STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ"

Transkrypt

1 I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2013: Z. 3(145) T.1 S ISSN Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej STAN WIEDZY ODNOŚNIE MODELOWANIA PROCESÓW FERMENTACJI ANAEROBOWEJ Rafał Mulka, Józef Szlachta Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie. Obecnie wiele zjawisk bądź procesów zachodzących w przyrodzie opisuje się za poocą odeli ateatycznych, które poagają zrozuieć dane zjawisko, jak i również uożliwiają sprawdzenie rezultatów danego procesu, bez konieczności przeprowadzania czase bardzo kosztownych badań. W przypadku biogazowni rolniczych, w których zachodzi wiele różnych procesów (np. hydroliza, etanogeneza, octanogeneza), powstało wiele kalkulatorów biogazowych i zostało opracowanych wiele odeli ateatycznych o zróżnicowany pozioie kopleksowości ujęcia procesu ferentacji. Cele pracy było dokonanie dogłębnej analizy opracowanych i znanych w literaturze odeli ateatycznych pod względe doboru paraetrów deterinujących produkcję etanu, a także sposobu oszacowania tej produkcji. Słowa kluczowe: ferentacja beztlenowa, kalkulatory biogazowe, odele ateatyczne, etan Wstęp Modelowanie procesów ferentacji beztlenowej uożliwia znalezienie odpowiedzi na pytania dotyczące przebiegu procesu powstawania etanu i tego, jakie paraetry fizykocheiczne deterinują proces. Do tej pory zostało opracowanych kilkanaście odeli, poczynając od tych najprostszych, gdzie występuje jeden czynnik sterujący, do bardziej skoplikowanych opartych na wielu paraetrach sterujących. Oprócz dogłębnej analizy procesu, odelowanie uożliwia zwiększenie efektywności uzysku biogazu i przewidywania z jak największą precyzją rezultatów, co przyczynia się też do wzrostu zainteresowania odelai ateatycznyi, opisującyi zjawiska ferentacji i hydrolizy. Mając do dyspozycji progra oparty na odelu obliczający uzysk biogazu z ieszaniny ferentacyjnej, ożna wykonać badania, nie wprowadzając fizycznie substratu do zbiorników, co oszczędziłoby czas i pieniądze. Jednocześnie ogrona złożoność całego procesu powoduje bardzo duże trudności w wykonaniu tego przedsięwzięcia. Nie bez znaczenia jest także sposób wykorzystania substratu w biogazowi, jak i również zastosowana technologia do produkcji etanu oraz wiele innych czynników.

2 Rafał Mulka, Józef Szlachta Najtrudniejszą przeszkodą, z punktu widzenia opisującego proces, są oczywiście ikroorganizy i środowisko, w jaki one się znajdują. W zasadzie każda roślina, każdy substrat jest inny. Dla przykładu kukurydza uprawniana na północy Polski, w związku z uprawianyi odianai, nawożenie oraz zróżnicowany okrese wegetacji, będzie różniła się od tej uprawianej na południu. Odienność środowiska substratowego powoduje zróżnicowanie ikroorganizów, co sprawia, że produkcja biogazu staje się nieprzewidywalna. To, co dla ludzi oże wydawać się nieszkodliwe, dla określonego gatunku bakterii oże stać się trucizną (ay wtedy do czynienia z inhibitore). Równocześnie powoduje to, że projektowanie instalacji biogazowych bardzo często jest złożone i wyaga kopleksowego spojrzenia na produkcję biogazu. Spowodowane jest to brakie wiedzy odnośnie zakłóceń występujących w biogazowniach rolniczych (Głaszczka i in., 2010). Kalkulatory biogazowe Alternatywą dla pisania odeli są tzw. kalkulatory biogazowe, które ożna znaleźć w Internecie. Służą one do obliczania uzysku biogazu z pojedynczych lub zieszanych substratów. Zazwyczaj posiadają bogatą bazę danych różnych substratów i ich właściwości. Poza ty niektóre uożliwiają wyznaczanie większej ilości paraetrów, jak oc, produkcja etanu, obciążenie objętościowe, niż niektóre odele ateatyczne (Myczko i in., 2010). Po wypełnieniu kilku (czase jednego pola) pól ożna obliczyć suę produkcji biogazu z danej ilości substratu. Niestety kalkulatory nie uożliwiają wglądu, co się dzieje w dany czasie produkcji i jak dane paraetry fizyko-cheiczne wpływają na produkcję np. etanu. Opierają się najczęściej na iloczynie suchej asy, suchej asy organicznej, ilości substratu, potencjalnej produkcji biogazu z substratu i czase zawartości procentowej etanu w wyprodukowany biogazie. Wszystkie te paraetry wyznaczane są na podstawie badań. Pozostałe czynniki, takie jak teperatura, ph, czas generacji ikroorganizów itd., nie są brane pod uwagę. Również nie zostaje wyodrębniony żaden paraetr, który decyduje o przebiegu procesu w sposób deterinujący. W zasadzie kalkulatory są przede wszystki znaczny uproszczenie probleu ferentacji. Uożliwiają jedynie wyznaczenie ostatecznej ilości etanu, biogazu, jaka powstanie w procesie ferentacji. Nie pozwalają natoiast na przeprowadzenie dokładnej analizy, przy poocy której ożna by np. sprawdzić ilość produkowanego biogazu (jego skład) w czasie. (Sławiński i in., 2012). Modele ateatyczne Modelowanie procesów zachodzących w biogazowniach rolniczych to przede wszystki dogłębna analiza i poszukiwanie czynników deterinujących przebieg powstawania biogazu. Po wyodrębnieniu istotnych paraetrów następuje proces opisywania zjawiska przy poocy równań ateatycznych. W związku z ty odel, w przeciwieństwie do przedstawionych wcześniej kalkulatorów biogazowych, jest oparty na bardzo wielu założeniach (czase jedny), ale bardzo ocno deterinujących przebieg procesów, co uożliwia dokładniejszą analizę wpływu danych paraetrów na końcowy rezultat powstawania biogazu. Jednocześnie odel ateatyczny jest bardzo często o wiele bardziej skoplikowany. 282

3 Stan wiedzy... Poniżej w ujęciu chronologiczny zostaną krótko oówione odele ateatyczne, zróżnicowane pod względe czynników wpływających na produkcję biogazu, jakie zostały znalezione w dostępnej literaturze. W 1825 roku Benjain Gopertz wyprowadził równanie uożliwiające obliczenie intensywności uieralności. Następnie zastosowano to równanie w prawie Makehaa- Gopertza, które opisuje dynaikę śiertelności populacji. Oprócz tego powyższa funkcja wykorzystywana jest w biologii, w edycynie (do opisu np. wzrostu nowotworów). Poza ty przy poocy zodyfikowanego równania Gopertza ożna obliczyć produkcję biogazu bądź też etanu (1) (Ledakowicz i in., 2010). M P e M całkowita produkcja etanu (l), P potencjalna produkcja etanu (l), R aksyalna produkcja (l dzień -1 ), λ czas trwania fazy opóźnienia (dni), t dzień eksperyentu (dni), e liczba Eulera 2,71 R ( e [ t ] 1) e P (1) W 1962 Buswell i Mueller stworzyli wspólnie odel obliczający uzysk etanu w oparciu o skład cheiczny odpadów (2). Oprócz tego odel oblicza także ilość dwutlenku węgla, który powstaje w procesie. Niestety odel nie uwzględnia wpływu bardzo ważnych paraetrów, takich jak teperatura, ph, czy czas generacji ikroorganizów (Gerber, 2008). ( b c a b c a b c CaHbOc a ) H2 O ( ) CH4 ( ) CO (2) C a H b O c asa organiczna, H 2 O woda, CO 2 dwutlenek węgla, CH 4 etan, a, b,c ilość poszczególnych cząsteczek. W 1976 Boyle zodyfikował odel Buswell i Mueller dodając do równania zawartość azotu i siarki. Niestety poza składe cheiczny odel nie uwzględnia innych paraetrów (Gerber, 2008). b c 3 d e a b c 3 d e CaHbOc Nd Se ( a ) H 2O ( ) CH a b c 3 d e ( ) CO2 dnh3 eh2s (3) 283

4 Rafał Mulka, Józef Szlachta C a H b O c N d S e asa organiczna, H 2 O woda, CO 2 dwutlenek węgla, CH 4 etan, NH 3 aoniak, H 2 S siarkowodór, a, b, c, d, e ilość poszczególnych cząsteczek. W 1978 Jewell stworzył epiryczny odel obliczający produkcję biogazu w oparciu o funkcje degradacji bioasy w trybie produkcji ciągłej (substrat dostarczany jest kilka razy na dobę). Równanie uwzględnia przepływ ulegającej biodegradacji suchej asy i głównie na jej podstawie dokonuje obliczeń produkcji biogazu na dzień (Minott, 2002): 0.5( Sb0 Sb1) BGethane HRT (4) BG ethane objętościowa produkcja biogazu na dzień. (objętość gazu wytworzonego na objętość koory ferentacyjnej dziennie ) (L ( L dzień ) -1 ), S b0 dopływ ulegającej biodegradacji suchej asy organicznej (g L -1 ), S b1 odpływ ulegającej biodegradacji suchej asy organicznej (g L -1 ), HRT hydrauliczny czas retencji (dni). Również w 1978 Chen i Hashioto napisali epiryczny odel przewidujący uzysk etanu (5). Hashioto uwzględnił tepo rozwoju ikroorganizów, które uzależnił od teperatury gnojowicy w koorze ferentacyjnej i epirycznie wyznaczonych współczynników. Poza ty został wyprowadzony bezwyiarowy współczynnik K opisujący wpływ stężenia suchej asy organicznej na produkcję biogazu. (Axaopoulos i in., 2000). B0 S0 K v (1 ) (5) HRT HRT 1 K γ v produkcja etanu (objętość etanu wytworzonego na objętość koory ferentacyjnej, dziennie ) (L CH 4 (L dzień) -1 ), B 0 najwyższa ożliwa produkcja biogazu (L ( g s..o ) -1 ), S 0 stężenie dopływającej suchej asy organicznej (g L -1 ), μ tepo rozwoju bakterii (dzień -1 ), K współczynnik bezwyiarowy, HRT hydrauliczny czas retencji (dni). Równanie opisujące tepo rozwoju bakterii stworzone w 1981 i współczynnik K opracowany w 1984 przez Hashioto: 284

5 Stan wiedzy... 0,013T 0,129 (6) T teperatura gnojowicy w koorze ferentacyjnej (od 20 o C do 60 o C) K ( 0,051 S 0 ) 06 0,0206e (7) S 0 dopływ suchej asy organicznej (g L -1 ). W 1992 Safely i Westeran znaleźli związek poiędzy produkcją etanu, a teperaturą wsadu znajdującego się na dnie koory ferentacyjnej. Następnie napisali krótkie równanie (8): (Binxin i in., 2006): B 0,216 0, T (8) B produkcja etanu na kilogra suchej asy organicznej ( 3 (kg s..o) -1 ), T teperatura substratu (gnojowicy)( o C). W 1994 został opracowany odel służący do obliczania produkcji etanu dla zakresu ezofilnego przez Tabasarana. W celu wyznaczenia produkowanego struienia generowanego biogazu wykorzystał on kinetykę rozkładu aterii organicznej i na podstawie uzyskanych wyników opracował odel wykorzystujący dwa paraetry, które deterinowały uzysk biogazu. Pierwszy paraetre jest zawartość węgla w złożu odpadów. Natoiast drugi czynnikie jest teperatura (Wandrasz i in., 2002). G 187C org (0,014( T 273) 0,28) (9) C org zawartość węgla organicznego w odpadach (kg C org t -1 ), T teperatura w złożu odpadów (K), G potencjalna produkcja biogazu z odpadów ( 3 t -1 ) G t produkcja biogazu na jednostkę odpadów ( 3 t -1 ), k współczynnik szybkości reakcji (a -1 ). k G t G(1 10 ) 10 k log0,5 (11) W 1995 Toprak opracował krótki odel ateatyczny, pozwalający obliczyć produkcję etanu z danej powierzchni substratu na podstawie epirycznego współczynnika i teperatury otaczającego powietrza (Toprak, 1995): 285

6 Rafał Mulka, Józef Szlachta 1,127 1,241( Ta ) R (12) R dzienna produkcja biogazu z danej powierzchni (L ( -2 dzień -1 )), T a teperatura otaczającego powietrza ( o C). W 1999 Hobbs opracował odel przewidujący eisję etanu i dwutlenku węgla z gnojowicy świńskiej w funkcji retencji czasu. Model nie uwzględnia żadnych innych czynników, przez co nie oże zostać wykorzystany do głębszej analizy czy obliczania produkcji etanu dla innych substratów (Binxin i in., 2006): t czas retencji (h), CH 4 asowa eisja etanu (g). CH 05t 2 0,0266t 1,04 (13) 4 W 1999 Andara i Esteban opracowali dwustopniowy odel kinetyczny, za poocą którego ożna wyznaczyć produkcję etanu z gnojowicy świńskiej. Model uwzględnia znacznie więcej czynników, takich jak koncentrację ikroorganizów, czas retencji czy stałą koórkową wydajność. Doświadczenia wykazały niewielki błąd w próbach obliczeniowych produkcji biogazu za poocą tej etody obliczeniowej (Andara i in., 1999): B X ( B0 ( Y S I ( B0 B) e B 0 0 ( t ) 0 ) e ( kt ) B produkcja etanu na kilogra gnojowicy ( 3 kg -1 ), B 0 określona produkcja etanu w nieskończony hydrauliczny czasie utrzyania ( 3 kg -1 ), X 0 początkowa koncentracja ikroorganizów (g L -1 ), Y stała koórkowa wydajność (wartość bezwyiarowa), S 0 początkowe stężenie substratu (g L -1 ), μ bakteryjne tepo wzrostu (dni -1 ), t czas (dni), k kinetyczny współczynnik (dni -1 ). W 2000 Masse i Droste przeanalizowali procesy trawienia w warunkach anaerobowych i na podstawie wyciągniętych wniosków opracowali ateatyczny odel opisujący to zjawisko w procesie rozkładu substratu w reaktorze. Badania te wprowadziły pojęcie biologicznej aktywności. Niestety w równaniu nie została uwzględniona teperatura panująca w koorze ferentacyjnej, co uożliwiłoby głębszą analizę (Masse i in., 1999). ) (14) (15) 286

7 Stan wiedzy... Q V V ( p ) CH 4 TP Q CH 4 objętościowy przepływ etanu (L d -1 ), V TP objętość jednego ola gazu (L ol -1 ), V L objętość płynu w reaktorze (L), ( p i ) Bio ziany produkcji etanu spowodowane przez aktywność biologiczną (g d - 1 ). Równanie opracowane przez Scott i Minott (2002) jest najbardziej rozbudowane i uwzględnia największą ilość czynników deterinujących proces produkcji biogazu spośród wyienionych odeli ateatycznych. Za poocą tego równania ożna, oprócz produkcji biogazu, obliczyć również całkowitą degradację podłoża. Model wykorzystuje równanie zaczerpnięte z odelu Hashioto uożliwiające opisanie tepa wzrostu ikroorganizów. Model został zweryfikowany licznyi doświadczeniai i rezultaty były bardzo dobre. Wyniki w duży procencie pokrywały się z tyi uzyskanyi doświadczalnie (Binxin i in., 2006): L i Bio 0 (16) 0,5 Ta BG [ C0 CT ( x, t)] V (17) HRT T BG produkcja biogazu na dzień (kg dni -1 ), HRT hydrauliczny czas retencji (dni), C 0 dopływ suchej asy organicznej (C 0 =0,863 s.), (kg -3 ), C t (x, t) całkowita degradacja podłoża w koorze ferentacyjnej (kg -3 ), V pojeność koory ferentacyjnej ( 3 ), T 0 stała teperatura, przy której ogą zachodzić prawidłowe procesy rozkładu substratu w koorze ferentacyjnej (K), 273,2 (K). T a C C ( x, t) t [1 e o ( t / k) ( 1/ k) K e {( V 2 ) 2 v k V t (18) ] t v [1 e ( t / k) v dzienny przepływ gnojowicy do koory ferentacyjnej ( 3 d -1 ), t aksyalny hydrauliczny czas retencji dla rozkładu w określony punkcie (dni), C 0 ilość suchej asy organicznej (kg -3 ), C t całkowita degradacja podłoża, V pojeność koory ferentacyjnej ( 3 ), K kinetyczny paraetr obliczony eksperyentalnie na podstawie równania wyprowadzonego przez Hashioto. Wartość stała 1,26: μ rozwój bakterii (na dzień) na podstawie wzoru (6) (Hashioto 1981). ]} 287

8 Produkcja etanu [l x g -1 ] Rafał Mulka, Józef Szlachta Deublein i Steinhauser opracowali w 2008 równanie uożliwiające oszacowanie potencjalnej produkcji biogazu przy założeniu, że jest znany cheiczny skład substratu (równocześnie odel uożliwia obliczenie, ile powstanie siarkowodoru i aoniaku) (Sattler, 2011): C c H h O o N n S s + yh 2 O -> xch 4 + (c - x)co 2 + nnh 3 + sh 2 S (19) 1 x (4c h 20 3n 2s) 8 1 y (4c h 20 3n 3s) 4 (20) (21) Wpływ zawartości węgla w substracie na produkcję CH 4 Tylko w trzech odelach spośród przedstawionych odeli (odel Buswell i Muelle, Boyle, Deublein i Steinhauser) został uwzględniony skład cheiczny substratu. Natoiast w żadny z odeli nie uwzględniono zawartości węgla w substracie, a pierwiastek ten decyduje deterinująco o ilości powstającego etanu. Jeżeli w substracie będzie niewielka zawartość węgla, to nawet w najbardziej sprzyjających warunkach (teperatura, ph itd.) nie powstanie duża ilość etanu. Na rysunku 1. został przedstawiony wpływ zawartości węgla i azotu na produkcję etanu, gdzie wraz ze wzroste zawartości węgla w substratach rosła produkcja etanu ,0 3,5 3,0 Zawartość azotu w substracie [%] 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0, Zawartość węgla w substracie [%] > 270 < 270 < 240 < 210 < 180 < 150 < 120 < 90 < 60 < 30 Rysunek 1. Wpływ zawartości węgla na produkcję etanu Figure 1. Ipact of coal content on ethane production 288

9 Stan wiedzy... Kolejny bardzo istotny eleente jest zawartość nierozkładalnych związków, takich jak lignina, która nie rozkłada się podczas etapu hydrolizy, ponieważ istnieje niewiele ikroorganizów, takich jak np. grzyby (Kancelista i in., 2008), które potrafią rozłożyć ligninę. W przedstawionych odelach cecha ta została uwzględniona tylko w odelu Jewell jako sucha asa organiczna ulegająca biodegradacji. Pozostałe odele ateatyczne nie uwzględniają nierozkładalnych substancji, których archeony nie przetwarzają na etan, co przekłada się na zwiększony błąd popełniany podczas szacowania potencjalnej produkcji etanu. Podsuowanie Modelowanie procesów zachodzących w biogazowniach rolniczych wyaga spojrzenia z szerszej perspektywy na przebieg procesu i uwzględnienia przede wszystki najważniejszych paraetrów, takich jak zawartość suchej asy w substracie, następnie zawartości węgla i substancji nierozkładalnych (lignina, popiół). Inforacje te uożliwiają ustalenie aksyalnej produkcji etanu przy założeniu, że pozostałe czynniki są ustalone korzystnie dla przebiegu biocheicznego rozkładu substratu. Dopiero wtedy ożna oszacowywać produkcję etanu na podstawie pozostałych paraetrów (jak np. teperatura, zawartość azotu). Równocześnie należy podkreślić, że opracowanie uniwersalnego odelu, który by obejował wszystkie substraty, jest nieożliwe ze względu na dużą ilość pierwiastków znajdujących się w substratach i ich zróżnicowany wpływ na przebieg procesu ferentacji anaerobowej. Stąd też konieczne jest pogrupowanie substratów najbardziej zbliżonych do siebie z jednoczesny uwzględnieniu inokulu, które również wpływa na produkcję etanu. Literatura Andara, A.; Rodriguez, Esteban J.M. Loas (1999). Kinetic study of the anaerobic digestion of the solid fraction of piggery slurries. Departaento de Ingenieria Quiica y del Medio Abiente, Pozyskano z: Axaopoulos, P.; Panagakis, P.; Tsavdaris, A.; Georgakakis, D. (2000). Siulation and experiental perforance of a solarheated anaerobic digester Agricultural University of Athens. Agricultural Engineering Departent, Laboratory of Far Structures Pozyskano z: Binxin, Wu Eric; Bibeau, L.; Kifle, G. Gebreedhin (2006). Three-Diensional Nuerical Siulation Model of Biogas Production for Anaerobic Digesters. ASABE Annual International Meeting Sponsored by ASABE Oregon Convention Center Portland, Oregon. Pozyskano z: Kancelista, A.; Witkowska, D. (2008). Biosynteza wybranych enzyów litycznych w podłżu zawierający odpadowe kaczany kukurydziane przez grzyby strzępkowe z rodzaju trichodera. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Pozyskano z: Gerber Mandy (2008). An analysis of available atheatical odels for anaerobic digestion of organic substances for production of biogas. Pozyskano z: Głaszczka, A.; Wardal, W.J; Roaniuk, W.; Doasiewicz, T. (2010). Biogazownie Rolnicze. Warszawa, MULTICO, ISBN:

10 Rafał Mulka, Józef Szlachta Masse, D. I.; Drost,e R. L. (1999). Coprehensive odel of anaerobic digestion of swine anure slurry in a sequencing batch reactor. Canada and Departent of Civil Engineering, University of Ottawa, Pozyskano z: Myczko, A.; Myczko, R.; Kołodziejczyk, T.; Goliowska, R.; Lenarczyk, J.; Janas, Z.; Kliber, A.; Karłowski, J.; Dolska, M. (2010). Budowa i Eksploatacja Biogazowni Rolniczych. Warszawa Poznań, Pozyskano z: Ledakowicz, S.; Kacprzak, A.; Krzystek, L. (2010). General characteristics and biocheical ethane potentials (bp) of various energy crops grown in Poland. CISA, Environental Sanitary Engineering Centre, Italy. Pozyskano z: Sattler, M. (2011). Anaerobic Processes for Waste Treatent and Energy Generation. University of Texas at Arlington United States. Pozyskano z: Sławiński, K.; Bujaczek, R.; Piskier, T. (2012). Ocena przydatności kalkulatorów biogazowni przy planowaniu budowy biogazowni rolniczej. Katedra Agroinżynierii, Katedra Biologicznych Podstaw Produkcji Rolniczej, Politechnika Koszalińska Pozyskano z: ir.ptir.org Minott S. J., (2002). Feasibility of fuel cells for energy conversion on the dairy far. Cornell University in partial fulfillent of the requireents for the degree of aster of science. Pozyskano z: citeseerx.ist.psu.edu Toprak, H. (1995). Teperature and organic loading dependency of ethane and carbon dioxide eission rates of a full-scale anaerobic waste stabilization pond. Pobrane z Wandrasz, J. W.; Landrat, M. (2002). Model ateatyczny wytwarzania biogazu w składowiskach odpadów. Pobrane z: STATE OF KNOWLEDGE CONCERNING MODELLING OF ANAEROBIC FERMENTATION PROCESSES Abstarct. Presently, any phenoena or processes taking place in the environent is described with the use of atheatical odels, which help to understand a particular phenoena as well as enable verification of results of a given process without the necessity of carrying out soeties very expensive research. In case of agricultural biogas plants, where nuerous various processes take place (e.g. hydrolysis, ethanogenesis, acetogenesis), any biogas calculators were produced and any atheatical odels of a varied level of coplexity of ferentation process perspectives were developed. The ai of the paper was to carry out thorough analysis of developed and known in the literature atheatical odels on account of selection of paraeters which deterine ethane production and the anner of assessing this production. Key words: anaerobic ferentation, biogas calculators, atheatical odels, ethane Adres do korespondencji: Rafał Mulka; e-ail: Instytut Inżynierii Rolniczej Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu ul. Chełońskiego 37/ Wrocław 290

OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI PRZY PLANOWANIU BUDOWY BIOGAZOWNI ROLNICZEJ

OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI PRZY PLANOWANIU BUDOWY BIOGAZOWNI ROLNICZEJ I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 2012: Z. 4(139) T.1 S. 369-375 ISSN 1429-7264 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org OCENA PRZYDATNOŚCI KALKULATORÓW BIOGAZOWNI

Bardziej szczegółowo

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI Witold Grzebisz Katedra Chemii Rolnej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Plan prezentacji Produkcja biogazu

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI

OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 OPTYMALIZACJA STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PIECZARKARNI Leonard Woroncow, Ewa Wachowicz Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Biologiczne metody przedłużania eksploatacji biogazu wysypiskowego w celach energetycznych na przykładzie składowiska odpadów komunalnych Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Czy Polskę

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Wykład 5 Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Metody utylizacji odpadów Składowanie Termiczne metody utylizacji Biodegradacja (ograniczona do biodegradowalnych) Recykling

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej

Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej Warsztaty: Propagowanie rozwoju Planu Działań na rzecz Zrównoważonego Wykorzystania Energii w Wielkopolsce 17-18 października 2012 roku, Poznań Proces inwestycyjny i realizacja inwestycji biogazowej dr

Bardziej szczegółowo

technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz

technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz technologie energii odnawialnej BIOGAZOWNIE Rolnicze Andrzej Głaszczka Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk Tadeusz Domasiewicz BIOGAZOWNIE Rolnicze Tekst: Andrzej Głaszczka, Witold Jan Wardal Wacław Romaniuk,

Bardziej szczegółowo

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni BioEnergy Farm Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni Olsztyn 14/12/2012 Marek Amrozy zakres merytoryczny oparty na materiałach

Bardziej szczegółowo

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra*

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 47, 2011 r. Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* OCENA EFEKTYWNOŚCI PROCESU SKOJARZONEJ FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH ORAZ ODPADÓW TŁUSZCZOWYCH NA PRZYKŁADZIE

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia. Biogaz rolniczy produkcja i wykorzystanie Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.pl Cele Mazowieckiej

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

Hybrydowy reaktor fermentacyjny ogrzewany promieniowaniem mikrofalowym

Hybrydowy reaktor fermentacyjny ogrzewany promieniowaniem mikrofalowym PROGRAM STRATEGICZNY ZAAWANSOWANE TECHNOLOGIE POZYSKIWANIA ENERGII ZADANIE NR 4 Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych Hybrydowy reaktor

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

ILOŚĆ WYTWORZONEGO BIOGAZU PODCZAS FERMENTACJI BEZTLENOWEJ W ZALEŻNOŚCI OD WYSOKOŚCI CHZT W ŚCIEKACH SUROWYCH WYBRANEGO BROWARU

ILOŚĆ WYTWORZONEGO BIOGAZU PODCZAS FERMENTACJI BEZTLENOWEJ W ZALEŻNOŚCI OD WYSOKOŚCI CHZT W ŚCIEKACH SUROWYCH WYBRANEGO BROWARU INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr I/1/2015, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 153 161 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco.2015.1.1.013

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Podstawowe informacje na temat technologii wytwarzania biogazu rolniczego Andrzej Curkowski Instytut Energetyki

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail:

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail: 1 FERMAWAY AB Adres: Gyllerogatan 4 SE-233 51 SVEDALA, SZWECJA Tel. Polska 022 219 57 33 (Warszawa) Tel. com + 46 736 77 58 55 (Anna Izdebski) uzdatnia wodę przyjaznymi środowisku metodami napowietrzania,

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Jacek Dach, Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu KONFERENCJA Nowatorska produkcja energii

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Eleenty odelowania ateatycznego Systey kolejkowe. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ RZYKŁAD KOLEJKI N(t) długość kolejki w chwili t T i czas obsługi i-tego klienta Do okienka

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla doradców rolnych

Szkolenie dla doradców rolnych Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Przegląd dostępnych technologii biogazowych Dariusz Wiącek

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE www.ruse-europe.org Efektywna gospodarka odpadami to zintegrowany system, który opiera się na zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa.

Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. Konkurs Ekologiczne zagrożenia chemizacji rolnictwa. ele konkursu: - kształtowanie postaw proekologicznych i prozdrowotnych. - rozwijanie zainteresowań przyrodniczych i chemicznych uczniów. - kształcenie

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

OSAD POFERMENTACYJNY ORAZ JEGO WYKORZYSTANIE

OSAD POFERMENTACYJNY ORAZ JEGO WYKORZYSTANIE OSAD POFERMENTACYJNY ORAZ JEGO WYKORZYSTANIE Katarzyna Pontus InnoBaltica, Gdańsk Streszczenie: Osad pofermentacyjny jest substancją powstającą w procesie beztlenowego rozkładu substancji organicznej i

Bardziej szczegółowo

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej OTRZYMYWANIE PALIWA GAZOWEGO NA DRODZE ZGAZOWANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej Dlaczego termiczne przekształcanie

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE

MATERIAŁY SZKOLENIOWE POLSKIE TOWARZYSTWO BIOMASY MATERIAŁY SZKOLENIOWE Tytuł szkolenia Monitoring skuteczności funkcjonowania instalacji agroenergetycznych oraz efektywności energetycznego wykorzystania surowców w aspekcie

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM

SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY RO LINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM SZACOWANIE POTENCJAŁU ENERGETYCZNEGO BIOMASY ROLINNEJ POCHODZENIA ROLNICZEGO W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W pracy oszacowano potencjał energetyczny biomasy rolinnej pozyskiwanej z produkcji rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej w Bałdach

Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej w Bałdach Zadanie 1.5. Kondycjonowanie wsadu biomasy do zgazowania w celu optymalizacji technologii produkcji metanu i wodoru w procesie fermentacyjnym Modelowa Biogazownia Rolnicza w Stacji Dydaktyczno Badawczej

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne

Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Przetwarzanie odpadów i produktów roślinnych w biogazowniach - aspekty ekonomiczne Sympozjum Metanizacja gospodarki na rzecz proinnowacyjnego rozwoju Dolnego Śląska Dolnośląskie Centrum Zaawansowanych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA BAZY SUROWCOWEJ DO PRODUKCJI BIOGAZU W POWIECIE STRZELIŃSKIM

ANALIZA BAZY SUROWCOWEJ DO PRODUKCJI BIOGAZU W POWIECIE STRZELIŃSKIM Inżynieria Rolnicza 5(114)/2009 ANALIZA BAZY SUROWCOWEJ DO PRODUKCJI BIOGAZU W POWIECIE STRZELIŃSKIM Małgorzata Fugol Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Andrzej Jurkiewicz mgr inż. Dariusz Wereszczyński Kontenerowa Mikrobiogazownia Rolnicza KMR 7

mgr inż. Andrzej Jurkiewicz mgr inż. Dariusz Wereszczyński Kontenerowa Mikrobiogazownia Rolnicza KMR 7 mgr inż. Andrzej Jurkiewicz mgr inż. Dariusz Wereszczyński Kontenerowa Mikrobiogazownia Rolnicza KMR 7 Założone cele, idea pomysłu instalacja przeznaczona dla szerokiego odbiorcy, dla gospodarstw których

Bardziej szczegółowo

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii NIEMIECKIE I DUŃSKIE SYSTEMY BIOGAZOWE A MOŻLIWOŚCI ROZWOJU RYNKU BIOGAZOWEGO W POLSCE dr hab. inż.

Bardziej szczegółowo

Modelowanie reakcji chemicznych

Modelowanie reakcji chemicznych Modelowanie reakcji chemicznych Przykładowe ćwiczenia w Excelu i Modellusie 2007 IT for US Projekt jest finansowany przy wsparciu Komisji Europejskiej, nr grantu 119001-CP-1-2004-1-PL-COMENIUS-C21. Materiały

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec.

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Piotr Banaszek, Grzegorz Badura Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. W dniu 4.04.2014 r. na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec w Chorzowie,

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE

STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE Jak wygląda Olipiada? Zawody Olipiady są czterostopniowe: Etap Wstępny - polega na saodzielny rozwiązywaniu zadań zaieszczonych w Inforatorze Olipiady,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka.

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka. Cel ćwiczenia: WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ Wyznaczenie gęstości cieczy za poocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), koplet odważników, obciążnik,

Bardziej szczegółowo

Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o.

Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o. Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o. Gaz składowiskowy - powstaje w procesie biologicznego rozkładu

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE I BUDOWA BIOGAZOWNI

PROJEKTOWANIE I BUDOWA BIOGAZOWNI PROJEKTOWANIE I BUDOWA BIOGAZOWNI Torsten Fischer, Andreas Krieg Krieg & Fischer Ingenieure GmbH Hannah-Vogt-Strasse 1, D-37085 Goettingen, Germany phone: +49 551 3057432, fax: +49 551 7707712 Fischer@KriegFischer.de

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i budowa biogazowni, uszlachetnianie biogazu. Leszek Zadura, Senior Marketing Advisor WARSZAWA 2011-11-09

Projektowanie i budowa biogazowni, uszlachetnianie biogazu. Leszek Zadura, Senior Marketing Advisor WARSZAWA 2011-11-09 Projektowanie i budowa biogazowni, uszlachetnianie biogazu Leszek Zadura, Senior Marketing Advisor WARSZAWA 2011-11-09 Läckeby Water Group Obrót: 60 millionów Euro Liczba zatrudnionych: 185 Rok założenia:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE. BioProcessLab. Dr inż. Karina Michalska

CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE. BioProcessLab. Dr inż. Karina Michalska CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII W OBSZARZE OZE BioProcessLab Dr inż. Karina Michalska PLAN PREZENTACJI 1.Opieka merytoryczna 2.Obszar badawczy 3.Wyposażenie 4.Oferta współpracy OPIEKA MERYTORYCZNA 1. Praca

Bardziej szczegółowo

A B. Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych B: 1. da dt. A v. v t

A B. Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych B: 1. da dt. A v. v t B: 1 Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych 1. ZałóŜmy, Ŝe zmienna A oznacza stęŝenie substratu, a zmienna B stęŝenie produktu reakcji chemicznej

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych. od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej Gdańsk, 15-17 kwietnia 2012 r. Seminarium naukowo-techniczne pt. Praktyczne aspekty dawkowania alternatywnych źródeł węgla w oczyszczalniach ścieków od badań laboratoryjnych do zastosowań w skali technicznej

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH.

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. W programie COMSOL multiphisics 3.4 Wykonali: Łatas Szymon Łakomy Piotr Wydzał, Kierunek, Specjalizacja, Semestr, Rok BMiZ, MiBM, TPM, VII, 2011 / 2012 Prowadzący: Dr hab.inż.

Bardziej szczegółowo

Model Marczuka przebiegu infekcji.

Model Marczuka przebiegu infekcji. Model Marczuka przebiegu infekcji. Karolina Szymaniuk 27 maja 2013 Karolina Szymaniuk () Model Marczuka przebiegu infekcji. 27 maja 2013 1 / 17 Substrat Związek chemiczny, który ulega przemianie w wyniku

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Agnieszka Buczaj Zakład Fizycznych Szkodliwości Zawodowych, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie Halina Pawlak Katedra

Bardziej szczegółowo

Pomiar bezpośredni przyrządem wskazówkowym elektromechanicznym

Pomiar bezpośredni przyrządem wskazówkowym elektromechanicznym . Rodzaj poiaru.. Poiar bezpośredni (prost) W przpadku poiaru pojednczej wielkości przrząde wskalowan w jej jednostkach wartość niedokładności ± określa graniczn błąd przrządu analogowego lub cfrowego

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Oferta badawcza XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Struktura organizacyjna PIMOT Przemysłowy Instytut Motoryzacji Pion Paliw i Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko Produkcja kompostu konrtola i zapewnianie jakości Krzysztof Pudełko Piła, 1 lutego 2007 Lokalizacja Kompostownia Co zostało zrobione? Dlaczego zostało zrobione? Zwiększenie produkcji kompostu Możliwość

Bardziej szczegółowo

- Chemia w kosmetologii dla liceum - Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 3

- Chemia w kosmetologii dla liceum - Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 3 - Cheia w kosetologii dla liceu - Metody analityczne w przeyśle kosetyczny - Ćwiczenie 3 Teat: Oznaczanie zawartości nadtlenku wodoru w preparatach do trwałej ondulacji Cel ćwiczenia: Poznanie właściwości

Bardziej szczegółowo

Ul. M. Skłodowskiej Curie 22A/1 42-200 Częstochowa. www.czestochowa2020.pl kontakt@czestochowa2020.pl. Szanowni Państwo,

Ul. M. Skłodowskiej Curie 22A/1 42-200 Częstochowa. www.czestochowa2020.pl kontakt@czestochowa2020.pl. Szanowni Państwo, Częstochowa, 21.02.2014 Szanowni Państwo, Po zapoznaniu się z udostępnionymi mi dokumentami, decyzjami administracyjnymi oraz z prowadzoną korespondencją w sprawie jak w nagłówku, pragnę ustosunkować się

Bardziej szczegółowo

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007, 21 listopada 2007 Jaka rentowność Metody dyskontowe,

Bardziej szczegółowo

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie Michał Cupiał Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie PROGRAM WSPOMAGAJĄCY NAWOśENIE MINERALNE NAWOZY 2 Streszczenie Przedstawiono program Nawozy 2 wspomagający nawoŝenie

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna Fakty o Mazowszu 2 Fakty o Mazowszu największy region w Polsce -35579 km 2 ponad 5 milionów

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU

MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU MECHANIZM POWSTAWANIA BIOGAZU b a n CH b 8 a n CO b 8 a n O H b a n O H C + + + + 3 d b a n dnh CH 8 3d b 8 a n CO 8 3d b 8 a n O H 3d b a n N O H C + + + + + + + # 8 8 8 8 Rodzaj bakterii Temperatura

Bardziej szczegółowo

Mała instalacja biogazowni 75 kw el

Mała instalacja biogazowni 75 kw el Mała instalacja biogazowni 75 kw el eutec ingenieure GmbH, Dresden Bialystok, 18. 12. 2014 1 Obszary biznesowe Technika biogazu Rolnicze gospodarstwa Instalacje ko-fermentacyjne Instalacje przerobu odpadów

Bardziej szczegółowo

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2011 Jan Pawlak Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Warszawie PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C 11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C * Firma TUZAL Sp. z o.o. jako współautor i koordynator międzynarodowego Projektu pt.: SOILSTABSORBENT w programie europejskim EUREKA, Numer Projektu:

Bardziej szczegółowo

TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH

TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Sławomir Kocira, Józef Sawa Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

Obliczanie wydajności reakcji

Obliczanie wydajności reakcji bliczanie wydajności reakcji Wydajność reakcji chemicznej (W) jest to stosunek masy produktu (m p ) otrzymanej w wyniku przeprowadzenia reakcji chemicznej do masy tego produktu (m t ) wynikającej z równania

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności inwestycji biogazowych

Ocena efektywności inwestycji biogazowych Ocena efektywności inwestycji biogazowych Dr Waldemar Gostomczyk Politechnika Koszalińska Instytut Ekonomii Zarządzania Zakład Polityki Ekonomicznej i Regionalnej Polityka Polski w zakresie wykorzystania

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY MODELOWANIA UKŁADÓW DYNAMICZNYCH W JĘZYKACH SYMULACYJNYCH

PODSTAWY MODELOWANIA UKŁADÓW DYNAMICZNYCH W JĘZYKACH SYMULACYJNYCH PODSTAWY MODELOWANIA UKŁADÓW DYNAMICZNYCH W JĘZYKACH SYMULACYJNYCH ( Na przykładzie POWERSIM) M. Berndt-Schreiber 1 Plan Zasady modelowania Obiekty symbole graficzne Dyskretyzacja modelowania Predefiniowane

Bardziej szczegółowo

Produkcja i energetyczne wykorzystanie biogazu - przykłady nowoczesnych technologii

Produkcja i energetyczne wykorzystanie biogazu - przykłady nowoczesnych technologii Produkcja i energetyczne wykorzystanie biogazu - przykłady nowoczesnych technologii Robert Piątek rpiatek@nilu.pl Polityka zrównoważonego rozwoju ukierunkowuje uwagę na oddziaływanie ludzkiej działalności

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE I TEMPO ZMIAN MASY ZMIESZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH ZEBRANYCH Z MIAST I WSI

TENDENCJE I TEMPO ZMIAN MASY ZMIESZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH ZEBRANYCH Z MIAST I WSI WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 212 (X XII). T. 12. Z. 4(4) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS ISSN 1642-8145 s. 137 144 pdf: www.itep.edu.pl/wydawnictwo Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach, 212

Bardziej szczegółowo

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki ZASTOSOWANIE BIOREAKTORÓW BEZTLENOWYCH DO PODCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW MLECZARSKICH Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki E-mail: krzysztof.barbusinski@polsl.pl

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności.

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Organizacja pamięci Organizacja pamięci współczesnych systemów komputerowych

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Poferment z biogazowni rolniczej nawozem dla rolnictwa

Poferment z biogazowni rolniczej nawozem dla rolnictwa Poferment z biogazowni rolniczej nawozem dla rolnictwa mgr inż. Eugeniusz Mystkowski PODR Szepietowo E-biuletyn Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Kwiecień 2015 Zbiorniki fermentacyjne biogazowni

Bardziej szczegółowo

Ekologia. Ochrona środowiska

Ekologia. Ochrona środowiska Grupa a Ekologia. Ochrona środowiska................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo