6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH"

Transkrypt

1 126 Tabela 23. Wielkośc ładunku BZT 5 stan na rok 2006 ludność ludność nie obszar WE korzystająca z korzystająca z ogółem WY oczyszczalni oczyszczalni [kg/rok] [kg/rok] [kg/rok] PM1 0 PM PM2 PM1 PM PM3 PM2+PM4 PM PM4 0 PM BZT5 [mg/l] Następnie, w oparciu o uchwały aglomeracyjne poszczególnych gmin oraz informacje zawarte w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych, dokonano prognozy ilości ładunku BZT 5 na rok 2015 w zamknięciach punktów monitoringowych (tabela 24). Prognoza uwzględnia modernizację oraz budowę łącznie 11 oczyszczalni ścieków. W efekcie realizacji planów budowy i rozbudowy infrastruktury ściekowej z oczyszczalni ścieków korzystać będzie ok. 56 tys. mieszkańców zlewni Szreniawy, co stanowi 86% ludności zamieszkującej ten obszar, a liczba osób podłączonych do kanalizacji wzrośnie z 18,6 tys. do 40,6 tys. mieszkańców. Przeprowadzona analiza, oparta na rzeczywistych informacjach dotyczących ilości podłączonych mieszkańców do oczyszczalni ścieków, której źródłem były uchwały aglomeracyjne ; uzupełniona przez KPOŚ, pozwoliła na zaprognozowanie stanu wód w roku 2015 w zakresie gospodarki komunalnej wyrażonej wskaźnikiem wielkość redukcji BZT 5. Tabela 24. Wielkośc ładunku BZT 5 prognoza na rok 2015 ludność ludność nie korzystająca z korzystająca z obszar WE WY oczyszczalni oczyszczalni ogółem [kg/rok] [kg/rok] [kg/rok] PM1 0 PM PM2 PM1 PM PM3 PM2+PM4 PM PM4 0 PM Osiągnięcie założonych celów środowiskowych uwarunkowane jest osiągnięciem odpowiednich, unormowanych prawnie, wartości poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń określających dobry stan wód. Dla wskaźnika BZT 5 przyjęto wartość dobrego stanu wód na poziomie 6 mg O 2 /dm 3 (Obecnie brak jest zatwierdzonego rozporządzenia dotyczącego klasyfikacji stanu wód. Wartości wskaźników zanieczyszczeń przyjęto zgodnie z projektem rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód powierzchniowych.). Szreniawa; pon. Cichego i Gołczanki Szreniawa; pon.słomnik Ścielkec; Makocice, powyżej ujęcia dla Proszowic Rys. 35. Prognoza stanu wód rzeki Szreniawy na rok 2015 Szreniawa; Proszowice "dobry stan" Podsumowanie Wprowadzenie uporządkowanej gospodarki ściekowej w gminach jest podstawowym działaniem mającym na celu zwiększenie skuteczności ochrony wód przed zanieczyszczeniami. Jednak, obecnie prowadzone oraz zaplanowane działania i inwestycje zakresie gospodarki komunalnej mogą być niewystarczające, aby w roku 2015 osiągnąć dobry stan w obszarze części PM1 zlewni rzeki Szreniawy. W związku z tym konieczne będzie wdrożenie dodatkowych działań w zakresie np. sektora rolniczego, pozwalających na redukcję zagrożeń. Działania te, wynikające m.in. z Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej, powinny obejmować m.in. tworzenie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych, zmiany sposobu prowadzenia zabiegów agrotechnicznych (redukcja zawiesiny). W efekcie wdrożenia pełnego programu zapisanych w nim działań, obejmujących sektor komunalny, rolnictwo, przemysł oraz poprawę warunków hydromorfologicznych, które są niezbędne dla poprawy i zapobiegania pogarszania się stanu części wód, wszystkie części wód powinny osiągnąć założone na 2015 rok cele środowiskowe. 6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH Wody podziemne są jedynym odnawialnym surowcem strategicznym, a równocześnie jako jeden z nielicznych surowców naturalnych nie mają substytutu. Są one wyłącznym źródłem zasilania rzek i jezior w okresach bezopadowych oraz w znacznym stopniu kształtują warunki siedliskowe roślinności łąkowej i bagiennej obszarów podmokłych, a przede wszystkim stanowią 97% ogólnych zasobów wód pitnych na naszej planecie, nie licząc zasobów zmagazynowanych w pokrywie lodowej. Zatem zasoby wód podziemnych muszą pokrywać nie tylko potrzeby

2 Wody 127 człowieka, lecz także, zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną Unii Europejskiej (2000/60/WE), ich część musi pozostać nienaruszona z uwagi na konieczność utrzymywania ekosystemów lądowych zależnych od wody. Korzystanie z zasobów wód podziemnych musi odbywać się w sposób zrównoważony i nie może w sposób znaczący pogarszać stanu wód powierzchniowych i ekosystemów lądowych, ściśle zależnych od wód podziemnych, a także nie może istotnie pogarszać warunków zaopatrzenia ludności w wodę do picia. Współczesne podejście do problematyki gospodarki wodnej wymaga działań na terenie całej zlewni lub dorzecza i uwzględnienie zasobów wodnych, nie tylko jako części systemu wodno-gospodarczego, lecz również jako czynnika tworzącego siedliska, których stan zależy od podejmowanych lub planowanych działań na terenie całej zlewni. Kluczowym celem dyrektywy nr 2000/60/WE jest przeciwdziałanie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód i osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód do końca roku Stan wód podziemnych obejmuje dwie składowe: stan ilościowy i stan chemiczny, a stan ogólny wyznaczany jest przez gorszy z tych dwu stanów. Niezbędnym elementem sprawnej ochrony wód jest monitoring jej stanu. Dostarcza on danych o aktualnym stanie wód oraz pozwala oceniać skutki stosowanej polityki ekologicznej i podejmowanych w jej ramach działań ochronnych oraz przewidywać zmiany zachodzące w wyniku zamierzonych działań. Zgodnie z zapisami ustawy Prawo wodne, obserwacje i badania wód podziemnych prowadzi Państwowa Służba Hydrogeologiczna (PSH). Charakterystyka wód podziemnych Zgodnie z regionalizacją hydrogeologiczną, wody podziemne województwa małopolskiego należą do makroregionu południowego i reprezentują 3 regiony hydrogeologiczne: XII śląsko-krakowski, XIII przedkarpacki, XIV karpacki. Ze względu na skład chemiczny wody należą do 4 grup (tabela 25). Wielkość zasobów eksploatacyjnych zwykłych wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego plasuje województwo na 13 miejscu w skali kraju. Ich rozmieszczenie, uwarunkowane zróżnicowaniem budowy geologicznej, jest bardzo nierównomierne, a większość terenów cechuje się deficytem tych wód. Znaczące zasoby znajdują się na południu i północy województwa, natomiast obszarem o deficycie wód podziemnych są tereny wschodnie i północno-wschodnie. Danych o zasobach wód podziemnych i ich zmianach dostarcza monitoring ilościowy, prowadzony w oparciu o obserwacje zmian położenia lustra wody lub wydajności źródeł. Wyniki obserwacji dla wód gruntowych i wgłębnych przedstawiane są jako głębokość położenia zwierciadła wód podziemnych. W tabeli 26 zestawiono dane o stanach wód i wydajności źródeł w punktach sieci obserwacyjnej województwa małopolskiego, natomiast wahania zwierciadła wód w wieloleciu w wybranych punktach obserwacyjnych przedstawia rysunek 36. Tabela 25. Charakterystyka grup wód oraz ich procentowy udział w wodach występujących na terenie województwa Grupa Charakterystyka Udział [%] 1 wody dwujonowe typu HCO 3-Ca 34,4 2 wody trójonowe typu HCO 3-Ca Mg 18,7 3 4 wody wielojonowe, w których nadal dominuje anion HCO 3, ale pojawiają się także w znaczących ilościach jony: siarczanowy, chlorkowy, potasowy i sodowy, mogące świadczyć o wpływie antropopresji lub czynników geogenicznych na skład tych wód wody wielojonowe z zaznaczonym wyraźnym wpływem antropopresji lub czynników geogenicznych, w których pojawiają się w znaczących ilościach aniony azotanowe lub dominują aniony siarczanowy i chlorkowy 40,6 Źródło: Rocznik hydrogeologiczny (rok hydrologiczny 2006), PIG Warszawa 2007 Tabela 26. Charakterystyka ilościowa wód województwa małopolskiego Nr sieci SOH Stany wód gruntowych i wgłębnych Miejscowość 6,3 Średnia głębokość położenia zwierciadła wody [m] w wieloleciu Wody gruntowe (o zwierciadle swobodnym) w roku 2006 SG R SG Z SG L II/771/1 Kraków 9,4 9,68 9,73 9,64 II/776/1 Nowy Sącz 3,25 3,43 3,53 3,33 II/777/1 Gołkowice 5,11 5,37 5,37 5,37 I/828/3 Zawoja-3 1,78 1,76 1,75 1,76 II/832/1 Lubasz 1,4 1,4 1,33 1,47 II/836/1 Bochnia b.d.* 7,7 7,94 7,48 II/837/1 Czchów b.d.* 4,23 4,32 4,15 II/838/1 Pcim b.d.* 4,04 4,1 3,99 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska Wody wgłębne (o zwierciadle napiętym) 8,57 8,75 8,73 8,76 III/778/1 Stary Sącz 5,11 4,8 5,21 4,42 II/784/1 Zawada 12,4 10,14 10,44 9,86 II/826/1 Rabka 19,22 39,43 37,39 41,32 I/828/1 Zawoja-1 1,4 1,39 1,39 1,39 I/828/2 Zawoja-2 1,62 1,6 1,59 1,61 II/830/1 Niepołomnice 11,02 11,13 11,25 11,02 II/831/1 Szczurowa 3,19 3,25 3,15 3,34 II/938/1 Bukowno-Wygiełza 41,51 41,55 42,01 41,12

3 128 Wydajność źródeł Nr sieci SOH Miejscowość Średnia wydajność źródeł [l/s] w w roku 2006 wieloleciu SQ R SQ Z SQ L II/141 Zakopane-Capki 2 20,62 21,76 14,12 28,84 II/156 Dębno 8,95 7,48 7,79 7,18 II/344 Falsztyn 0,97 0,85 0,66 1,03 II/760 Ponikiew 0,15 0,07 0,08 0,07 II/761 Babica 0,29 0,27 0,26 0,28 II/763 Stróża 0,05 0,05 0,05 0,04 II/772 Młynne 0,32 0,29 0,28 0,3 II/773 Zawadka-Rojówka 0,45 0,5 0,29 0,69 II/774 Zbyszyce 0,27 0,32 0,26 0,39 II/780 Rytro 0,09 0,04 0,04 0,05 II/782 Jaworki-B.Woda 0,06 0,06 0,04 0,06 II/783 Wierchomla 0,79 0,81 0,97 0,66 II/786 Jodlówka Tuchowska 0,08 0,06 0,07 0,06 Źródło: Rocznik hydrogeologiczny (rok hydrologiczny 2006), PIG Warszawa 2007 Objaśnienia do tabeli: SG R,SQR średnia roczna (1XI X 2006), SG Z, SQz średnia półrocza zimowego (XI-IV), SG L, SQ L średnia półrocza letniego (V-X)

4 Wody 129 Rys. 36. Wahania zwierciadła wody podziemnej i wydajności źródeł w wieloleciu w wybranych punktach badawczych województwa małopolskiego (źródło danych - PSH Warszawa mapy GIS Jakość wód podziemnych Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku hydrogeologicznym (2002), monitoring wód podziemnych jest kontrolno-decyzyjnym systemem oceny antropogenicznych przemian wód podziemnych. Polega on na prowadzeniu w wybranych, charakterystycznych punktach (otworach obserwacyjnych, źródłach) powtarzalnych pomiarów i badań stanu zwierciadła wód podziemnych i jakości oraz interpretacji ich wyników w aspekcie ochrony środowiska wodnego. Przedmiotem monitoringu są wody podziemne, rozumiane jako wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi w strefie nasycenia i bezpośrednim kontakcie z podłożem i podglebiem. Celem monitoringu jest dostarczanie informacji, które mają pomóc w osiąganiu celów środowiskowych, dotyczących: wód powierzchniowych, związanych hydraulicznie z wodami podziemnymi, ekosystemów lądowych, bezpośrednio zależnych od wód podziemnych. W wyniku monitoringu oceniany jest stan chemiczny (jakość) wód oraz stan ilościowy. Ocena stanu ilościowego opiera się na danych dotyczących kształtowania się poziomu zwierciadła i stopnia sczerpywania dostępnych zasobów wód podziemnych. Ocena stanu chemicznego jest klasyfikacją aktualnej jakości wód, w oparciu o zestaw wskaźników fizykochemicznych i chemicznych, oraz trendu zmian dotyczących stężeń poszczególnych wskaźników, a w szczególności biogenów. Sieć obserwacyjno-badawczą wód podziemnych tworzą: sieć obserwacji stacjonarnych wód podziemnych, sieć monitoringu stanu chemicznego wód podziemnych funkcjonująca w ramach systemu Państwowego Monitoringu Środowiska. W wielu przypadkach punkty badawcze służą obserwacji zarówno stanu ilościowego jak i jakościowego. Charakterystykę sieci zawiera tabela 27. Ocena jakości wód według kryteriów klasyfikacji dla prezentowania stanu wód Ocenę jakości wód w roku 2006 wykonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji i prezentacji stanu tych wód (Dz.U. Nr 32/2004 poz.284). Zgodnie z rozporządzeniem badania prowadzone są: co 3 lata dla wód o zwierciadle swobodnym (wody gruntowe), co 6 lat dla wód o zwierciadle napiętym (wody wgłębne). Przy dokonywaniu oceny jakości kierowano się następującymi założeniami: wartości stężeń poszczególnych wskaźników jakości wody porównano z wartościami granicznymi określonymi w klasyfikacji jakości wód podziemnych, przy zaliczeniu wody do odpowiedniej klasy dopuszczalne jest przekroczenie wartości granicznych trzech wskaźników jakości wody, o ile przekroczenie mieści się w następnej klasie jakości, nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznych żadnego z następujących wskaźników jakości wody: arsenu, amoniaku, azotanów, azotynów, fluorków, chromu, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci, cyjanków, fenoli, pestycydów, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, olei mineralnych, substancji powierzchniowo-czynnych anionowych Zgodnie z rozporządzeniem klasyfikacja jakości wód podziemnych obejmuje 5 klas: klasa I wody o bardzo dobrej jakości, klasa II wody dobrej jakości, klasa III wody zadowalającej jakości, klasa IV wody niezadowalającej jakości, klasa V wody złej jakości. Ocenę jakości wód przedstawiono na rysunku 38 oraz w tabeli 28. W roku 2006 jakość wód podziemnych w województwie przedstawiała się następująco: wody o bardzo dobrej jakości klasy I 20,9%, wody dobrej jakości klasy II 34,9%, wody zadowalającej jakości klasy III 25,6%, wody niezadowalającej jakości klasy IV 11,6% wody złej jakości klasy V 7,0%. Wody o bardzo dobrej i dobrej jakości stwierdzano głównie na terenach leśnych i użytkach zielonych, natomiast wody niezadowalającej i złej jakości na obszarach zabudowanych i gruntach ornych z dominacją gospodarstw rozdrobnionych. Jakość wód podziemnych w powiązaniu z danymi o użytkowaniu terenu przedstawiono na rysunku 39.

5 130 Tabela 27. Charakterystyka sieci monitoringu wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego Nr 1) Nr sieci 2) Monbada SOH Wody Głębokość Numer Region hydrogeologiczny Miejscowość Typ ośrodka Stratygrafia 3) W/G/Z otworu GZWP 103 II/761 Babica Z porowo-szczelinowy 0 Cr3+1 XIV - karpacki 105 II/760 Ponikiew Z porowo-szczelinowy 0 Cr3 447 XIV - karpacki 116 Sucha G porowo-szczelinowy 1,8 Tr XIV - karpacki 117 Zawoja G porowo-szczelinowy 1,8 Tr XIV - karpacki 119 Czarny Dunajec G porowy 42 Q XIV - karpacki 142 Stary Sącz G porowo-szczelinowy 10,5 Q 437 XIV - karpacki 143 II/777/1 Gołkowice G porowy 12 Q 437 XIV - karpacki 144 II/786 Jodlówka Tuchowska Z porowo-szczelinowy 0 TrPc+E XIV - karpacki 387 Czasław Z porowo-szczelinowy 0 Cr3 XIV - karpacki 388 II/772 Młynne Z porowo-szczelinowy 0 TrE XIV - karpacki 389 II/773 Zawadka-Rojówka Z porowo-szczelinowy 0 TrE XIV - karpacki 391 II/783 Wierchomla Z porowo-szczelinowy 0 TrE 438 XIV - karpacki 510 II/141 Zakopane-Capki 2 Z porowo-szczelinowy 0 TrOl+E 441 XIV - karpacki 512 II/156 Dębno Z porowy 0 Q 440 XIV - karpacki 514 Szaflary Z porowo-szczelinowy 0 J XIV - karpacki 515 Waksmund G porowy 5,2 Q 440 XIV - karpacki 518 Niedzica Z porowo-szczelinowy 0 Cr XIV - karpacki 520 OchotnicaD.-Młynne Z porowo-szczelinowy 0 Tr 439 XIV - karpacki 521 II/344 Falsztyn Z szczelinowo-krasowy 0 Cr1+J2 XIV - karpacki 524 III/778/1 Stary Sącz W porowy 12 Q 437 XIV - karpacki 526 II/782 Jaworki-B.Woda Z szczelinowo-krasowy 0 J2 XIV - karpacki 529 Bukowina Tatrzańska G porowo-szczelinowy 7 Tr XIV - karpacki 1119 Podłęże W porowy 55 Tr XIII - przedkarpacki 1706 Wolbrom-Kozina Z porowo-szczelinowy 0 J3 326 XII - śłąsko-krakowski 1707 Simota Z porowo-szczelinowy 0 T 452 XII - śłąsko-krakowski 1722 Ciężkowice Z porowo-szczelinowy 0 Tr XIV - karpacki 1723 I/828/1 Zawoja-1 W porowo-szczelinowy 80 TrE 445 XIV - karpacki 1724 I/828/2 Zawoja-3 G porowy 8 Q XIV - karpacki 1728 I/828/3 Zawoja-2 W porowo-szczelinowy 77 TrE 445 XIV - karpacki 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska W porowo-szczelinowy 85 TrPc XIV - karpacki 1863 II/830/1 Niepołomnice W porowy 201 TrM 451 XIII - przedkarpacki 1864 II/838/1 Pcim G porowy 10 Q 443 XIV - karpacki 1865 II/831/1 Szczurowa W porowy 16 Q XIII - przedkarpacki 2001 II/771/1 Kraków G porowy 21,5 Q 450 XII - śłąsko-krakowski 2004 II/784/1 Zawada W porowo-szczelinowy 45 TrP+Cr3 XIV - karpacki 2005 II/774 Zbyszyce Z porowo-szczelinowy 0 TrOl XIV - karpacki 2006 II/826/1 Rabka W porowo-szczelinowy 150 TrE XIV - karpacki 2007 II/780 Rytro Z porowo-szczelinowy 0 TrOl+E 439 XIV - karpacki 2009 Szczawa W porowo-szczelinowy 100 TrOl XIV - karpacki 2011 Szczawnica W porowo-szczelinowy 32,8 TrPc XIV - karpacki II/763 Stróża Z porowy 0 TrE+Ol 443 XIV - karpacki II/776/1 Nowy Sącz G porowy 10,5 Q 437 XIV - karpacki II/832/1 Lubasz G porowy 27 Q XIII - przedkarpacki II/836/1 Bochnia G porowy 15 Q XIII - przedkarpacki II/837/1 Czchów G porowy 9 Q 435 XIV - karpacki II/938/1 Bukowno-Wygiełza W porowy 95,3 T2+1 XII - śłąsko-krakowski Objaśnienia do tabeli 1) nr w Monitoringowej Bazie Danych, 2) nr w bazie danych Sieć Obserwacji Hydrogeologicznych, 3) Stratygrafia : Q czwartorzęd, Tr trzeciorzęd, TrM miocen, TrOl oligocen, TrE - eocen, TrPc paleocen, T trias, T2+1 trias środkowy i dolny, Cr- kreda, Cr3+1 kreda górna i dolna, J jura, J2 jura środkowa, J3 jura górna 4) W-wody wgłębne, G-wody gruntowe, Z-źródła

6 Wody 131 Objaśnienia: Punkt pomiarowy: wody wgłębne wody gruntowe źródła nr wg bazy Monbada punkt sieci krajowej monitoringu 2004 / 784 GZWP nr SOH punkt sieci stacjonarnych obserwacji wód podziemnych PIG Rys. 37. Sieć punktów badawczych monitoringu wód podziemnych w 2006 roku 1706 MIECHÓW OLKUSZ PROSZOWICE CHRZANÓW OŚWIĘCIM KRAKÓW 836 BRZESKO WADOWICE 1119 WIELICZKA BOCHNIA MYŚLENICE 837 DĄBROWA TARNOWSKA TARNÓW SUCHA 1724 BESKIDZKA Objaśnienia: Klasyfikacja wód podziemnych Klasy wód Charakterystyka NOWY TARG ZAKOPANE LIMANOWA NOWY SĄCZ 391 GORLICE klasa I klasa II klasa III klasa IV klasa V bardzo dobra dobra zadowalająca niezadowalająca zła punkt badawczy 1707 nr punktu sieci krajowej monitoringu diagnostycznego 763 nr punktu sieci stacjonarnych obserwacji wód podziemnych PIG Rys. 38. Ocena jakości wód podziemnych w 2006 roku

7 132 Tabela 28. Ocena jakości wód podziemnych w roku 2006 Nr Monbada Nr sieci SOH Miejscowość Typ chemiczny wody Użytkowanie terenu Klasa wody Przekroczone wskaźniki 103 II/761 Babica HCO3-SO4-Ca grunty II 105 II/760 Ponikiew HCO3-SO4-Ca grunty I 116 Sucha grunty III HCO3,pH 117 Zawoja grunty I 119 Czarny Dunajec HCO3-Ca-Mg grunty II 142 Stary Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane II 143 II/777/1 Gołkowice HCO3-Ca Obszary zabudowane III NO3 144 II/786 Jodlówka Tuchowska SO4-NO3-Ca-Mg Obszary zabudowane III ph,no3 387 Czasław 388 II/772 Młynne HCO3-Ca 389 II/773 Zawadka-Rojówka HCO3-SO4-Ca-Mg Lasy I 391 II/783 Wierchomla HCO3-Ca-Mg Użytki zielone II 510 II/141 Zakopane-Capki 2 HCO3-Ca-Mg Lasy I 512 II/156 Dębno HCO3-Ca-Mg 514 Szaflary Obszary zabudowane II 515 Waksmund HCO3-Ca-Mg Obszary zabudowane IV K,NO3,HCO3 518 Niedzica Użytki zielone II 520 OchotnicaD.-Młynne HCO3-Ca 521 II/344 Falsztyn HCO3-Ca Obszary zabudowane II 524 III/778/1 Stary Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane III Fe,NO3 526 II/782 Jaworki-B.Woda HCO3-Ca Lasy I 529 Bukowina Tatrzańska HCO3-Ca-Mg Obszar zabudowane II 1119 Podłęże HCO3-SO4-Ca Obszary zabudowane IV Fe,NH Wolbrom-Kozina Obszary zabudowane III NO Simota Lasy III NO Ciężkowice HCO3 Lasy II 1723 I/828/1 Zawoja-1 HCO3-Na-Ca Lasy II 1724 I/828/2 Zawoja-3 HCO3-Ca Lasy I 1728 I/828/3 Zawoja-2 HCO3-Na-Ca Lasy II 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska HCO3-Ca-Mg-Na I 1863 II/830/1 Niepołomnice HCO3-Cl-Na Obszary zabudowane/grunty rolne IV Na,NO2,HCO3,NH II/838/1 Pcim HCO3-Ca Tereny zielone III Fe 1865 II/831/1 Szczurowa HCO3-Cl-Ca-Na IV Mn,Fe,NH II/771/1 Kraków HCO3-SO4-Ca Obszary zabudowane III NO II/784/1 Zawada HCO3-Ca Obszary zabudowane III HCO II/774 Zbyszyce HCO3-SO4-Ca-Mg Lasy I 2006 II/826/1 Rabka Cl-Na Obszary zabudowane V B,K,Na,Fe,Cl,Fluorki,NO2, HCO3,NH4, PEW,TOC 2007 II/780 Rytro HCO3-Ca-Mg Lasy I 2009 Szczawa Obszary zabudowane V B,K,Mg,Na,Fe,Cl,Fluorki, NO2,HCO3,NH4,PEW,TOC 2011 Szczawnica Obszary zabudowane V B,K,Na,Fe,Cl,HCO3,NH4, PEW II/776/1 Nowy Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane II II/836/1 Bochnia HCO3-SO4-Ca-Na Obszary zabudowane III HCO3 II/837/1 Czchów HCO3-Cl-Ca rolne III Fe, HCO3 IV II II II HCO3

8 Wody 133 I obszary zabudowane II grunty, gospodarstwa rozdrobnione III IV użytki zielone lasy V 0% 20% 40% 60% 80% 10 Rys. 39. Jakość wód podziemnych w powiązaniu ze sposobem użytkowania terenu na obszarze województwa małopolskiego w 2006 roku W oparciu o wyniki badań monitoringu jakości wód podziemnych przeprowadzono ocenę jakości wód w powiatach. Ze względu na okresowy charakter badań w poszczególnych punktach (1 raz na 3 lata lub 1 raz na 6 lat) do oceny wykorzystano wyniki z lat Wyniki oceny przedstawiono graficznie na rysunku 40. MIECHÓW OLKUSZ PROSZOWICE DĄBROWA TARNOWSKA CHRZANÓW TARNÓW OŚWIĘCIM WADOWICE KRAKÓW WIELICZKA BOCHNIA BRZESKO MYŚLENICE SUCHA BESKIDZKA LIMANOWA NOWY SĄCZ GORLICE Objaśnienia: Klasyfikacja wód podziemnych Klasy wód Charakterystyka NOWY TARG klasa I klasa II klasa III klasa IV klasa V bardzo dobra dobra zadowalająca niezadowalająca zła ZAKOPANE Rys. 40. Klasyfikacja powiatów ze względu na jakość wód podziemnych w latach

9 134 Jakość wód podziemnych według wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Podstawę oceny stanowi rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. nr 203/2002, poz.1718) Ze względu na to, że badania monitoringowe wód podziemnych nie obejmują zanieczyszczeń bakteriologicznych, ocenę wykonano dla badanych wskaźników fizykochemicznych. Porównanie wyników badań monitoringowych z wartościami dopuszczalnymi określonymi w cytowanym rozporządzeniu pozwala stwierdzić, że 34,8% badanych wód nie spełnia wymagań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W większości przypadków (ok. 67%) o ocenie takiej decydowały zanieczyszczenia geogeniczne (np. żelazo, mangan), natomiast w ok.33% - zanieczyszczenia antropogeniczne. Szczególne zaniepokojenie budzą wyniki badań wód powiatu nowotarskiego, gdzie we wszystkich punktach zlokalizowanych na terenie powiatu stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości dla związków azotu. Ocena stopnia zanieczyszczenia wód związkami azotu Azot jest pierwiastkiem biogennym ulegającym licznym przemianom związanym z procesami tworzenia się i rozkładu substancji organicznych. Na całkowitą zawartość związków azotu w wodach składają się naturalne i syntetyczne organiczne związki azotu, formy mineralne (jon amonowy NH + 4, azotyny, azotany) oraz azot gazowy N 2. Zanieczyszczenie wód podziemnych związkami azotu łączy się z różnorodną działalnością człowieka, a w największym stopniu z rolnictwem i gospodarką komunalną. Główne przyczyny zanieczyszczenia ze względu na obszar oddziaływania to m.in.: wymywanie związków azotu (głównie azotanów) z obszarów upraw rolnych, stosowanie nawozów azotowych, stosowanie odpadów z produkcji zwierzęcej (gnojowica, obornik), stosowanie odpadów z produkcji roślinnej (soki kiszonkowe), rolnicze wykorzystanie ścieków, osadów ściekowych i kompostowanych odpadów komunalnych, nieuporządkowana gospodarka ściekowa na obszarze zabudowy wiejskiej, nie nadążająca za rozbudową wodociągów, składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych. Na podstawie wyników badań monitoringowych, w roku 2006 na terenie województwa małopolskiego w 30,2% badanych wód podziemnych stwierdza się zanieczyszczenie związkami azotu. Ocena stopnia zanieczyszczenia wód amoniakiem Głównym źródłem jonów amonowych w wodzie jest rozkład materii organicznej zawierającej azot (białka, mocznik itp.). Pochodzenie materii organicznej może być naturalne, lecz najczęściej jej źródłem są zanieczyszczenia antropogeniczne, takie jak nawozy organiczne (obornik, Tabela 29. Punkty sieci monitoringu wód podziemnych, w których stwierdzono przekroczenia norm dla wód przeznaczonych do spożycia dla ludzi Wskaźniki przekraczające normy dla Nr Nr sieci Miejscowość Typ chemiczny wody Użytkowanie terenu wód przeznaczonych do spożycia dla Monbada SOH ludzi 116 Sucha grunty ph 144 II/786 Jodlówka Tuchowska SO 4-NO 3-Ca-Mg Obszary zabudowane ph 515 Waksmund HCO 3-Ca-Mg Obszary zabudowane NO 3,N_NO III/778/1 Stary Sącz HCO 3-Ca Obszary zabudowane Fe 1119 Podłęże HCO 3-SO 4-Ca Obszary zabudowane Fe 1723 I/828/1 Zawoja-1 HCO 3-Na-Ca Lasy Mn 1728 I/828/3 Zawoja-2 HCO 3-Na-Ca Lasy Al 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska HCO 3-Ca-Mg-Na Fe 1863 II/830/1 Niepołomice HCO 3-Cl-Na Obszary zabudowane/grunty rolne Na,Cl 1864 II/838/1 Pcim HCO 3-Ca Tereny zielone Fe 1865 II/831/1 Szczurowa HCO 3-Cl-Ca-Na Mn,Fe 2006 II/826/1 Rabka Cl-Na Obszary zabudowane 2009 Szczawa Obszary zabudowane As,B,Na,Se,Fe,Cl,Fluorki,NO 2, NH 4,PEW,N_NH 4,N_NO 2 As,B,Mg,Na,Se,Fe,Cl,Fluorki,NO 2, NH 4,PEW,N_NH 4,N_NO Szczawnica Obszary zabudowane B,Mn,Na,Fe,Cl,NH 4,PEW,N_NH 4 II/837/1 Czchów HCO 3-Cl-Ca rolne Fe

10 Wody 135 gnojówka, gnojowica), ścieki związane z rolnictwem (m.in.gnojowica, soki kiszonkowe), odpady przetwórstwa rolnego, ścieki bytowe w obszarach o nieuporządkowanej gospodarce ściekowej, składowiska odpadów stałych zawierających materię organiczną. W głębszych wodach podziemnych źródłem jonu amonowego może być nie tylko proces rozkładu materii organicznej, ale także proces biologicznej denitryfikacji azotanów zawartych w wodach. W województwie małopolskim, stężenia amoniaku na poziomie odpowiadającym IV klasie czystości stwierdzono w obszarze pasa północnego województwa, w którym dominują tereny upraw rolnych i obszary zabudowane, natomiast na południu (powiat nowotarski) stwierdzone stężenia amoniaku odpowiadały V klasie czystości. Najwyższe wartości stężenia amoniaku (wyrażone jako NH 4 w mg/dm 3 ) stwierdzono w następujących miejscowościach: Podłęże (1,32 mg/dm 3 w punkcie nr 1119) i Niepołomice (1,21 mg/dm 3 w punkcie nr 1863) w powiecie wielickim, Rabka (7,43 mg/dm 3 w punkcie nr 2006) i Szczawnica (6,95 mg/dm 3 w punkcie nr 2011) w powiecie nowotarskim, Szczurowa (0,94 mg/dm 3 w punkcie nr 1865) w powiecie brzeskim, Szczawa (7,81 mg/dm 3 w punkcie nr 2009) w powiecie limanowskim. Na pozostałym obszarze stężenia amoniaku nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy I i II. Zaznaczyć należy, że w powiecie nowotarskim (punkty Rabka, Szczawnica) stężenia amoniaku prawie 5-krotnie przekraczały normy dla wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Rozkład stężeń amoniaku na obszarze województwa przedstawiono na rysunku 41. Ocena wód podziemnych według kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych Ocenę stopnia zanieczyszczenia wód podziemnych związkami azotu ze źródeł rolniczych przeprowadzono w oparciu rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych.(dz. U. Nr 241/2002, poz. 2093). Za wody wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych uznaje się wody zanieczyszczone oraz wody zagrożone zanieczyszczeniem, jeżeli nie zostaną podjęte działania ograniczające bezpośredni lub pośredni zrzut do tych wód azotanów i innych związków azotowych mogących przekształcić się w azotany, pochodzących z działalności rolniczej: za wody zanieczyszczone uznaje się wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi powyżej 50 mg NO 3 /dm 3 za wody zagrożone zanieczyszczeniem uznaje się wo- AMONIAK [NH ] 4 [mg/dm 3] 7.00 Kraków Tarnów Nowy Sącz klasa IV klasa III klasa II klasa I punkt badawczy Rys. 41. Rozkład stężeń amoniaku w wodach podziemnych w województwie małopolskim na podstawie wyników badań monitoringowych w latach

11 136 dy podziemne, w których zawartość azotanów wynosi od 40 do 50 mg NO 3 /dm 3 i wykazuje tendencję wzrostową. Analiza wyników badań wód podziemnych w oparciu o kryteria określone w cytowanym rozporządzeniu wskazuje na: zanieczyszczenie związkami azotu wód zbiornika 440 Nowy Targ - punkt Waksmund, zagrożenie zanieczyszczeniem wód w rejonie zbiorników: 326 Częstochowa - punkt Wolbrom-Kozina, 434 Dolina rzeki Biała Tarnowska - punkt Jodłówka Tuchowska, 437 Dolina rzeki Dunajec (Nowy Sącz) punkt Gołkowice. Na pozostałym obszarze nie stwierdza się występowania azotanów w ilościach przekraczających 40 mg/l, tj. w stężeniach świadczących o zagrożeniu zanieczyszczeniem lub zanieczyszczeniu wód podziemnych. Rozkład stężeń azotanów na obszarze województwa przedstawiono na rysunku 42. Podsumowanie Rozmieszczenie zasobów wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego jest nierównomierne - znaczące zasoby są na południu i północy województwa, natomiast obszarem o deficycie wód podziemnych są tereny wschodnie i północno-wschodnie. Skład chemiczny wód wskazuje, że ok. 47% to wody, na których skład zaznacza się wpływ antropopresji lub czynników geogenicznych. Wyników badań monitoringu jakości wód wykazują, że 55,8% badanych wód to wody o bardzo dobrej i dobrej jakości (klasa I i II), 25,6% - wody zadowalającej jakości (klasa III), a 18,6% - wody niezadowalającej i złej jakości (klasa IV i V). 34,8% badanych wód nie spełnia wymagań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W większości przypadków (ok. 67%) o takiej ocenie decydowały zanieczyszczenia geogeniczne (np.żelazo, mangan), natomiast w ok.33% - zanieczyszczenia antropogeniczne. Szczególne zaniepokojenie budzą wyniki badań wód powiatu nowotarskiego, gdzie we wszystkich punktach zlokalizowanych na terenie powiatu stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości dla związków azotu. Zanieczyszczenie związkami azotu stwierdzono w 30,2% badanych wód podziemnych, przy czym prawie połowa z tych wód zanieczyszczona jest amoniakiem. Wody zanieczyszczone azotanami stwierdzono w punkcie Waksmund, zlokalizowanym na Głównym Zbiorniku Wód Podziemnych 440. Ocena jakości wód w poszczególnych powiatach wskazuje, że pilne działania naprawcze i ochronne dla wód podziemnych winny być podjęte w powiatach nowotarskim, limanowskim, tarnowskim, brzeskim, wielickim i myślenickim, gdzie stwierdzono występowanie wód V i IV klasy czystości. AZOTANY [NO ] 3 [mg/dm 3] Kraków Tarnów Nowy Sącz klasa IV klasa III klasa II klasa I punkt badawczy Rys. 42. Rozkład stężeń azotanów w wodach podziemnych w województwie małopolskim na podstawie wyników badań monitoringowych w latach

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego W 2010 roku na terenie województwa opolskiego przeprowadzone zostały w ramach monitoringu diagnostycznego wód podziemnych badania w 29. punktach pomiarowych

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 Spis treści: 1. Wstęp 2. Sieć punktów monitoringu 3. Zakres badań 4. Klasyfikacja wyników badań 5. Podsumowanie Spis tabel:

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU

MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU 1. Podstawy prawne MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU Wyznaczenie w obrębie województwa opolskiego przez Dyrektora RZGW w Gliwicach tzw. Obszaru

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

IV.5. WODY PODZIEMNE. Szacunkowe zasoby dyspozycyjne (tys. m 3 /dobę) Średnia głębokość ujęć (m) Typ zbiornika. Numer zbiornika.

IV.5. WODY PODZIEMNE. Szacunkowe zasoby dyspozycyjne (tys. m 3 /dobę) Średnia głębokość ujęć (m) Typ zbiornika. Numer zbiornika. IV.5. WODY PODZIEMNE Groundwaters Wody podziemne stanowią podstawowe źródło zaopatrzenia w wodę pitną w województwie zachodniopomorskim. Jedynie Szczecin zaopatrywany jest w wodę pobieraną z wód powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa I. POWIETRZE W 2009 stężenie dwutlenku siarki, tlenku węgla, benzenu, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu oraz ozonu spełniały kryteria ustanowione w celu ochrony zdrowia ludzkiego. Również spełnione były wymagania

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Projekt zintegrowany LIFE Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Strategia poprawy jakości powietrza Jakość powietrza w Małopolsce należy do

Bardziej szczegółowo

Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego

Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego 1. Charakterystyka Kampanii. Kampania miała na celu popularyzować i promować idę odpisu

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Zasoby wód podziemnych

Zasoby wód podziemnych 3. WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią najbardziej wrażliwe i największe zasoby słodkiej wody w Unii Europejskiej, a przede wszystkim główne źródło zaopatrzenia w wodę pitną w wielu regionach. Są zasobem

Bardziej szczegółowo

Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw.

Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw. Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw. 25.10.2010 r. miejscowość Chełmki powiat oświęcimski grupa I A Grupa I (A) 1. KP PSP Oświęcim 2. KP PSP Miechów 3. KP

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2005 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Stan ekologiczny rzeki Wierzycy

Stan ekologiczny rzeki Wierzycy Stan ekologiczny rzeki Wierzycy Gniewskie Centrum Edukacji Ekologicznej przy Fundacji Zamek w Gniewie Dorota Cybura Badanie stanu czystości wody w rzece Wierzycy odbywało się podczas I Integracyjnego Ekologiczno-Kulturalnego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2005 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2005 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2006 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 18

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Program Infrastruktura Monitoringu Wód Podziemnych Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa tel. 22 4592441, fax. 22 4592441 Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Punkty monitoringowe w bazie MWP (stan na 25.03.2015

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Hydrogeologicznej

Bazy danych Hydrogeologicznej Bazy danych Państwowej SłuŜby S Hydrogeologicznej Jesienne spotkania z GIS-em Wisła, wrzesień 2007 r. Lesław Skrzypczyk, Małgorzata Woźnicka, Mateusz Hordejuk www.psh.gov.pl PAŃSTWOWA SŁUśBA HYDROGEOLOGICZNA

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku

Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku Wstęp Podstawę oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia

Bardziej szczegółowo

WODY PODZIEMNE. 1. Ocena jakości wód podziemnych WODY PODZIEMNE. Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek

WODY PODZIEMNE. 1. Ocena jakości wód podziemnych WODY PODZIEMNE. Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek 63 Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek W 2004 roku w województwie śląskim badania wód podziemnych prowadzono w 144 punktach pomiarowych, w tym 104 punktach z sieci monitoringu regionalnego oraz 40 punktach

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Oś priorytetowa Działanie V Ochrona środowiska, dziedzictwa kulturowego i

Bardziej szczegółowo

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE Maciej KOSTECKI, Joanna KERNERT, Witold NOCOŃ, Krystyna JANTA-KOSZUTA Wstęp Zbiornik Zaporowy w Goczałkowicach powstał

Bardziej szczegółowo

2. POWIAT BRZESKI Starostwo Powiatowe w Brzesku ul. Głowackiego 51 32-800 Brzesko www.powiatbrzeski.pl, e-mail: sp@powiatbrzeski.

2. POWIAT BRZESKI Starostwo Powiatowe w Brzesku ul. Głowackiego 51 32-800 Brzesko www.powiatbrzeski.pl, e-mail: sp@powiatbrzeski. WYKAZ PUNKTÓW KONSULTACYJNYCH: 1. POWIAT BOCHEŃSKI Starostwo Powiatowe w Bochni ul. Kazimierza Wielkiego 31 32-700 Bochnia Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Pokoje:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO (Projekt Zarządu Województwa Małopolskiego) UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia w sprawie wyznaczenia aglomeracji Nowy Targ. Na podstawie art. 18 pkt 1 i pkt 20 oraz art. 89 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2014 III kwartał 2014 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w III kwartale 2014 roku Statystyka rynku pracy W małopolskich urzędach pracy na koniec września 2014 zarejestrowane były

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU W roku 2010 w ramach monitoringu jakości śródlądowych wód podziemnych, w województwie mazowieckim realizowane były zadania: badania

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI 6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI Główne czynniki mające wpływ na powierzchnię ziemi to m.in. mechaniczne niszczenie pokrywy glebowej wskutek procesów urbanizacji, działalności górniczej i niewłaściwie prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy wykorzystano materiały: Gdańsk Dyrektywa Rady 91/676/EWG ( azotanowa ) i jej

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH UL. BARBARY 17, 40-053 KATOWICE http://www.psse.katowice.pl/ NS/HKiŚ/4564/U/2015 e-mail: psse.katowice@pis.gov.pl Katowice, dnia 04.02.2015r. Sekretariat

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 stycznia 2016 r. Poz. 85 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU OCENA WSTĘPNA JAKOŚĆI POWIETRZA POD KĄTEM ZAWARTOŚCI ARSENU, KADMU, NIKLU I BENZO(A)PIRENU W PYLE PM10 ORAZ DOSTOSOWANIA SYSTEMU OCENY DO WYMAGAŃ DYREKTYWY

Bardziej szczegółowo

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r.

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna Dyrektywa 2000/60/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Wspólnoty Europejskiej Celem Dyrektywy jest ustalenie ram dla ochrony

Bardziej szczegółowo

MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE

MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE Leszek Żelazny Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie dyrektor@wios.lublin.pl WSTĘP MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE Współpracę Polski

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE 102 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 8 DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne dla rozwoju infrastruktury i środowiska Nowelizacja ustawy Prawo Wodne Danuta Drozd Kierownik Zespołu ds. Funduszy Europejskich Katarzyna Cichowicz, Katarzyna Brejt 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych

Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016 1. Wymogi Dyrektywy Azotanowej 2. Weryfikacja wód wrażliwych i OSN 3. Program działań na okres 2012 2016 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Lista wniosków wybranych do dofinansowania w konkursie na wsparcie gmin w opracowaniu lub aktualizacji programów rewitalizacji

Lista wniosków wybranych do dofinansowania w konkursie na wsparcie gmin w opracowaniu lub aktualizacji programów rewitalizacji Lista wniosków wybranych do dofinansowania w konkursie na wsparcie gmin w opracowaniu lub aktualizacji programów rewitalizacji Lp. 1 4 Wietrzychowice Rewitalizacji dla Gminy 128 18 819,00 Wietrzychowice

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie gruntów rolniczych na cele produkcji biomasy wymogi i normy w dziedzinie rolnictwa i ochrony środowiska

Wykorzystanie gruntów rolniczych na cele produkcji biomasy wymogi i normy w dziedzinie rolnictwa i ochrony środowiska Strona 2 z 15 produkcji biomasy wymogi i normy w Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu Państwowym Instytucie Badawczym System KZR INiG /6 2 Strona 3 z 15 Spis treści Spis treści 3 1. Wprowadzenie 4 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza

W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza Małgorzata Woźnicka Warszawa, 12 kwietnia 2011 r. fot. E. Przytuła Państwowa służba hydrogeologiczna wykonuje zadania państwa na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu Polsko-Norweska Współpraca Badawcza realizowanego przez Narodowe

Bardziej szczegółowo

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r.

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r. Wpływ na środowisko wysokiego stężenia odprowadzanych do rzek substancji oraz zawartości tlenu w wodzie przy obecnej sytuacji hydrologicznej Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Wpływ wdrażania dyrektywy IED na ścieki generowane przez przemysł energetyczny

Wpływ wdrażania dyrektywy IED na ścieki generowane przez przemysł energetyczny Wpływ wdrażania dyrektywy IED na ścieki generowane przez przemysł energetyczny Wiesław Jamiołkowski, Artur Zając PGNIG TERMIKA SA Bełchatów, 3-4 października 2013 r. Wprowadzenie 1. Jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

Ocena obszarowa jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Sopot 2014

Ocena obszarowa jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Sopot 2014 Sopot, 19 stycznia 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sopocie, działając na podstawie art.4 pkt.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. Nr 212 poz.1263

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW MPWIK SP. Z O.O. W MYSŁOWICACH

TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW MPWIK SP. Z O.O. W MYSŁOWICACH TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW MPWIK SP. Z O.O. W MYSŁOWICACH NA OKRES OD DNIA.03.204 r. DO DNIA 28.02.205 r. ZATWIERDZONA UCHWAŁĄ NUMER LI/958/4 RADY MIASTA

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 91/271/EWG dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, a prawo polskie

Dyrektywa 91/271/EWG dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, a prawo polskie FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, a prawo polskie Podtytuł prezentacji Beata Koszewska Poznań, 12 i 19 czerwca 2013 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim

Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim Monitoring jakości wód i jakość wód w województwie mazowieckim Dariusz Lasota Projekt Zostań przyjacielem wody współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy WYNIKI BADAŃ - SYNTEZA Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy Powierzchnia województwa małopolskiego według stanu w dniu 1 I 2007 r. wynosiła 1518,3 tys. ha, co

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 984

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 984 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 984 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 10 września 2012 r. Nazwa i adres AB 984 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji operacji

Harmonogram realizacji operacji Załącznik Nr 6 do Wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 111 "Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie" Znak sprawy (wypełnia FAPA): Harmonogram realizacji operacji Lp.

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu środowiska na terenie powiatu dzierżoniowskiego opracowana na podstawie badań monitoringowych przeprowadzonych w 2009 r.

Ocena stanu środowiska na terenie powiatu dzierżoniowskiego opracowana na podstawie badań monitoringowych przeprowadzonych w 2009 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU DELEGATURA W WAŁBRZYCHU 58 300 WAŁBRZYCH, ul. A. MICKIEWICZA 16, tel. (074) 84-233-22, 84-248-24, fax (074) 84-233-05 E-mail: 1) walb@wroclaw.pios.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r.

Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r. Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r. Zakres prezentacji 1. Cel nadrzędny gospodarowania wodami 2. Trendy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, dr inż. Agnieszka Kolanek mgr inż. Barbara Marchlewska-Knych dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Założenia projektu w zakresie

Bardziej szczegółowo

Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B

Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B realizowany w ramach Projektu TRIAS OPOLSKI ochrona zbiornika wód podziemnych dla aglomeracji Opole, Prószków i Tarnów Opolski

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016

Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016 Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016 Wymogi Dyrektywy Azotanowej Weryfikacja wód wrażliwych i OSN Projekt Programu działań na lata 20122016 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8, Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres: GRUPOWA OCZYSZCZALNIA

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA DZIAŁAŃ GMIN W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Funkcjonowanie podzespołu Lokalnych programów ochrony powietrza

INTEGRACJA DZIAŁAŃ GMIN W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Funkcjonowanie podzespołu Lokalnych programów ochrony powietrza INTEGRACJA DZIAŁAŃ GMIN W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Funkcjonowanie podzespołu Lokalnych programów ochrony powietrza stężenie (mg/m 3 ) Gorlice Trzebinia Al. Krasińskiego Zakopane Jakość powietrza

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE DELEGATURA W TARNOWIE

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE DELEGATURA W TARNOWIE INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE DELEGATURA W TARNOWIE Opracowanie : Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Delegatura w Tarnowie Dział Monitoringu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r. UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Grodzisk Wielkopolski

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN

DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN Zasady możliwości ubiegania się o płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013 i PROW 2014-2020

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, ocena i rekomendacje Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Cel i zakres Prognozy

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja OSN oraz wymogi Programu działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016

Weryfikacja OSN oraz wymogi Programu działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016 Weryfikacja OSN oraz wymogi Programu działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych 2012-2016 1. Wymogi Dyrektywy Azotanowej 2. Weryfikacja wód wrażliwych i OSN 3. Program działań

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce

Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce Agnieszka Hobot MGGP S.A. RADY GOSPODARKI WODNEJ SEMINARIUM 4 KWIETNIA 2009, USTROŃ Podstawa prawna Dyrektywa Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 7 stycznia 2014 r. Poz. 24 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2014 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU

Opole, dnia 7 stycznia 2014 r. Poz. 24 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2014 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 7 stycznia 2014 r. Poz. 24 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2014 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU w sprawie ustanowienia strefy ochronnej

Bardziej szczegółowo

Organy administracyjne odpowiedzialne za wydawanie dowodów osobistych w województwie małopolskim

Organy administracyjne odpowiedzialne za wydawanie dowodów osobistych w województwie małopolskim Organy administracyjne odpowiedzialne za wydawanie dowodów osobistych w województwie małopolskim Kraków i powiat krakowski Kraków Świątniki Górne Mogilany Skawina Czernichów Wydział Spraw Administracyjnych

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja planów gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry

Aktualizacja planów gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Aktualizacja planów gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry Monika Kłosowicz Agnieszka Kolada

Bardziej szczegółowo