6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH"

Transkrypt

1 126 Tabela 23. Wielkośc ładunku BZT 5 stan na rok 2006 ludność ludność nie obszar WE korzystająca z korzystająca z ogółem WY oczyszczalni oczyszczalni [kg/rok] [kg/rok] [kg/rok] PM1 0 PM PM2 PM1 PM PM3 PM2+PM4 PM PM4 0 PM BZT5 [mg/l] Następnie, w oparciu o uchwały aglomeracyjne poszczególnych gmin oraz informacje zawarte w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych, dokonano prognozy ilości ładunku BZT 5 na rok 2015 w zamknięciach punktów monitoringowych (tabela 24). Prognoza uwzględnia modernizację oraz budowę łącznie 11 oczyszczalni ścieków. W efekcie realizacji planów budowy i rozbudowy infrastruktury ściekowej z oczyszczalni ścieków korzystać będzie ok. 56 tys. mieszkańców zlewni Szreniawy, co stanowi 86% ludności zamieszkującej ten obszar, a liczba osób podłączonych do kanalizacji wzrośnie z 18,6 tys. do 40,6 tys. mieszkańców. Przeprowadzona analiza, oparta na rzeczywistych informacjach dotyczących ilości podłączonych mieszkańców do oczyszczalni ścieków, której źródłem były uchwały aglomeracyjne ; uzupełniona przez KPOŚ, pozwoliła na zaprognozowanie stanu wód w roku 2015 w zakresie gospodarki komunalnej wyrażonej wskaźnikiem wielkość redukcji BZT 5. Tabela 24. Wielkośc ładunku BZT 5 prognoza na rok 2015 ludność ludność nie korzystająca z korzystająca z obszar WE WY oczyszczalni oczyszczalni ogółem [kg/rok] [kg/rok] [kg/rok] PM1 0 PM PM2 PM1 PM PM3 PM2+PM4 PM PM4 0 PM Osiągnięcie założonych celów środowiskowych uwarunkowane jest osiągnięciem odpowiednich, unormowanych prawnie, wartości poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń określających dobry stan wód. Dla wskaźnika BZT 5 przyjęto wartość dobrego stanu wód na poziomie 6 mg O 2 /dm 3 (Obecnie brak jest zatwierdzonego rozporządzenia dotyczącego klasyfikacji stanu wód. Wartości wskaźników zanieczyszczeń przyjęto zgodnie z projektem rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód powierzchniowych.). Szreniawa; pon. Cichego i Gołczanki Szreniawa; pon.słomnik Ścielkec; Makocice, powyżej ujęcia dla Proszowic Rys. 35. Prognoza stanu wód rzeki Szreniawy na rok 2015 Szreniawa; Proszowice "dobry stan" Podsumowanie Wprowadzenie uporządkowanej gospodarki ściekowej w gminach jest podstawowym działaniem mającym na celu zwiększenie skuteczności ochrony wód przed zanieczyszczeniami. Jednak, obecnie prowadzone oraz zaplanowane działania i inwestycje zakresie gospodarki komunalnej mogą być niewystarczające, aby w roku 2015 osiągnąć dobry stan w obszarze części PM1 zlewni rzeki Szreniawy. W związku z tym konieczne będzie wdrożenie dodatkowych działań w zakresie np. sektora rolniczego, pozwalających na redukcję zagrożeń. Działania te, wynikające m.in. z Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej, powinny obejmować m.in. tworzenie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych, zmiany sposobu prowadzenia zabiegów agrotechnicznych (redukcja zawiesiny). W efekcie wdrożenia pełnego programu zapisanych w nim działań, obejmujących sektor komunalny, rolnictwo, przemysł oraz poprawę warunków hydromorfologicznych, które są niezbędne dla poprawy i zapobiegania pogarszania się stanu części wód, wszystkie części wód powinny osiągnąć założone na 2015 rok cele środowiskowe. 6. MONITORING JAKOŚCI ŚRÓDLĄDOWYCH WÓD PODZIEMNYCH Wody podziemne są jedynym odnawialnym surowcem strategicznym, a równocześnie jako jeden z nielicznych surowców naturalnych nie mają substytutu. Są one wyłącznym źródłem zasilania rzek i jezior w okresach bezopadowych oraz w znacznym stopniu kształtują warunki siedliskowe roślinności łąkowej i bagiennej obszarów podmokłych, a przede wszystkim stanowią 97% ogólnych zasobów wód pitnych na naszej planecie, nie licząc zasobów zmagazynowanych w pokrywie lodowej. Zatem zasoby wód podziemnych muszą pokrywać nie tylko potrzeby

2 Wody 127 człowieka, lecz także, zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną Unii Europejskiej (2000/60/WE), ich część musi pozostać nienaruszona z uwagi na konieczność utrzymywania ekosystemów lądowych zależnych od wody. Korzystanie z zasobów wód podziemnych musi odbywać się w sposób zrównoważony i nie może w sposób znaczący pogarszać stanu wód powierzchniowych i ekosystemów lądowych, ściśle zależnych od wód podziemnych, a także nie może istotnie pogarszać warunków zaopatrzenia ludności w wodę do picia. Współczesne podejście do problematyki gospodarki wodnej wymaga działań na terenie całej zlewni lub dorzecza i uwzględnienie zasobów wodnych, nie tylko jako części systemu wodno-gospodarczego, lecz również jako czynnika tworzącego siedliska, których stan zależy od podejmowanych lub planowanych działań na terenie całej zlewni. Kluczowym celem dyrektywy nr 2000/60/WE jest przeciwdziałanie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód i osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód do końca roku Stan wód podziemnych obejmuje dwie składowe: stan ilościowy i stan chemiczny, a stan ogólny wyznaczany jest przez gorszy z tych dwu stanów. Niezbędnym elementem sprawnej ochrony wód jest monitoring jej stanu. Dostarcza on danych o aktualnym stanie wód oraz pozwala oceniać skutki stosowanej polityki ekologicznej i podejmowanych w jej ramach działań ochronnych oraz przewidywać zmiany zachodzące w wyniku zamierzonych działań. Zgodnie z zapisami ustawy Prawo wodne, obserwacje i badania wód podziemnych prowadzi Państwowa Służba Hydrogeologiczna (PSH). Charakterystyka wód podziemnych Zgodnie z regionalizacją hydrogeologiczną, wody podziemne województwa małopolskiego należą do makroregionu południowego i reprezentują 3 regiony hydrogeologiczne: XII śląsko-krakowski, XIII przedkarpacki, XIV karpacki. Ze względu na skład chemiczny wody należą do 4 grup (tabela 25). Wielkość zasobów eksploatacyjnych zwykłych wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego plasuje województwo na 13 miejscu w skali kraju. Ich rozmieszczenie, uwarunkowane zróżnicowaniem budowy geologicznej, jest bardzo nierównomierne, a większość terenów cechuje się deficytem tych wód. Znaczące zasoby znajdują się na południu i północy województwa, natomiast obszarem o deficycie wód podziemnych są tereny wschodnie i północno-wschodnie. Danych o zasobach wód podziemnych i ich zmianach dostarcza monitoring ilościowy, prowadzony w oparciu o obserwacje zmian położenia lustra wody lub wydajności źródeł. Wyniki obserwacji dla wód gruntowych i wgłębnych przedstawiane są jako głębokość położenia zwierciadła wód podziemnych. W tabeli 26 zestawiono dane o stanach wód i wydajności źródeł w punktach sieci obserwacyjnej województwa małopolskiego, natomiast wahania zwierciadła wód w wieloleciu w wybranych punktach obserwacyjnych przedstawia rysunek 36. Tabela 25. Charakterystyka grup wód oraz ich procentowy udział w wodach występujących na terenie województwa Grupa Charakterystyka Udział [%] 1 wody dwujonowe typu HCO 3-Ca 34,4 2 wody trójonowe typu HCO 3-Ca Mg 18,7 3 4 wody wielojonowe, w których nadal dominuje anion HCO 3, ale pojawiają się także w znaczących ilościach jony: siarczanowy, chlorkowy, potasowy i sodowy, mogące świadczyć o wpływie antropopresji lub czynników geogenicznych na skład tych wód wody wielojonowe z zaznaczonym wyraźnym wpływem antropopresji lub czynników geogenicznych, w których pojawiają się w znaczących ilościach aniony azotanowe lub dominują aniony siarczanowy i chlorkowy 40,6 Źródło: Rocznik hydrogeologiczny (rok hydrologiczny 2006), PIG Warszawa 2007 Tabela 26. Charakterystyka ilościowa wód województwa małopolskiego Nr sieci SOH Stany wód gruntowych i wgłębnych Miejscowość 6,3 Średnia głębokość położenia zwierciadła wody [m] w wieloleciu Wody gruntowe (o zwierciadle swobodnym) w roku 2006 SG R SG Z SG L II/771/1 Kraków 9,4 9,68 9,73 9,64 II/776/1 Nowy Sącz 3,25 3,43 3,53 3,33 II/777/1 Gołkowice 5,11 5,37 5,37 5,37 I/828/3 Zawoja-3 1,78 1,76 1,75 1,76 II/832/1 Lubasz 1,4 1,4 1,33 1,47 II/836/1 Bochnia b.d.* 7,7 7,94 7,48 II/837/1 Czchów b.d.* 4,23 4,32 4,15 II/838/1 Pcim b.d.* 4,04 4,1 3,99 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska Wody wgłębne (o zwierciadle napiętym) 8,57 8,75 8,73 8,76 III/778/1 Stary Sącz 5,11 4,8 5,21 4,42 II/784/1 Zawada 12,4 10,14 10,44 9,86 II/826/1 Rabka 19,22 39,43 37,39 41,32 I/828/1 Zawoja-1 1,4 1,39 1,39 1,39 I/828/2 Zawoja-2 1,62 1,6 1,59 1,61 II/830/1 Niepołomnice 11,02 11,13 11,25 11,02 II/831/1 Szczurowa 3,19 3,25 3,15 3,34 II/938/1 Bukowno-Wygiełza 41,51 41,55 42,01 41,12

3 128 Wydajność źródeł Nr sieci SOH Miejscowość Średnia wydajność źródeł [l/s] w w roku 2006 wieloleciu SQ R SQ Z SQ L II/141 Zakopane-Capki 2 20,62 21,76 14,12 28,84 II/156 Dębno 8,95 7,48 7,79 7,18 II/344 Falsztyn 0,97 0,85 0,66 1,03 II/760 Ponikiew 0,15 0,07 0,08 0,07 II/761 Babica 0,29 0,27 0,26 0,28 II/763 Stróża 0,05 0,05 0,05 0,04 II/772 Młynne 0,32 0,29 0,28 0,3 II/773 Zawadka-Rojówka 0,45 0,5 0,29 0,69 II/774 Zbyszyce 0,27 0,32 0,26 0,39 II/780 Rytro 0,09 0,04 0,04 0,05 II/782 Jaworki-B.Woda 0,06 0,06 0,04 0,06 II/783 Wierchomla 0,79 0,81 0,97 0,66 II/786 Jodlówka Tuchowska 0,08 0,06 0,07 0,06 Źródło: Rocznik hydrogeologiczny (rok hydrologiczny 2006), PIG Warszawa 2007 Objaśnienia do tabeli: SG R,SQR średnia roczna (1XI X 2006), SG Z, SQz średnia półrocza zimowego (XI-IV), SG L, SQ L średnia półrocza letniego (V-X)

4 Wody 129 Rys. 36. Wahania zwierciadła wody podziemnej i wydajności źródeł w wieloleciu w wybranych punktach badawczych województwa małopolskiego (źródło danych - PSH Warszawa mapy GIS Jakość wód podziemnych Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku hydrogeologicznym (2002), monitoring wód podziemnych jest kontrolno-decyzyjnym systemem oceny antropogenicznych przemian wód podziemnych. Polega on na prowadzeniu w wybranych, charakterystycznych punktach (otworach obserwacyjnych, źródłach) powtarzalnych pomiarów i badań stanu zwierciadła wód podziemnych i jakości oraz interpretacji ich wyników w aspekcie ochrony środowiska wodnego. Przedmiotem monitoringu są wody podziemne, rozumiane jako wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi w strefie nasycenia i bezpośrednim kontakcie z podłożem i podglebiem. Celem monitoringu jest dostarczanie informacji, które mają pomóc w osiąganiu celów środowiskowych, dotyczących: wód powierzchniowych, związanych hydraulicznie z wodami podziemnymi, ekosystemów lądowych, bezpośrednio zależnych od wód podziemnych. W wyniku monitoringu oceniany jest stan chemiczny (jakość) wód oraz stan ilościowy. Ocena stanu ilościowego opiera się na danych dotyczących kształtowania się poziomu zwierciadła i stopnia sczerpywania dostępnych zasobów wód podziemnych. Ocena stanu chemicznego jest klasyfikacją aktualnej jakości wód, w oparciu o zestaw wskaźników fizykochemicznych i chemicznych, oraz trendu zmian dotyczących stężeń poszczególnych wskaźników, a w szczególności biogenów. Sieć obserwacyjno-badawczą wód podziemnych tworzą: sieć obserwacji stacjonarnych wód podziemnych, sieć monitoringu stanu chemicznego wód podziemnych funkcjonująca w ramach systemu Państwowego Monitoringu Środowiska. W wielu przypadkach punkty badawcze służą obserwacji zarówno stanu ilościowego jak i jakościowego. Charakterystykę sieci zawiera tabela 27. Ocena jakości wód według kryteriów klasyfikacji dla prezentowania stanu wód Ocenę jakości wód w roku 2006 wykonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji i prezentacji stanu tych wód (Dz.U. Nr 32/2004 poz.284). Zgodnie z rozporządzeniem badania prowadzone są: co 3 lata dla wód o zwierciadle swobodnym (wody gruntowe), co 6 lat dla wód o zwierciadle napiętym (wody wgłębne). Przy dokonywaniu oceny jakości kierowano się następującymi założeniami: wartości stężeń poszczególnych wskaźników jakości wody porównano z wartościami granicznymi określonymi w klasyfikacji jakości wód podziemnych, przy zaliczeniu wody do odpowiedniej klasy dopuszczalne jest przekroczenie wartości granicznych trzech wskaźników jakości wody, o ile przekroczenie mieści się w następnej klasie jakości, nie dopuszcza się przekroczenia wartości granicznych żadnego z następujących wskaźników jakości wody: arsenu, amoniaku, azotanów, azotynów, fluorków, chromu, kadmu, miedzi, niklu, ołowiu, rtęci, cyjanków, fenoli, pestycydów, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, olei mineralnych, substancji powierzchniowo-czynnych anionowych Zgodnie z rozporządzeniem klasyfikacja jakości wód podziemnych obejmuje 5 klas: klasa I wody o bardzo dobrej jakości, klasa II wody dobrej jakości, klasa III wody zadowalającej jakości, klasa IV wody niezadowalającej jakości, klasa V wody złej jakości. Ocenę jakości wód przedstawiono na rysunku 38 oraz w tabeli 28. W roku 2006 jakość wód podziemnych w województwie przedstawiała się następująco: wody o bardzo dobrej jakości klasy I 20,9%, wody dobrej jakości klasy II 34,9%, wody zadowalającej jakości klasy III 25,6%, wody niezadowalającej jakości klasy IV 11,6% wody złej jakości klasy V 7,0%. Wody o bardzo dobrej i dobrej jakości stwierdzano głównie na terenach leśnych i użytkach zielonych, natomiast wody niezadowalającej i złej jakości na obszarach zabudowanych i gruntach ornych z dominacją gospodarstw rozdrobnionych. Jakość wód podziemnych w powiązaniu z danymi o użytkowaniu terenu przedstawiono na rysunku 39.

5 130 Tabela 27. Charakterystyka sieci monitoringu wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego Nr 1) Nr sieci 2) Monbada SOH Wody Głębokość Numer Region hydrogeologiczny Miejscowość Typ ośrodka Stratygrafia 3) W/G/Z otworu GZWP 103 II/761 Babica Z porowo-szczelinowy 0 Cr3+1 XIV - karpacki 105 II/760 Ponikiew Z porowo-szczelinowy 0 Cr3 447 XIV - karpacki 116 Sucha G porowo-szczelinowy 1,8 Tr XIV - karpacki 117 Zawoja G porowo-szczelinowy 1,8 Tr XIV - karpacki 119 Czarny Dunajec G porowy 42 Q XIV - karpacki 142 Stary Sącz G porowo-szczelinowy 10,5 Q 437 XIV - karpacki 143 II/777/1 Gołkowice G porowy 12 Q 437 XIV - karpacki 144 II/786 Jodlówka Tuchowska Z porowo-szczelinowy 0 TrPc+E XIV - karpacki 387 Czasław Z porowo-szczelinowy 0 Cr3 XIV - karpacki 388 II/772 Młynne Z porowo-szczelinowy 0 TrE XIV - karpacki 389 II/773 Zawadka-Rojówka Z porowo-szczelinowy 0 TrE XIV - karpacki 391 II/783 Wierchomla Z porowo-szczelinowy 0 TrE 438 XIV - karpacki 510 II/141 Zakopane-Capki 2 Z porowo-szczelinowy 0 TrOl+E 441 XIV - karpacki 512 II/156 Dębno Z porowy 0 Q 440 XIV - karpacki 514 Szaflary Z porowo-szczelinowy 0 J XIV - karpacki 515 Waksmund G porowy 5,2 Q 440 XIV - karpacki 518 Niedzica Z porowo-szczelinowy 0 Cr XIV - karpacki 520 OchotnicaD.-Młynne Z porowo-szczelinowy 0 Tr 439 XIV - karpacki 521 II/344 Falsztyn Z szczelinowo-krasowy 0 Cr1+J2 XIV - karpacki 524 III/778/1 Stary Sącz W porowy 12 Q 437 XIV - karpacki 526 II/782 Jaworki-B.Woda Z szczelinowo-krasowy 0 J2 XIV - karpacki 529 Bukowina Tatrzańska G porowo-szczelinowy 7 Tr XIV - karpacki 1119 Podłęże W porowy 55 Tr XIII - przedkarpacki 1706 Wolbrom-Kozina Z porowo-szczelinowy 0 J3 326 XII - śłąsko-krakowski 1707 Simota Z porowo-szczelinowy 0 T 452 XII - śłąsko-krakowski 1722 Ciężkowice Z porowo-szczelinowy 0 Tr XIV - karpacki 1723 I/828/1 Zawoja-1 W porowo-szczelinowy 80 TrE 445 XIV - karpacki 1724 I/828/2 Zawoja-3 G porowy 8 Q XIV - karpacki 1728 I/828/3 Zawoja-2 W porowo-szczelinowy 77 TrE 445 XIV - karpacki 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska W porowo-szczelinowy 85 TrPc XIV - karpacki 1863 II/830/1 Niepołomnice W porowy 201 TrM 451 XIII - przedkarpacki 1864 II/838/1 Pcim G porowy 10 Q 443 XIV - karpacki 1865 II/831/1 Szczurowa W porowy 16 Q XIII - przedkarpacki 2001 II/771/1 Kraków G porowy 21,5 Q 450 XII - śłąsko-krakowski 2004 II/784/1 Zawada W porowo-szczelinowy 45 TrP+Cr3 XIV - karpacki 2005 II/774 Zbyszyce Z porowo-szczelinowy 0 TrOl XIV - karpacki 2006 II/826/1 Rabka W porowo-szczelinowy 150 TrE XIV - karpacki 2007 II/780 Rytro Z porowo-szczelinowy 0 TrOl+E 439 XIV - karpacki 2009 Szczawa W porowo-szczelinowy 100 TrOl XIV - karpacki 2011 Szczawnica W porowo-szczelinowy 32,8 TrPc XIV - karpacki II/763 Stróża Z porowy 0 TrE+Ol 443 XIV - karpacki II/776/1 Nowy Sącz G porowy 10,5 Q 437 XIV - karpacki II/832/1 Lubasz G porowy 27 Q XIII - przedkarpacki II/836/1 Bochnia G porowy 15 Q XIII - przedkarpacki II/837/1 Czchów G porowy 9 Q 435 XIV - karpacki II/938/1 Bukowno-Wygiełza W porowy 95,3 T2+1 XII - śłąsko-krakowski Objaśnienia do tabeli 1) nr w Monitoringowej Bazie Danych, 2) nr w bazie danych Sieć Obserwacji Hydrogeologicznych, 3) Stratygrafia : Q czwartorzęd, Tr trzeciorzęd, TrM miocen, TrOl oligocen, TrE - eocen, TrPc paleocen, T trias, T2+1 trias środkowy i dolny, Cr- kreda, Cr3+1 kreda górna i dolna, J jura, J2 jura środkowa, J3 jura górna 4) W-wody wgłębne, G-wody gruntowe, Z-źródła

6 Wody 131 Objaśnienia: Punkt pomiarowy: wody wgłębne wody gruntowe źródła nr wg bazy Monbada punkt sieci krajowej monitoringu 2004 / 784 GZWP nr SOH punkt sieci stacjonarnych obserwacji wód podziemnych PIG Rys. 37. Sieć punktów badawczych monitoringu wód podziemnych w 2006 roku 1706 MIECHÓW OLKUSZ PROSZOWICE CHRZANÓW OŚWIĘCIM KRAKÓW 836 BRZESKO WADOWICE 1119 WIELICZKA BOCHNIA MYŚLENICE 837 DĄBROWA TARNOWSKA TARNÓW SUCHA 1724 BESKIDZKA Objaśnienia: Klasyfikacja wód podziemnych Klasy wód Charakterystyka NOWY TARG ZAKOPANE LIMANOWA NOWY SĄCZ 391 GORLICE klasa I klasa II klasa III klasa IV klasa V bardzo dobra dobra zadowalająca niezadowalająca zła punkt badawczy 1707 nr punktu sieci krajowej monitoringu diagnostycznego 763 nr punktu sieci stacjonarnych obserwacji wód podziemnych PIG Rys. 38. Ocena jakości wód podziemnych w 2006 roku

7 132 Tabela 28. Ocena jakości wód podziemnych w roku 2006 Nr Monbada Nr sieci SOH Miejscowość Typ chemiczny wody Użytkowanie terenu Klasa wody Przekroczone wskaźniki 103 II/761 Babica HCO3-SO4-Ca grunty II 105 II/760 Ponikiew HCO3-SO4-Ca grunty I 116 Sucha grunty III HCO3,pH 117 Zawoja grunty I 119 Czarny Dunajec HCO3-Ca-Mg grunty II 142 Stary Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane II 143 II/777/1 Gołkowice HCO3-Ca Obszary zabudowane III NO3 144 II/786 Jodlówka Tuchowska SO4-NO3-Ca-Mg Obszary zabudowane III ph,no3 387 Czasław 388 II/772 Młynne HCO3-Ca 389 II/773 Zawadka-Rojówka HCO3-SO4-Ca-Mg Lasy I 391 II/783 Wierchomla HCO3-Ca-Mg Użytki zielone II 510 II/141 Zakopane-Capki 2 HCO3-Ca-Mg Lasy I 512 II/156 Dębno HCO3-Ca-Mg 514 Szaflary Obszary zabudowane II 515 Waksmund HCO3-Ca-Mg Obszary zabudowane IV K,NO3,HCO3 518 Niedzica Użytki zielone II 520 OchotnicaD.-Młynne HCO3-Ca 521 II/344 Falsztyn HCO3-Ca Obszary zabudowane II 524 III/778/1 Stary Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane III Fe,NO3 526 II/782 Jaworki-B.Woda HCO3-Ca Lasy I 529 Bukowina Tatrzańska HCO3-Ca-Mg Obszar zabudowane II 1119 Podłęże HCO3-SO4-Ca Obszary zabudowane IV Fe,NH Wolbrom-Kozina Obszary zabudowane III NO Simota Lasy III NO Ciężkowice HCO3 Lasy II 1723 I/828/1 Zawoja-1 HCO3-Na-Ca Lasy II 1724 I/828/2 Zawoja-3 HCO3-Ca Lasy I 1728 I/828/3 Zawoja-2 HCO3-Na-Ca Lasy II 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska HCO3-Ca-Mg-Na I 1863 II/830/1 Niepołomnice HCO3-Cl-Na Obszary zabudowane/grunty rolne IV Na,NO2,HCO3,NH II/838/1 Pcim HCO3-Ca Tereny zielone III Fe 1865 II/831/1 Szczurowa HCO3-Cl-Ca-Na IV Mn,Fe,NH II/771/1 Kraków HCO3-SO4-Ca Obszary zabudowane III NO II/784/1 Zawada HCO3-Ca Obszary zabudowane III HCO II/774 Zbyszyce HCO3-SO4-Ca-Mg Lasy I 2006 II/826/1 Rabka Cl-Na Obszary zabudowane V B,K,Na,Fe,Cl,Fluorki,NO2, HCO3,NH4, PEW,TOC 2007 II/780 Rytro HCO3-Ca-Mg Lasy I 2009 Szczawa Obszary zabudowane V B,K,Mg,Na,Fe,Cl,Fluorki, NO2,HCO3,NH4,PEW,TOC 2011 Szczawnica Obszary zabudowane V B,K,Na,Fe,Cl,HCO3,NH4, PEW II/776/1 Nowy Sącz HCO3-Ca Obszary zabudowane II II/836/1 Bochnia HCO3-SO4-Ca-Na Obszary zabudowane III HCO3 II/837/1 Czchów HCO3-Cl-Ca rolne III Fe, HCO3 IV II II II HCO3

8 Wody 133 I obszary zabudowane II grunty, gospodarstwa rozdrobnione III IV użytki zielone lasy V 0% 20% 40% 60% 80% 10 Rys. 39. Jakość wód podziemnych w powiązaniu ze sposobem użytkowania terenu na obszarze województwa małopolskiego w 2006 roku W oparciu o wyniki badań monitoringu jakości wód podziemnych przeprowadzono ocenę jakości wód w powiatach. Ze względu na okresowy charakter badań w poszczególnych punktach (1 raz na 3 lata lub 1 raz na 6 lat) do oceny wykorzystano wyniki z lat Wyniki oceny przedstawiono graficznie na rysunku 40. MIECHÓW OLKUSZ PROSZOWICE DĄBROWA TARNOWSKA CHRZANÓW TARNÓW OŚWIĘCIM WADOWICE KRAKÓW WIELICZKA BOCHNIA BRZESKO MYŚLENICE SUCHA BESKIDZKA LIMANOWA NOWY SĄCZ GORLICE Objaśnienia: Klasyfikacja wód podziemnych Klasy wód Charakterystyka NOWY TARG klasa I klasa II klasa III klasa IV klasa V bardzo dobra dobra zadowalająca niezadowalająca zła ZAKOPANE Rys. 40. Klasyfikacja powiatów ze względu na jakość wód podziemnych w latach

9 134 Jakość wód podziemnych według wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi Podstawę oceny stanowi rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. nr 203/2002, poz.1718) Ze względu na to, że badania monitoringowe wód podziemnych nie obejmują zanieczyszczeń bakteriologicznych, ocenę wykonano dla badanych wskaźników fizykochemicznych. Porównanie wyników badań monitoringowych z wartościami dopuszczalnymi określonymi w cytowanym rozporządzeniu pozwala stwierdzić, że 34,8% badanych wód nie spełnia wymagań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W większości przypadków (ok. 67%) o ocenie takiej decydowały zanieczyszczenia geogeniczne (np. żelazo, mangan), natomiast w ok.33% - zanieczyszczenia antropogeniczne. Szczególne zaniepokojenie budzą wyniki badań wód powiatu nowotarskiego, gdzie we wszystkich punktach zlokalizowanych na terenie powiatu stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości dla związków azotu. Ocena stopnia zanieczyszczenia wód związkami azotu Azot jest pierwiastkiem biogennym ulegającym licznym przemianom związanym z procesami tworzenia się i rozkładu substancji organicznych. Na całkowitą zawartość związków azotu w wodach składają się naturalne i syntetyczne organiczne związki azotu, formy mineralne (jon amonowy NH + 4, azotyny, azotany) oraz azot gazowy N 2. Zanieczyszczenie wód podziemnych związkami azotu łączy się z różnorodną działalnością człowieka, a w największym stopniu z rolnictwem i gospodarką komunalną. Główne przyczyny zanieczyszczenia ze względu na obszar oddziaływania to m.in.: wymywanie związków azotu (głównie azotanów) z obszarów upraw rolnych, stosowanie nawozów azotowych, stosowanie odpadów z produkcji zwierzęcej (gnojowica, obornik), stosowanie odpadów z produkcji roślinnej (soki kiszonkowe), rolnicze wykorzystanie ścieków, osadów ściekowych i kompostowanych odpadów komunalnych, nieuporządkowana gospodarka ściekowa na obszarze zabudowy wiejskiej, nie nadążająca za rozbudową wodociągów, składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych. Na podstawie wyników badań monitoringowych, w roku 2006 na terenie województwa małopolskiego w 30,2% badanych wód podziemnych stwierdza się zanieczyszczenie związkami azotu. Ocena stopnia zanieczyszczenia wód amoniakiem Głównym źródłem jonów amonowych w wodzie jest rozkład materii organicznej zawierającej azot (białka, mocznik itp.). Pochodzenie materii organicznej może być naturalne, lecz najczęściej jej źródłem są zanieczyszczenia antropogeniczne, takie jak nawozy organiczne (obornik, Tabela 29. Punkty sieci monitoringu wód podziemnych, w których stwierdzono przekroczenia norm dla wód przeznaczonych do spożycia dla ludzi Wskaźniki przekraczające normy dla Nr Nr sieci Miejscowość Typ chemiczny wody Użytkowanie terenu wód przeznaczonych do spożycia dla Monbada SOH ludzi 116 Sucha grunty ph 144 II/786 Jodlówka Tuchowska SO 4-NO 3-Ca-Mg Obszary zabudowane ph 515 Waksmund HCO 3-Ca-Mg Obszary zabudowane NO 3,N_NO III/778/1 Stary Sącz HCO 3-Ca Obszary zabudowane Fe 1119 Podłęże HCO 3-SO 4-Ca Obszary zabudowane Fe 1723 I/828/1 Zawoja-1 HCO 3-Na-Ca Lasy Mn 1728 I/828/3 Zawoja-2 HCO 3-Na-Ca Lasy Al 1861 II/762/1 Kalwaria Zebrzydowska HCO 3-Ca-Mg-Na Fe 1863 II/830/1 Niepołomice HCO 3-Cl-Na Obszary zabudowane/grunty rolne Na,Cl 1864 II/838/1 Pcim HCO 3-Ca Tereny zielone Fe 1865 II/831/1 Szczurowa HCO 3-Cl-Ca-Na Mn,Fe 2006 II/826/1 Rabka Cl-Na Obszary zabudowane 2009 Szczawa Obszary zabudowane As,B,Na,Se,Fe,Cl,Fluorki,NO 2, NH 4,PEW,N_NH 4,N_NO 2 As,B,Mg,Na,Se,Fe,Cl,Fluorki,NO 2, NH 4,PEW,N_NH 4,N_NO Szczawnica Obszary zabudowane B,Mn,Na,Fe,Cl,NH 4,PEW,N_NH 4 II/837/1 Czchów HCO 3-Cl-Ca rolne Fe

10 Wody 135 gnojówka, gnojowica), ścieki związane z rolnictwem (m.in.gnojowica, soki kiszonkowe), odpady przetwórstwa rolnego, ścieki bytowe w obszarach o nieuporządkowanej gospodarce ściekowej, składowiska odpadów stałych zawierających materię organiczną. W głębszych wodach podziemnych źródłem jonu amonowego może być nie tylko proces rozkładu materii organicznej, ale także proces biologicznej denitryfikacji azotanów zawartych w wodach. W województwie małopolskim, stężenia amoniaku na poziomie odpowiadającym IV klasie czystości stwierdzono w obszarze pasa północnego województwa, w którym dominują tereny upraw rolnych i obszary zabudowane, natomiast na południu (powiat nowotarski) stwierdzone stężenia amoniaku odpowiadały V klasie czystości. Najwyższe wartości stężenia amoniaku (wyrażone jako NH 4 w mg/dm 3 ) stwierdzono w następujących miejscowościach: Podłęże (1,32 mg/dm 3 w punkcie nr 1119) i Niepołomice (1,21 mg/dm 3 w punkcie nr 1863) w powiecie wielickim, Rabka (7,43 mg/dm 3 w punkcie nr 2006) i Szczawnica (6,95 mg/dm 3 w punkcie nr 2011) w powiecie nowotarskim, Szczurowa (0,94 mg/dm 3 w punkcie nr 1865) w powiecie brzeskim, Szczawa (7,81 mg/dm 3 w punkcie nr 2009) w powiecie limanowskim. Na pozostałym obszarze stężenia amoniaku nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy I i II. Zaznaczyć należy, że w powiecie nowotarskim (punkty Rabka, Szczawnica) stężenia amoniaku prawie 5-krotnie przekraczały normy dla wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Rozkład stężeń amoniaku na obszarze województwa przedstawiono na rysunku 41. Ocena wód podziemnych według kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych Ocenę stopnia zanieczyszczenia wód podziemnych związkami azotu ze źródeł rolniczych przeprowadzono w oparciu rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych.(dz. U. Nr 241/2002, poz. 2093). Za wody wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych uznaje się wody zanieczyszczone oraz wody zagrożone zanieczyszczeniem, jeżeli nie zostaną podjęte działania ograniczające bezpośredni lub pośredni zrzut do tych wód azotanów i innych związków azotowych mogących przekształcić się w azotany, pochodzących z działalności rolniczej: za wody zanieczyszczone uznaje się wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi powyżej 50 mg NO 3 /dm 3 za wody zagrożone zanieczyszczeniem uznaje się wo- AMONIAK [NH ] 4 [mg/dm 3] 7.00 Kraków Tarnów Nowy Sącz klasa IV klasa III klasa II klasa I punkt badawczy Rys. 41. Rozkład stężeń amoniaku w wodach podziemnych w województwie małopolskim na podstawie wyników badań monitoringowych w latach

11 136 dy podziemne, w których zawartość azotanów wynosi od 40 do 50 mg NO 3 /dm 3 i wykazuje tendencję wzrostową. Analiza wyników badań wód podziemnych w oparciu o kryteria określone w cytowanym rozporządzeniu wskazuje na: zanieczyszczenie związkami azotu wód zbiornika 440 Nowy Targ - punkt Waksmund, zagrożenie zanieczyszczeniem wód w rejonie zbiorników: 326 Częstochowa - punkt Wolbrom-Kozina, 434 Dolina rzeki Biała Tarnowska - punkt Jodłówka Tuchowska, 437 Dolina rzeki Dunajec (Nowy Sącz) punkt Gołkowice. Na pozostałym obszarze nie stwierdza się występowania azotanów w ilościach przekraczających 40 mg/l, tj. w stężeniach świadczących o zagrożeniu zanieczyszczeniem lub zanieczyszczeniu wód podziemnych. Rozkład stężeń azotanów na obszarze województwa przedstawiono na rysunku 42. Podsumowanie Rozmieszczenie zasobów wód podziemnych na terenie województwa małopolskiego jest nierównomierne - znaczące zasoby są na południu i północy województwa, natomiast obszarem o deficycie wód podziemnych są tereny wschodnie i północno-wschodnie. Skład chemiczny wód wskazuje, że ok. 47% to wody, na których skład zaznacza się wpływ antropopresji lub czynników geogenicznych. Wyników badań monitoringu jakości wód wykazują, że 55,8% badanych wód to wody o bardzo dobrej i dobrej jakości (klasa I i II), 25,6% - wody zadowalającej jakości (klasa III), a 18,6% - wody niezadowalającej i złej jakości (klasa IV i V). 34,8% badanych wód nie spełnia wymagań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W większości przypadków (ok. 67%) o takiej ocenie decydowały zanieczyszczenia geogeniczne (np.żelazo, mangan), natomiast w ok.33% - zanieczyszczenia antropogeniczne. Szczególne zaniepokojenie budzą wyniki badań wód powiatu nowotarskiego, gdzie we wszystkich punktach zlokalizowanych na terenie powiatu stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych wartości dla związków azotu. Zanieczyszczenie związkami azotu stwierdzono w 30,2% badanych wód podziemnych, przy czym prawie połowa z tych wód zanieczyszczona jest amoniakiem. Wody zanieczyszczone azotanami stwierdzono w punkcie Waksmund, zlokalizowanym na Głównym Zbiorniku Wód Podziemnych 440. Ocena jakości wód w poszczególnych powiatach wskazuje, że pilne działania naprawcze i ochronne dla wód podziemnych winny być podjęte w powiatach nowotarskim, limanowskim, tarnowskim, brzeskim, wielickim i myślenickim, gdzie stwierdzono występowanie wód V i IV klasy czystości. AZOTANY [NO ] 3 [mg/dm 3] Kraków Tarnów Nowy Sącz klasa IV klasa III klasa II klasa I punkt badawczy Rys. 42. Rozkład stężeń azotanów w wodach podziemnych w województwie małopolskim na podstawie wyników badań monitoringowych w latach

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Warszawa, 11 kwietnia 2014 r. Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Ustawa z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III

WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego (tabela 1 mapie 1 tabeli 2 Normy jakości wód oceny stanu wód podziemnych I, II, III WODY PODZIEMNE Sieć monitoringu diagnostycznego W 2010 roku na terenie województwa opolskiego przeprowadzone zostały w ramach monitoringu diagnostycznego wód podziemnych badania w 29. punktach pomiarowych

Bardziej szczegółowo

OCENA WYNIKÓW BADAŃ PROWADZONYCH W RAMACH MONITORINGU DIAGNOSTYCZNEGO STANU CHEMICZNEGO WÓD PODZIEMNYCH W 2006 ROKU

OCENA WYNIKÓW BADAŃ PROWADZONYCH W RAMACH MONITORINGU DIAGNOSTYCZNEGO STANU CHEMICZNEGO WÓD PODZIEMNYCH W 2006 ROKU OCENA WYNIKÓW BADAŃ PROWADZONYCH W RAMACH MONITORINGU DIAGNOSTYCZNEGO STANU CHEMICZNEGO WÓD PODZIEMNYCH W 2006 ROKU Zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną Unii Europejskiej 2000/60/WE, Państwa Członkowskie zobowiązane

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 Spis treści: 1. Wstęp 2. Sieć punktów monitoringu 3. Zakres badań 4. Klasyfikacja wyników badań 5. Podsumowanie Spis tabel:

Bardziej szczegółowo

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych w 2014 roku Przepisy prawne, dotyczące wykonywania badań i oceny stanu wód podziemnych, zawarte są w

Bardziej szczegółowo

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 ROKU

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 ROKU MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 ROKU W roku 2013 w ramach monitoringu jakości śródlądowych wód podziemnych, w województwie mazowieckim realizowane były zadania: badania

Bardziej szczegółowo

4. Blok stan 4.2. Podsystem monitoringu jakości wód Monitoring wód podziemnych

4. Blok stan 4.2. Podsystem monitoringu jakości wód Monitoring wód podziemnych Monitoring wód podziemnych dotyczy ich stanu chemicznego i ilościowego, i wchodzi w zakres informacji uzyskiwanych w ramach państwowego monitoringu środowiska. Ogólne zapisy dotyczące badania i oceny stanu

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu / potencjału ekologicznego, stanu chemicznego i ocena stanu wód rzecznych.

Ocena stanu / potencjału ekologicznego, stanu chemicznego i ocena stanu wód rzecznych. Ocena stanu jednolitych części powierzchniowych wód płynących (w tym zbiorników zaporowych) w 2013 roku, z uwzględnieniem monitoringu w latach 2011 i 2012. Zgodnie z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej podstawowym

Bardziej szczegółowo

MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU

MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU 1. Podstawy prawne MONITORING AZOTANOWY NA OBSZARZE SZCZEGÓLNIE NARAŻONYM W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2006 ROKU Wyznaczenie w obrębie województwa opolskiego przez Dyrektora RZGW w Gliwicach tzw. Obszaru

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA I LOKALIZACJA. porowata podziemna warstwa wodonośna krzemionkowa czwartorzęd, trzeciorzęd, kreda piaski, żwiry, piaskowce

IDENTYFIKACJA I LOKALIZACJA. porowata podziemna warstwa wodonośna krzemionkowa czwartorzęd, trzeciorzęd, kreda piaski, żwiry, piaskowce IDENTYFIKACJA I LOKALIZACJA JCWPd PL_GW_2200_152 POWIERZCHNIA JCWPd [km 2 ] 2369,9 TYP WARSTWY WODONOŚNEJ porowata podziemna warstwa wodonośna krzemionkowa czwartorzęd, trzeciorzęd, kreda LITOLOGIA piaski,

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

IV.5. WODY PODZIEMNE. Szacunkowe zasoby dyspozycyjne (tys. m 3 /dobę) Średnia głębokość ujęć (m) Typ zbiornika. Numer zbiornika.

IV.5. WODY PODZIEMNE. Szacunkowe zasoby dyspozycyjne (tys. m 3 /dobę) Średnia głębokość ujęć (m) Typ zbiornika. Numer zbiornika. IV.5. WODY PODZIEMNE Groundwaters Wody podziemne stanowią podstawowe źródło zaopatrzenia w wodę pitną w województwie zachodniopomorskim. Jedynie Szczecin zaopatrywany jest w wodę pobieraną z wód powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Ryc Zabytkowa studnia na rynku w Kolbuszowej, 2011 r. [44]

Ryc Zabytkowa studnia na rynku w Kolbuszowej, 2011 r. [44] Raport o stanie środowiska w 2010 r. 3. WODY PODZIEMNE (Elżbieta Kalisz) 3.1. MONITORING WÓD PODZIEMNYCH Na terenie województwa podkarpackiego zasoby wód podziemnych, w porównaniu z zasobami innych regionów

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY

JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY 6. Konferencja Naukowa Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 27-28 listopada 2013 roku JAKOŚĆ ŚRODOWISKA WODNEGO LESSOWYCH OBSZARÓW ROLNICZYCH W MAŁOPOLSCE NA PRZYKŁADZIE ZLEWNI SZRENIAWY dr inż. Sylwester

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku

Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku dr inż. Damian Panasiuk, NILU Polska 1 Eutrofizacja wzbogacenie wody biogenami, w szczególności związkami azotu i fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego

Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego Kampania 2008/2009 r. Zostaw uśmiech w Małopolsce. 1% Twojego podatku dla lokalnych organizacji pożytku publicznego 1. Charakterystyka Kampanii. Kampania miała na celu popularyzować i promować idę odpisu

Bardziej szczegółowo

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Projekt zintegrowany LIFE Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Strategia poprawy jakości powietrza Jakość powietrza w Małopolsce należy do

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIE LUDNOŚCI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W WODĘ PITNĄ

ZABEZPIECZENIE LUDNOŚCI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W WODĘ PITNĄ ZABEZPIECZENIE LUDNOŚCI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W WODĘ PITNĄ Podstawowe akty prawne w sprawie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi: ustawa z dnia 07 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa I. POWIETRZE W 2009 stężenie dwutlenku siarki, tlenku węgla, benzenu, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu oraz ozonu spełniały kryteria ustanowione w celu ochrony zdrowia ludzkiego. Również spełnione były wymagania

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca gospodarki wodno-ściekowej w 2006 r.

Ankieta dotycząca gospodarki wodno-ściekowej w 2006 r. ... Data wypełnienia ankiety Ankieta dotycząca gospodarki wodno-ściekowej w 2006 r. Nazwa zakładu: Adres: Gmina: Powiat: REGON: Branża (wg EKD): Gospodarka wodna w roku 2006 r. I. Pobór wody z ujęć własnych:

Bardziej szczegółowo

Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw.

Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw. Załącznik szczegółowe wyniki rozgrywek grupowych i turnieju finałowego Mistrzostw. 25.10.2010 r. miejscowość Chełmki powiat oświęcimski grupa I A Grupa I (A) 1. KP PSP Oświęcim 2. KP PSP Miechów 3. KP

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XX/267/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 lutego 2016 roku

Uchwała Nr XX/267/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 lutego 2016 roku Uchwała Nr XX/267/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 29 lutego 2016 roku w sprawie udzielenia pomocy finansowej z budżetu Województwa Małopolskiego gminom z terenu Małopolski, na realizację w

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie Załącznik Nr 1 Wykaz najważniejszych aktów prawnych Prawodawstwo polskie Ustawy i Rozporządzenia o charakterze ogólnym Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627,

Bardziej szczegółowo

Informacja o uchwałach w sprawie funduszu sołeckiego na 2014 r.

Informacja o uchwałach w sprawie funduszu sołeckiego na 2014 r. Informacja o uchwałach w sprawie wybierz właściwą izbę 1. Uchwała o wyrażeniu zgody 2. Uchwała o NIE wyrażeniu zgody 3. Nie podjęto (żadnej) uchwały Izba GT Nazwa Kod GUS WK PK GK GT PT Typ jednostki RIO

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Woda pitna Sanitacja Higiena

Woda pitna Sanitacja Higiena Woda pitna Sanitacja Higiena Dr inż. Marcin Janik Mgr inż. Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny Cele w zakresie gospodarowania wodą Ramowa Dyrektywa Wodna Dyrektywa 2000/60/WE z dn. 23.10.2000r.

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Stan ekologiczny rzeki Wierzycy

Stan ekologiczny rzeki Wierzycy Stan ekologiczny rzeki Wierzycy Gniewskie Centrum Edukacji Ekologicznej przy Fundacji Zamek w Gniewie Dorota Cybura Badanie stanu czystości wody w rzece Wierzycy odbywało się podczas I Integracyjnego Ekologiczno-Kulturalnego

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W WARSZAWIE. Maria Suchy I Zastępca MWIOŚ

PRZEGLĄD DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W WARSZAWIE. Maria Suchy I Zastępca MWIOŚ PRZEGLĄD DZIAŁALNOŚCI WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W WARSZAWIE Maria Suchy I Zastępca MWIOŚ Warszawa czerwiec 2012 Czym jest Inspekcja Ochrony Środowiska? Wojewódzki Inspektor Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu

Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu o Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu o Zła jakość powietrza utrzymuje się w całej Polsce, lecz szczególnie duże przekroczenia poziomów dopuszczalnych

Bardziej szczegółowo

Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce

Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce Ocena presji rolnictwa na zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami w Polsce Artur Łopatka Tamara Jadczyszyn Jan Jadczyszyn Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Polska

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Kraków, 09.09.2016r. 15 września 2016 Tarnów ATMOTERM S.A. Plan spotkania Dlaczego aktualizowany jest Program ochrony powietrza Działania

Bardziej szczegółowo

Zasoby wód podziemnych

Zasoby wód podziemnych 3. WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią najbardziej wrażliwe i największe zasoby słodkiej wody w Unii Europejskiej, a przede wszystkim główne źródło zaopatrzenia w wodę pitną w wielu regionach. Są zasobem

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE SYMBOL GMINY RODZAJ GMINY** WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE Wskaźnik zwodociągowania gmin na koniec 2012 roku* NAZWA Ludność wg. faktycznego miejsca Ludność korzystająca z sieici wodociągowej Wskaźnik zwodociągowania

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY Instrukcja przygotowana w Pracowni Dydaktyki Chemii Zakładu Fizykochemii Roztworów. 1. Zanieczyszczenie wody. Polska nie należy do krajów posiadających znaczne

Bardziej szczegółowo

Ocena wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia

Ocena wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W BIAŁYMSTOKU Ocena wód powierzchniowych przeznaczonych do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia w województwie podlaskim w 2015

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Kraków, 09.09.2016r. 21 września 2016 Chrzanów ATMOTERM S.A. Plan spotkania Dlaczego aktualizowany jest Program ochrony powietrza Działania

Bardziej szczegółowo

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Program Infrastruktura Monitoringu Wód Podziemnych Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa tel. 22 4592441, fax. 22 4592441 Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Punkty monitoringowe w bazie MWP (stan na 25.03.2015

Bardziej szczegółowo

GMINY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

GMINY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO GMINY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Sprawdzian końcowy w szkołach podstawowych'2008 Procent uczniów, którzy uzyskali wynik pomiędzy staninem najwyższym a kolejnymi niższymi włącznie Gmina S9 S9 S8 S9 S7 S9

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2004 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2005 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr

Bardziej szczegółowo

Informacja o liczbie 6-letnich uczniów w klasie pierwszej szkoły podstawowej

Informacja o liczbie 6-letnich uczniów w klasie pierwszej szkoły podstawowej Informacja o liczbie 6-letnich uczniów w ie pierwszej szkoły podstawowej stan w dniu 03 września 2012 r. Wydział Pragmatyki Zawodowej i Administracji Oddział Analiz i Informacji Oświatowej Informacja o

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Hydrogeologicznej

Bazy danych Hydrogeologicznej Bazy danych Państwowej SłuŜby S Hydrogeologicznej Jesienne spotkania z GIS-em Wisła, wrzesień 2007 r. Lesław Skrzypczyk, Małgorzata Woźnicka, Mateusz Hordejuk www.psh.gov.pl PAŃSTWOWA SŁUśBA HYDROGEOLOGICZNA

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. 1

Biuletyn WUP.  1 Biuletyn WUP 2014 II kwartał 2014 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w II kwartale 2014 roku Statystyka rynku pracy Na koniec czerwca 2014 roku w małopolskich urzędach pracy zarejestrowane były

Bardziej szczegółowo

Identyfikatory i nazwy jednostek podziału terytorialnego kraju

Identyfikatory i nazwy jednostek podziału terytorialnego kraju Identyfikatory i nazwy jednostek podziału terytorialnego kraju obowiązujące od 1 stycznia 2011 r. (data ostatniej zmiany: 1 stycznia 2016 r.) Źródło: Załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dn.

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE. Wskaźnik zwodociągowania gmin na koniec 2015 roku*

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE. Wskaźnik zwodociągowania gmin na koniec 2015 roku* Dane do kryterium regionalnego, o którym mowa w 11 ust. 4 pkt 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty

Bardziej szczegółowo

Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku

Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku Stan sanitarny urządzeń do zaopatrywania w wodę oraz jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na terenie powiatu żnińskiego w 2012 roku Wstęp Podstawę oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia

Bardziej szczegółowo

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku

Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku Ocena wyników badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego wód podziemnych w 2012 roku Przepisy prawne, dotyczące wykonywania badań i oceny stanu wód podziemnych, zawarte są

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2005 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO W 2005 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2006 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 18

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. 1

Biuletyn WUP.  1 Biuletyn WUP 2016 IV kwartał 2015 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w IV kwartale 2015 roku Statystyka rynku pracy Począwszy od lutego aż do października 2015 roku liczba osób zarejestrowanych w małopolskich

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ)

Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ) Tabela 1. Punkty monitoringu diagnostycznego wód podziemnych w województwie opolskim w 2012 r. (źródło: GIOŚ) Identyfikator UE PUWG 1992 X PUWG 1992 Y Rzędna terenu Powiat Gmina Miejscowość Nazwa dorzecza

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO (Projekt Zarządu Województwa Małopolskiego) UCHWAŁA Nr. SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia w sprawie wyznaczenia aglomeracji Nowy Targ. Na podstawie art. 18 pkt 1 i pkt 20 oraz art. 89 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

2. POWIAT BRZESKI Starostwo Powiatowe w Brzesku ul. Głowackiego 51 32-800 Brzesko www.powiatbrzeski.pl, e-mail: sp@powiatbrzeski.

2. POWIAT BRZESKI Starostwo Powiatowe w Brzesku ul. Głowackiego 51 32-800 Brzesko www.powiatbrzeski.pl, e-mail: sp@powiatbrzeski. WYKAZ PUNKTÓW KONSULTACYJNYCH: 1. POWIAT BOCHEŃSKI Starostwo Powiatowe w Bochni ul. Kazimierza Wielkiego 31 32-700 Bochnia Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Pokoje:

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN 2007 WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE WYNIKI W POWIATACH

SPRAWDZIAN 2007 WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE WYNIKI W POWIATACH SPRAWDZIAN 2007 WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE WYNIKI W POWIATACH Powiat W procentach według ów w powiatach bocheński 52 1438 26,8 66,9 3,5 5,6 12,2 19,1 23,6 13,8 11,1 6,8 4,3 brzeski 49 1328 26,7 66,6 4,1 6,3

Bardziej szczegółowo

Wartość całkowita (w PLN)

Wartość całkowita (w PLN) WYKAZ ZŁOŻONYCH KART PROJEKTÓW SUBREGIONALNYCH KRAKOWSKI OBSZAR METROPOLITALNY LP Gmina Projektodawca Tytuł projektu 1 Gmina Proszowice Gmina Proszowice 2 Gmina Koszyce Gmina Koszyce Wymiana starych kotłów

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

1 bocheński Bochnia MOPS 2 bocheński Bochnia GOPS 3 bocheński Drwinia GOPS 4 bocheński Lipnica Murowana GOPS 5 bocheński Łapanów GOPS 6 bocheński

1 bocheński Bochnia MOPS 2 bocheński Bochnia GOPS 3 bocheński Drwinia GOPS 4 bocheński Lipnica Murowana GOPS 5 bocheński Łapanów GOPS 6 bocheński LP POWIAT OŚRODEK SUBREGION 1 bocheński Bochnia MOPS 2 bocheński Bochnia GOPS 3 bocheński Drwinia GOPS 4 bocheński Lipnica Murowana GOPS 5 bocheński Łapanów GOPS 6 bocheński Nowy Wiśnicz MOPS 7 bocheński

Bardziej szczegółowo

WODY PODZIEMNE. 1. Ocena jakości wód podziemnych WODY PODZIEMNE. Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek

WODY PODZIEMNE. 1. Ocena jakości wód podziemnych WODY PODZIEMNE. Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek 63 Ewa Glubiak-Witwicka, Lesław Paszek W 2004 roku w województwie śląskim badania wód podziemnych prowadzono w 144 punktach pomiarowych, w tym 104 punktach z sieci monitoringu regionalnego oraz 40 punktach

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy wykorzystano materiały: Gdańsk Dyrektywa Rady 91/676/EWG ( azotanowa ) i jej

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH

WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH WYKORZYSTANIE CIEKÓW POWIERZCHNIOWYCH W MONITOROWANIU JAKOŚCI EKSPLOATOWANYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH Przemysław Wachniew 1, Damian Zięba 1, Kazimierz Różański 1, Tomasz Michalczyk 2, Dominika Bar-Michalczyk

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza?

Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza? Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza? STAN ŚRODOWISKA Przekroczenia standardów jakości powietrza w 2011 roku: przekroczenia rocznej wartości dopuszczalnej pyłu zawieszonego PM10 (40 g/m3)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r.

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Nowa Wieś Wielka Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE Maciej KOSTECKI, Joanna KERNERT, Witold NOCOŃ, Krystyna JANTA-KOSZUTA Wstęp Zbiornik Zaporowy w Goczałkowicach powstał

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2014 III kwartał 2014 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w III kwartale 2014 roku Statystyka rynku pracy W małopolskich urzędach pracy na koniec września 2014 zarejestrowane były

Bardziej szczegółowo

Ogólna produkcja wody. Liczba zaopatrywanej ludności

Ogólna produkcja wody. Liczba zaopatrywanej ludności I. CHARAKTERYSTYKA URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH Pod nadzorem granicznej i powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych na terenie województwa mazowieckiego znajduje się 905 przedsiębiorstw wodociągowokanalizacyjnych.

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA V RPO WO 2014-2020 OCHRONA ŚRODOWISKA, DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I NATURALNEGO KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Oś priorytetowa Działanie V Ochrona środowiska, dziedzictwa kulturowego i

Bardziej szczegółowo

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2010 ROKU W roku 2010 w ramach monitoringu jakości śródlądowych wód podziemnych, w województwie mazowieckim realizowane były zadania: badania

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego

Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Aktualizacja Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Kraków, 09.09.2016r. 20 września 2016 Nowy Sącz ATMOTERM S.A. Plan spotkania Dlaczego aktualizowany jest Program ochrony powietrza

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH UL. BARBARY 17, 40-053 KATOWICE http://www.psse.katowice.pl/ NS/HKiŚ/4564/U/2015 e-mail: psse.katowice@pis.gov.pl Katowice, dnia 04.02.2015r. Sekretariat

Bardziej szczegółowo

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r.

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna Dyrektywa 2000/60/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Wspólnoty Europejskiej Celem Dyrektywy jest ustalenie ram dla ochrony

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia r.

UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia r. PROJEKT ZWM UCHWAŁA Nr.../16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia... 2016 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXIX/612/09 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie Programu

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym WARSZAWA, 6 listopad 2015 r. Ministerstwo Środowiska Prawo wodne Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Art. 43 ust. 1 optymalnym

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Stratygrafia

Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Stratygrafia Tabela 1. Punkty monitoringu operacyjnego wód podziemnych w województwie opolskim w 2013 r. (źródło: GIOŚ) Lp. Numer MONBADA Identyfikator UE Charakter (zwierciadło) Rodzaj otworu Rzędna terenu [m n.p.m.]

Bardziej szczegółowo

Janusz Igras. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

Janusz Igras. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach Janusz Igras Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach Początkiem wszechrzeczy jest woda Tales z Miletu (VII - VI p.n.e.) Woda nie jest produktem handlowym takim

Bardziej szczegółowo

Liczba ludności (faktyczne miejsce zamieszkania) obszaru uprawnionego stan na 30 VI 2015

Liczba ludności (faktyczne miejsce zamieszkania) obszaru uprawnionego stan na 30 VI 2015 Dane do kryterium regionalnego, o którym mowa w 11. ust. 2 pkt. 6 lit. b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych2) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych2) (Dz. U. z dnia 6 sierpnia 2008 r.) Na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca

Bardziej szczegółowo

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski

Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk. Dr Sylwia Kulczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski Ochrona i konserwacja wartości przyrodniczych Polski Wschodniej jako podstawa trwałego rozwoju Prof.dr hab. Andrzej Kowalczyk Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski Dr Sylwia

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE

MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE Leszek Żelazny Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie dyrektor@wios.lublin.pl WSTĘP MONITORING ŚRODOWISKA WÓD POWIERZCHNIOWYCH W POLSCE I NA UKRAINIE - PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE Współpracę Polski

Bardziej szczegółowo

Ocena atrakcyjności ośrodków osadniczych regionu krakowskiego. Badania symulacyjne.

Ocena atrakcyjności ośrodków osadniczych regionu krakowskiego. Badania symulacyjne. Ocena atrakcyjności ośrodków osadniczych regionu krakowskiego. Badania symulacyjne. Łukasz Obierak Promotor: dr inŝ. Magdalena Mlek Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej Kierunek: Gospodarka Przestrzenna

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE

DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE 102 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 8 DZIAŁALNOŚĆ WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ w KRAKOWIE Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa o osadach ściekowych

Dyrektywa o osadach ściekowych Dyrektywa o osadach ściekowych 03.10.2006..:: Dopłaty i Fundusze - Portal Informacyjny ::. Dyrektywa 86/278/EWG w sprawie ochrony środowiska, w szczególności gleby, w przypadku wykorzystania osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo