STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ"

Transkrypt

1 I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 3(145) T.1 S ISSN Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ Rafał Mulka, Józef Szlachta Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie. Obecnie wiele zjawisk bądź procesów zachodzących w przyrodzie opisuje się za poocą odeli ateatycznych, które poagają zrozuieć dane zjawisko, jak i również uożliwiają sprawdzenie rezultatów danego procesu, bez konieczności przeprowadzania czase bardzo kosztownych badań. W przypadku biogazowni rolniczych, w których zachodzi wiele różnych procesów (np. hydroliza, etanogeneza, octanogeneza), powstało wiele kalkulatorów biogazowych i zostało opracowanych wiele odeli ateatycznych o zróżnicowany pozioie kopleksowości ujęcia procesu ferentacji. Cele pracy było dokonanie dogłębnej analizy opracowanych i znanych w literaturze odeli ateatycznych pod względe doboru paraetrów deterinujących produkcję etanu, a także sposobu oszacowania tej produkcji. Słowa kluczowe: ferentacja beztlenowa, kalkulatory biogazowe, odele ateatyczne, etan Wstęp Modelowanie procesów ferentacji beztlenowej uożliwia znalezienie odpowiedzi na pytania dotyczące przebiegu procesu powstawania etanu i tego, jakie paraetry fizykocheiczne deterinują proces. Do tej pory zostało opracowanych kilkanaście odeli, poczynając od tych najprostszych, gdzie występuje jeden czynnik sterujący, do bardziej skoplikowanych opartych na wielu paraetrach sterujących. Oprócz dogłębnej analizy procesu, odelowanie uożliwia zwiększenie efektywności uzysku biogazu i przewidywania z jak największą precyzją rezultatów, co przyczynia się też do wzrostu zainteresowania odelai ateatycznyi, opisującyi zjawiska ferentacji i hydrolizy. Mając do dyspozycji progra oparty na odelu obliczający uzysk biogazu z ieszaniny ferentacyjnej, ożna wykonać badania, nie wprowadzając fizycznie substratu do zbiorników, co oszczędziłoby czas i pieniądze. Jednocześnie ogrona złożoność całego procesu powoduje bardzo duże trudności w wykonaniu tego przedsięwzięcia. Nie bez znaczenia jest także sposób wykorzystania substratu w biogazowi, jak i również zastosowana technologia do produkcji etanu oraz wiele innych czynników.

2 Rafał Mulka, Józef Szlachta Najtrudniejszą przeszkodą, z punktu widzenia opisującego proces, są oczywiście ikroorganizy i środowisko, w jaki one się znajdują. W zasadzie każda roślina, każdy substrat jest inny. Dla przykładu kukurydza uprawniana na północy Polski, w związku z uprawianyi odianai, nawożenie oraz zróżnicowany okrese wegetacji, będzie różniła się od tej uprawianej na południu. Odienność środowiska substratowego powoduje zróżnicowanie ikroorganizów, co sprawia, że produkcja biogazu staje się nieprzewidywalna. To, co dla ludzi oże wydawać się nieszkodliwe, dla określonego gatunku bakterii oże stać się trucizną (ay wtedy do czynienia z inhibitore). Równocześnie powoduje to, że projektowanie instalacji biogazowych bardzo często jest złożone i wyaga kopleksowego spojrzenia na produkcję biogazu. Spowodowane jest to brakie wiedzy odnośnie zakłóceń występujących w biogazowniach rolniczych (Głaszczka i in., 2010). Kalkulatory biogazowe Alternatywą dla pisania odeli są tzw. kalkulatory biogazowe, które ożna znaleźć w Internecie. Służą one do obliczania uzysku biogazu z pojedynczych lub zieszanych substratów. Zazwyczaj posiadają bogatą bazę danych różnych substratów i ich właściwości. Poza ty niektóre uożliwiają wyznaczanie większej ilości paraetrów, jak oc, produkcja etanu, obciążenie objętościowe, niż niektóre odele ateatyczne (Myczko i in., 2010). Po wypełnieniu kilku (czase jednego pola) pól ożna obliczyć suę produkcji biogazu z danej ilości substratu. Niestety kalkulatory nie uożliwiają wglądu, co się dzieje w dany czasie produkcji i jak dane paraetry fizyko-cheiczne wpływają na produkcję np. etanu. Opierają się najczęściej na iloczynie suchej asy, suchej asy organicznej, ilości substratu, potencjalnej produkcji biogazu z substratu i czase zawartości procentowej etanu w wyprodukowany biogazie. Wszystkie te paraetry wyznaczane są na podstawie badań. Pozostałe czynniki, takie jak teperatura, ph, czas generacji ikroorganizów itd., nie są brane pod uwagę. Również nie zostaje wyodrębniony żaden paraetr, który decyduje o przebiegu procesu w sposób deterinujący. W zasadzie kalkulatory są przede wszystki znaczny uproszczenie probleu ferentacji. Uożliwiają jedynie wyznaczenie ostatecznej ilości etanu, biogazu, jaka powstanie w procesie ferentacji. Nie pozwalają natoiast na przeprowadzenie dokładnej analizy, przy poocy której ożna by np. sprawdzić ilość produkowanego biogazu (jego skład) w czasie. (Sławiński i in., 2012). Modele ateatyczne Modelowanie procesów zachodzących w biogazowniach rolniczych to przede wszystki dogłębna analiza i poszukiwanie czynników deterinujących przebieg powstawania biogazu. Po wyodrębnieniu istotnych paraetrów następuje proces opisywania zjawiska przy poocy równań ateatycznych. W związku z ty odel, w przeciwieństwie do przedstawionych wcześniej kalkulatorów biogazowych, jest oparty na bardzo wielu założeniach (czase jedny), ale bardzo ocno deterinujących przebieg procesów, co uożliwia dokładniejszą analizę wpływu danych paraetrów na końcowy rezultat powstawania biogazu. Jednocześnie odel ateatyczny jest bardzo często o wiele bardziej skoplikowany. 282

3 Stan wiedzy... Poniżej w ujęciu chronologiczny zostaną krótko oówione odele ateatyczne, zróżnicowane pod względe czynników wpływających na produkcję biogazu, jakie zostały znalezione w dostępnej literaturze. W 1825 roku Benjain Gopertz wyprowadził równanie uożliwiające obliczenie intensywności uieralności. Następnie zastosowano to równanie w prawie Makehaa- Gopertza, które opisuje dynaikę śiertelności populacji. Oprócz tego powyższa funkcja wykorzystywana jest w biologii, w edycynie (do opisu np. wzrostu nowotworów). Poza ty przy poocy zodyfikowanego równania Gopertza ożna obliczyć produkcję biogazu bądź też etanu (1) (Ledakowicz i in., 2010). M P e M całkowita produkcja etanu (l), P potencjalna produkcja etanu (l), R aksyalna produkcja (l dzień -1 ), λ czas trwania fazy opóźnienia (dni), t dzień eksperyentu (dni), e liczba Eulera 2,71 R ( e [ t ] 1) e P (1) W 1962 Buswell i Mueller stworzyli wspólnie odel obliczający uzysk etanu w oparciu o skład cheiczny odpadów (2). Oprócz tego odel oblicza także ilość dwutlenku węgla, który powstaje w procesie. Niestety odel nie uwzględnia wpływu bardzo ważnych paraetrów, takich jak teperatura, ph, czy czas generacji ikroorganizów (Gerber, 2008). ( b c a b c a b c CaHbOc a ) H2 O ( ) CH4 ( ) CO (2) C a H b O c asa organiczna, H 2 O woda, CO 2 dwutlenek węgla, CH 4 etan, a, b,c ilość poszczególnych cząsteczek. W 1976 Boyle zodyfikował odel Buswell i Mueller dodając do równania zawartość azotu i siarki. Niestety poza składe cheiczny odel nie uwzględnia innych paraetrów (Gerber, 2008). b c 3 d e a b c 3 d e CaHbOc Nd Se ( a ) H 2O ( ) CH a b c 3 d e ( ) CO2 dnh3 eh2s (3) 283

4 Rafał Mulka, Józef Szlachta C a H b O c N d S e asa organiczna, H 2 O woda, CO 2 dwutlenek węgla, CH 4 etan, NH 3 aoniak, H 2 S siarkowodór, a, b, c, d, e ilość poszczególnych cząsteczek. W 1978 Jewell stworzył epiryczny odel obliczający produkcję biogazu w oparciu o funkcje degradacji bioasy w trybie produkcji ciągłej (substrat dostarczany jest kilka razy na dobę). Równanie uwzględnia przepływ ulegającej biodegradacji suchej asy i głównie na jej podstawie dokonuje obliczeń produkcji biogazu na dzień (Minott, 2002): 0.5( Sb0 Sb1) BGethane HRT (4) BG ethane objętościowa produkcja biogazu na dzień. (objętość gazu wytworzonego na objętość koory ferentacyjnej dziennie ) (L ( L dzień ) -1 ), S b0 dopływ ulegającej biodegradacji suchej asy organicznej (g L -1 ), S b1 odpływ ulegającej biodegradacji suchej asy organicznej (g L -1 ), HRT hydrauliczny czas retencji (dni). Również w 1978 Chen i Hashioto napisali epiryczny odel przewidujący uzysk etanu (5). Hashioto uwzględnił tepo rozwoju ikroorganizów, które uzależnił od teperatury gnojowicy w koorze ferentacyjnej i epirycznie wyznaczonych współczynników. Poza ty został wyprowadzony bezwyiarowy współczynnik K opisujący wpływ stężenia suchej asy organicznej na produkcję biogazu. (Axaopoulos i in., 2000). B0 S0 K v (1 ) (5) HRT HRT 1 K γ v produkcja etanu (objętość etanu wytworzonego na objętość koory ferentacyjnej, dziennie ) (L CH 4 (L dzień) -1 ), B 0 najwyższa ożliwa produkcja biogazu (L ( g s..o ) -1 ), S 0 stężenie dopływającej suchej asy organicznej (g L -1 ), μ tepo rozwoju bakterii (dzień -1 ), K współczynnik bezwyiarowy, HRT hydrauliczny czas retencji (dni). Równanie opisujące tepo rozwoju bakterii stworzone w 1981 i współczynnik K opracowany w 1984 przez Hashioto: 284

5 Stan wiedzy... 0,013T 0,129 (6) T teperatura gnojowicy w koorze ferentacyjnej (od 20 o C do 60 o C) K ( 0,051 S 0 ) 06 0,0206e (7) S 0 dopływ suchej asy organicznej (g L -1 ). W 1992 Safely i Westeran znaleźli związek poiędzy produkcją etanu, a teperaturą wsadu znajdującego się na dnie koory ferentacyjnej. Następnie napisali krótkie równanie (8): (Binxin i in., 2006): B 0,216 0, T (8) B produkcja etanu na kilogra suchej asy organicznej ( 3 (kg s..o) -1 ), T teperatura substratu (gnojowicy)( o C). W 1994 został opracowany odel służący do obliczania produkcji etanu dla zakresu ezofilnego przez Tabasarana. W celu wyznaczenia produkowanego struienia generowanego biogazu wykorzystał on kinetykę rozkładu aterii organicznej i na podstawie uzyskanych wyników opracował odel wykorzystujący dwa paraetry, które deterinowały uzysk biogazu. Pierwszy paraetre jest zawartość węgla w złożu odpadów. Natoiast drugi czynnikie jest teperatura (Wandrasz i in., 2002). G 187C org (0,014( T 273) 0,28) (9) C org zawartość węgla organicznego w odpadach (kg C org t -1 ), T teperatura w złożu odpadów (K), G potencjalna produkcja biogazu z odpadów ( 3 t -1 ) G t produkcja biogazu na jednostkę odpadów ( 3 t -1 ), k współczynnik szybkości reakcji (a -1 ). k G t G(1 10 ) 10 k log0,5 (11) W 1995 Toprak opracował krótki odel ateatyczny, pozwalający obliczyć produkcję etanu z danej powierzchni substratu na podstawie epirycznego współczynnika i teperatury otaczającego powietrza (Toprak, 1995): 285

6 Rafał Mulka, Józef Szlachta 1,127 1,241( Ta ) R (12) R dzienna produkcja biogazu z danej powierzchni (L ( -2 dzień -1 )), T a teperatura otaczającego powietrza ( o C). W 1999 Hobbs opracował odel przewidujący eisję etanu i dwutlenku węgla z gnojowicy świńskiej w funkcji retencji czasu. Model nie uwzględnia żadnych innych czynników, przez co nie oże zostać wykorzystany do głębszej analizy czy obliczania produkcji etanu dla innych substratów (Binxin i in., 2006): t czas retencji (h), CH 4 asowa eisja etanu (g). CH 05t 2 0,0266t 1,04 (13) 4 W 1999 Andara i Esteban opracowali dwustopniowy odel kinetyczny, za poocą którego ożna wyznaczyć produkcję etanu z gnojowicy świńskiej. Model uwzględnia znacznie więcej czynników, takich jak koncentrację ikroorganizów, czas retencji czy stałą koórkową wydajność. Doświadczenia wykazały niewielki błąd w próbach obliczeniowych produkcji biogazu za poocą tej etody obliczeniowej (Andara i in., 1999): B X ( B0 ( Y S I ( B0 B) e B 0 0 ( t ) 0 ) e ( kt ) B produkcja etanu na kilogra gnojowicy ( 3 kg -1 ), B 0 określona produkcja etanu w nieskończony hydrauliczny czasie utrzyania ( 3 kg -1 ), X 0 początkowa koncentracja ikroorganizów (g L -1 ), Y stała koórkowa wydajność (wartość bezwyiarowa), S 0 początkowe stężenie substratu (g L -1 ), μ bakteryjne tepo wzrostu (dni -1 ), t czas (dni), k kinetyczny współczynnik (dni -1 ). W 2000 Masse i Droste przeanalizowali procesy trawienia w warunkach anaerobowych i na podstawie wyciągniętych wniosków opracowali ateatyczny odel opisujący to zjawisko w procesie rozkładu substratu w reaktorze. Badania te wprowadziły pojęcie biologicznej aktywności. Niestety w równaniu nie została uwzględniona teperatura panująca w koorze ferentacyjnej, co uożliwiłoby głębszą analizę (Masse i in., 1999). ) (14) (15) 286

7 Stan wiedzy... Q V V ( p ) CH 4 TP Q CH 4 objętościowy przepływ etanu (L d -1 ), V TP objętość jednego ola gazu (L ol -1 ), V L objętość płynu w reaktorze (L), ( p i ) Bio ziany produkcji etanu spowodowane przez aktywność biologiczną (g d - 1 ). Równanie opracowane przez Scott i Minott (2002) jest najbardziej rozbudowane i uwzględnia największą ilość czynników deterinujących proces produkcji biogazu spośród wyienionych odeli ateatycznych. Za poocą tego równania ożna, oprócz produkcji biogazu, obliczyć również całkowitą degradację podłoża. Model wykorzystuje równanie zaczerpnięte z odelu Hashioto uożliwiające opisanie tepa wzrostu ikroorganizów. Model został zweryfikowany licznyi doświadczeniai i rezultaty były bardzo dobre. Wyniki w duży procencie pokrywały się z tyi uzyskanyi doświadczalnie (Binxin i in., 2006): L i Bio 0 (16) 0,5 Ta BG [ C0 CT ( x, t)] V (17) HRT T BG produkcja biogazu na dzień (kg dni -1 ), HRT hydrauliczny czas retencji (dni), C 0 dopływ suchej asy organicznej (C 0 =0,863 s.), (kg -3 ), C t (x, t) całkowita degradacja podłoża w koorze ferentacyjnej (kg -3 ), V pojeność koory ferentacyjnej ( 3 ), T 0 stała teperatura, przy której ogą zachodzić prawidłowe procesy rozkładu substratu w koorze ferentacyjnej (K), 273,2 (K). T a C C ( x, t) t [1 e o ( t / k) ( 1/ k) K e {( V 2 ) 2 v k V t (18) ] t v [1 e ( t / k) v dzienny przepływ gnojowicy do koory ferentacyjnej ( 3 d -1 ), t aksyalny hydrauliczny czas retencji dla rozkładu w określony punkcie (dni), C 0 ilość suchej asy organicznej (kg -3 ), C t całkowita degradacja podłoża, V pojeność koory ferentacyjnej ( 3 ), K kinetyczny paraetr obliczony eksperyentalnie na podstawie równania wyprowadzonego przez Hashioto. Wartość stała 1,26: μ rozwój bakterii (na dzień) na podstawie wzoru (6) (Hashioto 1981). ]} 287

8 Produkcja etanu [l x g -1 ] Rafał Mulka, Józef Szlachta Deublein i Steinhauser opracowali w 2008 równanie uożliwiające oszacowanie potencjalnej produkcji biogazu przy założeniu, że jest znany cheiczny skład substratu (równocześnie odel uożliwia obliczenie, ile powstanie siarkowodoru i aoniaku) (Sattler, 2011): C c H h O o N n S s + yh 2 O -> xch 4 + (c - x)co 2 + nnh 3 + sh 2 S (19) 1 x (4c h 20 3n 2s) 8 1 y (4c h 20 3n 3s) 4 (20) (21) Wpływ zawartości węgla w substracie na produkcję CH 4 Tylko w trzech odelach spośród przedstawionych odeli (odel Buswell i Muelle, Boyle, Deublein i Steinhauser) został uwzględniony skład cheiczny substratu. Natoiast w żadny z odeli nie uwzględniono zawartości węgla w substracie, a pierwiastek ten decyduje deterinująco o ilości powstającego etanu. Jeżeli w substracie będzie niewielka zawartość węgla, to nawet w najbardziej sprzyjających warunkach (teperatura, ph itd.) nie powstanie duża ilość etanu. Na rysunku 1. został przedstawiony wpływ zawartości węgla i azotu na produkcję etanu, gdzie wraz ze wzroste zawartości węgla w substratach rosła produkcja etanu ,0 3,5 3,0 Zawartość azotu w substracie [%] 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0, Zawartość węgla w substracie [%] > 270 < 270 < 240 < 210 < 180 < 150 < 120 < 90 < 60 < 30 Rysunek 1. Wpływ zawartości węgla na produkcję etanu Figure 1. Ipact of coal content on ethane production 288

9 Stan wiedzy... Kolejny bardzo istotny eleente jest zawartość nierozkładalnych związków, takich jak lignina, która nie rozkłada się podczas etapu hydrolizy, ponieważ istnieje niewiele ikroorganizów, takich jak np. grzyby (Kancelista i in., 2008), które potrafią rozłożyć ligninę. W przedstawionych odelach cecha ta została uwzględniona tylko w odelu Jewell jako sucha asa organiczna ulegająca biodegradacji. Pozostałe odele ateatyczne nie uwzględniają nierozkładalnych substancji, których archeony nie przetwarzają na etan, co przekłada się na zwiększony błąd popełniany podczas szacowania potencjalnej produkcji etanu. Podsuowanie Modelowanie procesów zachodzących w biogazowniach rolniczych wyaga spojrzenia z szerszej perspektywy na przebieg procesu i uwzględnienia przede wszystki najważniejszych paraetrów, takich jak zawartość suchej asy w substracie, następnie zawartości węgla i substancji nierozkładalnych (lignina, popiół). Inforacje te uożliwiają ustalenie aksyalnej produkcji etanu przy założeniu, że pozostałe czynniki są ustalone korzystnie dla przebiegu biocheicznego rozkładu substratu. Dopiero wtedy ożna oszacowywać produkcję etanu na podstawie pozostałych paraetrów (jak np. teperatura, zawartość azotu). Równocześnie należy podkreślić, że opracowanie uniwersalnego odelu, który by obejował wszystkie substraty, jest nieożliwe ze względu na dużą ilość pierwiastków znajdujących się w substratach i ich zróżnicowany wpływ na przebieg procesu ferentacji anaerobowej. Stąd też konieczne jest pogrupowanie substratów najbardziej zbliżonych do siebie z jednoczesny uwzględnieniu inokulu, które również wpływa na produkcję etanu. Literatura Andara, A.; Rodriguez, Esteban J.M. Loas (1999). Kinetic study of the anaerobic digestion of the solid fraction of piggery slurries. Departaento de Ingenieria Quiica y del Medio Abiente, Pozyskano z: Axaopoulos, P.; Panagakis, P.; Tsavdaris, A.; Georgakakis, D. (2000). Siulation and experiental perforance of a solarheated anaerobic digester Agricultural University of Athens. Agricultural Engineering Departent, Laboratory of Far Structures Pozyskano z: Binxin, Wu Eric; Bibeau, L.; Kifle, G. Gebreedhin (2006). Three-Diensional Nuerical Siulation Model of Biogas Production for Anaerobic Digesters. ASABE Annual International Meeting Sponsored by ASABE Oregon Convention Center Portland, Oregon. Pozyskano z: Kancelista, A.; Witkowska, D. (2008). Biosynteza wybranych enzyów litycznych w podłżu zawierający odpadowe kaczany kukurydziane przez grzyby strzępkowe z rodzaju trichodera. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Pozyskano z: Gerber Mandy (2008). An analysis of available atheatical odels for anaerobic digestion of organic substances for production of biogas. Pozyskano z: Głaszczka, A.; Wardal, W.J; Roaniuk, W.; Doasiewicz, T. (2010). Biogazownie Rolnicze. Warszawa, MULTICO, ISBN:

10 Rafał Mulka, Józef Szlachta Masse, D. I.; Drost,e R. L. (1999). Coprehensive odel of anaerobic digestion of swine anure slurry in a sequencing batch reactor. Canada and Departent of Civil Engineering, University of Ottawa, Pozyskano z: Myczko, A.; Myczko, R.; Kołodziejczyk, T.; Goliowska, R.; Lenarczyk, J.; Janas, Z.; Kliber, A.; Karłowski, J.; Dolska, M. (2010). Budowa i Eksploatacja Biogazowni Rolniczych. Warszawa Poznań, Pozyskano z: Ledakowicz, S.; Kacprzak, A.; Krzystek, L. (2010). General characteristics and biocheical ethane potentials (bp) of various energy crops grown in Poland. CISA, Environental Sanitary Engineering Centre, Italy. Pozyskano z: Sattler, M. (2011). Anaerobic Processes for Waste Treatent and Energy Generation. University of Texas at Arlington United States. Pozyskano z: Sławiński, K.; Bujaczek, R.; Piskier, T. (2012). Ocena przydatności kalkulatorów biogazowni przy planowaniu budowy biogazowni rolniczej. Katedra Agroinżynierii, Katedra Biologicznych Podstaw Produkcji Rolniczej, Politechnika Koszalińska Pozyskano z: ir.ptir.org Minott S. J., (2002). Feasibility of fuel cells for energy conversion on the dairy far. Cornell University in partial fulfillent of the requireents for the degree of aster of science. Pozyskano z: citeseerx.ist.psu.edu Toprak, H. (1995). Teperature and organic loading dependency of ethane and carbon dioxide eission rates of a full-scale anaerobic waste stabilization pond. Pobrane z Wandrasz, J. W.; Landrat, M. (2002). Model ateatyczny wytwarzania biogazu w składowiskach odpadów. Pobrane z: STATE OF KNOWLEDGE CONCERNING MODELLING OF ANAEROBIC FERMENTATION PROCESSES Abstarct. Presently, any phenoena or processes taking place in the environent is described with the use of atheatical odels, which help to understand a particular phenoena as well as enable verification of results of a given process without the necessity of carrying out soeties very expensive research. In case of agricultural biogas plants, where nuerous various processes take place (e.g. hydrolysis, ethanogenesis, acetogenesis), any biogas calculators were produced and any atheatical odels of a varied level of coplexity of ferentation process perspectives were developed. The ai of the paper was to carry out thorough analysis of developed and known in the literature atheatical odels on account of selection of paraeters which deterine ethane production and the anner of assessing this production. Key words: anaerobic ferentation, biogas calculators, atheatical odels, ethane Adres do korespondencji: Rafał Mulka; e-ail: Instytut Inżynierii Rolniczej Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu ul. Chełońskiego 37/ Wrocław 290

Potencjał metanowy wybranych substratów

Potencjał metanowy wybranych substratów Nowatorska produkcja energii w biogazowni poprzez utylizację pomiotu drobiowego z zamianą substratu roślinnego na algi Potencjał metanowy wybranych substratów Monika Suchowska-Kisielewicz, Zofia Sadecka

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI PRZY PLANOWANIU BUDOWY BIOGAZOWNI ROLNICZEJ

OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI PRZY PLANOWANIU BUDOWY BIOGAZOWNI ROLNICZEJ I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2012: Z. 4(139) T.1 S. 369-375 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI

Bardziej szczegółowo

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI Witold Grzebisz Katedra Chemii Rolnej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Plan prezentacji Produkcja biogazu

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Leonard Woroncow, Ewa Wachowicz Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie modelu fermentacji beztlenowej ADM1 do estymacji produkcji metanu w bigazowniach rolniczych

Wykorzystanie modelu fermentacji beztlenowej ADM1 do estymacji produkcji metanu w bigazowniach rolniczych Wykorzystanie modelu fermentacji beztlenowej ADM1 do estymacji produkcji metanu w bigazowniach rolniczych Ireneusz Białobrzewski a, Ewa Klimiuk b, Marek Markowski a, Katarzyna Bułkowska b University of

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Mateusz Malinowski Anna Krakowiak-Bal Kraków, kwiecień 2014 r. Rządowe plany rozwoju biogazowni

Bardziej szczegółowo

Poferment z biogazowni nawozem dla rolnictwa

Poferment z biogazowni nawozem dla rolnictwa Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Dr inż. Magdalena Szymańska Poferment z biogazowni nawozem dla rolnictwa Kraków, 2013 r. Masa pofermentacyjna??? Uciążliwy odpad Cenny nawóz SUBSTRATY

Bardziej szczegółowo

MASA ATOMOWA STECHIOMETRIA

MASA ATOMOWA STECHIOMETRIA MASA ATOMOWA wzorce: J. Dalton wodór J.J. Berzelius tlen od 1961 r. skala oparta na węglu 12 { 12 98,89%; 13 1,11%} 12 6 ato 6n + 6p + 6e Jednostka asy atoowej jest to 1 / 12 asy atou węgla 12 j..a. 1

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Assesment of MSW landfill gas afluence. Wstęp.

Streszczenie. Assesment of MSW landfill gas afluence. Wstęp. Archives of Waste Management and Environmental Protection Archiwum Gospodarki Odpadami http://ago.helion.pl ISSN 1733-4381, Vol. 2 (2005), p-11-20 Prognozowanie zasobności gazowej składowisk odpadów komunalnych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Wykład 5 Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Metody utylizacji odpadów Składowanie Termiczne metody utylizacji Biodegradacja (ograniczona do biodegradowalnych) Recykling

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz

technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz BIOGAZOWNIE Rolnicze Tekst: Andrzej Głaszczka, Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk,

Bardziej szczegółowo

BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI

BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI Dr Magdalena Woźniak Politechnika Świętokrzyska Wydział Inżynierii Środowiska, Geomatyki i Energetyki Katedra Geotechniki, Geomatyki i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Inżynieria Rolnicza 8(117)/2009 KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Ewa Wachowicz, Piotr Grudziński Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy

Bardziej szczegółowo

Odwracalność przemiany chemicznej

Odwracalność przemiany chemicznej Odwracalność przemiany chemicznej Na ogół wszystkie reakcje chemiczne są odwracalne, tzn. z danych substratów tworzą się produkty, a jednocześnie produkty reakcji ulegają rozkładowi na substraty. Fakt

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej Warsztaty: Propagowanie rozwoju Planu Działań na rzecz Zrównoważonego Wykorzystania Energii w Wielkopolsce 17-18 października 2012 roku, Poznań Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej dr

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Biologiczne metody przedłużania eksploatacji biogazu wysypiskowego w celach energetycznych na przykładzie składowiska odpadów komunalnych Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Czy Polskę

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra*

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 47, 2011 r. Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* OCENA EFEKTYWNOŚCI PROCESU SKOJARZONEJ FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH ORAZ ODPADÓW TŁUSZCZOWYCH NA PRZYKŁADZIE

Bardziej szczegółowo

FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA

FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA Fizyka - cząsteczkowa Dział fizyki badający budowę i własności aterii przy założeniu, że każde ciało składa się z dużej liczby bardzo ałych cząsteczek. Cząsteczki te

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Automatyka zastosowania, metody i narzędzia, perspektywy Synteza systemów sterowania z wykorzystaniem regulatorów

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych

Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych Jacek Dach, Andrzej Lewicki Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Biogaz z odpadów jako alternatywne paliwo dla pojazdów. Biogas from wastes as an alternative fuel for vehicles

Biogaz z odpadów jako alternatywne paliwo dla pojazdów. Biogas from wastes as an alternative fuel for vehicles Biogaz z odpadów jako alternatywne paliwo dla pojazdów Biogas from wastes as an alternative fuel for vehicles mgr inż. Wacław Bilnicki mgr inż. Michał Księżakowski PGNiG Energia S.A. prof. dr hab. inż.

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia. Biogaz rolniczy produkcja i wykorzystanie Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.pl Cele Mazowieckiej

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

November 21 23, 2012

November 21 23, 2012 November 21 23, 2012 Energy and waste management in agricultural biogas plants Albert Stęchlicki BBI Zeneris NFI S.A. (Poland) Forum is part financed by Podlaskie Region Produkcja energii i zagospodarowanie

Bardziej szczegółowo

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 2. W pewnej chwili szybkość powstawania produktu C w reakcji: 2A + B 4C wynosiła 6 [mol/dm

Bardziej szczegółowo

ILOŚĆ WYTWORZONEGO BIOGAZU PODCZAS FERMENTACJI BEZTLENOWEJ W ZALEŻNOŚCI OD WYSOKOŚCI CHZT W ŚCIEKACH SUROWYCH WYBRANEGO BROWARU

ILOŚĆ WYTWORZONEGO BIOGAZU PODCZAS FERMENTACJI BEZTLENOWEJ W ZALEŻNOŚCI OD WYSOKOŚCI CHZT W ŚCIEKACH SUROWYCH WYBRANEGO BROWARU INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr I/1/2015, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 153 161 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco.2015.1.1.013

Bardziej szczegółowo

Hybrydowy reaktor fermentacyjny ogrzewany promieniowaniem mikrofalowym

Hybrydowy reaktor fermentacyjny ogrzewany promieniowaniem mikrofalowym PROGRAM STRATEGICZNY ZAAWANSOWANE TECHNOLOGIE POZYSKIWANIA ENERGII ZADANIE NR 4 Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych Hybrydowy reaktor

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE UZYSKU BIOGAZU Z TRZECH RODZAJÓW KISZONEK: Z KUKURYDZY, LUCERNY I TRAWY*

PORÓWNANIE UZYSKU BIOGAZU Z TRZECH RODZAJÓW KISZONEK: Z KUKURYDZY, LUCERNY I TRAWY* Inżynieria Rolnicza 9(134)/2011 PORÓWNANIE UZYSKU BIOGAZU Z TRZECH RODZAJÓW KISZONEK: Z KUKURYDZY, LUCERNY I TRAWY* Małgorzata Fugol, Hubert Prask Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych I. Reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne 1. Układ i otoczenie Układ - ogół substancji

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu z pomiotu drobiowego i ko-substratów

Produkcja biogazu z pomiotu drobiowego i ko-substratów Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach Programu Gekon Generator Koncepcji Ekologicznych Produkcja biogazu

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1 Hydroliza soli 1 1 Hydroliza soli Niektóre sole, rozpuszczone w wodzie, reagują z cząsteczkami rozpuszczalnika. Reakcja ta nosi miano hydrolizy. Reakcję hydrolizy soli o wzorze BA, można schematycznie

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni BioEnergy Farm Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni Olsztyn 14/12/2012 Marek Amrozy zakres merytoryczny oparty na materiałach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli XIII 1. Wprowadzenie 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw 1 1.2. Definicja biomasy 3 1.3. Metody konwersji biomasy w biopaliwa 3 1.4. Biopaliwa 1. i 2. generacji

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

Bałtyckie Forum Biogazu

Bałtyckie Forum Biogazu Bałtyckie Forum Biogazu - 2012 Dwustadialny bioreaktor do wytwarzania biogazu A.G.Chmielewski, J.Usidus, J.Palige, O.K.Roubinek, M.K.Zalewski 17 18 września 2012 1 Proces fermentacji metanowej może być

Bardziej szczegółowo

III. TREŚCI NAUCZANIA

III. TREŚCI NAUCZANIA 72 S t r o n a Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej matematyka 1.7. Stosuje obliczenia na liczbach wymiernych do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym do zmiany jednostek.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Podstawowe informacje na temat technologii wytwarzania biogazu rolniczego Andrzej Curkowski Instytut Energetyki

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE

BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE dr inż. Iwona Kuczyńska Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica

Bardziej szczegółowo

OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ

OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ Inżynieria Rolnicza 9(107)/08 OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ Ignacy Niedziółka, Mariusz Szymanek, Andrzej Zuchniarz Katedra Maszynoznawstwa Rolniczego, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej

Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej POMCERT Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej Wetlands, Algae and Biogas a southern Baltic Sea eutrophicaton

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Jacek Dach, Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu KONFERENCJA Nowatorska produkcja energii

Bardziej szczegółowo

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail:

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail: 1 FERMAWAY AB Adres: Gyllerogatan 4 SE-233 51 SVEDALA, SZWECJA Tel. Polska 022 219 57 33 (Warszawa) Tel. com + 46 736 77 58 55 (Anna Izdebski) uzdatnia wodę przyjaznymi środowisku metodami napowietrzania,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 20 fizyka Kartoteka fizyka Czynność sprawdzane w zadaniu doświadczalne przekrojowe szczegółowe Liczba rozpoznaje sposób wyznaczania masy

Bardziej szczegółowo

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH ADSORPCJA

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH ADSORPCJA KIiChŚ PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH Ćwiczenie nr ADSORPCJA Cel ćwiczenia Cele ćwiczenia jest wyznaczenie izoter adsorpcji kwasu octowego na węglu aktywny. Wprowadzenie Adsorpcja jest

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ UZYSKU BIOGAZU Z SORGO CUKROWEGO (SORGHUM BICOLOR) ODMIANY RÓD J1052

POTENCJAŁ UZYSKU BIOGAZU Z SORGO CUKROWEGO (SORGHUM BICOLOR) ODMIANY RÓD J1052 I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 4(147) T.1 S. 291-299 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org POTENCJAŁ UZYSKU BIOGAZU Z SORGO CUKROWEGO

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Eleenty odelowania ateatycznego Systey kolejkowe. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ RZYKŁAD KOLEJKI N(t) długość kolejki w chwili t T i czas obsługi i-tego klienta Do okienka

Bardziej szczegółowo

Obliczenia chemiczne

Obliczenia chemiczne strona 1/8 Obliczenia chemiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Wagowe stosunki stechiometryczne w związkach chemicznych i reakcjach chemicznych masa atomowa

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Biogazownie rolnicze w Polsce doświadczenia z wdrażania i eksploatacji instalacji

Biogazownie rolnicze w Polsce doświadczenia z wdrażania i eksploatacji instalacji Biogazownie rolnicze w Polsce doświadczenia z wdrażania i eksploatacji instalacji Lech Ciurzyński Wiceprezes Zarządu DGA Energia Sp. z o.o. Kielce, 12 marca 2010 r. Program prezentacji I. Co to jest biogazownia?

Bardziej szczegółowo

Mikrotechnologie biogazowe i ogniwa paliwowe dla mleczarstwa

Mikrotechnologie biogazowe i ogniwa paliwowe dla mleczarstwa Mikrotechnologie biogazowe i ogniwa paliwowe dla mleczarstwa. Prof. dr hab. inż. Wojciech Wolf Dr hab. inż. Marcin Bizukojć, prof. PŁ Dr inż. Maciej Sibiński Mgr inż. Anna Kacprzak Mgr inż. Karina Michalska

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE www.ruse-europe.org Efektywna gospodarka odpadami to zintegrowany system, który opiera się na zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla doradców rolnych

Szkolenie dla doradców rolnych Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Przegląd dostępnych technologii biogazowych Dariusz Wiącek

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

X / \ Y Y Y Z / \ W W ... imię i nazwisko,nazwa szkoły, miasto

X / \ Y Y Y Z / \ W W ... imię i nazwisko,nazwa szkoły, miasto Zadanie 1. (3 pkt) Nadtlenek litu (Li 2 O 2 ) jest ciałem stałym, występującym w temperaturze pokojowej w postaci białych kryształów. Stosowany jest w oczyszczaczach powietrza, gdzie ważna jest waga użytego

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SUBSTYTUCJI ENERGII PIERWOTNEJ ENERGIĄ ODNAWIALNĄ Z ODPADOWEJ BIOMASY W WYBRANYM GOSPODARSTWIE ROLNYM

KONCEPCJA SUBSTYTUCJI ENERGII PIERWOTNEJ ENERGIĄ ODNAWIALNĄ Z ODPADOWEJ BIOMASY W WYBRANYM GOSPODARSTWIE ROLNYM Inżynieria Rolnicza 7(95)/2007 KONCEPCJA SUBSTYTUCJI ENERGII PIERWOTNEJ ENERGIĄ ODNAWIALNĄ Z ODPADOWEJ BIOMASY W WYBRANYM GOSPODARSTWIE ROLNYM Jacek Bieranowski, Tomasz Olkowski Katedra Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

METODA WARTOŚCIOWANIA PARAMETRÓW PROCESU PLANOWEGO OBSŁUGIWANIA TECHNICZNEGO MASZYN ROLNICZYCH

METODA WARTOŚCIOWANIA PARAMETRÓW PROCESU PLANOWEGO OBSŁUGIWANIA TECHNICZNEGO MASZYN ROLNICZYCH Inżynieria Rolnicza 7(125)/2010 METODA WARTOŚCIOWANIA PARAMETRÓW PROCESU PLANOWEGO OBSŁUGIWANIA TECHNICZNEGO MASZYN ROLNICZYCH Zenon Grześ Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA WRAZ Z PUNKTACJĄ Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania po

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu Komory fermentacyjne Faza ciekła: Pozostałość pofermentacyjna - związki

Bardziej szczegółowo

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej dr inż. Magdalena Król Spotkanie Regionalne- Warsztaty w projekcie Energyregion, Wrocław 18.02.2013 1-3 Biomasa- źródła i charakterystyka 4 Biomasa jako

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami organicznymi doświadczenia Norweskie

Gospodarka odpadami organicznymi doświadczenia Norweskie Gospodarka odpadami organicznymi doświadczenia Norweskie Bjarne Paulsrud, Beata Szatkowska Aquateam COWI AS 15.05.2014 Arłamów 44 Zjazdu Krajowego Forum Dyrektorów Zakładów Oczyszczania Miast 1 Odpady

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE

MATERIAŁY SZKOLENIOWE POLSKIE TOWARZYSTWO BIOMASY MATERIAŁY SZKOLENIOWE Tytuł szkolenia Monitoring skuteczności funkcjonowania instalacji agroenergetycznych oraz efektywności energetycznego wykorzystania surowców w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa.

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. ele konkursu: - kształtowanie postaw proekologicznych i prozdrowotnych. - rozwijanie zainteresowań przyrodniczych i chemicznych uczniów. - kształcenie

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie prof. dr hab. Tadeusz Filipek, dr Monika Skowrońska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie 1 Prognozowany wzrost: produkcji zbóż, światowej populacji ludności, zużycia nawozów i areałów rolniczych [adapted

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY ROLINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W pracy oszacowano potencjał energetyczny biomasy rolinnej pozyskiwanej z produkcji rolniczej,

Bardziej szczegółowo

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii NIEMIECKIE I DUŃSKIE SYSTEMY BIOGAZOWE A MOŻLIWOŚCI ROZWOJU RYNKU BIOGAZOWEGO W POLSCE dr hab. inż.

Bardziej szczegółowo

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej OTRZYMYWANIE PALIWA GAZOWEGO NA DRODZE ZGAZOWANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej Dlaczego termiczne przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE

BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 BŁĘDY OKREŚLANIA MASY KOŃCOWEJ W ZAKŁADACH SUSZARNICZYCH WYKORZYSTUJĄC METODY LABORATORYJNE Zbigniew Zdrojewski, Stanisław Peroń, Mariusz Surma Instytut Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany Węgiel Aktywny GAC (GAC - ang. Granular Activated Carbon) jest wysoce wydajnym medium filtracyjnym.

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA CHEMICZNA JAKO NAUKA STOSOWANA GENEZA NOWEGO PROCESU TECHNOLOGICZNEGO CHEMICZNA KONCEPCJA PROCESU

TECHNOLOGIA CHEMICZNA JAKO NAUKA STOSOWANA GENEZA NOWEGO PROCESU TECHNOLOGICZNEGO CHEMICZNA KONCEPCJA PROCESU PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓŁNEJ wykład 1 TECHNOLOGIA CHEMICZNA JAKO NAUKA STOSOWANA GENEZA NOWEGO PROCESU TECHNOLOGICZNEGO CHEMICZNA KONCEPCJA PROCESU Technologia chemiczna - definicja Technologia chemiczna

Bardziej szczegółowo

Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej w Bałdach

Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej w Bałdach Zadanie 1.5. Kondycjonowanie wsadu biomasy do zgazowania w celu optymalizacji technologii produkcji metanu i wodoru w procesie fermentacyjnym Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej

Bardziej szczegółowo

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Inżynieria Rolnicza 13/2006 Zenon Grześ, Ireneusz Kowalik Instytut Inżynierii Rolniczej Akademia Rolnicza w Poznaniu KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Centrum Innowacji Edoradca Sp. z o.o S.K.

Centrum Innowacji Edoradca Sp. z o.o S.K. Centrum Innowacji Edoradca Sp. z o.o S.K. Tworzymy dla Ciebie innowacyjne rozwiązania technologiczne dopasowane do Twoich potrzeb O NAS Od momentu utworzenia, Centrum Innowacji EDORADCA, odgrywa istotną

Bardziej szczegółowo

Urządzenie do rozkładu termicznego odpadów organicznych WGW-8 EU

Urządzenie do rozkładu termicznego odpadów organicznych WGW-8 EU GREEN ENERGY POLAND Sp. z o.o. Urządzenie do rozkładu termicznego odpadów organicznych WGW-8 EU dr hab. inż. Andrzej Wojciechowski e-mail: andrzej.wojciechowski@imp.edu.pl www.imp.edu.pl Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób jednoczesnego wytwarzania wodoru i biogazu oraz instalacja do jednoczesnego wytwarzania wodoru i biogazu

PL B1. Sposób jednoczesnego wytwarzania wodoru i biogazu oraz instalacja do jednoczesnego wytwarzania wodoru i biogazu PL 217057 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217057 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 394317 (22) Data zgłoszenia: 23.03.2011 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 4(102)/2008 WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

3. Badanie kinetyki enzymów

3. Badanie kinetyki enzymów 3. Badanie kinetyki enzymów Przy stałym stężeniu enzymu, a przy zmieniającym się początkowym stężeniu substratu, zmiany szybkości reakcji katalizy, wyrażonej jako liczba moli substratu przetworzonego w

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Sympozjum Metanizacja gospodarki na rzecz proinnowacyjnego rozwoju Dolnego Śląska Dolnośląskie Centrum Zaawansowanych

Bardziej szczegółowo