Zarz¹dzanie i Edukacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarz¹dzanie i Edukacja"

Transkrypt

1 Zarz¹dzanie i Edukacja Innowacyjne zarządzanie gospodarką szczebla regionalnego, państwowego i unijnego Efektywne wspomaganie procesu dydaktycznego Rewitalizacja przestrzeni publicznej i troska o jej atrakcyjność NUMER 82 maj czerwiec 2012 ISSN X DWUMIESIÊCZNIK SZKO Y WY SZEJ IM. BOGDANA JAÑSKIEGO

2 Adres redakcji Dwumiesięcznik Zarządzanie i Edukacja ul. Elektronowa Warszawa tel./fax Redaktor naczelny Prof. dr hab. Kazimierz Korab Rada naukowa dwumiesięcznika Zarządzanie i Edukacja Mirosława Czerny, Jerzy Donarski, Janusz Gudowski, Krystyna Lubomirska, Zbigniew Matkowski, Jacek Nowak, Marek Pawlak, Wojciech Sroczyński Sekretarz redakcji Anna Janus Korekta Anna Janus Wszystkie artykuły są recenzowane Recenzenci prof. dr hab. Jerzy Kosiewicz prof. dr hab. inż. arch. Jeremi Królikowski dr hab. Łukasz Popławski dr Małgorzata Stawicka Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania w publikowanych tekstach skrótów i zmian ISSN X wersja referencyjna czasopisma: papierowa numer dostępny w wersji elektronicznej na stronie: Skład, druk i oprawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna Adam

3

4

5 Spis treœci I. Innowacyjne zarządzanie gospodarką szczebla regionalnego, państwowego i unijnego Krzysztof Janasz Sektor publiczny w finansowaniu projektów innowacyjnych w gospodarce... 7 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola państwa w kontekście strategii rozwoju Unii Europejskiej Magdalena Kinga Stawicka Perspektywy zrównania poziomu rozwoju gospodarczego Polski i Unii Europejskiej. Prognoza na lata Joanna Kudełko Rola przedsiębiorstw przemysłowych w rozwoju regionów Polski wschodniej Małgorzata Zielenkiewicz Możliwości dostosowania sektorów zmonopolizowanych do potrzeb współczesnych gospodarek i zasad rynkowych na przykładzie transportu kolejowego w krajach EEA Anna Pyka Finansowanie zobowiązań handlowych jednostek samorządu terytorialnego II. Efektywne wspomaganie procesu dydaktycznego Julianna Bartosewicz E-learning narzędziem wspomagającym współczesną edukację Cezary Tomasz Szyjko A modern model of education system management in Qatar/Nowoczesny model zarządzania systemem oświaty w Katarze Anna Nowacka, Mariola Szewczyk-Jarocka Korepetycje jako problem systemu edukacji w Polsce

6 Spis treœci III. Rewitalizacja przestrzeni publicznej i troska o jej atrakcyjność Dorota Wejchert-Gajczyk Rewitalizacja przestrzeni publicznej miasta poprzez lokalizowanie obiektów kulturotwórczych, na przykładzie muzeum Danuta Bartoszewicz Dylematy procesu rewitalizacji Pragi Północ. Programy a praktyka realizacji projektów Witold Stawicki Próby przywrócenia aksjologii modernizmu jako wyraz transformacji estetycznych w architekturze IV. Varia Agnieszka Chojecka Polityka społeczna wobec osób niepełnosprawnych Rafał Nagaj Rynek pracy w warunkach globalizacji Ewa Śladkowska Sytuacja prawna właściciela nieruchomości w świetle regulacji prawnej dotyczącej opłaty planistycznej Noty o Autorach

7 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Krzysztof Janasz SEKTOR PUBLICZNY W FINANSOWANIU PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH W GOSPODARCE PUBLIC SECTOR IN FINANCING INNOVATION PROJECTS IN ECONOMY Streszczenie Podstawowym problemem rozwoju innowacji w Polsce i krajach UE jest brak właściwego systemu finansowania innowacji, co jest konsekwencją zbyt małego zaangażowania się kapitału prywatnego w finansowanie innowacyjnej działalności przedsiębiorstw. Istnieje zatem potrzeba stworzenia swoistego montażu finansowego, opartego zarówno na udziale kapitału publicznego jak i kapitału prywatnego. Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie roli, zadań i skali udziału sektora publicznego w procesie finansowania działalności innowacyjnej w gospodarce, a także zaprezentowanie modelu finansowania tych przedsięwzięć z uwzględnieniem zarówno kapitału publicznego jak i prywatnego. Summary The main problem of developing innovation in Poland and EU countries is lack of proper innovation financing system resulting from too small involvement of private capital in financing innovative business activity. Hence, there is a need to create specific financing engineering based on participation of public as well as private capital. The main aim of the article is introduction of role, tasks and

8 8 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec scale of participation of public sector in the process of financing innovative activity in economy and presentation of a model of financing such activity including both public and private capital. Słowa klucze: kapitał innowacyjny, projekty innowacyjne, sektor publiczny, ekonomiczne mechanizmy chłonności innowacji. Keywords: innovation capital, innovation projects, public sector, the economic mechanisms of absorption of innovation, 1. Wstęp Procesy rynkowej transformacji gospodarki polskiej i jej integracja z Unią Europejską powodują konieczność oraz niezbędność poszukiwania oraz realizacji nowych koncepcji w dziedzinie kreowania skutecznych, ekonomicznych mechanizmów ssania (chłonności innowacji). Proces ten powinien przebiegać na trzech poziomach: człowiek, przedsiębiorstwo, gospodarka (układ narodowy, regionalny i ponadnarodowy) 1. Powszechnie uważa się, że sukces finansowy i ekonomiczny odnoszą te społeczności, państwa i przedsiębiorstwa, które wykształcą i wyzwolą w sobie zdolność do generowania innowacji. Powinny one cechować się klarownością, konsekwencją i przewidywalnością w stosunku do rynku. Innowacje te, jak słusznie wspomina w swojej książce J.C. Bogle, powinny służyć inwestorom w długim horyzoncie czasu. Innowacje, które sprawdzą się w przyszłości, a nie innowacje opierające się na tym, co działało wczoraj 2. Zarówno na poziomie jednostek, jak i całych grup społecznych innowacyjność zależy od norm społecznych, kultury organizacji, i jak się sądzi, jest powiązana z kapitałem społecznym, a przede wszystkim z tak zwanym kreatywnym kapitałem społecznym. 1 K. Janasz: Kapitał w finansowaniu działalności innowacyjnej w Polsce. Źródła i modele, Difin, Warszawa 2010, s Zob. J.C. Bogle: Dość. Prawdziwe miary bogactwa, biznesu i życia, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 2009, s. 100.

9 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu... 9 Działalność przedsiębiorstw na globalnym rynku wymaga posługiwania się pojęciem kapitał innowacyjny. Kapitał ten charakteryzuje się określonym zespołem uwarunkowań instytucjonalnych i behawioralnych właściwych jednostce, organizacji, rynkom i społeczeństwom. Instytucje bankowe na świecie mają trudności z finansowaniem początkowych faz procesu innowacyjnego (badania, wdrożenia, studia przedkonkurencyjne, prototypy, przygotowania i uruchamiania produkcji). w rozwój nowych form finansowania przedsięwzięć innowacyjnych należy zatem zaangażować środki publiczne. Podstawowym zatem celem artykułu jest przedstawienie roli, zadań i skali udziału sektora publicznego w procesie finansowania działalności innowacyjnej w gospodarce, a także zaprezentowanie modelu finansowania tych przedsięwzięć z udziałem kapitału publicznego i prywatnego. 2. Determinanty polityki innowacyjnej współczesnego państwa Innowacyjność gospodarki jest w dużym stopniu zdeterminowana prowadzoną polityką innowacyjną, która ma szerszy zakres niż tylko polityka naukowo-techniczna. Polityka innowacyjna obejmuje programy rządowe, narzędzia, instrumenty, mechanizmy i miary mające na celu oddziaływanie przez państwo pośrednio lub bezpośrednio na poziom innowacyjności poszczególnych podmiotów i sektorów oraz kształtowanie innowacyjnej struktury gospodarki 3. Celem polityki innowacyjnej powinno być tworzenie dobrego klimatu, który umożliwi powstanie sprzężeń zwrotnych między nauką, techniką, technologią i gospodarką państwa. Współczesna polityka innowacyjna ma pewne cechy charakterystyczne, wyróż- 3 S. Pangsy-Kania, J. Rześny-Cieplińska: Polityka innowacyjna państwa w wybranych programach wspierania innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, [w:] Tendencje innowacyjnego rozwoju polskich przedsiębiorstw, red. naukowa E. Okoń-Horodyńska, A. Zachorowska-Mazurkiewicz, Instytut Wiedzy i Innowacji, Warszawa 2008, s. 64.

10 10 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec niające ją spośród innych rodzajów polityk. Jest to polityka polegająca na 4 : a) promocji działań innowacyjnych i dyfuzji technologii; b) traktowaniu innowacji jako procesu sieciowego (udział wielu podmiotów); c) wspieraniu użytkowników technologii (wspieraniu usług konsultingowych, szkoleniowych i informacyjnych); d) działaniu państwa jako swoistego regulatora, tworzącego ramy instytucjonalne dla np. dyfuzji innowacji; e) zdobywaniu akceptacji społecznej dla procesów innowacyjnych; f) obniżaniu stopnia trudności podejmowania i realizowania projektów innowacyjnych. Celem polityki innowacyjnej może być także wspieranie innowacyjności gospodarki, to znaczy niesienie pomocy we wprowadzaniu nowych produktów, usług, technologii i technik zarządzania 5. Według standardów międzynarodowych, zawartych w dokumentach OECD (podręczniki Frascati Manual i Oslo Manual) polityka innowacyjna jest rozumiana jako jedna z rodzajów polityki gospodarczej, która obejmuje między innymi: a) wzmacnianie powiązań w narodowym systemie innowacji; b) kształtowanie i rozbudowywanie zdolności do wprowadzania innowacji; c) wykorzystanie przedsięwzięć innowacyjnych jako podstawowego czynnika wzrostu gospodarczego; d) dokonywanie strukturalnych zmian technicznych, technologicznych i jakościowych w przemyśle; e) wykorzystanie współpracy międzynarodowej oraz procesów globalizacji w gospodarce. O polityce innowacyjnej w Polsce można w zasadzie mówić od lat dziewięćdziesiątych XX wieku, gdy rozpoczęła się zmiana sys- 4 Zob. Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa E. Stawasz: Innowacje a mała firma, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1999, s

11 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu temowa pierwsza w historii świata, polegająca na odejściu od gospodarki nakazowo-rozdzielczej do gospodarki wolnorynkowej. Wysoki poziom innowacyjności gospodarek krajów wysoko rozwiniętych, tj. USA, Japonii, a ostatnio także Korei Południowej, był niewątpliwie impulsem dla krajów UE, które na szczycie w Lizbonie, w marcu 2000 roku, postawiły przed sobą ambitny cel stworzenia do 2010 roku gospodarki najbardziej konkurencyjnej na świecie, opartej na wiedzy. Dziś już wiadomo, że plan ten poniósł fiasko. Niepowodzenie strategii lizbońskiej skłoniło Komisję Europejską do przedstawienia nowej strategii Europa Trzy najważniejsze czynniki nowej strategii to: inteligentny wzrost (zwiększenie roli wiedzy, innowacji, edukacji i społeczeństwa cyfrowego), zrównoważony wzrost (produkcja efektywna wykorzystująca zasoby przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencyjności), wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (zwiększenie aktywności zawodowej, podnoszenie kwalifikacji). Komisja Europejska planuje, że na sferę B+R należy przeznaczać 3% PKB Unii. Cel jest ambitny zważywszy na fakt, że strategia lizbońska również zakładała taką wielkość nakładów. Cel ten wpisuje się w wymienione priorytety. Komisja przedstawiła także siedem projektów przewodnich 6. Pierwszym z nich jest Unia innowacji projekt na rzecz poprawy warunków ramowych i dostępu do finansowania badań i innowacji, tak by innowacyjne pomysły przeradzały się w nowe produkty i usługi, które z kolei przyczynią się do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. Wydatki na działalność badawczo-rozwojową w Europie wynoszą poniżej 2%, podczas, gdy w USA jest to 2,6%, a w Japonii 3,4%. Różnica bierze się głównie z niższego poziomu inwestycji sektora prywatnego. Liczy się nie tylko wysokość kwot przeznaczanych na działalność B+R Europa musi się zastanowić nad wpływem i strukturą wydatków na badania oraz poprawić warunki prywatnej dzia- 6 Zob. Komunikat Komisji Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającemu włączeniu społecznemu, KOM(2010), Bruksela , s. 5-6.

12 12 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec łalności badawczo-rozwojowej w UE. Połowa różnicy w stosunku do Stanów Zjednoczonych wynika z mniejszej liczby europejskich przedsiębiorstw w dziale zaawansowanych technologii 7. W literaturze przedmiotu, opisującej ewolucję polityki naukowej i innowacyjnej w XXI wieku, podaje się jej nowe cechy. można zaobserwować ścisłe połączenie celów polityki innowacyjnej z potrzebami i celami społecznymi. Proces innowacyjny może mieć charakter interakcyjny i systemowy, a podstawowym kryterium selekcji przedsięwzięć jest ich wkład w rozwiązywanie problemów społecznych, kulturalnych oraz gospodarczych. Polityka innowacyjna i naukowa powinna być kluczem do sukcesu, który wprowadzi gospodarkę opartą na wiedzy i uczyni z UE jedną z najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata. 3. Rola sektora publicznego w finansowaniu działalności innowacyjnej Podstawowym problemem rozwoju innowacji w Polsce i krajach UE jest brak właściwego systemu finansowania innowacji. W przypadku przedsiębiorstw, które działają w Polsce jest również brak zarówno własnych, jak i zewnętrznych źródeł finansowania, szczególnie wśród nowych, innowacyjnych a zarazem ryzykownych przedsięwzięć, przede wszystkim na etapie badań i we wczesnych fazach ich realizacji. Przeciętne wydatki na B+R, w przeliczeniu na jednego obywatela w Polsce, wynoszą 46,3 euro wynika z danych Eurostatu za 2007 rok. Sytuuje to nasz kraj na trzecim miejscu od końca wśród członków UE. Mniej wydaje się jedynie w Rumunii i Bułgarii. Najwięcej wydają na B+R, Szwecja ok euro, Luksemburg 1240 euro i Finlandia 1180 euro na jednego mieszkańca. Dane te świadczą same za siebie. Nowe państwa członkowskie UE, na przykład Estonia stara się szybko nadrobić dysproporcje wystę- 7 Ibidem, s. 13.

13 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu pujące w finansowaniu innowacji. W kraju tym, w stosunku do 2000 roku, nakłady na sferę B+R wzrosły o 380%, a w Rumunii o 360%, Czechach 180%. Na tle tych państw Polska z dynamiką 50% stoi właściwie w miejscu. Inną negatywną cechą jest to, że nakłady na B+R, ponoszone przez prywatny kapitał, rosną w Polsce wolniej niż te, ponoszone przez sektor publiczny (dynamika per capita od 2000 r. wyniosła odpowiednio 25% oraz 64%), natomiast w krajach takich jak Estonia czy Litwa sytuacja ta przedstawia się inaczej. Przedsiębiorstwa mają tam większą motywację, by zwiększyć swój potencjał rozwojowy. Dynamika nakładów w przedsiębiorstwach prywatnych i w sektorze państwowym przedstawia się następująco: Estonia 900% i 70%, Litwa 335% i 65% 8. We współczesnej gospodarce wolnorynkowej procesy innowacyjne podlegają regulacji głównie przez szeroko pojęty rynek. Regulacji tej towarzyszy jednak pewna, ograniczona skala interwencji państwowej. Interwencjonizm ten przyjmuje postać polityki innowacyjnej, która jest przykładem polityki strukturalnej współczesnego państwa 9. Budowanie państwa silnego w sensie skuteczności stanowi jedno z najważniejszych zadań wspólnoty narodowej, a ekonomiczna rola współczesnego państwa nie maleje. Natomiast zmienia się struktura wykonywanych przez nie funkcji oraz sfery, zakres i formy ingerencji 10. W rodzącej się nowej erze główne zadania państwa powinny polegać na 11 : tworzeniu warunków do rozwoju i wykorzystania kapitału ludzkiego, tworzeniu miejsca dla badań podstawowych, innowacyjności i konkurencyjności gospodarki, konstruowaniu infrastruktury sektora wiedzy i umiejętności, kreowaniu elementów infrastruktury techniczno-ekonomicznej, których rozwój jest nieopłacalny dla prywatnego biznesu. 8 K. Janasz: op. cit., s Ibidem, s U. Płowiec: Innowacyjność polskiej gospodarki w ocenie uczestników VIII Kongresu PTE, [w:] Tendencje innowacyjnego : op. cit., s Ibidem.

14 14 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec Wysiłki sektora prywatnego i sektora publicznego są ważne w rozwoju innowacji i przedsięwzięć technologicznych w gospodarce. Zwykle jednak niezauważone i niedocenione są organy publiczne rządy, uniwersytety, fundacje pożytku publicznego, organizacje wolontariatu i inne, które są narzędziami w dostarczaniu zasobów, proponowaniu inicjatyw i określaniu możliwości rozwoju sektora prywatnego. Niezbyt często pisze się o roli rządu i przyjmuje do wiadomości rolę sił rynkowych w kształtowaniu innowacji. Przykładem ważnej roli sektora publicznego w innowacjach jest Internet. Jego początek datuje się na wczesne lata sześćdziesiąte ubiegłego wieku, kiedy amerykański Departament Obrony potraktował priorytetowo budowę zdecentralizowanej tarczy ochronnej komunikacji i transportu w razie ataku nuklearnego. Zjawiska, które wymagają ekonomicznego wsparcia przez sektor publiczny, podlegają badaniom w ramach neoklasycznej ekonomii instytucjonalnej w zakresie teorii praw własności, teorii kosztów transakcyjnych oraz teorii asymetrii informacji. Badania dotyczą relacji zachodzących między sektorem publicznym i sektorem prywatnym, ze zwróceniem szczególnej uwagi na 12 : a) większe możliwości władz publicznych do gromadzenia i rozkładania ryzyka innowacyjnego, dające projektowi silniejszą pozycję i ułatwiające jego finansowanie, a nawet obniżenie kosztów kapitału; b) asymetrię informacji lub niepełne informacje w zakresie polityki makroekonomicznej i regulacyjnej państwa; c) podział kosztów między posiadaczy kapitału a potencjalnych kredytodawców oraz między posiadaczy kapitału a menedżerów projektu. Sektor publiczny jest i powinien być zaangażowany w projekty i procesy innowacyjne z uwagi na ważne powody ekonomiczne i polityczne, wyrażone w następujących relacjach 13 : 12 J. Kultys: Istota produkcji a natura firmy, Gospodarka Narodowa 2000, nr 3, s C. Walker, A.J. Smith: Privatized Infrastructure. The Build Operate Transfer Approach, Thomas Telford Publ., London 1995, s. 232.

15 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu rząd jako klient przydzielenie korzyści bezpośrednim beneficjentom, rząd jako regulator regulowanie działalności o znamionach monopolu, rząd jako poręczyciel zabezpieczenie przed długoterminowym ryzykiem innowacyjnym, rząd jako obrońca zapewnienie bezpieczeństwa narodowego. 4. Model finansowania innowacji przez kapitał publiczny we współczesnej gospodarce światowej są różne modele wyboru strategii i polityki innowacyjnej. Wybór określonej polityki innowacyjnej w dużym stopniu zależy od rozwoju krajowych zdolności innowacyjnych. Model oparty na dorobku krajowego sektora B + R i silnym potencjale innowacyjnym rodzimych przedsiębiorstw jest charakterystyczny dla niewielkiej grupy nowoczesnych gospodarek świata, takich jak Stany Zjednoczone, Japonia, Niemcy, Finlandia czy Szwecja. Istotą takiego modelu jest orientacja na rozwój krajowych zdolności technologicznych i tworzenie instytucji stymulujących współpracę w układzie państwo przemysł sfera B + R. Realizacja tej strategii wymaga wysokich nakładów na działalność B + R, ponoszonych głównie przez sektor prywatny. O sukcesie innowacji decyduje powstanie odpowiedniego modelu finansowania innowacji i specyficznego układu między poszczególnymi podmiotami (administracja państwa, regiony ekonomiczne, przedsiębiorstwa, powiązania ponadnarodowe). Konieczne są zmiany legislacyjne i instytucjonalne, które umożliwią przedsiębiorcom korzystanie zarówno z wyspecjalizowanych instrumentów wspierania finansowego, jak i współdziałania publiczno-prywatne. Powiązania te mają być w dużym stopniu nieformalne, sieciowe, a nie hierarchiczne, i raczej wynikać z kooperacji niż ze współzawodnictwa. Odpowiedni model finansowania montaż finansowy ma właśnie szansę i możliwości pobudzenia gospodarki przez inwestycje

16 16 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec w innowacje, wspieranie przedsiębiorstw o dużym potencjale rozwoju oraz tworzenie nowych, innowacyjnych firm. Taki montaż może być niezmiernie korzystny w podtrzymaniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego, tworzeniu nowych miejsc pracy i stymulowaniu innowacyjności. Wspomniany montaż należałoby podzielić ze względu na źródło pochodzenia środków finansowych, które będą przeznaczone na wsparcie i finansowanie projektów innowacyjnych. Podział ten mógłby być następujący: a) środki pochodzące od inwestorów prywatnych, tak zwany kapitał prywatny; b) środki pochodzące z budżetu państwa i funduszy europejskich, czyli kapitał publiczny; c) środki pochodzące zarówno od kapitału prywatnego i kapitału publicznego, czyli kapitał publiczno-prywatny (kapitał mieszany). Fundusze i środki publiczne powinny być inwestowane wyłącznie wówczas, gdy faktycznie brakuje finansowania przez kapitał prywatny. Środki publiczne powinny być angażowane w inwestycje za pośrednictwem istniejących systemów, opartych na mechanizmach rynkowych, czyli funduszy kapitału prywatnego. niewątpliwie należy pomyśleć nad stworzeniem publicznego funduszu VC (Venture Capital), z określoną rolą i zadaniami oraz ze środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone tylko na ściśle określone w ustawie cele. Jeszcze innym rozwiązaniem jest stworzenie partnerstwa publiczno-prywatnego skierowanego do odpowiednich działów gospodarki lub określonego rodzaju innowacji (państwowy fundusz VC lub państwowy fundusz aniołów biznesu plus udział kapitału prywatnego). Należałoby również rozważyć ograniczenie finansowanie poniżej 50% wartości całej inwestycji przez kapitał publiczny. w ten sposób finansowany projekt powinien być również szczegółowo oceniony i monitorowany na każdym etapie pracy. Należy zwrócić uwagę, że montaż finansowy powinien być adekwatny do sytuacji ekonomicznej i finansowej przedsiębiorstwa innowacyjnego. Wiadomo, że firmy w początkowym okresie rozwoju nie mogą liczyć na zasilenie kapitałowe w postaci na przykład kre-

17 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu dytu bankowego i muszą szukać kapitału w innych miejscach rynku. Można zaproponować model finansowania z uwzględnieniem etapu rozwoju danej firmy i jej sytuacji ekonomiczno-finansowej. Model taki dla nowego, innowacyjnego, ale i ryzykownego przedsięwzięcia (finansowanie etapu badań i komercjalizacji projektu) 14 przedstawiono na rysunku 1.1. Rys Montaż finansowy z udziałem kapitału publicznego i prywatnego Innovation funding scheme (financial engineering) public and private capital Finansowanie bada nad projektem Finansowanie wdro enia i komercjalizacji Kapitał własny Fundusz publiczny VC Rynek giełdowy Kredyt bankowy Fundusze private equity/venture capital Aniołowie biznesu PPP Fundusz publiczny, np. w dka technologiczna Źródło: opracowanie własne. Jest to, oczywiście, propozycja rozwiązania problemu finansowania nowego, innowacyjnego przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem dwóch etapów badania oraz wdrożenia i komercjalizacji. należy 14 W odniesieniu do cyklu życia danego projektu innowacyjnego należy uwzględnić następujące jego fazy (podział ten dotyczy działalności B + R): badania nad projektem; prototyp; weryfikacja projektu; patent; wdrożenie i komercjalizacja.

18 18 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec podkreślić finansowanie fazy badania przez kapitał publiczny. Jak wspomniano, nie powinien on przekroczyć 50% całości środków. trzeba dodać, że udział kapitału publicznego w tej fazie finansowania przedsięwzięcia innowacyjnego jest konieczny, ponieważ trudno pozyskać większy zasób kapitału prywatnego. 5. Podsumowanie Przedstawiony model i koncepcja sposobu finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw z udziałem kapitału publicznego i prywatnego w Polsce, to oczywiście tylko propozycja, mająca na celu usprawnienie procesu finansowania innowacji, a przede wszystkim znalezienie optymalnej metody modelu finansowania tego rodzaju działalności. Stworzenie odpowiedniego montażu finansowego jest szansą dla polskich przedsiębiorstw szukających kapitału na innowacje. Przedstawiony model wymaga dopracowania, zwłaszcza rozwiązań prawnych oraz wzajemnego systemu rozliczeń i podziału ewentualnych zysków. Najważniejsze jest jednak to, aby inwestycje w innowacje zakończyły się sukcesem, a wszyscy inwestorzy, pomysłodawcy i innowatorzy osiągnęli z nich korzyści. skorzystają na tym nie tylko indywidualni odbiorcy, ale także cała gospodarka. BIBLIOGRAFIA 1. Bogle J.C. : Dość. Prawdziwe miary bogactwa, biznesu i życia, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa Janasz K.: Kapitał w finansowaniu działalności innowacyjnej w Polsce. Źródła i modele, Difin, Warszawa Komunikat Komisji Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającemu włączeniu społecznemu, KOM (2010), Bruksela

19 Krzysztof Janasz sektor publiczny w finansowaniu Kultys J.: Istota produkcji a natura firmy, Gospodarka Narodowa 2000, nr Pangsy-Kania S., Rześny-Cieplińska J.: Polityka innowacyjna państwa w wybranych programach wspierania innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, [w:] Tendencje innowacyjnego rozwoju polskich przedsiębiorstw, red. naukowa E. Okoń-Horodyńska, A. Zachorowska-Mazurkiewicz, Instytut Wiedzy i Innowacji, Warszawa Płowiec U.: Innowacyjność polskiej gospodarki w ocenie uczestników VIII Kongresu PTE, [w:] Tendencje innowacyjnego rozwoju polskich przedsiębiorstw, red. naukowa E. Okoń-Horodyńska, A. Zachorowska-Mazurkiewicz, Instytut Wiedzy i Innowacji, Warszawa Stawasz E.: Innowacje a mała firma, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Walker C., Smith A.J.: Privatized Infrastructure. The Build Operate Transfer Approach, Thomas Telford Publ., London 1995.

20 20 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec

21 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Karol Kuczera Piotr Szkudlarek Rola państwa w kontekście strategii rozwoju Unii Europejskiej Streszczenie Rola państwa w gospodarce jest przedmiotem sporów prowadzonych przez ekonomistów. Na początku artykułu dokonano klasyfikacji systemów ekonomicznych. Następnie przedstawiono argumenty za i przeciw interwencji państwa w gospodarkę na przykładzie poglądów dwóch ekonomistów. W ostatnim punkcie dokonano próby określenia zakresu interwencjonizmu państwa w kontekście strategii rozwoju Unii Europejskiej. Summary The role of government in economy has been the subject of disputes led by the economists since a very long time. The classification of economic systems was executed at the very begining of this aticle. What s more, the arguments for and against of intervention of government in the economy were introduced on the example of opinions of two economists. The attempt of qualification of range of government s intervention in the context of the strategy of the development of the European Union was made at the very end. Słowa klucze: strategia rozwoju UE, efektywność rynku, interwencjonizm w gospodarce, relacja państwo-gospodarka Keywords: development of the EU strategy, market efficiency, intervention in the economy, the state-business relationship.

22 22 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec Wprowadzenie Rola państwa w obszarze ekonomicznym ulega ciągłej ewolucji i zarazem stanowi jeden z bardziej burzliwych tematów dyskusji wśród ekonomistów. Dochodzi tutaj do ścierania się argumentów na linii egalitaryzm versus elitaryzm. Transformacja polityczna i gospodarcza Polski, przystąpienie do struktur Unii Europejskiej wymusiło konieczność poszukiwania nowych kierunków rozwoju gospodarki polskiej i określenia w nich właściwej roli państwa. Także światowy kryzys, sytuacja w Europie w kontekście trendów gospodarek amerykańskiej, chińskiej czy południowokoreańskiej skłania do podjęcia dyskusji o kształcie relacji państwo-gospodarka. Porażka strategii lizbońskiej oraz prace nad dokumentem Europe2020 podkreślają ważność poszukiwania pożądanych rozwiązań w tym obszarze. Wydaje się, iż warto prześledzić raz jeszcze takie problemy ekonomii jak efektywność rynku i państwa w gospodarce czy poglądy Keynesa jak i Hayeka, w celu określania zakresu interwencjonizmu w gospodarce, w aspekcie reorganizacji europejskiej strategii rozwoju. 1. Klasyfikacje systemów ekonomicznych System ekonomiczny, rozumiany jako zespół zasad, poglądów, norm czy przepisów prawnych, określających warunki oraz regulujących zachowanie się uczestników rynku, jest wypadkową dwóch głównych kryteriów. Pierwszym z nich jest własność zasobów, wykorzystywanych w gospodarce do wytwarzania dóbr i świadczenia usług. Dobra prywatne oraz prawo swobodnego nimi dysponowania, w tym zbywania, jest cechą ustrojów indywidualistycznych lub inaczej kapitalistycznych. Gospodarki kolektywistyczne oparte są na czynnikach wytwórczych wspólnych, kolektywnych lub mówiąc inaczej, państwowych. Drugim, obok relacji własnościowych, kryterium opisującym system ekonomiczny jest przyjęty mechanizm sterowania procesami gospodarczymi. Również tu podział jest dychotomiczny i wyróżnia rozwiązania kompetytywne i regulowane

23 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola Państwa w kontekście administracyjnie. Pierwszy typ opiera się na samoregulacjach, relacji popytu i podaży, czyli mechanizmie wolnorynkowym. W drugim przypadku zdecydowana większość decyzji zarezerwowana jest dla administracji rządowej, która realizując centralny system nakazów reguluje procesy produkcji, dystrybucji oraz redystrybucji dochodów. Syntezy powyższych pozwalają wyróżnić cztery teoretyczne modele ustrojów polityczno-gospodarczych, które zaprezentowano na rysunku 1. Rysunek 1. Cztery modele systemów gospodarczych Dominujący typ własności prywatna kolektywna Mechanizm podejmowania decyzji gospodarczych kompetetywny administracyjny indywidualistyczno- -kompetetywny (kapitalizm) indywidualistyczno-- administracyjny kolektywno- -kompetetywny (socjalizm rynkowy) kolektywno- -administracyjny (realny socjalizm) Źródło: Opracowanie własne Cztery modele teoretyczne 1 zastępowane są często w polemikach praktycznych enumeracją, obejmującą trzy systemy gospodarcze: wolnorynkowy, centralnie planowany oraz etatystyczny. Wśród zalet podejścia wolnorynkowego wyróżnić należy w szczególności racjonalne i efektywne wykorzystanie czynników produkcji przez podmioty gospodarcze, kierujące się chęcią maksymalizacji zysku, 1 Jako dwa odmienne podejścia postrzegamy gospodarkę rynkową (model indywidualistyczno-kompetetywny) i realny socjalizm. Najbardziej czytelnymi przedstawicielami systemu rynkowego są gospodarki krajów UE oraz gospodarka USA i Japonii. Realny socjalizm był przede wszystkim domeną Związku Radzieckiego. System oparty na własności prywatnej i dominującej decyzyjności administracyjnej znaleźć można w Niemczech po I wojnie światowej do upadku Trzeciej Rzeszy. Jako przykład socjalizmu rynkowego przywołuje się często doświadczenia Jugosławii.

24 24 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec dużą innowacyjność gospodarki czy wysoką elastyczność podejmowanych decyzji. Z kolei do ujemnych cech możemy zaliczyć m.in. znaczne zróżnicowanie dochodów, skupienie się producentów na dostarczaniu dóbr, pozwalających maksymalizować zyski (zawodność rynku w produkcji dóbr publicznych) czy występowanie cykliczności gospodarki. Model wolnorynkowy idzie w parze z koncepcją homo oeconomicus, mówiącej, że człowiek jako jednostka działa racjonalnie, dokonuje wyborów ekonomicznych, maksymalizuje korzyści. Homo oeconomicus to jednostka, która realizuje własne cele, jest zainteresowana jak największym zyskiem przy minimalnym koszcie (zasada mini-max). Jest racjonalna, gdyż kieruje się intelektem nie uczuciami, jest chciwa i egoistyczna, realizuje cele bez oceniania własnego postępowania, nie uznaje dobra wspólnego i zasad współżycia w społeczeństwie. Z kolei system centralnie sterowany zakłada przede wszystkim zniesienie dysproporcji społecznych i równoważenie gospodarki, z uwzględnieniem sprawiedliwego podziału dochodów. Dokonując pewnego usystematyzowania, możemy podać kilka argumentów za i przeciw angażowaniu się państwa w życie gospodarcze. Do tych pierwszych należy zaliczyć m.in. występowanie typowych dla gospodarki rynkowej wahań koniunkturalnych, konieczność produkcji dóbr publicznych, których dostarczaniem sektor prywatny nie jest zainteresowany, a także powstawanie różnic w podziale dochodu, powodujących konieczność dokonywania pewnej jego redystrybucji. Z kolei wśród tych drugich możemy w szczególności wymienić wątpliwą skuteczność państwa, w procesie naprawy błędów rynku, ograniczenie wolności gospodarczej i swobody podejmowania decyzji, niską efektywność i innowacyjność gospodarki. Skutkiem powyższych słabości jest niedobór zasobów wytwórczych oraz dóbr konsumpcyjnych. Doświadczenia wielu krajów, zarówno kapitalistycznych jak i socjalistycznych oraz rozważania teoretyków przyczyniły się do próby pogodzenia gospodarki rynkowej i aktywnej roli państwa w kształtowaniu procesów gospodarczych czego efektem jest etatyzm nazywany także systemem mieszanym lub państwowo-prywatnym. Etatyzm rozumiany może być jako powierzanie państwu administrowania prywatnymi firmami lub tworzenie przez państwo nowych podmiotów gospo-

25 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola Państwa w kontekście darczych, finansowanych kapitałem publicznym lub publiczno-prywatnym. Współcześnie pojęcie to interpretowane jest jako aktywna rola państwa w gospodarce pod postacią interwencjonizmu, który znajduje obecnie uznanie w oczach wielu decydentów. 2. Za i przeciw interwencjonizmowi państwowemu na przykładzie poglądów Keynes a i Hayek a Już w starożytnej Grecji Platon, uznawany za ojca komunizmu, postulował pogląd skutecznego oddziaływania władzy na sferę społeczno-gospodarczą. W późniejszym okresie, w XVI-XVII wieku, w nurcie merkantylizmu, interwencjonizm państwowy ujawniał się przede wszystkim w obszarze międzynarodowej wymiany handlowej. Twórcą interwencjonizmu państwowego, jako nurtu w ekonomii, był angielski ekonomista John Maynard Keynes. Najszersze definicje interwencjonizmu wiążą go z realizacją interesu ogólnospołecznego oraz z zawodnością rynku. Interwencjonizm państwowy ujawnia się wtedy, gdy działalność podmiotów gospodarczych jest sprzeczna z interesem społecznym. Konieczność interwencjonizmu wynika także z tego, że mechanizm rynkowy generuje negatywne zjawiska, których sam nie potrafi usunąć. 2 Szkoła keynesowska, która była odpowiedzią na Wielki kryzys ekonomiczny lat 30 XX, wieku kwestionowała czysto liberalne podejście do ekonomii i finansów. Keynes sprzeciwił się prawu rynków Say a, mówiącym o tym, iż podaż stwarza popyt. Podjął próbę ustabilizowania gospodarki poprzez stronę popytową, zwracając jednocześnie uwagę na relacje pomiędzy dochodami i oszczędnościami. Uważał, że rynek nie potrafi samodzielnie osiągać stanu równowagi. Keynes widział rolę państwa głównie po stronie pobudzania wydatków, szczególnie w okresach spadku koniunktu- 2 Grabowski T., Społeczna gospodarka rynkowa zarys doktryny I polityki gospodarczej, Socjalista, nr 10, 1997.

26 26 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec ry, finansowanych długiem publicznym. W ten sposób odrzucono założenie szkoły klasycznej o samoregulującym się mechanizmie rynkowym, doprowadzającym do optymalnego wykorzystania zasobów w gospodarce. Postulaty te znalazły wielu zwolenników w krajach Europy Zachodniej i w USA. Wśród wielu obecnie możliwych instrumentów interwencjonizmu należy zwrócić uwagę na bezpośrednie inwestycje środków publicznych w wybrane obszary gospodarki, udzielanie wsparcia wybranym podmiotom gospodarczym, kontrolowanie cen wybranych produktów, kształtowanie relacji pracownik-pracodawca poprzez płace minimalne oraz interwencje na rynkach finansowych. Nie ma niestety jednoznacznej odpowiedzi na to, czy przez interwencję państwa błędy rynku mogą zostać wyeliminowane. Przeciwnicy aktywnej roli państwa w gospodarce wskazują na niesprawności, inaczej błędy samego państwa, czasami nawet te same, które decydują o błędach rynku. Krytykami koncepcji Keynes a byli m.in. Ludwig von Mises, Fryderyk von Hayek czy Milton Friedman. Skupimy się na jednym z nich. Hayek był przedstawicielem klasycznego liberalizmu, sformułowanego przez myślicieli oświeceniowych Adama Smitha i Davida Hume a z XVIII wieku. W czasach, gdy w świecie nauki powszechnie preferowano zorientowaną na popyt teorię ekonomiczna Keynesa, Hayek był sprzymierzeńcem wolnego rynku, ostrym krytykiem socjalizmu i wszelkich form państwowego interwencjonizmu. Jak nikt inny odcisnął piętno swojej nauki na polityce gospodarczej Magraret Thatcher i Ronalda Reagana 3. Hayek był zwolennikiem sprawiedliwości kumutatywnej, będącej efektem spontanicznego zachowania się rynku 4. Uważał, że rynkowy mechanizm cenowy jest najlepszym instrumentem do dzielenia i synchronizacji lokalnej oraz indywidualnej wiedzy, pozwalając uzyskać społeczeństwu 3 R. Luchinger, 12 ikon ekonomii, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa 2007, s Wyróżniał porządek naturalny (spontaniczny) oraz porządek celowo stwarzany przez człowieka. Poglądy Hayeka kształtowały się w oparciu o filozofów oświecenia, wśród których wymienia się najczęściej myślicieli angielskich D. Hume a, J. Locke a czy A. Smitha.

27 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola Państwa w kontekście zróżnicowane cele przez zasady spontanicznego porządku 5. Wolny rynek kształtuje ceny, które motywują ludzi do robienia rzeczy społecznie pożądanych, bez potrzeby nacisku ze strony władz. Państwo natomiast, przez redystrybucję dochodów, działa niesprawiedliwie 6. Utrzymywał, że egalitaryzm państwowy krzywdzi ludzi zdolnych, ambitnych i pracowitych i zmierza do kontrolowania i wydzielania środków, zgodnie z uznanymi zasługami i potrzebami tzw. państwo rodzina. I choć Hayek był przeciwny wszelkim formom mieszania się państwa w konkurencję, to dopuszczał on jego udział w gospodarce, ale jako równoprawnego, nieuprzywilejowanego podmiotu. Państwo może wówczas pełnić funkcje usługowe, zaspokajając potrzeby całej zbiorowości (bez wyróżniania specyficznych grup) w obszarach, w których zawodzi mechanizm rynkowy. Zwracał także uwagę na konieczność ochrony jednostek najsłabszych, jednak i tu nie na zasadzie monopolu państwa. Krytyka prezentowanego podejścia Hayka dotyczyła głównie nierealności głoszonych postulatów, w kontekście warunków funkcjonowania gospodarki, zbytniego idealizowania i niemożności praktycznej realizacji tak skrajnej postawy liberalnej. Oba zaprezentowane, sprzeczne podejścia do roli państwa, stanowią tło do budowy współcześnie pożądanych relacji państwowolny rynek, w nowej strategii Europe 2020, o której będzie mowa w ostatniej części artykułu. 3. Ewolucja strategii Unii Europejskiej Celem Unii Europejskiej jest m.in. konwergencja gospodarek i poziomu życia obywateli krajów członkowskich. Teoria konwergencji, zaproponowana przez Alexandra Gerschenkrona z Uniwersytetu Harvarda stanowi przeciwwagę statycznej teorii zasobów 5 F. Hayek, The Use of Knowledge in Society, Reprinted from the American Economic Review, XXXV, No. 4; September, 1945, , K. Kostro, Koncepcja sprawiedliwości Friedricha von Hayeka w: J. Wilkin (red.), Efektywność a sprawiedliwość, KeyText, Warszawa 1997

28 28 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec Thomasa Malthusa. Wielu autorów zwraca jednak uwagę, iż konwergencja ma charakter warunkowy. Powstaje więc obszar do interwencjonizmu państwowego, m.in. w takich krajach jak Polska, w których ujawnia się efekt doganiania (catch-up effect) i ważne jest, aby tworzyć właściwe warunki i kierować strumień pomocy unijnej w obszary, dzięki którym możliwe wydaje się ich najlepsze spożytkowanie. Unia Europejska deklaruje chęć wysunięcia się na pozycję najbardziej konkurencyjnej oraz najszybciej rozwijającej się gospodarki świata. Obecnie jednak w ciągu godziny Europejczyk wytwarza dobra i usługi warte 93% tego, co wytworzy Amerykanin. Dochód narodowy na mieszkańca Unii stanowi 70% jego poziomu w USA 7. Wg stowarzyszenia EuroChambers, Europa jest opóźniona o ok. 30 lat w stosunku do gospodarki amerykańskiej w finansowaniu nauki i badań, 22 lata przyjmując PKB na mieszkańca i 20 lat w wydajności na mieszkańca, przy czym ostatni parametr ma tendencję rosnącą (pogłębianie się dystansu) 8. Dynamikę gospodarki amerykańskiej interpretuje się często jako efekt realizacji założeń państwa minimalnego, czyli ograniczającego się jedynie do zapewnienia warunków prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego i wolnego rynku. Państwo realizuje zadania w takich obszarach jak: stanowienie oraz zapewnienie egzekwowania prawa, ochrona przed przemocą, kradzieżą i oszustwem jak również zapewnienie egzekwowania swobodnie zawartych umów. Koncepcja zakłada, iż realizowanie przez państwo minimalnego zestawu zadań wiąże się z bardzo dużymi kosztami, do pokrycia których niezbędne są funkcje pomocnicze, jak np. opodatkowanie 9. Wydaje się jednak, że kryzys z początku XXI wie- 7 Radło, M. J. (2005) Strategia lizbońska nie spełnia pokładanych w niej nadziei, Polskie Forum Strategii Lizbońskiej. Dostępny na: php?id=254 ( ) 8 EuroChambers (2009) What foundations does Europe need to ensure its global competitiveness? Time-Distance Study Dostępny na: ( ) 9 Nicola Acocella: Zasady polityki gospodarczej, Warszawa: PWN, 2002

29 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola Państwa w kontekście ku ten obraz zaciera. Doszło tutaj do przewartościowania pewnych rynkowych wartości na rzecz interwencjonizmu. Zatem, choć w ostatnich dziesięcioleciach panowała doktryna liberalna, to wstrząs rynkowy (nie po raz pierwszy zresztą) zburzył tezę o niezawodności wolnego rynku. Obecnie trwa proces powrotu do modelu, ze znaczącym udziałem państwa, który co warto przypomnieć, doprowadził np. w latach 70. XX wieku w krajach Europy Zachodniej do stagflacji. Europa bogatsza o doświadczenia związane ze Strategią Lizbońską, wydaje się zobligowana do poszukiwania odpowiedzi dotyczącej zakresu i obszarów interwencjonizmu państwowego. Wydaje się, że o porażce Strategii Lizbońskiej w znacznym zakresie zadecydował opór przed ograniczaniem przywilejów dla wybranych grup społecznych, opierających się na redystrybucji dochodów. Skoro do tej pory postrzegano siłę gospodarki amerykańskiej poprzez liberalizm i minimalizowanie roli państwa tym większy wysiłek należy poczynić w kształtowaniu kierunków i tworzeniu warunków rozwoju Unii Europejskiej, opartej na wolnym rynku i na właściwym systemie redystrybucji dochodów. Należy jednak mieć obawy, że obecny kryzys będzie zbyt pomocny w zwiększaniu dynamiki gospodarki europejskiej wykorzystującej wiele założeń keynsizmu. Oczywiście należy dodać, że zasada im mniej państwa, tym lepiej nie powinna być bezwzględnie obowiązująca. Współistnienie sektora prywatnego i publicznego jest trudne, ale i konieczne. Kryzys z początków XXI wieku wskazuje, że niektóre rynki, np. finansowy a zwłaszcza sektor bankowy, nie działają w sposób zgodny z interesem publicznym. Można uznać, że postępująca deregulacja zbyt mocno ograniczyła awersję do ryzyka, co stworzyło ujemne koszty dla całej, światowej gospodarki. Konieczne są zatem takie rozwiązania w gospodarce, które niwelują pokusę nadużycia. Te aspekty powinny być respektowane w strategii Europe , która ma zapewnić UE wyjście z kryzysu i przygotowanie europejskiej 10 ec/ pdf.

30 30 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec gospodarki na wyzwania w kolejnej dekadzie. Określono w niej trzy priorytety działań, zarówno na szczeblu unijnym i krajowym: wzrost inteligentny (zwiększenie roli wiedzy, innowacji, edukacji i społeczeństwa cyfrowego), wzrost zrównoważony (produkcja efektywniej wykorzystująca zasoby przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencyjności), wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (zwiększenie aktywności zawodowej, podnoszenie kwalifikacji i walka z ubóstwem). Choć wymieniono w nich wielce konkretnych projektów, to zdaniem Autorów do kluczowych należy zaliczyć: Unia innowacji wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej i innowacji do rozwiązywania naszych największych problemów oraz likwidacja przepaści między światem nauki a rynkiem, tak by wynalazki stawały się produktami Europejska agenda cyfrowa osiągnięcie trwałych korzyści gospodarczych i społecznych z jednolitego rynku cyfrowego opartego na bardzo szybkim Internecie. Realizacja całej strategii powinna się odbywać na zasadach rynkowych a państwo powinno stanowić jego dopełnienie. W żadnym obszarze gospodarki nie powinno mieć monopolu oraz nie powinno być wykorzystywane do uprawiania przez sektor prywatny moral hazard. Zakończenie Wiele wieków rozwoju światowej gospodarki nie wypracowało optymalnego modelu wzrostu. Okres ożywienia i bumu gospodarczego kończy się wstrząsem, który może mieć charakter egzogeniczny lub endogeniczny. Zatem zmiany dokonujące się w gospodarce generują i warunkują działanie pewnych modeli wzrostu, które w innych, nowych okolicznościach okazują się nieskuteczne. Stwarza to wyzwanie do poszukiwania nowej drogi rozwoju. Zmiany systemowe w Polsce, integracja z gospodarką europejską czy obecny kryzys światowy tworzą nowe warunki funkcjonowania państw, przedsiębiorstw i obywateli. Jednym nato-

31 Karol Kuczera, Piotr Szkudlarek Rola Państwa w kontekście miast z burzliwiej dyskutowanych zagadnień w teorii ekonomii są relacje pomiędzy państwem i rynkiem. Praktyczna implementacja systemu polityczno-ekonomicznego przybiera najczęściej postać etatystyczną. Nie ma zbieżnego stanowiska dotyczącego pożądanego zakresu interwencjonizmu państwowego. Rozziew efektywności gospodarek światowych a także porażka strategii lizbońskiej oraz przygotowywanie strategii Europe2020 wywołuje ciągłe dyskusje nad kierunkami zmian gospodarki europejskiej oraz polskiej. Państwo powinno stać na straży swobody gospodarowania. Zdaniem Autorów w wielu krajach państwo wykazuje obecnie tendencję do przekraczania swoich naturalnych kompetencji, podejmując się wykonywaniu zadań, które powinny zostać pozostawione mechanizmowi rynkowemu. Niech będzie słuszną zasadą, że państwo stanowi dopełnienie rynku. W żadnym obszarze gospodarki nie powinno mieć monopolu oraz nie powinno być wykorzystywane do uprawiania moral hazard. Takie zasady powinny towarzyszyć w realizacji nowej strategii rozwoju Europe Bibliografia 1. Acocella N., Zasady polityki gospodarczej, PWN, Warszawa Hayek F., The Use of Knowledge in Society, Reprinted from the American Economic Review, XXXV, No. 4; September, 1945, , Kostro K., Koncepcja sprawiedliwości Friedricha von Hayeka w: J. Wilkin (red.), Efektywność a sprawiedliwość, KeyText, Warszawa Luchinger R., 12 ikon ekonomii, Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa Radło M.J., Strategia lizbońska nie spełnia pokładanych w niej nadziei, Polskie Forum Strategii Lizbońskiej, pl/news.php?id=254,

32 32 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec 6. Winiarski B., Merkantylizm, protekcjonizm, liberalizm, gospodarka wojenna w: B. Winiarski, Polityka gospodarcza. Wyd. 3, PWN, Warszawa EuroChambers, What foundations does Europe need to ensure its global competitiveness? Time-Distance Study 2009, pressdata/pl/ec/ pdf.

33 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Magdalena Kinga Stawicka PERSPEKTYWY ZRÓWNANIA POZIOMU ROZWOJU GOSPODARCZEGO POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ. PROGNOZA NA LATA PROSPECTS OF EQUALIZATION OF ECONOMIC DEVELOPMENT OF THE POLAND AND THE EUROPEAN UNION FORECAST FOR YEARS Streszczenie Podstawowym celem Unii Europejskiej jest zrównanie poziomu rozwoju gospodarczego wszystkich jej członków. Jest to również ważne dla Polski, której poziom dochodu narodowego mierzony za pomocą PKB per capita stanowi zaledwie 50% średniego poziomu Unii Europejskiej. Celem artykułu było zbadanie poziomu PKB per capita gospodarki polskiej w porównaniu z wartościami liczonymi jako średnia dla 27 państw Unii Europejskiej w latach Taka analiza pozwoliła na ocenę istniejącej luki PKB per capita między Polską a Wspólnotą. Ponadto Autorka podjęła próbę określenia okresu, w którym powinno nastąpić zrównanie poziomu rozwoju gospodarczego Polski i UE. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż najbardziej prawdopodobnym terminem jest rok 2032, pod warunkiem, że wzrost PKB per capita w Polsce w tym okresie będzie dwukrotnie wyższy niż w całej Unii Europejskiej.

34 34 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA nr 82/2012 maj czerwiec Summary A basic objective of the European Union is equalization of the economic development of all member states. It is also important for Poland, whose level of the domestic product measured in form of the GDP per capita, poses only 50% of the average European Union level. The objective of the article was investigation of the GDP per capita of the Polish economy compared to the average of 27 member states of the European Union from 1995 to Such investigation enables assessment of the existing gap in terms of the GDP per capita between the Poland and the Union. Moreover, the Author tried to forecast a period within which the economic levels of Poland and European Union could equalize. From the investigation it results that the most probable date is 2032, provided that the growth of the GDP per capita in Poland shall be two times higher than in the entire European Union. Słowa klucze: rozwój gospodarczy, kohezja gospodarcza i społeczna, PKB per capita Keywords: economic development, economik and social cohesion, GDP per capita 1. Wstęp Dysproporcje w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego krajów świata są zjawiskiem naturalnym, wynikającym z nierównomiernego podziału oraz dostępu do czynników produkcji, takich jak praca, kapitał czy zasoby naturalne. Powstanie związku gospodarczo-politycznego, jakim jest Unia Europejska spowodowało, iż kraje członkowskie, jako jeden ze swoich celów, wyznaczyły konieczność niwelowania zróżnicowań w poziomie rozwoju gospodarczego, występujących między państwami, należącymi do struktur Unii Europejskiej. Pojęcia wzrostu i rozwoju gospodarczego używane często zamiennie, co można uznać za istotny błąd, z uwagi na to,

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Autor adresuje książkę do Czytelników pragnących lepiej zrozumieć procesy rozwoju gospodarczego we współczesnym świecie. Do studentów, ekonomistów

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 7. Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18. Część I. Państwo

Spis treści. Wykaz skrótów... 7. Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18. Część I. Państwo Wykaz skrótów... 7 Włodzimierz Gromski Wstęp... 13 Bibliografia... 18 Część I. Państwo Elżbieta Kundera Państwo w gospodarce w ujęciu doktryny liberalnej... 21 1. Wstęp... 21 2. Państwo w teorii A. Smitha...

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Tomasz Poskrobko Podyplomowe Studia Zarządzanie w Jednostkach Samorządu Terytorialnego ROLA WIEDZY W PROCESIE ZMIAN CYWILIZACYJNYCH Rozwinięte państwa Świata przeżywają

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Dr Irena Herbst Dlaczego wspierać ekonomię społeczną O poziomie życia społeczeństw decyduje nie tylko kapitał fizyczny, ale także kapitał ludzki i

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18 WSTĘP... 11 MODELE I STRATEGIE BIZNESU JAKO FUNDAMENTY KREOWANIA WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA...15 ROZDZIAŁ 1 Metoda lean startup a koncepcja modelu biznesu Marek Jabłoński... 17 Wstęp...17 1. Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA 1. System źródeł prawa i wykładnia prawa. 2. Pojęcie państwa. Cechy państwa i jego formy. Demokracja. Państwo prawa. 3. Zdolność prawna i zdolność do

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998 A- Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI Warszawa 1998 SPIS TREŚCI Przedmowa 12 Od autora 13 Rozdział I. Czy i jak można zdynamizować rozwój Europy 18 1. Główne przejawy słabości

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

PROJECT FINANCE POLAND

PROJECT FINANCE POLAND PROJECT FINANCE POLAND rekomenduje najnowszą publikację Mariana Moszoro Partnerstwo publiczno-prywatne w monopolach naturalnych w sferze użyteczności publicznej. O książce Autor przedstawia aktualną tematykę

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar

Kierunek Ekonomia Rok I Lp. Przedmioty Blok Wymiar Kierunek Ekonomia Rok I Semestr 1 Semestr 2 Matematyka wstęp 60 1 30 30 1 Matematyka A 60 6 30 30 E 2 Podstawy statystyki A 60 6 30 30 E 3 Podstawy mikroekonomii A 60 6 30 30 E 4 Podstawy makroekonomii

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH dr Katarzyna Metelska-Szaniawska Wydział Nauk Ekonomicznych UW Seminarium PSEAP 25/10/2007 PLAN WYSTĄPIENIA I II III IV Ekonomia konstytucyjna jako program badawczy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90 [0]Wstęp Bolesław Winiarski[1] 13 [0]Część I. Funkcje polityki gospodarczej[1] 17 [1]ROZDZIAŁ 1. Pojęcia podstawowe Bolesław Winiarski[1] 17 [2]1.1. Polityka gospodarcza (ekonomiczna) i jej podmioty[1]

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

STYMULOWANIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZEJ I INNOWACYJNOŚCI GOSPODARKI

STYMULOWANIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZEJ I INNOWACYJNOŚCI GOSPODARKI SPIS TREŚCI Wstęp 9 KREATYWNOŚĆ, PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I KAPITAŁ LUDZKI Jan Koch 13 Metody generowania nowych pomysłów Krzysztof B. Matusiak, Łukasz Arendt 29 Kadry dla nowoczesnej gospodarki wyzwania dla

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE GDAŃSK 2013 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński REDAKTOR PUBLIKACJI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu See what we see Listopad 2014 Spis treści 1. Źródła finansowania prac i nakładów na prace B+R 2. Innowacje w Polsce,

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo