KAPITAŁ LUDZKI JAKO DŹWIGNIA INNOWA- CYJNOŚCI I ROZWOJU FIRM W FAZIE STARTOWEJ 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KAPITAŁ LUDZKI JAKO DŹWIGNIA INNOWA- CYJNOŚCI I ROZWOJU FIRM W FAZIE STARTOWEJ 1"

Transkrypt

1 Aneta Zelek Grażyna Maniak Katedra Ekonomii i Biznesu Międzynarodowego Zachodniopomorska Szkoła Biznesu w Szczecinie KAPITAŁ LUDZKI JAKO DŹWIGNIA INNOWA- CYJNOŚCI I ROZWOJU FIRM W FAZIE STARTOWEJ 1 Wprowadzenie Ważnym okresem w cyklu życia każdej firmy jest faza startowa. Zapadają wówczas decyzje kluczowe dla dalszego istnienia i rozwoju firmy, takie jak wyznaczenie podstawowych celów funkcjonowania, określenie rynkowej koncepcji prowadzonego biznesu, czy ustalenie sposobów pozyskania kapitału. Podjęte decyzje i ich konsekwencje mają strategiczne znaczenie dla dalszego wzrostu i rozwoju firmy, a w sposób pośredni mogą przyczynić się również do niepowodzeń biznesowych. Firmę w fazie startowej cechują zazwyczaj określone właściwości, które konfrontowane są z szeregiem czynników determinujących dalsze działanie. Sprostanie wyzwaniom fazy startowej jest możliwe w dużym stopniu dzięki odpowiednim kompetencjom i postawom przedsiębiorcy i zatrudnionych ludzi. Biorąc to pod uwagę, jako cel artykułu wyznaczono przedstawienie kapitału ludzkiego jako czynnika determinującego powodzenie przedsię- 1 Zidentyfikowanie czynników istotnych dla rozwoju firm w fazie startu stanowi jeden z etapów badań prowadzonych przez zespół pracowników ZPSB w Szczecinie w ramach grantu: Nowoczesna inżynieria finansowa firm start-up - screening fazy inicjacyjnej w Polsce, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju,

2 biorstwa w fazie startowej, posiadającego znaczenie także dla kolejnych etapów jego rozwoju. Zasadność podejmowania problematyki związanej z przedsiębiorczością (objawiającą się m.in. powstawaniem nowych podmiotów gospodarczych) wiąże się z faktem, iż sektor małych firm odgrywa niebagatelną rolę w takich kwestiach gospodarczych, jak: - Generowanie nowych miejsc pracy, a przez to rozwiązywanie jednego z najważniejszych problemów ekonomicznych i społecznych każdego kraju, tj. bezrobocia. We współczesnych gospodarkach, sektor MSP jest praktycznie jedynym sektorem gospodarki, który generuje netto miejsca pracy. Można stwierdzić, że zdolność zatrudnieniowa współczesnych gospodarek jest zdeterminowana głównie przez przedsiębiorczość i małe firmy. - Racjonalizacja alokacji zasobów (szczególnie istotna w krajach mniej rozwiniętych gospodarczo). - Innowacje i unowocześnienie struktury gospodarczej. Wejście nowych podmiotów na rynek zakończone sukcesem ekonomicznym, z zasady wymaga kreacji nowych rozwiązań technologicznych, organizacyjnych, marketingowych, produktowych, itp. - Rozwój regionów i gospodarki lokalnej. Z uwagi na powyższe pozytywne aspekty przedsiębiorczości, dużą rolę odgrywa tworzenie warunków dla powstawania i rozwoju nowych firm. Jak wskazują statystyki gospodarcze, liczba polskich przedsiębiorstw zarejestrowanych w rejestrze REGON wynosi obecnie ok. 3,9 mln 2. Struktura przedsiębiorstw według poszczególnych grup wielkości przedstawia się następująco: mikroprzedsiębiorstwa 94,7% wszystkich 2 Szacuje się, że ok. 1,8 mln spośród zarejestrowanych firm nie jest aktywnych (to znaczy zakończyło działalność, ale nie wyrejestrowało się ze statystyk).

3 zarejestrowanych przedsiębiorstw, małe firmy 4,4%, średnie 0,8% i duże 0,1%. Łącznie, udział sektora MSP w ogólnej liczbie wszystkich przedsiębiorstw wynosi 99,9%. 3 Co istotne, w 2010 r. odnotowano największy od 2000 r. przyrost liczby firm 4 o ok. 4,5%. Znaczący (przekraczający średnią za lata ) wzrost aktywności gospodarczej obserwowany jest od 2008 r. (tylko w 2009 r. wzrost liczby przedsiębiorstw zarejestrowanych wyraźnie wyhamował, na skutek osłabienia się koniunktury w polskiej gospodarce i światowego kryzysu). 5 W analizowanym okresie, największy roczny wzrost w grupie przedsiębiorstw zanotowały przedsiębiorstwa małe. Należy dodać, że w Polsce w ostatnich latach małe i średnie firmy generują prawie połowę produktu krajowego brutto (PKB), zatrudniają ponad 66% zasobów siły roboczej, oraz że ok. 1/3 stworzonych przez MSP miejsc pracy powstała w nowych firmach 6. Specyfika firm w fazie startowej W teorii ekonomii i zarządzania, do opisu rozwoju przedsiębiorstw stosuje się wiele modeli i podejść, w tym tzw. fazowe modele cyklu życia organizacji, oparte na analogii życia organizacji do żywych organizmów. Wyróżnia się w nich różnorodne fazy, które kolejno przechodzą tworzące się i rozwijające się lub zanikające przedsiębiorstwa. Mimo odmiennej terminologii stosowanej w poszczególnych modelach cyklu życia organizacji, ich autorzy zazwyczaj wymieniają trzy podsta- 3 Przedsiębiorczość w Polsce. Raport Ministerstwa Gospodarki. Warszawa 2010, s.35 4 Ponieważ nowopowstające firmy to najczęściej przedsięwzięcia, które według powszechnie stosowanej klasyfikacji można zaliczyć do kategorii małych i średnich, w wielu przypadkach ich właściwości odpowiadają specyfice firm w fazie start-up. 5 Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce PARP, Warszawa 2010, s Obliczenia na podstawie danych GUS.

4 wowe stadia: faza przedzałożycielska, faza rozwoju organizacji (różnorodnie opisywana) oraz okres schyłkowy. 7 Analiza przedsiębiorstwa w oparciu o cykl życia jest bardzo użyteczna. Pozwala bowiem zebrać informacje dotyczące prawidłowości jego rozwoju (problemów i priorytetów typowych dla poszczególnych faz), ułatwiające podejmowanie racjonalnych decyzji i przygotowanie się do wymagań kolejnych etapów rozwoju. Jak wskazano, jednym z etapów cyklu życia organizacji jest okres przedzałożycielski i tzw. faza startowa. Jest to bardzo ważne stadium dla dalszego funkcjonowania firmy. Wiąże się z nim szereg decyzji o strategicznym znaczeniu dla następnych etapów rozwoju biznesu. Faza startowa jest procesem podejmowania podstawowych decyzji dotyczących rodzaju i celów działalności gospodarczej, jej formy organizacyjnoprawnej, lokalizacji oraz rodzaju i wielkości zaangażowanych zasobów. W tak rozumianej fazie początkowej następuje określenie strategicznych ram, w jakich odbywa się działalność przedsiębiorstwa, zarówno na wczesnym etapie, ale i w dalszej fazie cyklu życia. Dochodzi do kreacji pomysłu na biznes oraz do jego wdrożenia, czyli doprowadzenia do zarejestrowania pierwszych obrotów ze sprzedaży. W ten sposób można powiedzieć, iż faza startowa składa się z dwóch uzupełniających części: z fazy koncepcyjnej i fazy realizacyjnej. 8 W tab. 1 zestawiono właściwości fazy startowej, wykorzystując wybrane modele cyklu życia organizacji. Wynika z nich, że przedsiębiorstwo w fazie start-up to (w przeważającej części) podmiot: 7 J.E.Wasilczuk: Wzrost małych i średnich przedsiębiorstw. Aspekty teoretyczne i badania empiryczne. Wyd. Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2005, s.17 8 M.Matejun: Faza startowa jako strategiczny etap rozwoju przedsiębiorstwa. W: Zarządzanie rozwojem małych i średnich przedsiębiorstw. Red. S.Lachiewicz, M.Matejun. Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 64

5 - mały i prosty, - zarządzany przez jednego człowieka (założyciela), - ukierunkowany na przetrwanie, utrzymanie się na rynku, - nastawiony na strategię szybkiego wykorzystywania pojawiających się szans, - potencjalnie: innowacyjny i kreatywny, zdolny do zmian i adaptacyjny, uczący się. Tabela 1 Model Model wzrostu organizacji wg L.E. Greinera Model rozwoju małych i średnich firm wg N.Churchilla i V.Levis Model (barier) rozwoju organizacji wg D.Falensteina i D.Schwartz Model cyklu życia R.E.Quinna i K.Camerona Fazy startowe w wybranych modelach cyklu życia organizacji Fazy cyklu życia przedsiębiorstwa Faza I. Wzrost przez kreatywność Faza II. Wzrost przez kierowanie i kryzys autonomii Faza III. Wzrost przez decentralizację Faza IV. Wzrost przez koordynację Faza V. Wzrost przez współpracę Powstanie Przetrwanie Sukces Sukces - niezaangażowanie się Sukces wzrost Oderwanie się Dojrzałość Faza koncepcji Faza wejścia Faza operacyjna Faza ekspansji Etap przedsiębiorczości Etap zespołowości Etap formalizacji i kontroli Charakterystyka fazy startowej Powstanie i wzrost organizacji możliwy dzięki innowacyjności i kreatywności właściciela (przedsiębiorcy). Przedsiębiorca koncentruje się bardziej na aspektach technicznych, aniżeli na problematyce organizacji i zarządzania. Struktura w znacznym stopniu nieformalna Osobiste zaangażowanie właściciela Główny cel: zaistnienie na rynku (pozyskanie i utrzymanie klientów) Walka o przetrwanie chwytanie pojawiających się szans Dbanie o płynność finansową Przedsiębiorca skoncentrowany na tworzeniu koncepcji biznesowej działalności firmy i jej realizacji Innowacyjność i kreatywność Nacisk na zapewnienie

6 Typowa teoria cyklu życia organizacji Etap dostosowań i odnowy sprawności operacyjnej i finansowej porządkowanie zasobów Dążenie do zespołu Formowanie się i wstępny rozwój Stabilizacja i doskonalenie Zmiana (wzrost - odrodzenie; kryzys -schyłek, upadek) Szybkie tempo zmian organizacyjnych adaptacja firmy do wymagań wszystkich stokeholders Szybkie uczenie się przedsiębiorstwa, nabywanie wiedzy i nowych umiejętności Stymulowanie przedsiębiorczych zachowań Źródło: J.Machaczka, K.Machaczka: Wykorzystanie modelu Greinera-Lepparda w diagnostyce rozwoju przedsiębiorstwa, s M.Machaczka: Zastosowanie modelu Quinna-Camerona w zarządzaniu małym i średnim przedsiębiorstwem, s.206. M.Matejun: op.cit. s.66. W: Zarządzanie rozwojem, op. cit. Jakościowy charakter wskazanych właściwości ogranicza ich użyteczność, jeśli idzie o wyodrębnienie firm w fazie startowej w ogólnej liczbie podmiotów gospodarczych, i wskazuje potrzebę uzupełnienia o kryteria ilościowe. Podstawowe ilościowe parametry charakteryzujące firmy w fazie startowej i kolejnych przedstawiono na rys. 1. Obejmują one takie ekonomiczne właściwości przedsiębiorstw, jak generowane obroty i źródła finansowania, wielkość zatrudnienia, a także typ podmiotu zarządzającego. Pozwalają na sformułowanie uogólnienia, iż przedsiębiorstwo w fazie startowej istnieje relatywnie krótko (mniej niż 3 lata) i zazwyczaj jest finansowane z kapitałów własnych założyciela i jego rodziny, często nie osiąga jeszcze progu rentowności, a pod względem przychodu i wielkości zatrudnienia kwalifikuje się do kategorii firm małych. Szczególną rolę w rozwoju każdego przedsiębiorstwa odgrywa dostępność do źródeł finansowania. Na etapie tworzenia i wczesnego rozwoju firmy, podstawowym źródłem finansowania działalności firm,

7 niejednokrotnie stanowiącym barierę dalszego rozwoju, jest kapitał nieformalny: pochodzący od założyciela i jego współpracowników, rodziny i przyjaciół. W miarę umacniania swojej pozycji na rynku, i często - wzrostu rozmiarów, firmy relatywnie częściej finansują swoją działalność poprzez zaciągnięcie kredytu, pozyskiwanie środków publicznych czy korzystanie z funduszy wysokiego ryzyka (typu Venture Capital, Business Angels) 9. Przychody firmy Faza przedinkubacyjna Faza startowa Faza szybkiego wzrostu Faza dojrzałości Faza stabilizacji 3-4 lata 10 lat 15 lat czas Parametry: Źródła Założyciel, rodzina, Venture Capital Publiczna emisja finansowania: Business Angels Private Equity Przychód: 0-5 mln $ 5 15 mln $ mln $l. i więcej Zatrudnienie: pracow pracow prac. i więcej Zarządzanie: właściciel menedżer menedżerowie Rys. 1. Krytyczne elementy zmian w procesie rozwoju przedsiębiorstwa Źródło: C. K. Volkmann, K.O. Tokorski, M. Grunhagen: Enterpreneurship in a European Perspective: Concepts for the creation and growth of new ventures. Gabler Verlag, Berlin 2010, s Raport o stanie sektora małych i średnich firm w Polsce w latach PARP, Warszawa 2008, s. 162

8 Kwestią nie budzącą wątpliwości jest fakt, iż przedsiębiorstwo w fazie startowej stoi przed dylematami natury strategicznej: przedsiębiorca musi określić swoje cele oraz sposoby i możliwości ich realizacji. Nie wchodząc szczegółowo w rozważania na temat podejścia strategicznego młodych i małych zazwyczaj firm 10 można stwierdzić, iż ich strategie mają częściej charakter inkrementalny niż synoptyczny, i wyłaniają się jako rezultat zamierzeń i doświadczeń nabytych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, a głównie stanowią reakcję adaptacyjną na zmiany zachodzące w otoczeniu. Istotą formułowanych zamierzeń i dokonywanych wyborów strategicznych młodych firm jest budowanie przewagi konkurencyjnej, umożliwiającej skuteczne wejście na rynek i umocnienie swojej pozycji. Wśród czynników determinujących konkurencyjność firmy (także w fazie startu) wymienia się zasoby ludzkie, organizacyjne, relacyjne, rzeczowe i finansowe. 11 W obecnych warunkach gospodarki rynkowej - globalnej, wysoce konkurencyjnej i opartej na nowoczesnych technologiach - przetrwanie i sukces w biznesie opierają się w dużym stopniu na wykorzystaniu innowacyjności. Innowacyjność firm wyraża się w nowych lub lepszych produktach i usługach; przejawia się we wszelkich działaniach organizacyjnych, technologicznych, marketingowych, kreujących nowe bądź nowocześniejsze sposoby zaspokajania potrzeb klienta. 12 Wobec ograniczeń, 10 W literaturze można znaleźć zwolenników poglądu o niemożności stosowania strategii w małych firmach. Obserwacje zachowań małych firm nie wskazują, aby pogląd ten był słuszny. Zob.: C.K. Volkmann, K.O. Tokorski: Op. cit. s Takie czynniki konkurencyjności małych firm potwierdzają wyniki badań, np. K.Ćwik: Zachowania strategiczne małych przedsiębiorstw i ich uwarunkowania w aspekcie teoretycznym. W: Zarządzanie rozwojem : Op. cit. s Zdaniem ankietowanych przedsiębiorców, największą szansę na zdobycie przewagi konkurencyjnej stwarza nawiązanie dobrych kontaktów z klientami. Z kolei przedsiębiorcy badani na zlecenie PARP wskazali, że czynnikiem, który najsilniej determinuje rozwój firm, są odpowiednio wykwalifikowani pracownicy (64% wskazań). Zob.: Raport o stanie sektora małych : Op. Cit., Innowacyjność Raport PARP, Warszawa 2010, s. 9

9 przed jakimi stoi młoda i mała firma (przykładowo, takich jak: stosunkowo niewielkie zasoby finansowe, małe możliwości zbudowania przewagi konkurencyjnej na prestiżowej marce lub unikatowości produktu, słabe możliwości imitowania zachowań konkurentów), jej sukces rynkowy determinowany jest w znacznym stopniu zdolnością do innowacji, ucieleśnioną w kapitale ludzkim. Taką tezę potwierdzają wyniki wielu badań. Oceny wpływu wykształcenia i kompetencji pracowników na konkurencyjność przedsiębiorstw wskazują, że mniejsze firmy, którym trudno nadążyć z utrzymaniem tak wysokiego poziomu zasobów materialnych, jak u ich większych konkurentów, powinny opierać swoją konkurencyjność przede wszystkim na czynnikach niematerialnych, głównie związanych z kwalifikacjami i kompetencjami pracowników. 13 Kapitał ludzki jako determinanta rozwoju firm w fazie startowej Aby prawidłowo określić rolę kapitału ludzkiego w początkowej fazie cyklu życia organizacji, należy wcześniej odnieść się do jego definicji. Teoria kapitału ludzkiego 14 nie wypracowała jednoznacznej jego interpretacji, a co się z tym wiąże sposobu wyceny jego wartości (najczęściej ujmowany jest w sposób opisowo-wyjaśniający). Dodatkowo, pojęcie kapitału ludzkiego z upływem czasu ulegało modyfikacjom, co było konsekwencją zmieniającego się podejścia do znaczenia tej formy kapitału, w podlegającej ciągłym przeobrażeniom rzeczywistości gospodarczej. Wybrane podejścia definicyjne kapitału ludzkiego prezentuje tab. 2. Syn- 13 B.Plawgo, J.Kornacki: Wykształcenie pracowników a pozycja konkurencyjna przedsiębiorstw, Raport PARP, Warszawa 2010, s.7 14 Koncepcja kapitału ludzkiego została zapoczątkowana w latach sześćdziesiątych XX w. przez T.W.Schultza, który zwrócił uwagę na heterogeniczność kategorii, jaką jest kapitał, i zaakcentował znaczenie inwestycji w wiedzę i umiejętności, jako istotną cechę systemu ekonomicznego. Obecnie pojęcie kapitał ludzki kojarzone jest najczęściej z G.S.Beckerem, ekonomistą amerykańskim, którego praca Human Capital stała się przyczynkiem do szerokiej dyskusji i badań dotyczących natury i roli kapitału ludzkiego w funkcjonowaniu systemów ekonomicznych.

10 tezą zawartych w niej definicji może być przedstawienie kapitału ludzkiego jako zasobu możliwości, zdolności, wiedzy, umiejętności, motywacji i zaangażowania, obecnych w człowieku. Tab. 2. Autor T.W.Schultz B.Lev, A.Schwartz J.Groejer, U.Johanson P.Davidson, S.R.Gordon S.R.Domański M.Bratnicki, J. Strużyna Wybrane ujęcia kapitału ludzkiego Definicja Zbiór cech, postaw, umiejętności i motywacji ludzi, które mogą być wzbogacane przez inwestycje. Źródło dochodu ucieleśnione w osobie pracownika (w formie jego siły fizycznej oraz jego wrodzonych i nabytych umiejętności). Wiedza i zdolności osoby posiadającej możliwość prowadzenia przyszłej produkcji dóbr i usług. Całkowita wartość wytworzonych dóbr i usług może być widziana jako wartość osoby (kapitał ludzki). Ogół wiedzy, umiejętności i doświadczeń, jakie ludzie gromadzą przez całę życie, m.in. dzięki edukacji i pracy zawodowej. Zasób wiedzy, umiejętności, zdrowia i energii witalnej zawartej w społeczeństwie, który dany jest przez cechy genetyczne danej populacji, ale można go powiększać droga inwestycji w człowieka. Obejmuje trzy wymiary: kompetentność opisywaną wiedzą i umiejętnościami, motywację do wykorzystywania wiedzy i umiejętności oraz zręczność intelektualną, pozwalającą transfer wiedzy i zdobywanie nowej wiedzy. Źródło: Opracowano na podstawie: G.Łukasiewicz: kapitał ludzki organizacji. PWN, Warszawa 2009, s.16. A.Mazurkiewicz: Kapitał ludzki w procesach kształtowania sprawności organizacji. Wyd. Uniw.Rzeszowskiego, Rzeszów 2010, s. 47; Przedsiębiorczość i kapitał intelektualny. Red. M.Bratnicki, J.Strużyna. Wyd. AE w Katowicach, Katowice 2001, s. 72. Do najważniejszych cech kapitału ludzkiego należy zaliczyć jego nierozerwalny związek z daną osobą (nie jest możliwe oddzielenie człowieka od jego kapitału) 15, a także jego unikalność i wielowymiarowość 15 Z traktowaniem kapitału ludzkiego jako czynnika rozwoju i konkurencyjności wiąże się więc swoisty paradoks: kapitał będący wiązanką talentu, kompetencji i motywacji tkwi w ludziach (pracownikach, kooperantach, itp.), i generalnie nigdy nie stanie się własnością firmy.

11 przejawiające się na wielu płaszczyznach, oraz zdolność do powiększania poprzez inwestycje w człowieka. W kontekście aktywności gospodarczej kapitał ludzki można przedstawić jako kombinację takich czynników, jak: - cechy wnoszone przez pracownika: inteligencja, zaangażowanie, energia, pozytywne nastawienie do życia, rzetelność, uczciwość, wiarygodność; - zdolność pracownika do uczenia się: chłonność umysłu, wyobraźnia, zdolność analitycznego myślenia, kreatywność; - motywacja pracownika do dzielenia się informacją i wiedzą: umiejętność pracy w zespole, dążenie do realizacji celów. 16 Elementy struktury kapitału ludzkiego organizacji prezentuje tab.3. Należy dodać, iż w odniesieniu do organizacji, kapitał ludzki przejawia się nie tylko przez pryzmat sumy wskazanych wyżej kompetencji pojedynczych pracowników, ale także (a może głównie) poprzez wyjątkową kombinację indywidualnych postaw i wyznawanych wartości, określanych jako kultura organizacyjna. Tab. 3. Strukturyzacja kapitału ludzkiego Autor J.Roos, G.Roos, N.C.Dragonetti Grupa Skandia Elementy kapitału ludzkiego Postawy Kompetencje Sprawność umysłowa Relacje Kompetencje Wartości Cechy Charakterystyka Motywacja, wyznawane poglądy, zachowania Wiedza, umiejętności, możliwości Umiejętność analizowania i syntetyzowania, dostosowanie się do nowych warunków, skłonność do innowacji Motywacja, relacje interpersonalne, zdolność do dzielenia się wiedzą i zaufaniem Wiedza, umiejętności, uzdolnienia, style działania, osobowość System uznawanych wartości i norm, wynikający z kultury organizacji Inteligencja, energia, postawa, zaangażowanie 16 A. Sokołowska: Zarządzanie kapitałem intelektualnym. PTE, Warszawa 2005, s.16

12 J.Fitz-enz Zdolności Chłonność umysłu, zdrowy rozsądek, zdolności twórcze Motywacja i wiedza Dzielenie się informacjami, duch zespołowy, orientacja na cel Kompetentność Talenty, wiedza, umiejętności praktyczne M.Bratnicki J.Strużyna Zręczność intelektualna Innowacyjność, zdolność do naśladowania, przedsiębiorczość Motywacja Chęć działania, predyspozycje osobowościowe, zaangażowanie, władza organizacyjna, przywództwo menedżerskie. Źródło: W. Matwiejczuk, J. Samul: Zarządzanie kapitałem ludzkim w praktyce działalności małych przedsiębiorstw budowlanych. W: Zarządzanie zasobami ludzkimi w małych i średnich przedsiębiorstwach. Red. S. Lachowicz, K. Szymańska, A. Walecka. Monografie Politechniki Łódzkiej, Łódź 2011, s.99 We współczesnej gospodarce, z punktu widzenia tworzenia wartości, konkurencyjności i rozwoju, powszechnie uznaje się znaczenie czynników niematerialnych. To sprawia, iż kapitał ludzki należy postrzegać w szerszym kontekście, jakim jest kapitał intelektualny. Spośród wielu definicji kapitału intelektualnego warto przywołać tą, która określa go jako formę niematerialnego majątku, który dzięki przepływom wiedzy ma potencjał do kreowania większego bogactwa 17. Istnieje wiele ujęć składowych kapitału intelektualnego. Nie wchodząc w szczegółową ich prezentację (nie stanowi to bowiem celu niniejszego opracowania) należy wskazać, iż praktycznie w każdym ujęciu kapitał ludzki stanowi integralny element kapitału intelektualnego, i występuje łącznie z takimi aktywami niematerialnymi, jak: kapitał strukturalny (organizacyjny) - uwzględniający kapitał innowacji i procesów, oraz kapitał rynkowy (kapitał relacji z klientami, z konkurencją itp.) 18. Szczególną cechą firm w fazie start-up jest ich konkretny spersonalizowany charakter, który dotyczy nie tylko relacji z klientem ze- 17 A. Ignyś-Lipowiecka: Zarządzanie kapitałem ludzkim w sektorze MSP. W: Zarządzanie zasobami ludzkimi w małych Op.cit, s Zob. przykładowo: M.Adamska: Analiza kapitału rynkowego i jego wpływ na funkcjonowanie organizacji. W: Kształtowanie konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw. Red. A.Adamik. Wyd. C-H-Beck, Warszawa 2011, s

13 wnętrznym, lecz również w odniesieniu do pracowników. Sprawne i skuteczne działanie firm wymaga tworzenia i podtrzymywania więzi, zaufania, lojalności, wzajemnego poszanowania itp. W początkowej fazie rozwoju firmy, założycielski kapitał ludzki (umiejętności i wiedza przedsiębiorcy, sieci kontaktów itp.) odgrywają zasadniczą rolę dla przetrwania i funkcjonowania. W miarę wzrostu firmy, najważniejsze staja się dobór i efektywna integracja dodatkowych talentów w osobach pozyskanych pracowników. W startowej fazie organizowania działalności, role założycielskie i zarządcze zazwyczaj pokrywają się, i mają charakter nieformalny. W miarę wzrostu organizacji i upływu czasu, zwiększa się także niepewność związana z podziałem kompetencji i odpowiedzialności w firmie. Takie dziedziny, jak proces podejmowania decyzji, typ kierowania przedsiębiorstwem, podział pracy, obieg informacji i sposób ich wykorzystania, formalizacja i instytucjonalizacja zachowań pracowniczych - są pochodną kompetencji założycieli firmy i ich decyzji dotyczących ewentualnej strukturyzacji i formalizacji firmy. Określają zdolności młodej firmy i decydują o jej konkurencyjności, kreując jej innowacyjność, elastyczność i szybkość reakcji. W tym kontekście, wczesna kreacja struktury organizacji i jasny podział kompetencji są istotną determinantą sukcesu w zarządzaniu kapitałem ludzkim młodej firmy. 19 Bez wątpienia, w początkowej fazie funkcjonowania firmy kluczową rolę odgrywa kapitał ludzki właściciela. Zdefiniowano, że przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien charakteryzować się takimi cechami, jak: - Motywacja na osiągnięcia dążenie do ustalania celów i działanie na rzecz ich osiągnięcia poprzez własny wysiłek. 19 U.Brixy, J.Hessels: Human capital and start-up success of nascent entrepreneurs. Scientific Analysis of Entrepreneurship and SMEs. EIM Research Report, 2010, s. 7

14 - Potrzeba niezależności/autonomii potrzeba kontrolowania i obawa/niechęć przed byciem kontrolowanym. - Kreatywność rozwijanie nowych metod zamiast używania standardowych procedur. - Inicjatywa motywacja do samodzielnego działania i podejmowania pierwszego kroku. - Podejmowanie ryzyka akceptacja ryzyka przy podejmowaniu określonego działania. - Szukanie i rozpoznawanie sprzyjających okoliczności umiejętność szukania i znajdywania niezaspokojonych potrzeb na rynku, które mogą być spełnione przez wprowadzenie nowego produktu lub usługi. - Stawianie sobie celów definiowanie celów, które mają być osiągnięte w wyniku przedsiębiorczego działania. - Samoświadomość umiejętność realnej oceny własnych umiejętności/możliwości, które mają pozwolić na realizację zadań zgodnych z potrzebami środowiska. - Wewnątrzsterowność przekonanie jednostki, że jej osiągnięcia wypływają z jej umiejętności i działań, a nie, że coś wydarzyło się dzięki szczęściu lub wysiłkowi innych ludzi. - Wytrwałość realizowanie zadania aż do jego faktycznego ukończenia. 20 Innym wymiarem kapitału ludzkiego założyciela jest poziom jego wykształcenia. Związki pomiędzy wykształceniem (kluczowym elementem założycielskiego kapitału ludzkiego) a przedsiębiorczością są przedmiotem szeregu badań. Ich wyniki nie wskazują na jednoznaczny, pozytywny wpływ edukacji na wzrost liczby przedsiębiorstw. Wyniki tych 20 I. van der Kuip, I. Verheul: Early Development of Entrepreneurial Qualities: the Role of Initial Education. SCALES-paper N200311, EIM Business and Policy Research, 2003, s. 5.

15 badań pokazują natomiast inną ważną kwestię: istnienie jednoznacznej pozytywnej zależności pomiędzy wykształceniem (liczonym zarówno latami przeznaczonymi na edukację, jak i stopniem osiągniętego poziomu wykształcenia) a efektami działania przedsiębiorcy. Niezależnie od tego, jak mierzone (procent przeżycia, zysk, wpływy, rozwój firmy) wskazują, że wykształcenie oznacza wiedzę zwiększającą skuteczność funkcjonowania firm. Co ważne, większa liczba lat przeznaczonych na edukację jest znacząco i pozytywnie związana z dostępnością kapitału. Być może dlatego firmy zakładane przez osoby z wyższym wykształceniem zazwyczaj szybciej osiągają większe rozmiary. 21 Podsumowanie Analizując specyfikę firm w fazie startowej, oraz całokształt czynników oddziałujących na młode firmy, w sposób jednoznaczny można postawić tezę, iż dla ich przetrwania i sukcesu kluczowe znaczenie mają czynniki niematerialne. Sprawczy i kreatywny charakter kapitału ludzkiego wysuwa go na plan pierwszy. Zależność między poszczególnymi elementami kapitału ludzkiego a przedsiębiorczością jest przedmiotem wielu badań. O ile nie potwierdzono wpływu wykształcenia na powstawanie nowych firm, o tyle udowodniono jego pozytywne oddziaływanie na skuteczność nowych przedsięwzięć. Na etapie inkubacji, wiodącą rolę pełni założycielski kapitał ludzki; w miarę wzrostu firmy rośnie znaczenie kwalifikacji i kompetencji pracowników oraz zarządzania kapitałem ludzkim. 21 S.Gottschalk, K.Mueller, M.Niefert: Founder s human capital, entry strategies and startup size. ZEW Discussion Paper No ftp://ftp.zew.de/pub/zew-docs/dp/dp09030.pdf, dostęp:

16 Obserwacje polskich przedsiębiorców pozwalają stwierdzić, iż w ostatnich latach nastąpił przełom w postrzeganiu przez nich czynników istotnie determinujących ich działalność. W zasadzie dopiero od 2007 r. przedsiębiorcy wskazują kompetencje i motywację pracowników jako czynnik sprzyjający wzrostowi konkurencyjności 22. Mimo tych pozytywnych zmian, polscy przedsiębiorcy nadal w niewystarczającym stopniu uświadamiają sobie, iż nie istnieje alternatywa: inwestować w technologie czy w kadry, ponieważ w dłuższej perspektywie stosowanie nowoczesnych technologii będzie efektywne wyłącznie przy jednoczesnych i wysokich i rosnących kwalifikacjach pracowników. Takie postawy przedsiębiorców przekładają się na stosowane narzędzia i praktyki zarządzania kapitałem ludzkim. W przypadku młodych i małych firm, działania w tym obszarze relatywnie rzadko mają charakter strategiczny (nieprzypadkowy, spójny z celami firmy, długookresowy). Taka sytuacja wyznacza obszar zarządzania kapitału ludzkiego małej i młodej firmy jako sferę, wymagającą wypracowania adekwatnych i skutecznych narzędzi. Streszczenie KAPITAŁ LUDZKI JAKO DŹWIGNIA INNOWACYJNOŚCI I ROZWOJU FIRM W FAZIE STARTOWEJ Przedsiębiorczość odgrywa ogromną ekonomiczną i społeczną rolę; szczególnie podkreśla się jej pozytywne znaczenie dla rynku pracy. Do określenia podstawowych determinant powstawania i rozwoju firm można wykorzystać dorobek tzw. fazowych modeli cyklu życia organizacji. Uwzględniając specyfikę firmy w fazie startowej można wskazać, iż dla 22 Innym przejawem wzrostu znaczenia kapitału ludzkiego w opinii przedsiębiorców jest wskazywanie braku na rynku pracy wykwalifikowanych pracowników. Zob.: Raport o stanie sektora małych Op.cit. s

17 jej przetrwania i rozwoju kluczowe znaczenie mają czynniki niematerialne, szczególnie innowacyjność i kapitał ludzki. Wyniki badań wskazują, iż w Polsce, przedsiębiorcy dopiero od kilku lat zaczęli doceniać znaczenie kapitału ludzkiego. Summary HUMAN CAPITAL AS A KEY FOR INNOVATION AND DEVELOPMENT OF START-UPS Entrepreneurship plays an important economic and social role; particularly its positive significance is stressed for the labour market. To define the fundamental determinants of the creation and development companies it is possible to presume the output of the so-called life-cycle phase models of organization. Taking into account the peculiarity of firms in the initial phase it can be demonstrated that for its survival and development crucial are intangible factors, especially innovation and human capital. Results indicate that in Poland, the entrepreneurs have begun to appreciate the importance of human capital only for the last several years.

PRZEDSIĘBIORSTWA KAPITAŁ INTELEKTUALNY POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW W FAZIE STARTU

PRZEDSIĘBIORSTWA KAPITAŁ INTELEKTUALNY POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW W FAZIE STARTU PRZEDSIĘBIORSTWA Aneta Zelek Grażyna Maniak Zachodniopomorska Szkoła Biznesu w Szczecinie KAPITAŁ INTELEKTUALNY POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW W FAZIE STARTU Wprowadzenie Faza start-up, określana również jako

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce Szczegółowe wymagania edukacyjne Przedmiot: Ekonomia w praktyce ocena dopuszczająca uczeń ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra wyszukuje informacje niezbędne i dodatkowe dotyczące działalności

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE ramowy program szkolenia (24 godziny) Prowadzący: dr Przemysław Kitowski, Politechnika Gdańska

Bardziej szczegółowo

Kreatywność Innowacyjność Przedsiębiorczość

Kreatywność Innowacyjność Przedsiębiorczość 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Kreatywność Innowacyjność Przedsiębiorczość Talenty XXI wieku Spotkanie Zespołu ds. Projektu Białystok, 15 maja 2013 r. Kreatywność głos

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje RECENZJE Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje Autor: red. Marta Juchnowicz Wydawnictwo PWE Warszawa 2014 Przedstawiona mi do recenzji książka zatytułowana Zarządzanie kapitałem ludzkim.

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioły Biznesu Finanse na start V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioł biznesu kto to jest? AniołBiznesu to osoba prywatna wspierająca firmy będące na wczesnych etapach

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Podstawy przedsiębiorczości

Podstawy przedsiębiorczości Podstawy przedsiębiorczości Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej dr Joanna Kuczewska Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Uniwersytet Gdański

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Efektywny Controlling Personalny

Efektywny Controlling Personalny Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Efektywny Controlling Personalny praktyczne warsztaty Ekspert: Monika Kulikowska-Pawlak Trener z wieloletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Prof. Krystyna Poznańska Katedra Zarządzania Innowacjami. Przedsiębiorczość technologiczna

Prof. Krystyna Poznańska Katedra Zarządzania Innowacjami. Przedsiębiorczość technologiczna Prof. Krystyna Poznańska Katedra Zarządzania Innowacjami Przedsiębiorczość technologiczna Plan prezentacji 1. Przedsiębiorczość technologiczna pojęcie i specyfika 2. Sposoby uruchomienia przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams

Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Recepta na globalny sukces wg Grupy Selena 16 listopada 2011 Agata Gładysz, Dyrektor Business Unitu Foams Grupa Selena Rok założenia: 1992 Siedziba: Polska, Europa Spółka giełdowa: notowana na Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe innowacji

Wsparcie finansowe innowacji Wsparcie finansowe innowacji Aniołowie Biznesu Fundusze kapitału zalążkowego 1 Poziom nakładó w Kapitał inwestycyjny problem luki kapitałowej w rozwoju innowacyjnych przedsięwzięć Dolina śmierci (Powstawanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie. podnoszenia konkurencyjności sektora MSP

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie. podnoszenia konkurencyjności sektora MSP Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie podnoszenia konkurencyjności sektora MSP Dr Ewa Stawicka Mgr Marcin Ratajczak Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wydział Nauk Ekonomicznych Cel

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu w e-biznesie. dr Mirosław Moroz

Czynniki sukcesu w e-biznesie. dr Mirosław Moroz Czynniki sukcesu w e-biznesie dr Mirosław Moroz Plan wystąpienia Sukces niejedno ma imię Czynniki sukcesu w e-biznesie ujęcie modelowe Składowe modelu Podsumowanie Sukces niejedno ma imię Tym, co wiąże

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne Przedmowa Jerzy Dietl Wstęp Bogdan Piasecki Rozdział I. Mała firma w teoriach ekonomicznych Bogdan Piasecki 2.Przedsiębiorca, intraprzedsiębiorca i właściciel-menedżer małej firmy 2.1.Przedsiębiorca i

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku www.psab.pl Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku Kim jest Anioł Biznesu? to inwestor kapitałowy, który angażuje własne środki finansowe w rozwój

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zarządzanie małą firmą

Przedmiot: Zarządzanie małą firmą Prof. dr hab. Andrzej Piotr Wiatrak Zakład Jakości Zarządzania Pokój 322B, dyżur w piątki godz. 14-16. 16. Przedmiot: Zarządzanie małą firmą Literatura: 1. Borowiecki Ryszard, Siuta-Tokarska Barbara: Problemy

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy. Business Creation. Wrocław, 14 grudnia 2011

Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy. Business Creation. Wrocław, 14 grudnia 2011 Knowledge and Innovation Community KIC InnoEnergy Business Creation Wrocław, 14 grudnia 2011 KIC InnoEnergy Twój partner w budowie Twojego biznesu Agenda KIC InnoEnergy Twój partner w budowie Twojego biznesu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza SZKOLENIE EFEKTYWNA ROZMOWA OCENIAJĄCA Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław, dn. 27 marca 2013 r. ZAKRES OFERTY 1. Charakterystyka Human Partner Sp.

Bardziej szczegółowo

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM WSPÓŁFINANSOWANYM ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego

Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego Marek Matejun Waldemar Staroń Kwalifikacje i predyspozycje do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w opinii przedsiębiorców z regionu łódzkiego Wstęp Dynamiczne przeobrażenia dokonujące

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej Spis treści Wstęp... 7 Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej 1. Polityka rynkowa. Problem relacji zachowań marketingowych

Bardziej szczegółowo

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek kształcenia prawno-ekonomiczny należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. Efekty kształcenia dla kierunku PRAWNO-EKONOMICZNEGO studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne Studia prowadzone wspólnie przez Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie Wyniki badań zrealizowanych na zlecenie PARP to kopalnia wiedzy o tym, co trzeba zrobić, aby tę działalność usprawnić. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W styczniu br. odbyło się inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Definicja przedsiębiorczości a jej pomiar Czy skupić się na ambitnym

Bardziej szczegółowo

Business services-led-development W poszukiwaniu nowej koncepcji rozwoju krajów Unii Europejskiej

Business services-led-development W poszukiwaniu nowej koncepcji rozwoju krajów Unii Europejskiej Business services-led-development W poszukiwaniu nowej koncepcji rozwoju krajów Unii Europejskiej Prof. dr hab. Piotr Niedzielski Dr Magdalena Majchrzak Uniwersytet Szczeciński Wydział Zarządzania i Ekonomiki

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

Analityk i współczesna analiza

Analityk i współczesna analiza Analityk i współczesna analiza 1. Motywacje 2. Analitycy w IBM RUP 3. Kompetencje analityka według IIBA BABOK Materiały pomocnicze do wykładu z Modelowania i Analizy Systemów na Wydziale ETI PG. Ich lektura

Bardziej szczegółowo