1. Wstêp. 2. Statecznoœæ drzew

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1. Wstêp. 2. Statecznoœæ drzew"

Transkrypt

1 DOI: /v Leœne Prae Badawze (Forest Researh Papers), 2012, Vol. 73 (2): ORYGINALNA PRACA NAUKOWA Weryfikaja modelu stateznoœi drzew na terenah zalewowyh na przyk³adzie dêbu Querus robur L., sosny Pinus sylvestris L. i olhy Alnus glutinosa (L.) Gaertn. Validation of a stability model for riparian forest trees: examples using pedunulate oak Querus robur L., Sots pine Pinus sylvestris L. and blak alder Alnus glutinosa (L.) Gaertn. Tomasz Ka³u a Uniwersytet Przyrodnizy w Poznaniu, Wydzia³ Melioraji i In ynierii Œrodowiska, Katedra In ynierii Wodnej i Sanitarnej, ul. Pi¹tkowska 94A; Poznañ Fax , Abstrat. A tree's geometrial harateristis (diameter, trunk height, vertial and horizontal extent of roots) and the soil's geotehnial properties (type and state of soil) determine the ritial fore required to ause uprooting. This artile presents a method for the estimation of the ritial fore ausing uprooting of a tree during high winds and flooding in riparian forests. The model was tested for forest stands of blak alder, Sots pine and pedunulate oak. The fore required to pull up various trees was measured, and results used as the basis for formulation and verifiation of a theoretial model desribing the ritial threshold value for uprooting. Key words: ritial moments for trees, theoretial model of forest stand stability 1. Wstêp Analiza stateznoœi drzew w drzewostanah dolinowyh, w tym wystêpuj¹yh na siedliskah ³êgowyh, stanowi istotny aspekt ohrony przeiwpowodziowej. Wyrwane i p³yn¹e z nurtem drzewa i krzewy stwarzaj¹ istotne zagro enia w trakie przep³ywu wód powodziowyh. S¹ one niebezpiezne dla mostów i innyh budowli hydrotehniznyh, mog¹ te powodowaæ powstawanie zatorów spiêtrzaj¹yh p³yn¹¹ wodê. Oena stateznoœi drzew polega na porównaniu ze sob¹ si³ zewnêtrznyh dzia³aj¹yh na drzewo, wynikaj¹yh z ekstremalnyh warunków hydro-meteorologiznyh (powódÿ, huragan), oraz jego odpornoœi na wywróenie (moment krytyzny). Wartoœi krytyznego momentu si³y wywraaj¹ej w przypadku drzew zale ¹ zarówno od parametrów roœliny, jak i pod³o a. Speyfika drzewostanów dolinowyh polega m.in. na okresowej zmiennoœi parametrów gruntu zwi¹zanyh z uwilgotnieniem pod³o a (zmiany poziomu wód gruntowyh, okresowe zalewy) oraz dostosowaniem siê uk³adu korzeniowego drzew do warunków gruntowo-wodnyh (Ka³u a, Wierzbiki 2006). W pray przedstawiono wyniki badañ nad oen¹ momentów krytyznyh drzew sosny, olszy zarnej i dêbu. Prae polowe polegaj¹e na wyrywaniu drzew, z jednozesnym pomiarem momentów krytyznyh przeprowadzono na terenah zalewowyh rzeki Warty w Czêstohowie (olha), w dolinie rzeki Samy w pobli u Obrzyka (sosna) i doliny Warty w okoliy Jaszkowa (dêby). Badaniom towarzyszy³o rozpoznanie geotehniznyh warunków pod³o a oraz szzegó³owe pomiary geometryzne drzew. Wyniki pos³u y³y do przetestowania i weryfikaji teoretyznego modelu wytrzyma³oœi drzew na wyrwanie. 2. Stateznoœæ drzew Rozpatruj¹ mo liwoœæ wywróenia siê drzewa nale y porównaæ ze sob¹ moment si³ zewnêtrznyh dzia³aj¹yh na drzewo oraz moment krytyzny (Hartge 1985). Drzewo nie utrai stateznoœi, gdy spe³niony jest warunek: M > 1 (1) M + M W Q gdzie: M moment krytyzny [knm], M W moment wywraaj¹y na skutek dzia³ania wiatru [knm], M Q moment wywraaj¹y na skutek dzia³ania wody [knm]. W przypadku wywróenia siê drzewa dominuje wp³yw paria dynamiznego wiatru (Ka³u a 2010). Si³a

2 138 T. Ka³u a / Leœne Prae Badawze, 2012, Vol. 73 (2): wywraaj¹a zale y od wielkoœi drzewa i równa jest oporowi stawianemu powietrzu przez strukturê roœlinn¹ (Nioll et al. 2005; Peltola 2006). W elu wyznazenia momentu wywraaj¹ego si³y wiatru niezbêdna jest m.in. znajomoœæ parametrów drzew: œredniy pnia i powierzhni roœliny, na któr¹ dzia³a wiatr. W oblizeniah przyjêto uproszzenie, e powierzhnia ta odpowiada rzutowi korony drzewa na p³aszzyznê pionow¹. Przy za³o eniu jednego kierunku dzia³ania wiatru, sta³ej wartoœi prêdkoœi oraz sta³ej wartoœi wspó³zynnika oporu powietrza, moment si³ wywraaj¹yh w wyniku dzia³ania naporu wiatru mo na przedstawiæ w postai (MOC 1994): MW = ρ PCKuWSW e+ ho + (2) 2 3 gdzie: P gêstoœæ powietrza [kg/m 3 ], C K wspó³zynnik oporu op³ywu drzewa przez powietrze, u W prêdkoœæ wiatru [m/s], S W powierzhnia drzewa, na któr¹ dzia³a wiatr [m 2 ], e zag³êbienie punktu obrotu bry³y korzeniowej [m], h o wysokoœæ pnia drzewa [m], L wysokoœæ korony drzewa [m]. Odpornoœæ na wywróenie zale y od systemu korzeniowego roœliny, który jest harakterystyzny dla danego gatunku, oraz od rodzaju gruntu (Lundström et al. 2007). Krytyzny moment wywróenia drzewa M [knm] opisano w literaturze równaniem empiryznym (MOC 1994): M =αd a (3) gdzie: D œrednia pnia drzewa (pierœnia) [m]. Sta³e i a mog¹ zostaæ wyznazone na podstawie doœwiadzeñ i zale ¹ od warunków gruntowyh oraz gatunku drzew (rodzaju systemu korzeniowego). Równanie (3) nie uwzglêdnia rodzaju pod³o a. W tym wzglêdzie szzególn¹ uwagê zwróiæ nale y na okreœlenie rodzaju gruntu, k¹ta taria wewnêtrznego, spójnoœi zy wytrzyma³oœi na œinanie przy wykorzystaniu metod in situ (Wierzbiki 1997). Uwzglêdniæ równie nale y wp³yw poziomu zalegania zwieriad³a wody na zmiany wilgotnoœi gruntu i zwi¹zane z tym zmiany eh wytrzyma³oœiowyh pod³o a. 3. Metodyka eksperymentalnego wyznazenia momentu krytyznego Wyznazenie momentu krytyznego w warunkah polowyh polega na okreœlaniu momentu si³y potrzebnej do wyrwania drzewa na podstawie rejestraji wartoœi si³y przy³o onej na okreœlonej wysokoœi do drzewa. Wybieraj¹ homogenizn¹ pod wzglêdem gatunkowym próbê losow¹ drzew, pamiêtaæ nale y o ih zró niowaniu pod wzglêdem pierœniy oraz zahowaniu jednorodnoœi warunków pod³o a. Zasadnizym elementem polowego stanowiska do mierzenia momentu krytyznego by³ dynamometr oparty na zujniku si³y o zakresie do 200 kn, opraowany przez Zak³ad Elektroniki Pomiarowej Wielkoœi Nieelektryznyh w Markah. W sk³ad uk³adu pomiarowego whodzi³ uk³ad przetwarzaj¹y, karta analogowo-yfrowa oraz laptop ze spejalistyznym programowaniem do œledzenia i rejestraji wyników. Poprzez wspó³praê dynametru z komputerem mo liwe jest preyzyjne notowanie narastania si³y, a do hwili wywróenia drzewa. ród³em si³y by³ iê ki sprzêt budowlany wykorzystywany przy praah drogowyh oraz maszyny u ywane do zrywki drewna. 4. Lokalizaja obiektu badawzego Eksperymentaln¹ oenê momentu krytyznego przeprowadzono na obszarze trzeh obiektów doœwiadzalnyh. Pierwszy zlokalizowany by³ na terenah zalewowyh rzeki Warty w Czêstohowie. Na rozpatrywanym obszarze (zarówno prawy, jak i lewy brzeg rzeki) na odinku ok m rós³ drzewostan olszy zarnej [Alnus glutinosa (L.) Gaertn.], z domieszk¹ klonu jesionolistego (Aer negundo L.). Do badañ wybrano tylko olszê zarn¹. Na lewym brzegu by³o to 30 drzew, a na prawym 12. Pierœnia wyrwanyh drzew wynosi³a od 7 m do 43 m, a ih wysokoœæ od ok. 6 m do 16 m. Drugi obszar badawzy zlokalizowano na obrze ah doliny rzeki Samy w pobli u Obrzyka, w woj. wielkopolskim. Przedmiotem zainteresowania by³y dwa oddzia³y z drzewostanem sosny zwyzajnej (Pinus sylvestris L.) w Nadleœnitwie Oborniki, w leœnitwie urawinie: oddzia³ 1072d i oddzia³ 1095b. Do badañ zakwalifikowano 30 drzew. Pierœnia badanyh drzew wynosi³a od 12 m do 43 m, a ih wysokoœæ od 15 m do 30 m. Badania dla dêbu wykonano w okoliah Œremu, w oddziale 167 leœnitwa Jaszkowo, Nadleœnitwo Konstantynowo, gdzie wyrwano 31 okazów dêbu szypu³kowego (Querus robur L.). Teren objêty badaniami po³o ony jest na obrze ah doliny zalewowej Warty, w s¹siedztwie krawêdzi wy ej le ¹yh tarasów zalewowyh. Pierœnia badanyh drzew wynosi³a od 10 m do 32 m, a ih wysokoœæ od 6 m do 23 m. Pomimo e obszary badawze zlokalizowane by³y w s¹siedztwie rzek, ró ni³y siê zasadnizo warunkami gruntowo-wodnymi pod³o a, w którym rozwiniêta by³a bry³a korzeniowa. Teren nad Wart¹ w Czêstohowie zajmowa³ obszar terasy zalewowej, przy zym tylko w niektóryh miejsah bry³a korzeniowa rozwiniêta by³a w gruntah rodzimyh, zyli piaskah œrednih wystêpuj¹yh w stanie œrednio zagêszzonym. Zdeydowana wiêkszoœæ badanego obszaru pokryta by³a bowiem warstw¹ nasypów niekontrolowanyh, o mi¹ szoœi do-

3 T. Ka³u a / Leœne Prae Badawze, 2012, Vol. 73 (2): hodz¹ej do 1 m. Ze wzglêdu na bardzo p³ytkie wystêpowanie zwieriad³a wody gruntowej (od 0,2 m do 1,0 m pod poziomem terenu) bry³a korzeniowa olhy zarnej rozwiniêta by³a wiê w strefie gruntów nasypowyh. Teren badañ nad Sam¹ harakteryzowa³ siê jednorodn¹ budow¹ pod³o a. Poziom wód gruntowyh znajdowa³ siê oko³o 4 m poni ej powierzhni terenu, o wp³ywa³o na odmienny ni w przypadku terenów zalewowyh rozwój bry³y korzeniowej. W pod³o u wystêpowa³y piaski œrednie, niekiedy przewarstwione piaskami drobnymi, w stanie œrednio zagêszzonym. Przeprowadzone badania geologizne poletek badawzyh w Leœnitwie Jaszkowo pozwala³y przyj¹æ, e przypowierzhniowa warstwa pod³o a na a³ym analizowanym obszarze mia³a niemal jednorodna budowê. Od powierzhni do g³êbokoœi oko³o 0,5 m wystêpowa³y piaski drobne z domieszkami humusu oraz przewarstwieniami pylastymi. Poni ej znajdowa³y siê piaski drobne, któryh mi¹ szoœæ wynosi³a od 0,6 m do ponad 1,5 m. Grunty przy powierzhni by³y w stanie luÿnym, a g³êbiej przehodzi³y w stan œrednio zagêszzony. Gdzie: M w suma momentów si³ wywraaj¹yh [knm], M moment krytyzny [knm], Mu suma momentów si³ utrzymuj¹yh [knm]. W opraowywanym modelu przyjêto, e moment si³ utrzymuj¹yh bêdzie wynika³ jedynie z oporu bry³y korzeniowej wzglêdem gruntu. Za³o ono, e opór ten 5. Teoretyzny model wytrzyma³oœi drzewa na wyrwanie Pomierzone wartoœi momentu krytyznego zestawiono z pierœni¹ drzew. Zgodnie z za³o eniami uzyskano œis³¹ zale noœæ korelayjn¹ w postai funkji potêgowej (ry. 1). W praktye uzyskane metodami statystyznymi modele stanowi¹ najprostsze empiryzne zale noœi momentu krytyznego si³ wywraaj¹yh drzewo od jego pierœniy. W zale noœiah tyh nie uwzglêdnia siê jednak parametrów pod³o a, w którym ros³y poddane badaniom drzewa. Model taki mia³by wiê zastosowanie ogranizone tylko do warunków podobnyh do tyh, w jakih dosz³o do pomiarów. Poszukuj¹ bardziej uniwersalnyh rozwi¹zañ, nale y powi¹zaæ wartoœi momentu krytyznego nie tylko z parametrami drzewa, ale równie z parametrami pod³o a. Opraowanie modelu odpornoœi drzewa na wywróenie jest zadaniem z³o onym, ze wzglêdu na sam¹ analizê stateznoœi pionowej, ale tak e na fakt, e drzewo jest nie jednorodn¹ konstrukj¹, a roœlin¹ o z³o- onyh systemah korony oraz bry³y korzeniowej. Podstawowym za³o eniem opraowanego modelu by³o przyjêie, e w hwili wywróenia nastêpuje przekrozenie momentu krytyznego, równego sumie momentów si³ utrzymuj¹yh drzewo: MW > M = Mu (4) Ryina 1. Zale noœæ krytyznego momentu wywraaj¹ego M od pierœniy dêbu D Figure 1. The relationship between the ritial overturn momentum M and oak diameter D

4 140 T. Ka³u a / Leœne Prae Badawze, 2012, Vol. 73 (2): Weryfikaja modelu Ryina 4. Shemat wyznazania momentu krytyznego Figure 4. The draft presenting value for estimation of the ritial moment Model w postai zale noœi (6) sprawdzono i wytarowano na podstawie wyników badañ terenowyh krytyznyh momentów wywraaj¹yh dla olszy, sosny i dêbu. Tarowanie modelu polega³o na odpowiednim doborze wspó³zynnika korekyjnego b s³u ¹ego do oeny sk³adowej pionowej naprê eñ w grunie. W rezultaie porównania oblizonyh wartoœi momentu krytyznego M Cobl z wartoœiami zmierzonymi M Czm uzyskano zale noœi przedstawione na ryinie 3. Porównanie momentów zmierzonyh i oblizonyh wskazuje na dobr¹ korelajê miêdzy modelem, a wynikami pomiarów (R=0,802 dla olszy, R=0,934 dla sosny i wynika z oporu taria, jaki powstaje podzas przemieszzania korzeni wzglêdem gruntu. Takie za³o enie pozwala potraktowaæ bry³ê korzeniow¹ jako swoistego rodzaju zespó³ kotwi, któryh noœnoœæ wynika z równania Coulomba (Najder 2003). Nie analizowano samej wytrzyma³oœi korzeni na œinanie, zak³adaj¹ e wytrzyma³oœæ korzenia na rozi¹ganie jest wiêksza ni opór taria pomiêdzy gruntem a korzeniem. Traktuj¹ bry³ê korzeniow¹ jako uk³ad sztywny (o jest konieznym uproszzeniem) oraz zak³adaj¹ trójk¹tny rozk³ad si³ utrzymuj¹yh (5), moment utrzymuj¹y M mo na wyznazyæ jako (ry. 2): M F R + r = (5) 3 gdzie: F si³a utrzymuj¹a [kn], R 1/2 œredniy bry³y korzeniowej [m], r 1/2 pierœniy [m]. Przyjmuj¹ powy sze za³o enia, otrzymuje siê ostatezn¹ formu³ê okreœlaj¹¹ modelow¹ wartoœæ momentów utrzymuj¹yh drzewo, która przyjmuje postaæ (Ka³u a, Wierzbiki 2006): Q M K H A b A B D = γ tg φ' u k (6) p 3 gdzie: K 0 wspó³zynnik paria spozynkowego, H maksymalna g³êbokoœæ wykrotu po bryle korzeniowej [m], g iê ar objêtoœiowy gruntu [kn/m 3 ], Q iê ar drzewa [kn], A p pole powierzhni rzutu bry³y korzeniowej [m 2 ], b wspó³zynnik korekyjny (b<1), k¹t taria wewnêtrznego gruntu [ ], u spójnoœæ gruntu [kpa], A k a³kowite pole powierzhni korzeni [m 2 ], B=2R œrednia bry³y korzeniowej [m], D pierœnia drzewa [m]. Ryina 3. Porównanie wartoœi momentów krytyznyh pomierzonyh i oblizonyh Figure 3. The omparison between the ritial overturn momentum M measured and alulated

5 T. Ka³u a / Leœne Prae Badawze, 2012, Vol. 73 (2): R=0,799 dla dêbu). Podkreœliæ nale y, e uzyskane wyniki wskazuj¹ na konieznoœæ odrêbnego traktowania poszzególnyh gatunków drzew. W wypadku sosny moment oblizony ma zazwyzaj wartoœi wy sze od wartoœi zmierzonyh, a w wypadku olszy i dêbu przeiwnie wartoœi ni sze od zmierzonyh. W trakie tarowania okreœlono tak e wartoœi wspó³zynnika korekyjnego b (olsza b=0,09, sosna b=0,06, d¹b b=0,07). 7. Podsumowanie i wnioski Przeprowadzone prae badawze pozwoli³y na zebranie doœwiadzalnyh danyh dotyz¹yh momentów krytyznyh ró nyh drzew: olszy zarnej [Alnus glutinosa (L.) Gaertn.], sosny zwyzajnej (Pinus sylvestris L.) i dêbu szypu³kowego (Querus robur L.). Równozeœnie opraowano teoretyzny model, pozwalaj¹y na analityzn¹ oenê momentu krytyznego. Model ten, oparty na analizie stateznoœi wywraanego drzewa, uwzglêdnia wp³yw zarówno eh geometryznyh drzewa, jak i parametrów geotehniznyh pod³o a. Zastosowanie modelu w praktye wymaga³o przyjêia wielu uproszzeñ i skorzystania z zale noœi empiryznyh opraowanyh podzas eksperymentalnego wyrywania drzew. W efekie powsta³y teoretyzno-empiryzne rozwi¹zania umo liwiaj¹e oenê momentu krytyznego na podstawie prostyh i szybkih do wykonania badañ terenowyh. WyraŸna zale noœæ zaobserwowana pomiêdzy momentem krytyznym zmierzonym a oblizonym pozwala przypuszzaæ, e opraowany model mo na w toku dalszyh pra badawzyh rozwijaæ uwzglêdniaj¹ odmienne warunki gruntowe, a tak e sprawdziæ jego przydatnoœæ dla innyh gatunków drzew. Literatura Hartge K. H Wehselbeziehung zwishen Pflanze und Boden bzw. Lokergestein unter besonderer Berüksihtigung der Standortverhältnisse auf neu entstandenen Böshungen. Ingenieurbiologie. w: Wurzelwerk und Standsiherheit von Böshungen und Hängen, Jahrbuh der Gesellshaft für Ingenieurbiologie, Band 2, Aahen SEPiA, ISBN Ka³u a T., Wierzbiki J Oena momentu krytyznego podatnoœi drzewostanów na ekstremalne zynniki hydrometeorologizne, Zagro enia œrodowiska naturalnymi zjawiskami ekstremalnymi (red. M. Maiejewski, S. Ostojski). Warszawa, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, s ISBN Ka³u a T Appliation of a 2-D flow model to the analysis of forest stability in the Vistula valley. w: Environment engineering. III (ed. L. Pawlowski, M. R. Dudzinska, A. Pawlowski). Boa Raton, New York, CRC Press (Taylor & Franis Group), s ISBN: Lundström T. Jonsson, M.J. Kalberer, M The root soil system of Norway sprue subjeted to turning moment: resistane as a funtion of rotation. Plant and Soil, 300, 1: ISSN X. MOC Ministry of Constrution Proposed Guidelines on the Clearing and Planting of Trees in Rivers, Sankaido, Tokyo 155 s. Najder T Wp³yw roœlinnoœi na zmiany stateznoœi zbozy. In ynieria Morska i Geotehnika, 2: ISSN: Nioll B. Ahim, A. Mohan, S. Gardiner, B Does steep terrain influene tree stability? A field investigation, Canadian Journal of Forest Researh, 35: ISSN Peltola H Mehanial stability of trees under stati loads, Amerian Journal of Botany, 93 (10): ISSN Wierzbiki J Budowa geologizna i parametry geotehnizne pod³o a w obrêbie pradolin i rynien polodowowyh. Mat. II Ogólnopolskiej Konferenji Naukowej Przyrodnize i Tehnizne Problemy Ohrony i Kszta³towania Œrodowiska Rolnizego. Poznañ, Wyd. Akademii Rolnizej w Poznaniu, s ISBN Praa zosta³a z³o ona r. i po reenzjah przyjêta r. 2012, Instytut Badawzy Leœnitwa

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania Zespó Instrumentów Inwestycyjnych Zespó Instrumentów Doradczych Dzia ania 2.3 i 2.1 Warszawa, dnia 7 wrze nia 2005r. Statystyka na dzie 31.08.2005r. Ilo onych

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

5/2.F.5. Ocena ryzyka zawodowego magazyniera

5/2.F.5. Ocena ryzyka zawodowego magazyniera 5/2.F.5. Ocena ryzyka zawodowego magazyniera Les³aw Zieliñski Rozdzia³ 5/2.F.5. 5. grudzieñ Ryzyko Ocena 2005 5/2.F.5. zawodowe ryzyka zawodowego magazyniera OPINIE Spis treœci 1. Opis stanowiska... 1

Bardziej szczegółowo

P 0max. P max. = P max = 0; 9 20 = 18 W. U 2 0max. U 0max = q P 0max = p 18 2 = 6 V. D = T = U 0 = D E ; = 6

P 0max. P max. = P max = 0; 9 20 = 18 W. U 2 0max. U 0max = q P 0max = p 18 2 = 6 V. D = T = U 0 = D E ; = 6 XL OLIMPIADA WIEDZY TECHNICZNEJ Zawody II stopnia Rozwi zania zada dla grupy elektryczno-elektronicznej Rozwi zanie zadania 1 Sprawno przekszta tnika jest r wna P 0ma a Maksymaln moc odbiornika mo na zatem

Bardziej szczegółowo

Group Silesian Seaplane Company Sp. z o.o. Kloska Adam -Prezes

Group Silesian Seaplane Company Sp. z o.o. Kloska Adam -Prezes KAMA eco Group Silesian Seaplane Company Sp. z o.o. Kloska Adam -Prezes Kama eco Group Firma zajmuje siê produkcj¹,monta em i serwisem stacji do monitoringu œcieków i wód opadowych. Stacje wspó³pracuj¹

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW

ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW ZA CZNIKI ZA CZNIK C: FUNKCJE KLAWISZY I SPOSOBY WPROWADZANIA PARAMETRÓW Pola, do których wprowadzamy dane, mog¹ byæ: znakowe, numeryczne, typu daty oraz typu memo (pola tekstowe). Istniej¹ ró nice w wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii

Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Ewa Dziawgo * Ewa Dziawgo Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœæ opcji kupna o uwarunkowanej premii Wp³yw czasu wygaœniêcia na w³asnoœci opcji kupna o uwarunkowanej premii Wstêp Rosn¹ca zmiennoœæ warunków

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

PRZYBLI ONE METODY ROZWI ZYWANIA RÓWNA

PRZYBLI ONE METODY ROZWI ZYWANIA RÓWNA PRZYBLI ONE METODY ROZWI ZYWANIA RÓWNA Metody kolejnych przybli e Twierdzenie. (Bolzano Cauchy ego) Metody kolejnych przybli e Je eli funkcja F(x) jest ci g a w przedziale domkni tym [a,b] i F(a) F(b)

Bardziej szczegółowo

3600 25 106 0; 5 = 1736; 1 W. A T w. + F ok u ok 1736; 1 20 ( 15) 9 1; 2

3600 25 106 0; 5 = 1736; 1 W. A T w. + F ok u ok 1736; 1 20 ( 15) 9 1; 2 XLI OLIMPIADA WIEDZY TECHNICZNEJ Zawody III stopnia Rozwi zania zada dla grupy mechaniczno-budowlanej Rozwi zanie zadania 1 Ilo energii dostarczanej przez piec: _m W u 0; 5 3600 25 106 0; 5 1736; 1 W.

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI Miejsce na naklejk z kodem dysleksja PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI Czas pracy 10 minut Instrukcja dla zdaj cego 1. Prosz sprawdzi, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 9 stron. Ewentualny brak nale

Bardziej szczegółowo

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR

L A K M A R. Rega³y DE LAKMAR Rega³y DE LAKMAR Strona 2 I. KONSTRUKCJA REGA ÓW 7 1 2 8 3 4 1 5 6 Rys. 1. Rega³ przyœcienny: 1 noga, 2 ty³, 3 wspornik pó³ki, 4pó³ka, 5 stopka, 6 os³ona dolna, 7 zaœlepka, 8 os³ona górna 1 2 3 4 9 8 1

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA MACH. www.hotform.pl. Dystrybucja i doradztwo: tel.: +48 61 656 67 30

PREZENTACJA MACH. www.hotform.pl. Dystrybucja i doradztwo: tel.: +48 61 656 67 30 PREZENTACJA MACH Jesteœmy wiod¹c¹ firm¹ produkuj¹c¹ foliowe opakowania elastyczne z zastosowaniem techniki fleksodruku. Firma zosta³a za³o ona w 1998 r. Mach jest jednym z liderów wsród firm, które zapewniani¹j¹

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Automatyka przemys³owa

Automatyka przemys³owa - 6 - Doœwiadczenie Firma uesa dzia³a na miêdzynarodowym rynku automatyki od 1991 roku, zaœ na rynku polskim od 2007. Zakres realizacji Œwiadczymy us³ugi zarówno dla przemys³u jak i energetyki zawodowej

Bardziej szczegółowo

ISBN 8978-83-7405-272-6

ISBN 8978-83-7405-272-6 I SBN 3-7405 -272-4 ISBN 8978-83-7405-272-6 9 788 374 05 272 6 Mojej Rodzinie SPIS TREŒCI WYKAZ OZNACZEÑ.............. 9 WSTÊP................. 11 1. DOKTRYNA I TECHNOLOGIA MECHATRONIKI...... 14 1.1.

Bardziej szczegółowo

Matematyka na szóstke

Matematyka na szóstke Stanislaw Kalisz Jan Kulbicki Henryk Rudzki Matematyka na szóstke Zadania dla klasy V Opole Wydawnictwo NOWIK Sp.j. 2012 Wstêp...5 1. Liczby naturalne...7 Rachunek pamiêciowy...7 1. Dodawanie i odejmowanie...7

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK. sesja zimowa

OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK. sesja zimowa OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK sesja zimowa 10685 Szanowni Nauczyciele, OGÓLNOPOLSKie olimpiady OLIMPUSEK sesja zimowa Serdecznie dziêkujemy wszystkim nauczycielom za pomoc w organizacji

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII Systemy transakcyjne cz.1 Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji

Bardziej szczegółowo

Ha³as maszyn znormalizowane metody wyznaczania poziomu ciœnienia akustycznego emisji

Ha³as maszyn znormalizowane metody wyznaczania poziomu ciœnienia akustycznego emisji dr in. DARIUSZ PLEBAN doc. dr in. DANUTA AUGUSTYÑSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Ha³as maszyn znormalizowane metody wyznaczania poziomu ciœnienia akustycznego emisji Praca wykonana w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

SMARTBOX PLUS KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E

SMARTBOX PLUS KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E KONDENSACYJNE M O D U Y G R Z E W C Z E ISYS Sp. z o.o. Raków 26, 55-093 Kie³czów, tel. (071) 78 10 390, biuro@isysnet.pl, www.isysnet.pl Kondensacyjne modu³y SMARTBOX Plus charakteryzuj¹ siê bardzo wysok¹

Bardziej szczegółowo

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną,

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

UCHWA A intencyjna nr.../2014

UCHWA A intencyjna nr.../2014 UCHWA A intencyjna nr.../2014 podj ta w dniu... na zebraniu w cicieli lokali tworz cych Wspólnot Mieszkaniow nr..., której nieruchomo po ona jest w Tychach przy ul.... w sprawie: wyra enia woli przyst

Bardziej szczegółowo

Monitoring oraz rozliczenie zu ycia. energii i mediów. Systemy pomiarowe, monitorowanie, archiwizacja i wizualizacja

Monitoring oraz rozliczenie zu ycia. energii i mediów. Systemy pomiarowe, monitorowanie, archiwizacja i wizualizacja Monitoring oraz rozliczenie zu ycia energii i mediów Systemy pomiarowe, monitorowanie, archiwizacja i wizualizacja Zacznij mierzyæ i zobacz swój zysk O firmie Metronic Systems jest nowoczesn¹ firm¹ in

Bardziej szczegółowo

4. WYZNACZANIE PARAMETRÓW HYDRAULICZNYCH STUDNI

4. WYZNACZANIE PARAMETRÓW HYDRAULICZNYCH STUDNI 4. WYZNACZANIE PARAMETRÓW HYDRAULICZNYCH STUDNI Na wielkość depresji zwieriadła wody w pompowanej studni wpływ mają zjawiska hydraulizne wywołane przepływem laminarnym, występująym w ujętej warstwie wodonośnej

Bardziej szczegółowo

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania

Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Jerzy Kowalczyk Zasady racjonalnego dokumentowania systemu zarządzania Zasady doskonalenia systemu zarządzania oraz podstawowe procedury wspomagające Zarządzanie jakością VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG

Bardziej szczegółowo

Artykuły i publikacje Wyciąg z Dziennika Ustaw nr 75 poz. 690 z dnia 12. kwietnia 2002, Korespondencja urzędowa

Artykuły i publikacje Wyciąg z Dziennika Ustaw nr 75 poz. 690 z dnia 12. kwietnia 2002, Korespondencja urzędowa Skrócona analiza stanu prawnego na temat przyłączenia kotłów wyposaŝonych w palniki wentylatorowe do wspólnym kanału spalinowego lub wspólnego systemu powietrzno-spalinowego. Artykuły i publikacje Wyciąg

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE Przedmiotowy System Oceniania sporz dzony zosta w oparciu o: 1. Rozporz dzenie MEN z dnia 21.03.2001 r. 2. Statut Szko y 3.

Bardziej szczegółowo

STANDARYZACJA ZNAKU FIRMOWEGO. Latam z Katowic! Miêdzynarodowy Port Lotniczy KATOWICE

STANDARYZACJA ZNAKU FIRMOWEGO. Latam z Katowic! Miêdzynarodowy Port Lotniczy KATOWICE STANDARYZACJA ZNAKU FIRMOWEGO Górnoœl¹skie Towarzystwo Lotnicze S.A. Miêdzynarodowy Port Lotniczy Katowice ul. Wolnoœci 90, 41-600 Pyrzowice tel.: +48 (32) 284 58 54, fax: +48 (32) 284 58 52 SPIS TREŒCI

Bardziej szczegółowo

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica SP Ó KA AKCY JN A ul. Wapiennikowa 9, - KIELCE, tel. -9-, fax. - -9-8 www.prema.pl e-mail: prema@prema.pl BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G/8-G/ SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny,

Bardziej szczegółowo

Projekt UE Nr 2005-146319 MINOS, Realizacja od 2005 do 2007

Projekt UE Nr 2005-146319 MINOS, Realizacja od 2005 do 2007 Mechatronika Moduł 1: Podstawy Podręczniki (Koncepcja) Matthias Römer Uniwersytet Techniczny w Chemnitz, Instytut Obrabiarek i Procesów Produkcyjnych Projekt UE Nr 2005-146319 MINOS, Realizacja od 2005

Bardziej szczegółowo

Marcin Barszcz 1, Mykhaylo Pashechko 1 WYKORZYSTANIE PROGRAMU MATHCAD DO ROZWI ZYWANIA ZAGADNIEÑ IN YNIERSKICH NA PRZYK ADZIE KONSTRUKCJI KRATOWEJ Streszczenie. W artykule przedstawiono mo liwoœci wykorzystania

Bardziej szczegółowo

FUNKCJA KWADRATOWA. Poziom podstawowy

FUNKCJA KWADRATOWA. Poziom podstawowy FUNKCJA KWADRATOWA Poziom podstawowy Zadanie ( pkt) Wykres funkji y = ax + bx+ przehodzi przez punkty: A = (, ), B= (, ), C = (,) a) Wyznaz współzynniki a, b, (6 pkt) b) Zapisz wzór funkji w postai kanoniznej

Bardziej szczegółowo

III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013

III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013 III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013 SYSTEMY ZALICZKOWE DLA PRZEDSI BIORSTW W PO IG i RPO Na podstawie zestawienia informacji o systemach zaliczkowych w PO IG i RPO w schematach wsparcia

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem. Warszawa, 2013

Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem. Warszawa, 2013 Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem i spo eczno ci lokaln Warszawa, 2013 Cele prezentacji Poszczególne fazy realizacji projektu inwestycyjnego, a procesy konsultacji Znaczenie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM EKOINNOWACJI DLA ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO TRÓJMIASTA

CENTRUM EKOINNOWACJI DLA ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO TRÓJMIASTA CENTRUM EKOINNOWACJI DLA ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO TRÓJMIASTA CENTRUM EKOINNOWACJI DLA ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO TRÓJMIASTA Pierwsze centrum w Polsce realizuj¹ce ideê miast ekologicznych

Bardziej szczegółowo

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy.

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Elko-77 dzia³a na polskim rynku spawalniczym od 35 lat i ma ponad 150 firm - partnerów wspó³pracuj¹cych na bie ¹co. Specjalizacj¹ firmy jest mechanizacja i wyposa enie w Ÿród³a pr¹du indywidualnych stanowisk

Bardziej szczegółowo

F Ă MD LH Q D ] G È ] U

F Ă MD LH Q D ] G È ] U Metoda 5S Fachowa VERLAG DASHÖFER Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. Świat profesjonalnej wiedzy al. Krakowska 271, 02 133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66 faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Ksi¹

Bardziej szczegółowo

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem

Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem THE A MEMBER OF R DEXION GROUP Rega³y paletowe wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem SPEEDLOCK P90 Trwa³oœæ i ywotnoœæ produktu. Koncepcja systemu Speedlock P90 zak³ada maksymalizacjê powierzchni do sk³adowania

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdaj¹cego 1. SprawdŸ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13 stron (zadania 1 11). Ewentualny brak zg³oœ przewodnicz¹cemu

Bardziej szczegółowo

Regulacja stanów prawnych nieruchomości

Regulacja stanów prawnych nieruchomości Paweł Puch Regulacja stanów prawnych nieruchomości Praktyczny poradnik Budownictwo INFORMACJE Copyright 2008 ISBN 978-83-88285-12-7 Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. AL. Krakowska 271, 02-133 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Sylwester Korga* WYKORZYSTANIE PROGRAMU SOLIDWORKS DO MODELOWANIA PRZEDMIOTÓW NA PRZYK ADZIE WIESZAKA NA UBRANIA Streszczenie. W publikacji opisano program SolidWorks do tworzenia modeli przedmiotów w

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK

OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK OPRACOWANIE WYNIKÓW OGÓLNOPOLSKIch OLIMPIAD OLIMPUSEK 10107 Szanowni Nauczyciele, Serdecznie dziêkujemy wszystkim nauczycielom za pomoc w organizacji kolejnej edycji olimpiad dla najm³odszych, które zosta³y

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja monta u i regulacji drzwi szybowych ELDOR

Instrukcja monta u i regulacji drzwi szybowych ELDOR Instrukcja monta u i regulacji drzwi ELDOR wer.1.4 Instrukcja monta u i regulacji drzwi szybowych ELDOR drzwi centralne drzwi teleskopowe 1. nadpro e 2. mechanizm drzwi 3. wózek napêdu 4. oœcie nice 5.

Bardziej szczegółowo

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA POMPA CIEP A SOLANKA - WODA Monitorowanie parametrów pracy Ekran przegl dowy Niezawodne funkcjonowanie w najci szych Spr arki spiralne niezawodnie pracuj w najci szych PAROWNIK Urz dzenie rozprowadzaj

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

G³ówny Specjalista ds. Konstrukcji Wyrobów. mgr in. Stanis³aw Jamroz. Szanowni Pañstwo!

G³ówny Specjalista ds. Konstrukcji Wyrobów. mgr in. Stanis³aw Jamroz. Szanowni Pañstwo! Szanowni Pañstwo! Oferujemy Pañstwu przegl¹d wykonañ specjalnych zaworów regulacyjnych rozszerzaj¹cych asortyment produktów katalogowych. Opracowania te powsta³y w odpowiedzi na konkretne potrzeby naszych

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 80 minut Instrukcja dla zdaj¹cego. SprawdŸ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera stron (zadania 0). Ewentualny brak zg³oœ przewodnicz¹cemu

Bardziej szczegółowo

ER RATA do ksi¹ ki "Symfonia C++ Stan dard". wydanie 3. (Zawieraj¹ca tak e czysto kosmetyczne poprawki) Sporz¹dzona 4 paÿdziernika 2009.

ER RATA do ksi¹ ki Symfonia C++ Stan dard. wydanie 3. (Zawieraj¹ca tak e czysto kosmetyczne poprawki) Sporz¹dzona 4 paÿdziernika 2009. ER RATA do ksi¹ ki "Symfonia C++ Stan dard". wydanie 3. (Zawieraj¹ca tak e czysto kosmetyczne poprawki) Sporz¹dzona 4 paÿdziernika 2009. Strona wiersz G - od góry D - od do³u Jest Powinno byæ 1 6 D nadzieje

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wprowadzenie nowego pracownika wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8 Autor: Justyna Tyborowska Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C.H. Beck Ul. Gen. Zajączka 9, 01-518 Warszawa Tel. (022) 311 22 22 Faks

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA PRACOWNICZE JAKO ALTERNATYWA DLA WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA ELEMENTEM SYSTEMÓW MOTYWACYJNYCH 16/01/2013 Krzysztof Nowak Warszawa Agenda Wst p Struktura wynagrodze Czy pracownicy s / mog

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wyników konkursów. Zuc

Opracowanie wyników konkursów. Zuc Opracowanie wyników konkursów Zuc 24984 Warszawa; 7 maja 2013 r. Konkurs Zuc Szanowni Nauczyciele, Serdecznie dziêkujemy wszystkim nauczycielom za pomoc w organizacji konkursu Zuch oraz konkursu Zuch z

Bardziej szczegółowo

KARTA CHEMICZNEGO PRODUKTU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHEMICZNEGO PRODUKTU NIEBEZPIECZNEGO KARTA CHEMICZNEGO PRODUKTU NIEBEZPIECZNEGO Aktualizacja 1.2006 Opracowano 11.2005 1. Identyfikacja produktu 1. Nazwa handlowa: Terpentyna 2. Zastosowanie: Terpentyna jest miêdzy innymi stosowana jako rozcieñczalnik

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. II. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest przygotowanie i przeprowadzenie szkole dla pracowników PKPP Lewiatan.

ZAPYTANIE OFERTOWE. II. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest przygotowanie i przeprowadzenie szkole dla pracowników PKPP Lewiatan. 17.01.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, w ramach projektu Wdro enie strategii rozwoju PKPP Lewiatan realizowanego przez PKPP Lewiatan na mocy umowy o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Roman Batko Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Uniwersytet Jagiello ski wypracowanie i upowszechnienie najbardziej skutecznej i efektywnej dobrej

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych Leczenie szpitalne Je eli cel leczenia nie mo e by osi gni ty w trybie ambulatoryjnym, pacjent mo e zosta skierowany na dalsze leczenie w szpitalu. Pacjent ma prawo wyboru szpitala, który ma podpisan umow

Bardziej szczegółowo

APRZYK ADOWY ARKUSZ EGZAMINACYJNY FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy 150 minut. Instrukcja dla zdajàcego

APRZYK ADOWY ARKUSZ EGZAMINACYJNY FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy 150 minut. Instrukcja dla zdajàcego APRZYK ADOWY ARKUSZ EGZAMINACYJNY FIZYKA I ASTRONOMIA Instrukcja dla zdajàcego POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut 1. Sprawdê, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 12 stron (zadania 1 9). Ewentualny brak

Bardziej szczegółowo

Plan kont wykaz kont oraz zasady ewidencji

Plan kont wykaz kont oraz zasady ewidencji ZA CZNK NR 2 Plan wykaz oraz zasady ewidencji Ewa Waliñska, Agnieszka Czajor SPS TREŒC 1. Przyk³adowy plan wykaz syntetycznych i analitycznych... 2301 A. Konta zespo³u 0 Aktywa trwa³e... 2302 a. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex)

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex) Dla wi kszo ci prostych gramatyk mo na w atwy sposób napisa wyra enie regularne które b dzie s u y o do sprawdzania poprawno ci zda z t gramatyk. Celem niniejszego laboratorium b dzie zapoznanie si z wyra

Bardziej szczegółowo

Instrukcja monta u i obs³ugi RS 25/4EA RS 25/6EA

Instrukcja monta u i obs³ugi RS 25/4EA RS 25/6EA Instrukcja monta u i obs³ugi RS 25/4EA RS 25/6EA Luna energooszczêdna, elektroniczna POMPA OBIEGOWA Importer: Goshe sp. z o. o., ul. Kmicica 4, 11-041 Olsztyn, www.goshe.pl 1 Informacje ogólne Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Marketing us³ug w teorii i praktyce Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski seria wydawnicza Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Jolanta

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami.

Baza danych. Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami. Access Baza danych Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami. Baza danych sk ada si z danych oraz programu komputerowego wyspecjalizowanego do gromadzenia i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Stronicowanie na ¹danie

Stronicowanie na ¹danie Pamiêæ wirtualna Umo liwia wykonywanie procesów, pomimo e nie s¹ one w ca³oœci przechowywane w pamiêci operacyjnej Logiczna przestrzeñ adresowa mo e byæ du o wiêksza od fizycznej przestrzeni adresowej

Bardziej szczegółowo

Evolving Recruitment

Evolving Recruitment Evolving Recruitment Spis treœci: 03 Kim jesteœmy? 04 Sektory 05 Nasze podejœcie 10 Nasze us³ugi 11 Nasi Klienci Roczny wzrost przychodów w ci¹ gu ostatnich 3 lat 130% Liczba aktywnych krajów 15 Procent

Bardziej szczegółowo

folder przygotowany do druku

folder przygotowany do druku folder przygotowany do druku Kalkulartor Mar Wstêp Przedsiêbiorstwa produkcyjne i handlowe dzia³aj¹c w warunkach wolnorynkowej konkurencji, stale rozszerzaj¹ swoj¹ ofertê i dostosowuj¹ j¹ do zmiennego

Bardziej szczegółowo

PROFIL Z gruboϾ waga H Bd Bg C blachy mm kg/mb mm mm mm mm

PROFIL Z gruboœæ waga H Bd Bg C blachy mm kg/mb mm mm mm mm Profil produkcji Profil produkcji Profil produkcji Profile typu Z i C produkowane przez firmê Blachy Pruszyñski mog¹ mieæ wysokoœæ przeprofilowania od 100 do 300 mm a gruboœæ taœmy stalowej, z której s¹

Bardziej szczegółowo

wykonane z rusztowañ ramowych

wykonane z rusztowañ ramowych wykonane z rusztowañ ramowych PLATFORMA JEZDNA SZEROKA PLATFORMA JEZDNA W SKA Rusztowania przejezdne przeznaczone sà do prac budowlanych i montaýowych wewnàtrz i na zewnàtrz budynków - tam, gdzie waýna

Bardziej szczegółowo

Zap³on elektroniczny z baterii. Oszczêdna praca ze wzglêdu na wyeliminowanie œwieczki dy urnej. atwa i przyjazna u ytkownikowi obs³uga

Zap³on elektroniczny z baterii. Oszczêdna praca ze wzglêdu na wyeliminowanie œwieczki dy urnej. atwa i przyjazna u ytkownikowi obs³uga AquaHeat typ G 19-00 Zap³on elektroniczny z baterii Oszczêdna praca ze wzglêdu na wyeliminowanie œwieczki dy urnej atwa i przyjazna u ytkownikowi obs³uga Pe³ny system zabezpieczeñ 3 letni okres gwarancji

Bardziej szczegółowo

G ÓWNY URZ D STATYSTYCZNY, al. Niepodleg³oœci 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej. T-03 r

G ÓWNY URZ D STATYSTYCZNY, al. Niepodleg³oœci 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej. T-03 r G ÓWNY URZ D STATYSTYCZNY, al. Niepodleg³oœci 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny REGON T-03 r Zestawienie o zarejestrowanych pojazdach samochodowych, ci¹gnikach

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

System Identyfikacji Wizualnej i Werbalnej dla Kampanii promuj¹cej produkt turystyki biznesowej miasta Katowice - Ksiêga Marki

System Identyfikacji Wizualnej i Werbalnej dla Kampanii promuj¹cej produkt turystyki biznesowej miasta Katowice - Ksiêga Marki System Identyfikacji Wizualnej i Werbalnej dla Kampanii promuj¹cej produkt turystyki biznesowej miasta Katowice - Ksiêga Marki Warszawa 2008 roku PART SA w Warszawie SPIS TREŒCI 2 ZNAK KONSTRUKCJA SYMOBLU

Bardziej szczegółowo

Materialy do cwiczenia:

Materialy do cwiczenia: Podstawowy kurs chromatografii gazowej / Materialy do cwiczenia: / Optymalizacja procesu rozdzielania analitów I. Teoria Symbol Objaœnienie Uwagi R Rozdzielczoœæ, zdolnoœæ rozdzielcza (ang. Resolution

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA U YTKOWNIKA DO KASY SHARP ER-A457P wersja oprogramowania: 27801RAR1C 4.11.6. PROGRAMOWANIE FORMATU RAPORTÓW, KROK (PGM2)

INSTRUKCJA U YTKOWNIKA DO KASY SHARP ER-A457P wersja oprogramowania: 27801RAR1C 4.11.6. PROGRAMOWANIE FORMATU RAPORTÓW, KROK (PGM2) ERRATA INSTRUKCJA U YTKOWNIKA DO KASY SHARP ER-A457P wersja oprogramowania: 27801RAR1C 4.11.6. PROGRAMOWANIE FORMATU RAPORTÓW, KROK (PGM2) Dla X = 2 (dodatkowe wiersze tabel). Zmienna Opis Kasowanie bufora

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Dziennik Ustaw Nr 16 1954 Poz. 84 84 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków Funduszu Por cze Unijnych Warszawa, 2006 rok Podstawy prawne funkcjonowania Ustawa o Funduszu Por cze Unijnych z 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 121 poz. 1262

Bardziej szczegółowo

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE 27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, w ramach projektu wiadomy podatnik realizowanego przez PKPP Lewiatan na mocy umowy o dofinansowanie nr UDA-POKL.02.01.02-00-002/10

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady"

REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady REGULAMIN KONKURSU..Pilanie dbaj¹ o zasady i zawsze segreguj¹ odpady" 1 Postanowienia ogólne ORGANIZATORZY Organizatorem konkursu jest Miejski Zak³ad Oczyszczania Wysypisko z siedzib¹ w Pile, ul. Kusociñskiego

Bardziej szczegółowo

Nazwisko. Imiê. Miejscowoœæ. Ulica Nr domu Nr lokalu

Nazwisko. Imiê. Miejscowoœæ. Ulica Nr domu Nr lokalu Zarz¹d Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy 85-844 Bydgoszcz, ul. Toruñska 174a NIP : 554-10-06-413 REGON: 090476971 brak biletu brak uprawnieñ do ulgi przekroczony czas brak prolongaty

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUS Z ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU ELASTYCZNA PRACA- TELEMARKETER. Data i miejsce urodzenia... PESEL... NIP... Wiek...

KWESTIONARIUS Z ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU ELASTYCZNA PRACA- TELEMARKETER. Data i miejsce urodzenia... PESEL... NIP... Wiek... KWESTIONARIUS Z ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU ELASTYCZNA PRACA- TELEMARKETER Nazwisko...Imi... P e : K M Data i miejsce urodzenia... PESEL... NIP... Wiek... Adres zameldowania: Ulica... Nr domu...nr lokalu...

Bardziej szczegółowo

SMARTBOX M O D U Y GRZEWCZE. ISYS Sp. z o.o. Raków 26, 55-093 Kie³czów, tel. (071) 78 10 390, biuro@isysnet.pl, www.isysnet.pl

SMARTBOX M O D U Y GRZEWCZE. ISYS Sp. z o.o. Raków 26, 55-093 Kie³czów, tel. (071) 78 10 390, biuro@isysnet.pl, www.isysnet.pl M O D U Y GRZEWCZE SMARTBOX y grzewcze wyposa one w palniki ECLIPSE, charakteryzuj¹ce siê silnym strumieniem gor¹cych gazów, zapewniaj¹ bardzo du y zakres modulacji i zwiêkszon¹ sprawnoœæ urz¹dzenia. Palnik

Bardziej szczegółowo

Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy)

Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy) Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszego t umaczenia w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

Problem czasu w strukturach systemów produkcyjnych

Problem czasu w strukturach systemów produkcyjnych AUTOMATYKA 2009 Tom 13 Zeszyt 2 W³adys³aw Jod³owski*, Edward Michlowicz* Problem czasu w strukturach systemów produkcyjnych 1. Wprowadzenie Podczas analizy systemów czêsto przewija siê pojêcie czasu. Dok³adniejsza

Bardziej szczegółowo

Fetal Alcohol Syndrome

Fetal Alcohol Syndrome Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Fetal Alcohol Syndrome Debra Evensen Cechy charakterystyczne i objawy Program FAStryga Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Oddzia³ Œl¹ski Ul. Ho³dunowska 39

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ Micha³ Bednarz Maciej Tracz * PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ 1. Bezrobocie w Polsce i w Unii Europejskiej Bezrobocie jest obecnie jednym z najwa

Bardziej szczegółowo

Zarz¹dzanie sieci¹ wielkopowierzchniowych sklepów samoobs³ugowych

Zarz¹dzanie sieci¹ wielkopowierzchniowych sklepów samoobs³ugowych AUTOMATYKA 2005 Tom 9 Zeszyt 3 Bogus³aw Filipowicz *, Joanna Kwiecieñ * Zarz¹dzanie sieci¹ wielkopowierzchniowych sklepów samoobs³ugowych. Wprowadzenie W ci¹gu ostatnich kilku lat nast¹pi³ znacz¹cy rozwój

Bardziej szczegółowo

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel Europejski kodeks walki z rakiem I. Prowadzàc zdrowy styl ycia, mo na poprawiç ogólny stan zdrowia i zapobiec wielu zgonom z powodu nowotworów

Bardziej szczegółowo