość

Bardziej szczegółowo

Logika rozmyta typu 2

Logika rozmyta typu 2 Logika rozmyta typu 2 Zbiory rozmyte Funkcja przynależności Interwałowe zbiory rozmyte Funkcje przynależności przedziałów Zastosowanie.9.5 Francuz Polak Niemiec Arytmetyka przedziałów Operacje zbiorowe

Bardziej szczegółowo

ESCA+AES Electron Spectroscopy for Chemical Analysis + Auger Electron Spectroscopy

ESCA+AES Electron Spectroscopy for Chemical Analysis + Auger Electron Spectroscopy ESCA+AES Electron Spectroscopy for Chemical Analysis + Auger Electron Spectroscopy Badanie składu chemicznego powierzchni z wykorzystaniem elektronów ESCA zasada metody Electron Spectroscopy for Chemical

Bardziej szczegółowo

Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl. Pozna, PCSS, 17-18.01.2005. Szkolenie: "Architektura i uytkowanie klastra Linux IA-64"

Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl. Pozna, PCSS, 17-18.01.2005. Szkolenie: Architektura i uytkowanie klastra Linux IA-64 Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl $ %! " # & ' Wzgldy historyczne Naturalna ewolucja systemów luno ze sob powizanych znajdujcych si w jednej oraganizacji, ch współdzielenia zasobów obliczeniowych, danych,

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

(duzo, przeczytac raz i zrozumiec powinno wystarczyc. To jest proste.)

(duzo, przeczytac raz i zrozumiec powinno wystarczyc. To jest proste.) 39. Typy indeksowania w hurtowniach danych. (duzo, przeczytac raz i zrozumiec powinno wystarczyc. To jest proste.) Po co inne niŝ B-Tree? Bo B-Tree w hurtowniach danych jest zbyt mało efektywny. Oprócz

Bardziej szczegółowo

0.002 0 0.0048 0.0095 0.0143 0.019. t Rysunek 2: Wykres drgań podstawy wspornika u(t)

0.002 0 0.0048 0.0095 0.0143 0.019. t Rysunek 2: Wykres drgań podstawy wspornika u(t) Przykład dynamicznej analizy MES lekkiej konstrukcji wspornika w systemie ABAQUS Model 3D Opracował dr inż. Paweł Stąpór Sformułowanie problemu Wykonaj analizę 3D problemu zdefiniowanego w części pierwszej

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Traceability. matrix

Traceability. matrix Traceability matrix Radek Smilgin W testowaniu od 2002 roku Tester, test manager, konsultant Twórca testerzy.pl i mistrzostw w testowaniu Fan testowania eksploracyjnego i testowania w agile [zdjecie wikipedia:

Bardziej szczegółowo

Fixtures LED HEDRION

Fixtures LED HEDRION K A R T Y K ATA L O G O W E Fixtures LED HEDRION Oprawy lampy LED Hedrion do zastosowań profesjonalnych Fixtures LED lamps Hedrion for professional applications NATRIUM Sp. z o.o. ul. Grodziska 15, 05-870

Bardziej szczegółowo

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda.

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Dynamika Ukadów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja ukadów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Wtedy była to synchronizacja stanów periodycznych. Wiecej na ten

Bardziej szczegółowo

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP

METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH GUS I OSZACOWAŃ PROGRAMU EMEP Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Jan Cetner Kazimierz Dyguś Marta Ogonowska Jerzy Wojtatowicz METODA OGÓLNEJ OCENY STANU ŚRODO- WISKA OBSZARÓW WIEJSKICH NA PODSTAWIE INFORMACJI Z BANKU DANYCH REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo

Motywacja Podstawy. Historia Teoria 2D PhC Podsumowanie. Szymon Lis Photonics Group szymon.lis@pwr.wroc.pl C-2 p.305. Motywacja.

Motywacja Podstawy. Historia Teoria 2D PhC Podsumowanie. Szymon Lis Photonics Group szymon.lis@pwr.wroc.pl C-2 p.305. Motywacja. Politechnika Wrocławska Plan wykładu 1. 2D Kryształy Fotoniczne opis teoretyczny 2. Podstawowe informacje 3. Rys historyczny 4. Opis teoretyczny - optyka vs. elektronika - równania Maxwella Wydział Elektroniki

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING Wymiary Dimensions 500x282x89 IP40 DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO System monitoruje prawidłową pracę zainstalowanych opraw oświetlenia awaryjnego w dużych obiektach użyteczności publicznej.

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

GerbView. 20 grudnia 2015

GerbView. 20 grudnia 2015 GerbView GerbView ii 20 grudnia 2015 GerbView iii Spis treści 1 Wprowadzenie do GerbView 2 2 Główne okno programu 2 3 Top toolbar 3 4 Lewy pasek narzędzi 4 5 Polecenia menu 5 5.1 File menu.......................................................

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 01.10.2012 r.

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 01.10.2012 r. (TIM) Teleinformatyka i multimedia 1. Elementy systemu multimedialnego: organizacja i funkcje. 2. Jakość usług VoIP: metody oceny jakości, czynniki wpływające na jakość. 3. System biometryczny: schemat

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Politechnika Wrocławska Wydział Podstawowych Problemów Techniki

Politechnika Wrocławska Wydział Podstawowych Problemów Techniki Politechnika Wrocławska Wydział Podstawowych Problemów Techniki specjalność FOTONIKA 3,5-letnie studia stacjonarne I stopnia (studia inżynierskie) FIZYKA TECHNICZNA Charakterystyka wykształcenia: - dobre

Bardziej szczegółowo

OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA

OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA BIULETYN PAÑSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 456: 627 632, 2013 R. OCENA PRACY I ZASIÊGU ODDZIA YWANIA DU EGO UJÊCIA WÓD PODZIEMNYCH PO 40 LATACH U YTKOWANIA EVALUATION OF FUNCTIONING AND THE INFLUENCE

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI CELE PRZEDMIOTU

KARTA PRZEDMIOTU WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI CELE PRZEDMIOTU UWAGA! Karta przedmiotu nie jest zatwierdzona! Wydział Mechaniczny PWR KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Metody numeryczne Nazwa w języku angielskim: Numerical Methods Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

We Bring Brands to Life. for online portfolio visit www.ms-design.pl

We Bring Brands to Life. for online portfolio visit www.ms-design.pl We Bring Brands to Life for online portfolio visit www.ms-design.pl yetico producent styropianu styrofoam producer Świetliste logo zatopione w płaszczyznach plexi podkreśla innowacyjne podejście firmy

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM

Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1678 SUB Gottingen 7 217 872 263 2005 A 12193 Zbigniew H. ŻUREK BADANIA STANU FERROMAGNETYCZNYCH ELEMENTÓW MASZYN W POLU MAGNETYCZNYM GLIWICE 2005 SPIS TREŚCI Wykaz

Bardziej szczegółowo