Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce"

Transkrypt

1 Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce Numer 4, lipiec 2011 r. W numerze Od Redakcji Słowo wstępne ( 2 ) Oferta Opinie Relacje Wieloletni regionalny plan działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie ( 3 ) Drugi numer półrocznika Ekonomia Społeczna ( 6 ) Małopolska stawia na ekonomię społeczną wywiad z Romanem Ciepielą, Wicemarszałkiem Województwa Małopolskiego ( 7 ) Model tworzenia społecznej wartości ( 12 ) Przedsiębiorcza filantropia ( 17 ) Strategia uwzględniania kwestii społecznych w zamówieniach publicznych. Z cyklu: Klauzule społeczne w polskim prawie zamówień publicznych, czyli jak ożywić martwą literę prawa część druga ( 25 ) Oddziaływanie wybranych spółdzielni socjalnych na gospodarkę lokalną miasta Krakowa, na przykładzie metody Local Multiplier 3 (LM3) ( 31 ) Fundusz lokalny jako możliwość rozwoju organizacji i społeczności lokalnej ( 36 ) Małopolskie Targi Ekonomii Społecznej ( 40 ) III Ogólnopolskie Spotkania Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej ( 42 ) Zaproszenie do współpracy Zapraszamy do współpracy przy tworzeniu biuletynu ( 45 )

2 Od redakcji Szanowni Państwo, Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej przekazuje w Państwa ręce kolejny, czwarty już numer biuletynu poświęconego problematyce wsparcia ekonomii społecznej w Małopolsce. Celem publikacji jest upowszechnianie informacji o aktualnych inicjatywach realizowanych w Małopolsce oraz promowanie samej idei ekonomii społecznej. W bieżącym numerze prezentujemy Państwu informacje na temat Wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie - kluczowego dokumentu dla środowiska ES w Małopolsce, który zostanie opracowany przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie. W dziale Opinie znajduje się m.in. wywiad z Panem Romanem Ciepielą Wicemarszałkiem Województwa Małopolskiego, który opowiada o miejscu ekonomii społecznej w prowadzonej w regionie polityce społecznej, roli i działaniach samorządu województwa na rzecz wspierania rozwoju ekonomii społecznej oraz łagodzenia problemów społecznych. Polecamy również lekturę artykułu poświęconego problematyce klauzul społecznych (drugi z cyklu), tekstu na temat przedsiębiorczej filantropii oraz ciekawych rozważań o modelu tworzenia społecznej wartości. Dodatkowo, zachęcamy Państwa do zapoznania się z artykułem dotyczącym funkcjonowania funduszy lokalnych oraz interesującym tekstem o możliwości wykorzystania metody Local Multiplier 3 do oceny oddziaływania wybranych małopolskich spółdzielni socjalnych na gospodarkę lokalną miasta Krakowa. Biuletyn został przygotowany w ramach projektu INES Infrastruktura Ekonomii Społecznej w Małopolsce, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Życzymy miłej lektury, Maciej Frączek, Redaktor Biuletynu Strona 2. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

3 Oferta Wieloletni regionalny plan działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie Rozwój gospodarki społecznej w Małopolsce ma istotne uzasadnienie ekonomiczne ma sprzyjać budowaniu kapitału społecznego i wzrostowi zatrudnienia oraz wspierać rozwój przedsiębiorczości. Rozwój ten wymaga systemowego wsparcia ze strony samorządu województwa i dlatego władze regionalne włączyły tematykę ekonomii społecznej do zapisów Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata To potwierdziło ważną funkcję tego sektora w zakresie aktywizacji zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem oraz kreowania rozwoju przedsiębiorczości. Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata sytuuje ekonomię społeczną w obszarze dotyczącym spójności wewnątrzregionalnej, przy czym, zgodnie z założeniami nowelizowanej aktualnie strategii, ekonomia społeczna ma być traktowana jako integralna część sektora gospodarczego, który powinien cechować się konkurencyjnością i zdolnością do zatrudniania osób znajdujących się w trudnej sytuacji zawodowej. W związku z powyższym ekonomię społeczną umiejscawia się obecnie w ramach obszaru strategicznego dotyczącego aktywizacji zawodowej Małopolan i przedsiębiorczości. Oprócz Strategii Rozwoju Województwa oraz sektorowej strategii w zakresie polityki społecznej, czyli dokumentów mających charakter strategiczny, małopolska infrastruktura wsparcia ekonomii społecznej zostanie oparta o Wieloletni regionalny plan działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie, jaki zostanie opracowany przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w ramach projektu systemowego Akademia Rozwoju Ekonomii Społecznej (ARES). Regionalny Plan jest szansą na skoordynowanie działań różnorodnych środowisk i sektorów wokół celów rozwojowych w obszarze ekonomii społecznej w Małopolsce. Ekonomia społeczna powinna być postrzegana horyzontalnie, przenikając na wskroś wiele dziedzin życia społecznego, gospodarczego i środowiskowego, wielopłaszczyznowo wpływając na rozwój społeczności lokalnych i regionu. W aspekcie finansowym, zadaniem Planu powinna być też koordynacja regionalnej polityki wobec ES finansowanej z: funduszy strukturalnych, środków budżetu państwa oraz środków budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Podstawą do jego opracowania będzie m.in. wdrożony przez ROPS system monitorowania przedsiębiorstw społecznych, dzięki któremu samorząd województwa dysponuje aktualnymi danymi o rzeczywistej kondycji sektora i jego problemach. Gwarantuje to skonstruowanie Planu, który w maksymalny sposób będzie odpowiadał na rzeczywiste potrzeby firm społecznych. Strona 3. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

4 Oferta Wieloletni regionalny plan działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej... Poniżej przedstawiamy Państwu założenia dotyczące projektu Wytycznych do przygotowania i realizacji Wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie, które po zatwierdzeniu będą podstawą stworzenia Planu w naszym regionie. Miejsce Planu w strukturze dokumentów województwa Ze względu na horyzontalny charakter problematyki związanej z ekonomią społeczną zaproponowano, aby Plan był załącznikiem do Strategii rozwoju województwa bądź do Strategii województwa w zakresie polityki społecznej. W przypadku Małopolski będzie on zatem załącznikiem do Strategii Województwa Małopolskiego w Zakresie Polityki Społecznej i będzie obejmował taki sam horyzont czasowy jak Strategia (do 2020 r.). Struktura Planu Struktura Planu powinna uwzględniać takie elementy, jak: diagnoza sytuacji ES w regionie (podmiotów ekonomii społecznej oraz infrastruktury wsparcia), prognoza trendów rozwojowych w okresie objętym Planem, cele rozwoju w zakresie objętym wsparciem, wskaźniki realizacji, kierunki interwencji, systemy realizacji i ramy finansowe, system monitorowania. Priorytety Planu Wytyczne pozostawiają możliwość regionalnego uzgodnienia priorytetów zawartych w Planie, niemniej jednak w projekcie Wytycznych znalazł się następujący zapis: Cele rozwojowe (priorytety) powinny obejmować w szczególności: Instytucjonalne stworzenie zasad rozwoju ES (problematyka prac zespołu ds. ES, forum współpracy z podmiotami ekonomii społecznej, instytucje odpowiedzialne). Podstawowe kierunki rozwoju podmiotów ekonomii społecznej w zakresie reintegracji zawodowej, integracji społecznej oraz dostępnych usług społecznych. Stworzenie docelowej wizji sieci infrastrukturalnego wsparcia ES w Małopolsce (sieci ośrodków wsparcia ES). Zaprojektowanie mechanizmów współpracy samorządu województwa z samorządami powiatów i gmin w zakresie rozwoju ES (rola gminnych i powiatowych strategii rozwiązywania problemów społecznych). Określenie mechanizmów promocji rozwoju sektora ES w województwie poprzez system oświaty oraz system edukacji dorosłych. Można przez to rozumieć sytuację, w której w/w priorytety należy uwzględnić w regionalnym Planie z możliwością rozbudowania ich zakresu zgodnie z wizją rozwoju ekonomii społecznej w województwie. Strona 4. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

5 Oferta Wieloletni regionalny plan działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej... Z punktu widzenia rozwoju Małopolski oraz etapu, na którym się znajduje w kontekście ekonomii społecznej wydaje się zasadne wypracowanie dodatkowych kierunków kładących nacisk na: rozwój przedsiębiorczości w sektorze ES, funkcje prorozwojowe gospodarki społecznej w społecznościach lokalnych czy mechanizmy finansowe (zwrotne i bezzwrotne) dla różnorodnych podmiotów ekonomii społecznej. Przygotowanie Planu na zasadach partycypacyjnych W stworzenie Planu zostanie zaangażowany zespół małopolskich ekspertów z dziedziny ekonomii społecznej tzw. Grupa robocza, w skład której wejdą przedstawiciele organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw społecznych, przedstawiciele organizacji wspierających rozwój ES w regionie, środowiska akademickiego oraz pracownicy ROPS. Celem prac grupy będzie wytyczenie priorytetów, celów i kierunków działań, opracowanie wskaźników i zasad monitoringu oraz ewaluacji realizacji założeń Planu. Wypracowane przez Grupę roboczą założenia będą konsultowane podczas spotkań Grupy strategicznej składającej się z przedstawicieli władz samorządu województwa, samorządów powiatowych i gminnych, podmiotów reprezentujących sektor lub infrastrukturę wsparcia ES. Równie ważne jest poddanie założeń Planu ocenie opinii publicznej, tak by w trakcie tworzenia Planu osoby zainteresowane rozwojem ekonomii społecznej w Małopolsce miały sposobność wnoszenia swoich uwag, spostrzeżeń czy propozycji, m.in. za pomocą technik teleinformatycznych lub podczas spotkań w ramach Małopolskiego Paktu na rzecz ES. Po zakończeniu etapu tworzenia Planu, wersja robocza zostanie poddana konsultacjom społecznym poprzedzającym przyjęcie Planu. Zatwierdzenie Planu nastąpi poprzez przyjęcie uchwały Zarządu Województwa Małopolskiego w rzeczonej sprawie. Wytyczne wskazują, że przyjęcie Planu powinno nastąpić przed końcem 2011 r. Monitoring i ewaluacja Obowiązkiem ROPS będzie monitoring i ewaluacja realizacji założeń Planu. Wytyczne wskazują, że efektem tego procesu powinny być: coroczne raporty z realizacji Planu wraz z oceną realizacji wskaźników, okresowe raporty przedstawiane Zarządowi i Sejmikowi (pierwszy raport powinien zostać przedstawiony w I kwartale 2014 r.) oraz raporty ewaluacyjne on-going i ex post. Zachęcamy Państwa do uczestnictwa w konsultacjach prowadzonych zarówno na etapie konstruowania Planu, jak i jego ukończonej wersji roboczej. Jesteśmy przekonani, że Państwa zaangażowanie pomoże stworzyć strategiczny dokument przyczyniający się do rozwoju sektora ekonomii społecznej w Małopolsce, a poprzez to do poprawy życia mieszkańców naszego regionu. Autorzy: Rafał Barański, Zastępca Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie Marta Lulewicz, Koordynator ds. współpracy z podmiotami ekonomii społecznej w projekcie ARES, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie Strona 5. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

6 Oferta Drugi numer półrocznika Ekonomia Społeczna Zapraszamy do lektury drugiego numeru półrocznika Ekonomia Społeczna, wydawanego przez Małopolską Szkołę Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, w którym dominuje tematyka funduszy unijnych analizowanych w świetle problematyki ekonomii społecznej. W bieżącym numerze autorzy stawiają szereg ciekawych tez, których podstawą były nurtujące ich pytania, m.in.: W jaki sposób fundusze unijne wpływają na strukturę organizacyjną polskich organizacji pozarządowych? Czy za środki unijne z PO KL można zbudować system wsparcia podmiotów ekonomii społecznej? Co charakteryzuje małopolskie rozwiązania w obszarze ekonomii społecznej? Jaką rolę odgrywają polskie spółdzielnie socjalne? W prezentowanym numerze (dostępnym w wersji PDF na stronie zakładka Półrocznik Ekonomia Społeczna ) zamieszczono także materiały przybliżające zagadnienia dotyczące m.in. partnerstwa publiczno-społecznego, realizacji programów integracji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych czy pozarządowych inicjatyw adresowanych do seniorów. Dodatkowo, w numerze znalazła się informacja o stanie prac nad ustawą o przedsiębiorczości społecznej i przedsiębiorstwie społecznym oraz tekst konsultowanego projektu ustawy. W dziale Recenzje Publikacji zaprezentowano wstęp autorstwa prof. Jerzego Hausnera do polskiego wydania książki Noblisty Muhammada Yunusa Kapitalizm dla ludzi. Przedsiębiorstwo społeczne oraz komentarz do Encykliki Benedykta XVI Caritas in veritate. Możliwość zastosowania zwrotu modernizacja refleksyjna w odniesieniu do ekonomii społecznej uzasadnił Mike Aiken w artykule z działu Biblioteka Tekstów Klasycznych. Redakcja zaprasza potencjalnych Autorów przedstawicieli środowiska naukowego, ekspertów i praktyków do współpracy. Przyjmowane są także teksty stanowiące komentarz do dotychczas prezentowanych na łamach czasopisma zagadnień. Szczegóły dotyczące zasad nadsyłania tekstów znajdują się w zakładce Wskazówki dla Autorów na stronie Autorka: Karolina Krawczyk Sekretarz półrocznika Ekonomia Społeczna Strona 6. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

7 Małopolska stawia na ekonomię społeczną O miejscu ekonomii społecznej w prowadzonej w regionie polityce społecznej, roli i działaniach samorządu województwa na rzecz wspierania rozwoju ekonomii społecznej oraz łagodzenia problemów społecznych w województwie opowiada Roman Ciepiela, Wicemarszałek Województwa Małopolskiego. Barbara Gil: Samorząd województwa odpowiada za kreowanie polityki społecznej, której jednym z elementów jest ekonomia społeczna. Czy i w jaki sposób społeczna przedsiębiorczość może przyczyniać się do rozwiązywania problemów socjalnych i bytowych, z jakimi borykamy się w Małopolsce bezrobocia, ubóstwa, niepełnosprawności? Roman Ciepiela: Na politykę społeczną samorządu regionalnego należy patrzeć przez pryzmat deficytów i potencjału, jakie występują po stronie poszczególnych osób i grup mieszkańców Małopolski, małopolskich rodzin, jak również społeczności lokalnych zamieszkujących nasze województwo po to, aby móc podejmować adekwatne działania, które służą ograniczaniu zdiagnozowanych deficytów i stymulują rozwój istniejącego potencjału. Skala ubóstwa w Małopolsce dotyczy prawie 8% mieszkańców, niepełnosprawność dotyka ponad 16% populacji, zaś stopa bezrobocia utrzymuje się na poziomie ponad 10%. Każdy z tych problemów może być rozwiązywany lub łagodzony poprzez zastosowanie szeregu instrumentów tzw. aktywnej polityki społecznej, realizowanej we współdziałaniu służb zatrudnienia, pomocy społecznej i partnerów społecznych. Niewątpliwie jednym z ważnych narzędzi tej polityki jest ekonomia społeczna. Dlaczego? Otóż, analizując jej funkcje, na pierwszy plan wysuwa się stwarzanie szans powrotu do zawodowej aktywności tych wszystkich, którzy z różnych względów znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. B.G.: Mówi Pan o współpracy służb publicznych w kontekście realizacji polityki społecznej. Jak wygląda małopolska rzeczywistość w tym względzie? R.C.: Aktywna polityka społeczna, którą staramy się realizować, koncentruje się na rynku pracy będącym głównym polem kreowania spójności, integrowania oraz mobilizowania osób do działania na rzecz poprawy swojej życiowej sytuacji. Dokonuje się to poprzez różnego rodzaju formy wsparcia pozostające w dyspozycji służb publicznych staże, szkolenia, praktyki, kreowanie inicjatyw z zakresu ekonomii Strona 7. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

8 Małopolska stawia na ekonomię społeczną społecznej czy łączenie terapii z pracą (wyrażone w zatrudnieniu socjalnym). Istotna rola służb publicznych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej i powiatowych urzędów pracy powinna się wyrażać we właściwym adresowaniu działań wspierających. Chodzi o to, aby działania opiekuńcze trafiały do osób trwale niesamodzielnych życiowo, zaś działania aktywizujące do osób mogących życiową i ekonomiczną samodzielność odzyskać. Obecnie ponad połowa małopolskich gmin reprezentowanych przez ośrodki pomocy społecznej ma porozumienia o współpracy z powiatowymi urzędami pracy. Jeszcze dwa lata temu porozumień tych było zaledwie trzydzieści kilka procent. Jednocześnie rośnie liczba służb pomocy społecznej szczebla gminnego i powiatowego, które zlecają organizacjom pozarządowym realizację zadań z zakresu pomocy społecznej: z 56 w 2008 r. do 70 w roku ubiegłym. Przedmiotem zleceń jest przede wszystkim prowadzenie różnego rodzaju placówek opiekuńczych, wychowawczych, terapeutycznych czy interwencyjnych. Pojawiają się także pierwsze gminy zainteresowane rozwijaniem na swoim terenie inicjatyw z zakresu ekonomii społecznej. B.G.: Rozwój ekonomii społecznej wydaje się być szczególnie uzależniony właśnie od efektywnej współpracy osób i instytucji współtworzących politykę społeczną, zwłaszcza na poziomie lokalnym, czyli tam, gdzie w praktyce realizowana jest działalność przedsiębiorstw społecznych. R.C.: Tak, to prawda. Zdolność tworzenia sieci i podejmowania współpracy jest niezwykle ważna dla rozwoju ekonomii społecznej. Przedsiębiorczość społeczna wymaga umiejętności tworzenia licznych relacji i zarządzania nimi, co wydaje się być warunkiem koniecznym do budowania wiarygodności w środowisku lokalnym, w którym i na rzecz którego działają podmioty ekonomii społecznej. Myślę, że uprawniona jest teza o występowaniu bezpośredniego związku pomiędzy dużą zdolnością do współdziałania a powodzeniem inicjatyw ekonomii społecznej. Cechą ekonomii społecznej jest bowiem prymat kooperacji nad konkurencją, choć ta ostatnia również musi być obecna w działalności firm społecznych. Mówiąc o współpracy na poziomie lokalnym jako podstawie rozwoju firm społecznych, chciałbym zwrócić szczególną uwagę na mechanizm klauzul społecznych, który daje podstawę do preferowania przez samorząd terytorialny podmiotów ekonomii społecznej przy wyborze wykonawców usług czy dostawców towarów. W tym zakresie przecieramy obecnie szlaki, czego wyrazem może być przykład ROPS w Krakowie, który w postępowaniu uwzględniającym klauzule społeczne jako wykonawcę usług cateringowych wyłonił spółkę Laboratorium Cogito, która zatrudnia osoby chorujące psychicznie. B.G.: Jakie inne działania na rzecz wspierania ekonomii społecznej są podejmowane w Małopolsce? Czy rozwój ekonomii społecznej jest ważnym elementem prowadzonych na poziomie województwa debat? R.C.: Oczywiście, przykładem może być konferencja PEOPLE Przedsiębiorczość społeczna to się opłaca!, która odbyła się 9 kwietnia br. w Krakowie. To spotkanie pozwoliło spojrzeć na problematykę ekonomii społecznej w ujęciu międzynarodowym. W każdym z regionów, które wraz z Małopolską realizują projekt PEOPLE Innowacje dla zmian społecznych, przywiązuje się dużą wagę do rozwoju przedsiębiorczości społecznej. Strona 8. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

9 Małopolska stawia na ekonomię społeczną W każdym z tych regionów możemy też znaleźć przykłady dobrych praktyk przedsiębiorstw społecznych odnoszących sukcesy. W Małopolsce takim przykładem jest m.in. krakowska kawiarenka Cafe Hamlet, Centrum Edukacji Społecznej w Wieprzu, gdzie osoby bezrobotne uczą się zawodu, czy pensjonat Pan Cogito w Dębnikach, który integruje osoby z problemami psychicznymi. Konferencja PEOPLE pokazała, że w poszczególnych regionach (m.in. Andaluzji, Północnej Brabancji, południowo-wschodniej Anglii) przedsiębiorczość społeczna rozwija się w różny sposób, ze względu na inne uwarunkowania prawne. Jednak mimo tych różnic, wiele rozwiązań można powielać w innych regionach. Dlatego też tak niezwykle ważna jest wymiana doświadczeń. W Małopolsce stworzyliśmy także platformę wymiany informacji na temat społecznej przedsiębiorczości w postaci Małopolskiego Paktu na Rzecz Ekonomii Społecznej porozumienie to zrzesza już ponad 30 instytucji. Część z nich realizuje ważne dla regionu projekty służące tworzeniu nowych miejsc pracy w sektorze ekonomii społecznej, profesjonalizacji firm społecznych i budowaniu ich pozytywnego wizerunku poprzez promocję wysokiej jakości produktów i usług świadczonych przez te firmy. Małopolska była i pozostaje miejscem organizacji ważnych konferencji poświęconych ekonomii społecznej czy seminariów służących konsultowaniu założeń projektowanej ustawy o przedsiębiorstwach społecznych. Warto podkreślić, że wypracowane tutaj rekomendacje dotyczące założeń projektu ustawy zostały uwzględnione przez powołaną przez premiera grupę ds. prawnych funkcjonującą w ramach międzysektorowego Zespołu ds. rozwiązań systemowych w obszarze ekonomii społecznej. Jesteśmy także tym regionem, do którego przyjeżdża się, aby czerpać z dobrych doświadczeń naszych wiodących firm społecznych spółki Cogito, Spółdzielni Opoka i wielu innych. Pamiętajmy także, że to właśnie w Małopolsce 14 lipca ubiegłego roku ustanowiliśmy system wsparcia ekonomii społecznej, który opiera się na projektach konkursowych wdrażanych w ramach Poddziałania PO KL oraz systemowym projekcie ROPS. System zakłada komplementarność działań realizowanych w ramach poszczególnych projektów, ich kompleksowy charakter, jak również służy wyeliminowaniu ryzyka podwójnego finansowania tych samych działań. B.G.: Jakie problemy samorząd województwa musi rozwiązać, aby ekonomia społeczna mogła jeszcze lepiej się rozwijać? R.C.: Po pierwsze, problemy trzeba najpierw precyzyjnie zdiagnozować. Temu służy system monitorowania kondycji małopolskich przedsiębiorstw społecznych, opracowany na płaszczyźnie Małopolskiego Paktu na Rzecz Ekonomii Społecznej. W bieżącym roku weźmie on pod lupę spółdzielnie socjalne, dzięki czemu możliwe będzie zidentyfikowanie kluczowych czynników warunkujących ich komercyjny sukces lub wpływających na rynkową porażkę. Wszystko po to, aby wnioski płynące z monitoringu mogły zracjonalizować decyzje dotyczące skali finansowego wsparcia samorządu województwa w zakresie dotowania spółdzielni socjalnych. Przypomnę, że dotacji tych udziela Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie wykorzystując zapisy Szczegółowego Opisu Priorytetów PO KL, które przewidują dotowanie spółdzielni socjalnych zakładanych przez osoby fizyczne i prawne. Musimy jednak pamiętać, że spółdzielnie Strona 9. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

10 Małopolska stawia na ekonomię społeczną socjalne nie są jedynym rodzajem podmiotów ekonomii społecznej, a mimo to zapisy dokumentów programowych PO KL ograniczają finansowe wsparcie tylko do tej kategorii firm społecznych. Myślę, że konieczna jest dyskusja koncentrująca się na kwestii wsparcia także innych rodzajów firm społecznych spółek prawa handlowego zakładanych przez NGO czy samych organizacji pozarządowych prowadzących działalność gospodarczą. W tym kontekście cenna jest działalność Małopolskiego Funduszu Ekonomii Społecznej, który oferuje wsparcie poręczeniowo-pożyczkowe wszystkim firmom społecznym, bez względu na ich formę organizacyjno-prawną. Tę inicjatywę trzeba rozwijać, zwłaszcza w kontekście trwającej obecnie dyskusji, jaka toczy się na poziomie Ministerstwa Pracy oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, dotyczącej nowych zwrotnych instrumentów finansowego wsparcia. Fundusz mógłby stać się małopolskim operatorem udzielającym takich pożyczek i dzięki nim zwiększać dostęp firm społecznych do kapitału. Po drugie, rolą samorządu województwa jest też zaplanowanie działań, które powinny być podejmowane w dłuższej perspektywie czasu, aby w przemyślany sposób rozwijać sektor ekonomii społecznej. Temu służyć będzie opracowanie przez ROPS Wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora ekonomii społecznej i jej otoczenia w regionie. Poza tym uważam, że rolą służb samorządu województwa jest upowszechnianie modelu współpracy samorządu lokalnego z III sektorem w zakresie realizacji zadań publicznych. Pomocne w tym względzie są, wspomniane przeze mnie wcześniej, mechanizmy prawne funkcjonujące na gruncie ustawy Prawo Zamówień Publicznych, które dają podstawę do preferowania firm społecznych podczas wyboru dostawców towarów czy usług. W praktyce są one bardzo rzadko stosowane. Ważnym instrumentem prawnym służącym rozwojowi ekonomii społecznej jest także możliwość bezpośredniego angażowania się samorządu terytorialnego w zakładanie spółdzielni socjalnych. Służby samorządu województwa promują takie rozwiązania i w tym zakresie pozostają w stałym roboczym kontakcie z przedstawicielami samorządów lokalnych, które wyraziły zainteresowanie współpracą. Dostosowanie firm społecznych do lokalnej specyfiki i bazowanie na miejscowym potencjale wpływa pozytywnie na możliwości trwałego rozwoju inicjatyw w obszarze ekonomii społecznej. B.G.: Opracowywana jest Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata proszę nam powiedzieć, w jaki sposób rozwój ekonomii społecznej i narzędzia przez nią wykorzystywane są wpisane w tę strategię? R.C.: Założenia strategii obejmują wypracowanie takich rozwiązań, które przyczynią się do pozytywnych zmian w regionie, także w dziedzinie ekonomii społecznej. Dane z 2008 r. wskazują, że w całej Małopolsce funkcjonowało 6,6 tys. aktywnych fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji społecznych, co wskazuje, jak liczny jest sektor ekonomii społecznej. Strategia zwraca również uwagę na fakt, że należałoby polepszyć współpracę, np. z organizacjami pozarządowymi, zwłaszcza w kwestii pozyskiwania środków finansowych, a następnie akceptacji przez te organizacje procedur kontrolujących wydatkowanie środków. Barierę we współpracy stanowią też regulacje prawne i procedury, które często wydają się być zbyt skomplikowane i zniechęcają do podejmowania działań. Strona 10. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

11 Małopolska stawia na ekonomię społeczną Plany związane z przyszłością województwa wiążą się z zapewnieniem mieszkańcom regionu możliwości rozwoju i poszerzenia swoich kompetencji. Temu powinno służyć kształtowanie postaw przedsiębiorczych. Jednym z celów strategicznych, będących częścią Strategii, jest silna pozycja Małopolski jako regionu atrakcyjnego dla inwestycji, opartego na wiedzy, aktywności zawodowej i przedsiębiorczości mieszkańców. Cel ten powinien być realizowany poprzez dostępność edukacyjną, rozwój technologii, wspomniane już budowanie postaw przedsiębiorczych wśród mieszkańców. Ważne jest tworzenie pozytywnych relacji sektora społecznego i administracji, wspieranie postaw ukierunkowanych na wiedzę, kreatywność i przedsiębiorczość, wsparcie działań wzmacniających rozwój przedsiębiorczości społecznej i promowanie społecznej odpowiedzialności biznesu. Ponadto realizowana będzie m.in. zasada partnerstwa, w tym partnerstwa publiczno-społecznego jako efektywna formuła partycypacji, konsultacji i uzgadniania kluczowych spraw dla regionu. Z Wicemarszałkiem Województwa Małopolskiego Romanem Ciepielą rozmawiała Barbara Gil, Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej Strona 11. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

12 Model tworzenia społecznej wartości Wstęp Celem opracowania jest przedstawienie ogólnej ramy metodycznej umożliwiającej zrozumienie relacji zachodzących podczas tworzenia społecznej wartości. W przeciwieństwie do rozwiązań biznesowych, model adekwatny dla organizacji typu non-profit, do których zalicza się także podmioty ekonomii społecznej, musi uwzględniać kilka nowych punktów. W tekście posłużono się koncepcjami wartości publicznej i publiczną kartą wyników autorstwa M. Moore a, aby zilustrować powyższe zagadnienie. Możliwość identyfikacji czynników tworzących wartość społeczną daje podstawę do podejmowania bardziej racjonalnych decyzji w zakresie zarządzania organizacją. Co więcej, zaprezentowany model można wykorzystać także do prowadzenia studiów porównawczych między podmiotami ekonomii społecznej i podejmowania prób opracowywania bardziej szczegółowych modeli działalności tego typu organizacji. Interpretacje wartości społecznej Działalność podmiotów w obszarze ekonomii społecznej charakteryzuje się, oprócz wątku ekonomicznego, także kwestiami społecznymi. Aspekty ekonomiczne należą do klasycznego kanonu podstaw mikroi makroekonomii. Połączenie ich ze społeczną stroną prowadzenia działalności bywa rozmaicie rozpatrywane. W rezultacie pojawiają się różne próby mające na celu udzielenie odpowiedzi, jak oceniać efektywność funkcjonowania podmiotów ekonomii społecznej nie tylko pod względem finansowym, ale także szerszym, obejmującym rezultaty mało kwantyfikowalne. W tym obszarze wskazuje się na sposoby określenia wpływu (oddziaływania) społecznego (social impact) i próby wyliczenia rezultatów działalności w odniesieniu do poniesionych nakładów (np. Social Return of Investment). Na tym tle szczególnego znaczenia nabiera koncepcja wartości publicznej autorstwa Moore a. Chociaż w jej nazwie pojawia się przymiotnik publiczna (ang. public), to warto zaznaczyć, iż w swoich tekstach autor używa go zamiennie z określeniem społeczna. W tej koncepcji bardziej od określenia końcowego wyniku, istotniejsze jest zrozumienie, co tworzy tę wartość. Dodajmy, że określenie wartość publiczna jest często odnoszone do takich terminów, jak dobro publiczne, czy też interes publiczny. Odrębnego znaczenia nabiera ono na gruncie prakseologii, psychologii oraz filozofii. Strona 12. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

13 Model tworzenia społecznej wartości Przesłanki opracowania koncepcji wartości publicznej Wartość publiczna, jako osobna koncepcja względem powyżej przedstawionych interpretacji, została rozpropagowana przez Moore a w 1995 r. Zamierzeniem Moore a było wskazanie, co menedżerowie instytucji, które nie są nastawione na zysk (przede wszystkim publicznych agencji) powinni robić, aby móc dostarczać wartość dla społeczeństwa. Z wywiadów, jakie przeprowadził z różnymi pracownikami administracji wywnioskował, że to co jest najbardziej dla nich problematyczne, to określenie celów działań oraz sposobów ich realizacji. Moore, podobnie jak inni reprezentanci nowego zarządzania publicznego, uważał za konieczne stosowanie bardziej menedżerskiego podejścia nastawionego nie tylko na realizację zadań wynikających z przepisów prawa oraz efektywnego wydatkowania środków, ale przede wszystkim podjęcia działań proprzedsiębiorczych. W tym sensie nawiązywał on do identyfikacji potrzeb społeczeństwa i sposobu zapewnienia ich spełnienia pomimo różnorodności charakterystycznej dla poszczególnych mieszkańców. Jak tworzy się wartość? Zastanawiając się nad dostarczaniem wartości publicznej, Moore doszedł do wniosku, że jest ono uzależnione od trzech powiązanych ze sobą elementów. Zaproponował wówczas tzw. trójkąt strategiczny, który stanowi model pomocny w wyjaśnieniu tworzenia wartości (rys. 1). Rys. 1. Trójkąt strategiczny Źródło: opracowano na podstawie [Moore i Khagram 2004, s. 3]. W zaproponowanym rozwiązaniu podkreśla się konieczność jednoczesnego uwzględnienia wszystkich trzech czynników. Problemem jest natomiast to, że w istocie nie występują one w harmonii, a zadaniem menedżera jest umiejętne ich zrównoważenie. Jednak żeby to zrobić, należy uświadomić sobie z czym wiążą się poszczególne elementy. Strona 13. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

14 Model tworzenia społecznej wartości Element nr 1 wartość publiczna Uwzględniając wartość publiczną, należy udzielić odpowiedzi na pytanie: co jest tą wartością, którą organizacja powinna dostarczyć społeczeństwu. Dla organizacji z sektora ekonomii społecznej oznacza to konieczność poprawnej identyfikacji potrzeb swoich klientów (odbiorców usług). O ile ten punkt widzenia jest jeszcze dobrze znany, to Moore dodaje, że jest to ściśle związane z otoczeniem zadaniowym (wykonawczym) (ang. task environment). To właśnie w nim odbywa się ocena, czy wartość dostarczana społeczeństwu jest w istocie znacząca. Wiąże się to z faktem, że wartość nie może być oceniona ex ante i można ją określić dopiero po dostarczeniu danej usługi. Menedżer powinien znać owo otoczenie wykonawcze, aby móc zaprezentować taką ofertę usług, które mają większe szanse na bycie ocenionymi jako znaczące. Element nr 2 legitymizacja i poparcie Prowadzenie działalności organizacji nienastawionych na zysk, w tym również i podmiotów ekonomii społecznej, jest uzależnione od tego, czy są upoważnione do realizacji konkretnych działań. Owo upoważnienie wynika ze społecznego przyzwolenia i zgody na oferowanie takich usług. Wiąże się to z odmiennym finansowaniem działalności, niż ma to miejsce w przypadku organizacji komercyjnych, które potrafią wykazać silny związek między oferowanymi usługami/produktami a zapłatą za nie. W przypadku organizacji sektora ES takie bezpośrednie sprzężenie zwrotne w formie przepływu środków finansowych nie występuje. Stąd też konieczność dbania o źródła legitymizacji i poparcia. Są one zakorzenione w otoczeniu, które Moore nazwał autoryzującym (ang. authorising), uprawniającym dany podmiot do podejmowania konkretnych działań. Dla menedżerów takich organizacji oznacza to konieczność dbania o odpowiednie relacje z potencjalnymi prywatnymi i państwowymi grantodawcami, zabiegania o ich wsparcie itp. Kluczem do sukcesu jest stworzenie zaufania względem danej organizacji, której w opinii interesariuszy można powierzyć środki finansowe. Sprzyja temu zbudowanie wizerunku organizacji jako wiarygodnej. Tego typu działania umożliwiają organizacji utrzymanie ciągłości działań. Element nr 3 zdolności operacyjne Dostarczenie wartości nie może się odbyć bez odpowiednich możliwości operacyjnych (operational capabilities). Jednak nie chodzi tutaj o ogólny potencjał organizacji, lecz tylko ten potrzebny do zaoferowania konkretnych usług, dzięki którym dostarcza się znaczącą wartość. Uzależnione jest to od zasobów szeroko rozumianych (stąd też otoczeniem dla nich jest organizacja), ale także działań związanych z tworzeniem innowacji i doskonaleniem sposobów realizacji zadań. Później Moore rozwinął ten wątek, określając tzw. łańcuch tworzenia wartości publicznej (przedstawiony na rys. 2). Strona 14. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

15 Model tworzenia społecznej wartości Rys. 2. Ogólny model łańcucha wartości dla organizacji nienastawionej na zysk Źródło: opracowano na podstawie [Moore 2004]. Strzałki na rysunku ukazują wpływy poszczególnych elementów łańcucha wartości w formie związku przyczynowo-skutkowego. Można je wyjaśnić następująco. Organizacja realizuje swoje zadania bezpośrednio dedykowane swoich klientom (1), ale jednocześnie może też wpływać pośrednio na ich satysfakcję poprzez współpracę z innymi podmiotami (na przykład poprzez zapewnienie dostępu do usług księgowych, prawnych, czy też marketingowych). Zatem może przeznaczyć swoje zasoby partnerom (3), którzy podejmują się działań dla klientów PES (4). Bezpośrednie działania (np. w formie konkretnych szkoleń, doradztwa) przekładają się na wyniki w formie konkretnej liczby przeszkolonych osób, zrealizowanych konsultacji itp. Mogą one przekształcić się w rezultaty społeczne (5), np. pozyskanie pracy przez klienta PES. W tym miejscu pojawia się problem w uchwyceniu oddziaływania społecznego działań PES (2 i 5). Z tego też względu Moore wprowadził dodatkowe rozróżnienie: miejsce zdolności organizacyjnych zajęły zdolności operacyjne. Te drugie stanowią szerszą kategorię, która uwzględnia potencjał organizacji, ale także kwestię współpracy z zewnętrznymi partnerami. Trójkąt strategiczny jako podstawa dostarczania wartości Jak już wspomniano, świadomość istnienia trzech głównych elementów wartości pozwala menedżerom skoncentrować swoją uwagę na konkretnych zagadnieniach, jak również daje podstawę do wyjaśnienia konieczności podejmowania danych działań. Przykładowo, kierownictwo PES dostrzega konieczność świadczenia określonych usług dla swoich klientów. Jednak do tego potrzebuje wsparcia z otoczenia legitymizującego. Jeśli reprezentanci tego otoczenia mają odmienne zdanie w kwestii pomysłu PES, to kierownik może podjąć próbę zmiany ich nastawienia lub modyfikacji swojego pomysłu. Załóżmy, że dany pomysł spotkał się z pozytywnym odbiorem w powyższym otoczeniu, ale żeby zrealizować dane działanie wymagane są określone kompetencje. Uwzględniając takie ograniczenia, można podjąć decyzję o korekcie pierwotnych założeń. Strona 15. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

16 Model tworzenia społecznej wartości Ponadto przyjęcie koncepcji wartości publicznej jako podstawy działania wymaga zmiany stylu kierowania, które powinno być zorientowane na aktywniejsze działanie w otoczeniu legitymizującym i wykonawczym. Daje to podstawę do większego zaangażowania się w sieciach współpracy w ramach sektora ES. Autor: dr Marek Ćwiklicki, Katedra Metod Organizacji i Zarządzania Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Literatura 1. Alford J., O Flynn J., Making Sense of Public Value: Concepts, Critiques and Emergent Meanings, International Journal of Public Administration No. 32, Moore M., Creating Public Value: Strategic Management in Government, Cambridge, MA: Harvard University Press Moore M., The Public Value Scorecard. A Rejoinder and an Alternative to Strategic Performance Measurement and Management in Non-Profit Organizations by Robert Kaplan, Working Paper No. 18, The Hauser Center for Nonprofit Organization, Harvard University Moore M., Khagram S., On Creating Public Value: What Business Might Learn from Government About Strategic Management, Working paper of the Corporate Social Responsibility Initiative, Kennedy School of Government, Cambridge, MA: Harvard University 2004 Strona 16. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

17 Przedsiębiorcza filantropia Wprowadzenie Wykluczenie społeczne, ubóstwo, choroba, niepełnosprawność, samotność... W opisywaniu problemów społecznych organizacje społeczne starają się przemówić do współczucia, empatii i miłosierdzia odbiorcy. W konkurencji o uwagę i wsparcie na jednym biegunie mamy organizacje pozarządowe i inicjatywy społeczne, które reprezentując potrzebujących wskazują na ogrom potrzeb swoich podopiecznych i niewystarczające środki publiczne. Na drugim biegunie jest okrutny świat finansów, rządzący się rachunkiem ekonomicznym, w którym na końcu o sukcesie decyduje czysty zysk lub strata. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że między tymi światami nie ma nie tylko wspólnych wartości, ale nawet wspólnego języka. Niniejszy artykuł prezentuje kilka inicjatyw, które w praktyczny sposób próbują tę przepaść zasypać wykorzystując technologie, rozwiązania organizacyjne i zarządcze zapożyczone ze świata bankowości inwestycyjnej. Wspólnym terminem, który przyjęto dla określenia tych wysiłków jest Venture Philantropy (VP) polskim odpowiednikiem jest termin przedsiębiorcza filantropia. O skali trudności w wyobrażeniu sobie korzyści z takiego mariażu niech świadczy stwierdzenie i tytuł eseju, w którym B. Sievers w 2001 r. porównał przedsiębiorczą filantropię do fenomenu, jakim byłyby świnie ze skrzydłami kuriozum, jakie trudno sobie wyobrazić, a tym bardziej go oczekiwać i, co więcej, witać z zadowoleniem. Czym jest więc zjawisko, które dekadę temu budziło uzasadnione wątpliwości, a dziś jest znaczącym składnikiem systemu finansowania sektora ekonomii społecznej? Przedsiębiorczość i filantropia Venture Philanthropy, social venturing, czy też nowa filantropia (new philanthropy) oraz pokrewne im terminy podkreślają nowe podejście zarówno po stronie filantropów, jak i realizujących misję społeczną organizacji. Trafiając do nowych donorów organizacje posługują się nie tylko nowym językiem, ale przejmują pojęcia i sposób funkcjonowania do niedawna zarezerwowany dla zaawansowanych firm technologicznych z Doliny Krzemowej. Dyskusję na ten temat zainicjował artykuł Ch. Lettz w Harvard Business Review w 1997 r. poświęcony tym aspektom funkcjonowania funduszy Venture Capital, które mogłyby znaleźć zastosowanie w praktyce działania organizacji społecznych i podmiotów nienastawionych na zysk (Lettz 1997). Powielone i rozwinięte w serii następujących po nim innych publikacji, nowe podejście przejawia się m.in. poprzez: Strona 17. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

18 Przedsiębiorcza filantropia traktowanie wsparcia w organizacji pozarządowej jako inwestycji z wieloma wynikającymi z tego konsekwencjami, np. perspektywy wyjścia z inwestycji w pewnym okresie czasu i nastawienia na pozyskanie długoterminowych partnerów biznesowych, skoncentrowanie na mierzalnych celach, wynikach i rezultatach, traktowanych także z powagą wynikach finansowych, zwrócenie uwagi na budowę potencjału instytucjonalnego i ludzkiego wspieranych inicjatyw. Konsekwencją przyjęcia takiego podejścia jest także zapożyczenie ze świata biznesu koncepcji istotnego wpływu inwestora na kierunek rozwoju działalności społecznej, w której finansowo uczestniczy. Obejmuje on nie tylko wsparcie kapitałowe, ale też często szczegółowo reguluje działania poddane ocenie, uzależnia uzyskanie wsparcia od aktywności i zdolności do mobilizacji dodatkowych środków finansowych, ludzkich i osiągnięcia wyznaczonych z góry rezultatów. Równie ważne jest zapożyczenie z biznesu podejścia ukierunkowanego na uzyskanie efektu skali, a w ten sposób osiągnięcia lepszych efektów przy tych samych nakładach finansowych. Nowe podejście cechuje nieszablonowe nastawienie do rozwiązywania problemów społecznych, łączenie wykorzystania donacji finansowych, jak i traktowanego równoważnie wsparcia organizacyjnego i pracy wolontariuszy. Wreszcie istotną nowością jest model finansowania oparty na koncepcji VP, który ma z reguły zamknięty horyzont czasowy po 3, 5, 7 latach oczekuje się, że organizacja będzie na tyle samodzielna finansowo, że będzie mogła się sama utrzymać i rozwijać. W tych działaniach część wysiłków jest przeznaczona na stworzenie warunków do trwałości organizacyjnej i finansowej podejmowanych działań. Zadaniowe spojrzenie i koncentracja na rezultatach oznaczają poświęcanie mniejszej uwagi misji organizacji, a większej temu, co i jak ma być zrobione, aby zmaksymalizować szanse na osiągnięcie konkretnego skutku możliwie najtaniej. Fundusz Inwestycyjny Nowe Szkoły (FINS) Fundusz Inwestycyjny Nowe Szkoły (FINS) The NewSchools Venture Fund (http://www.newschools.org) jest przykładem ciekawego przedsięwzięcia łączącego wysiłki na rzecz poprawy edukacji z filozofią i koncepcją VP. Fundusz został założony w 1998 r. jako organizacja nienastawiona na zysk. Przedmiotem jego działalności jest inwestowanie w przedsięwzięcia edukacyjne. Priorytetem tego Funduszu jest zmiana w systemie edukacji uwzględniająca, w szczególności, sytuację dzieci z niezamożnych rodzin. Cel ten jest realizowany poprzez wsparcie szkół społecznych (chartered schools) i pomoc w ich rozwoju. Fundusz wspiera za pomocą doradztwa i działań administracyjnych oraz funduszami zarówno tworzenie takich szkół, jak i projektów wspierających przedsiębiorczość realizowanych przez już funkcjonujące szkoły. Przedmiotem wsparcia są organizacje i instytucje nienastawione na zysk oraz te o profilu komercyjnym. Twórcami FINS byli: społeczny przedsiębiorca Kim Smith oraz inwestorzy kapitałowi John Doerr i Brook Byers, którzy wspólnie zebrali środki finansowe warte 125 mln USD (w okresie od 1998 r. do chwili obecnej). W pierwszym okresie ( ) darczyńcami byli m.in. Bill i Melinda Gates (22 mln USD w 2002 r.) i Broad Foundation (blisko 10 mln USD). Niewątpliwym sukcesem opisywanej organizacji było pozyskanie w okresie Strona 18. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

19 Przedsiębiorcza filantropia prawie 50 mln USD. Obecnie Fundusz realizuje swoje cele statutowe wzmacniając i wspierając te inicjatywy i działania, które były przedmiotem pomocy w poprzednich okresach. Priorytetami działania Funduszu są: wsparcie organizacji prowadzących szkoły społeczne, tworzenie infrastruktury dla szkół, w tym wzmocnienie ich funkcji akademickich i administracyjnych, tworzenie narzędzi wzmacniających rozliczalność (accountability) i jakość działania szkół poprzez dostarczenie narzędzi technologicznych oceny przygotowania i rozwoju zawodowego potrzebnego do podniesienia jakości nauczania, przedsięwzięcia wspierające inwestycje w kapitał ludzki, które promują osiąganie ponadprzeciętnych wyników poprzez uczenie, przywództwo i przedsiębiorczość w systemie szkół publicznych. Fundusz zainwestował w szereg inicjatyw i projektów wspierających m.in. jakość nauczania i stawiających sobie za cel doskonalenie zawodowe nauczycieli w szkołach publicznych, pomoc materiałową i organizacyjną dla instytucji edukacyjnych oraz poprawę jakości ich nauczania, integrację działania szkół podstawowych, średnich i nauczania akademickiego. Równolegle do wsparcia nauczania są oferowane działania ukierunkowane na wzmocnienie środowiska podmiotów promujących nowe podejście w edukacji, poprzez rozwój organizacji rozwijających narzędzia doskonalenia procesu uczenia. W celu ugruntowania wyników i osiągnięcia lepszych rezultatów Fundusz zainicjował działanie lokalne poprzez pomoc organizacjom społecznym, edukacyjnym i władzom lokalnym w organizacji oraz rozwoju tzw. funduszy miejskich (City Funds). Celem takiego funduszu jest osiągnięcie znaczącej zmiany w wybranych miejscach z reguły są to miasta średniej wielkości, z dużą liczbą źle działających szkół miejskich. Fundusze miejskie stawiają sobie za cel nie tylko zmiany w pojedynczych szkołach, ale doskonalenie systemu edukacji w całym mieście. Przedstawiane cele zostają osiągnięte poprzez zwiększenie liczby uczniów uczęszczających do szkół społecznych. Tym działaniom towarzyszy wsparcie dla organizacji o przedsiębiorczym nastawieniu, co ma stworzyć warunki do efektywnych reform i uczenia się szkół od siebie. Poprzez współpracę i benchmarking szkół jako wzoru i punktu odniesienia dla modernizowania zarządzania systemem edukacji na danym terenie zakłada się stworzenie warunków do doskonalenia systemu edukacji. Prezentowane koncepcje i inicjatywy spotykają się oczywiście ze sceptycyzmem, podejrzliwością i krytyką. Fundamentalną krytykę wykorzystania narzędzi VP przedstawia m.in. K. J. Saltman (2010, s ), wskazując na zagrożenia dla korzyści powszechnej edukacji poprzez liberalne i rynkowe podejście do niej. Są nimi m.in.: ograniczenie kontroli publicznej nad szkołami, zmniejszenie (zdaniem autora negatywne) roli związków zawodowych w procesie zarządzania nad szkołami. W takim ujęciu VP stają się narzędziem do wprowadzenia do programów nauczania i systemu zarządzania szkołami elementów sprowadzających naukę do jeszcze jednej usługi rynkowej. Zdaniem Saltmana w takim modelu edukacja staje się narzędziem w służbie konsumeryzmu, a nie wychowania obywatela do krytycznego spojrzenia na system, w którym przyjdzie mu funkcjonować w dorosłym życiu. Przedstawiany głos krytycznie syntezuje sceptycyzm do zmiany w podejściu do jednej z tak ważnych usług publicznych, jaką jest edukacja. Od wielu dekad powszechna edukacja była traktowana jako dobro publiczne, a urynkowienie takiej usługi stanowi kres pewnego wyobrażenia o państwie, jego Strona 19. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

20 Przedsiębiorcza filantropia funkcjach i powinnościach. Tworzy to potencjalnie nowe obszary zarówno współpracy, jak i napięcia między podmiotami rynkowymi a instytucjami ekonomii społecznej w obszarze, który do niedawna był traktowany jako zarezerwowany do dyskrecjonalnej działalności podmiotów i władz publicznych. Nie negując powyższej krytyki, można na przedstawianym przykładzie pokazać istotne elementy nowego podejścia do promowanych zmian społecznych skoncentrowanie na mierzalnych rezultatach, rynkowe podejście do problemów społecznych i sposobów radzenia sobie z nimi, wprowadzenie rozwiązań opartych o rynek (lub, jeśli to nie jest możliwe, wzorowanych na rynkowych mechanizmach porównywalności wyników), zachęta do konkurencji i doskonalenia wyników oraz odpowiedzialność wobec sponsorów. Traktowanie użytkowników jako klientów, którzy choć nie płacą mają pewne prawa, ale też obowiązki, tworzy nowe wyzwania dla działań tradycyjnie traktowanych jako obszar misji, czy powinności społecznych realizowanych w oderwaniu od ich wartości rynkowej. Dla podmiotów ekonomii społecznej jest to wyzwanie i zachęta do krytycznej autorefleksji nad rolą, jaką chcą odgrywać w tak dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Demokratyzacja filantropii Postęp technologiczny i wykorzystanie narzędzi Social Marketing i Web2 zwiększył i przybliżył możliwości wsparcia inicjatyw społecznych. Wymusza to zarówno nowe formy komunikacji, jak i większą responsywność w odniesieniu do popierających dane przedsięwzięcie osób i instytucji, zwiększając ich zaangażowanie dzięki nowym technologiom. Przykładem nowatorskiego przedsięwzięcia ekonomii społecznej na gruncie amerykańskim jest organizacja pozarządowa nazwana Ofiarodawcy Wybierają (donorschoose.org). Podstawą utworzonej w 2000 r. organizacji stała się obserwacja, że choć wiele osób i środowisk w USA było zaniepokojonych jakością działania szkół publicznych i chciałoby pomóc, to w praktyce byli oni sfrustrowani brakiem wpływu na to, jak ich pomoc będzie wykorzystana. Odpowiedzią na to wyzwanie była nowa organizacja, która umożliwia donatorowi indywidualny wybór miejsca, nauczyciela, jak i wspieranego projektu realizowanego przez szkołę publiczną. Ofiarodawcy Wybierają jest wirtualnym rynkiem, na którym nauczyciele i indywidualni donorzy współpracują, aby zapewnić uczniom w USA pomoc w nauce. Pomoc taka obejmuje pozyskiwanie funduszy na zakup książek o historii, kredek oraz papieru do prowadzenia lekcji kreatywności, czytników do e-książek, a także wyposażenia laboratorium naukowego. Wśród wymienionych i dofinansowanych przedsięwzięć były m.in. spływ kajakami albo wycieczka do Sądu Najwyższego. Portal w przejrzysty sposób wspiera konkretne przedsięwzięcie w konkretnym miejscu. Nagrodą jest możliwość śledzenia, jak zaoferowane wsparcie jest wykorzystywane i obserwacja postępów w nauce dzieciaków. Choć Ofiarodawcy ulokowani są w Nowym Jorku, to swoim zasięgiem obejmują całe Stany Zjednoczone. Rozwijając się z niszowej organizacji w krajowego lidera wsparcia dla szkół, organizacja ta jest przykładem działania VP. Dzięki wsparciu kapitałowemu Fundacji Omidyar (http://www.omidyar.com) dofinansowanie obejmowało w 2005 r. 750 tys. USD, a w 2006 r. 6 mln USD. Działanie portalu dało spektakularne efekty, w tym pozyskanie ponad 84 mln USD od ofiarodawców z 50 stanów USA (stan na czerwiec 2011 r.). Strona 20. Biuletyn Ekonomia Społeczna w Małopolsce lipiec 2011 r.

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 17 maja 2011

Warszawa, 17 maja 2011 Warszawa, 17 maja 2011 Wytyczne Ministra Pracy i Polityki Społecznej do przygotowania i realizacji wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

Niniejsze wytyczne, przygotowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, skierowane są do Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, będących

Niniejsze wytyczne, przygotowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, skierowane są do Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, będących Wytyczne Ministra Pracy i Polityki Społecznej do przygotowania i realizacji wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji sektora

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy XII Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Konferencja Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych Instytucje wsparcia organizacji pozarządowych w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

Konferencja: Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych doświadczenia polskich samorządów

Konferencja: Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych doświadczenia polskich samorządów Konferencja: Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych doświadczenia polskich samorządów Doświadczenia Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie Rafał Barański p.o. Z-cy Dyrektora 19 czerwca

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia Załącznik nr 2 OPIS FORM WSPARCIA I. Formy wsparcia 1. W ramach Projektu można skorzystać z następujących form wsparcia: a) Usług prawnych, księgowych i marketingowych skierowanych do podmiotów ekonomii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012

W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012 WIELOLETNI PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ROZWOJU I UPOWSZECHNIANIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012 1 CEL GŁÓWNY Wzmocnienie pozycji i roli ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo

es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe

es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe Program rozwoju ekonomii społecznej, przeciwdziałania bezrobociu oraz aktywizacji zawodowej na krakowskim rynku pracy na

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Inne obszary wsparcia MŚP w ramach Lubuskie 2020

Inne obszary wsparcia MŚP w ramach Lubuskie 2020 Inne obszary wsparcia MŚP w ramach Lubuskie 2020 Inne obszary wsparcia MŚP Oś Priorytetowa (OP) 6. Regionalny rynek pracy Cel Tematyczny 8 Priorytet Inwestycyjny 8i Podniesienie zdolności do zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy www.leszno.roefs.pl Leszno Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy Już od 2004 roku wielkopolskie organizacje i instytucje mogą korzystać ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia Załącznik nr 2 OPIS FORM WSPARCIA I. Formy wsparcia 1. W ramach Projektu moŝna skorzystać z następujących form wsparcia: a) Usług prawnych, księgowych i marketingowych skierowanych do podmiotów ekonomii

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Rola regionalnej polityki społecznej

Rola regionalnej polityki społecznej Konferencja, 20-21 listopada 2014 roku, Ustroń, hotel Wilga Rola regionalnej polityki społecznej w integracji społecznej mieszkańców województwa śląskiego Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Planowany sposób wdrażania POKL w Małopolsce w 2012r.

Planowany sposób wdrażania POKL w Małopolsce w 2012r. Planowany sposób wdrażania POKL w Małopolsce w 2012r. Najważniejsze konkursy i kryteria Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne.

Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. Ekonomia społeczna 2014-2020. Wsparcie krajowe i regionalne. ekspertka: Karolina Cyran-Juraszek prowadząca: Dorota Kostowska. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Płock, grudzień 2009 Działy opracowania: I. Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej

Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej Działalność DOPS w zakresie ekonomii społecznej Dr M. Budnik Zadania DOPS w zakresie ekonomii społecznej - kontekst prawny Zadania DOPS dotyczące ekonomii społecznej wynikają z: Dolnośląska Strategia Integracji

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK. Toruń, 27.03.2015 r.

Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK. Toruń, 27.03.2015 r. Informacja o pracach zespołu ds. opracowania REGIONALNEGO PLANU DZIAŁAŃ NA RZECZ ZATRUDNIENIA NA 2015 ROK Toruń, 27.03.2015 r. Ramy prawne Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Kaliszu

Urząd Miejski w Kaliszu Urząd Miejski w Kaliszu Jak skutecznie korzystać z możliwości współpracy wdrożenie Modelu współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych w Kaliszu Barbara Bocheńska Biuro Obsługi Inwestora

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA SPOTKANIE INAUGURUJĄCE ROZPOCZĘCIE PRAC NAD STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA NA LATA 2014-2020 Kraków 2014 1 AGENDA SPOTKANIA Wprowadzenie Pani Anna Okońska-Walkowicz, Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009 Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych Warszawa, 12 Maja 2009 Główny cel Prezesa UKE na lata 2008 2010 Wzrost dostępności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r.

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r. Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną Poznań, 29 września 2014 r. Projekt: Innowacyjny model aktywizacji zawodowe uczestników WTZ Czas trwania: VI

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Dr Irena Herbst Dlaczego wspierać ekonomię społeczną O poziomie życia społeczeństw decyduje nie tylko kapitał fizyczny, ale także kapitał ludzki i

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości

Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu rozmowy i zapewnienie anonimowości Ciesz-Lab. Cieszyńskie Laboratorium Współpracy Scenariusz Zogniskowanego Wywiadu Pogłębionego FGI I Aranżacja dyskusji. Wyjaśnienie celów badania. Zakresu poruszanych tematów. Informacja o nagraniu przebiegu

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Roczny program współpracy Gminy Siemień z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE W TRAKCIE SPOTKANIA INFORMACYJNEGO W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 6.1.1 PO KL (konkurs zamknięty nr 1/PO KL/6/E.1.1/12 na projekty

Bardziej szczegółowo

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej Projekt innowacyjno-testujący pt. Model Wsparcia jako innowacyjne narzędzie wzmacniające współpracę publicznych i niepublicznych instytucji pomocy społecznej oraz przedsiębiorców dedykowane gminnym zespołom

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków:

ZAPYTANIE OFERTOWE. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków: ZAPYTANIE OFERTOWE Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich zaprasza do złożenia oferty cenowej z uwzględnieniem poniższych warunków: 1. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest wykonywanie zadań

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Specyficzne warunki dla projektów współfinansowanych z EFS

Specyficzne warunki dla projektów współfinansowanych z EFS Załącznik nr 3 do Regulaminu przygotowania i oceny projektów składanych w trybie pozakonkursowym w ramach osi 1, 9, 10 RPO WM 2014-2020. Specyficzne warunki dla projektów współfinansowanych z EFS I. Specyficzne

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Roczny Plan Wspomagania Publicznego Przedszkola nr 9 Bajka w Wałczu

Roczny Plan Wspomagania Publicznego Przedszkola nr 9 Bajka w Wałczu Roczny Plan Wspomagania Publicznego Przedszkola nr 9 Bajka w Wałczu ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY/PRZEDSZKOLA W OBSZARZE ŚRODOWISKO: Szkoła promuje wartość edukacji 1. Czas realizacji Data rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r.

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXVII/331/05 Rady Miasta Puławy z dnia 29 września 2005 roku w sprawie uchwalenia Strategii Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku.

Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i samorządu. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Razem w działaniu partnerstwo organizacji pozarządowych i. Lubycza Królewska 19 grudnia 2014 roku. Definicje: 1. Partnerstwa 2. Pakty 3. Synergia Lokalna Partnerstwa Ośrodka Pomocy Społecznej w realizacji

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach Projekt Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach powstał w ramach Priorytetu VII. Promocja integracji społecznej Działanie 7.2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Cel 1: Cel 2: Cel 3: Cel 4: Cel 5: Cel 6: Celem głównym Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest: Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej CELE SZCZEGÓŁOWE

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Tarnów-Katowice, wrzesień 2005 Wprowadzenie Program i»silesia jest odpowiedzią samorządów z województwa śląskiego na Inicjatywę

Bardziej szczegółowo

Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS. Rzeszów, 25 czerwca 2014 r.

Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS. Rzeszów, 25 czerwca 2014 r. Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS Rzeszów, 25 czerwca 2014 r. PO KL wspiera podkarpacką rodzinę Na przestrzeni lat 2007-2013 w ramach Programu Kapitał Ludzki realizowane były m.in. takie formy

Bardziej szczegółowo

LOKALNE KRYTERIA WYBORU GRANTOBIORCÓW WRAZ Z PROCEDURĄ USTALANIA LUB ZMIANY KRYTERIÓW WYBORU

LOKALNE KRYTERIA WYBORU GRANTOBIORCÓW WRAZ Z PROCEDURĄ USTALANIA LUB ZMIANY KRYTERIÓW WYBORU LOKALNE KRYTERIA WYBORU GRANTOBIORCÓW WRAZ Z PROCEDURĄ USTALANIA LUB ZMIANY KRYTERIÓW WYBORU I. Lokalne kryteria wyboru grantobiorców oraz kryteria strategiczne (premiujące) dla grantobiorców realizujących

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

perspektywy rozwoju sektora Ekonomii Społecznej w Polsce

perspektywy rozwoju sektora Ekonomii Społecznej w Polsce perspektywy rozwoju sektora Ekonomii Społecznej w Polsce Cezary Miżejewski Projekt Promocja ekonomii społecznej w województwie świętokrzyskim realizowany na podstawie umowy zawartej z Samorządem Województwa

Bardziej szczegółowo

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach RPO WSL 2014-2020 wspierane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego istotne z punktu widzenia małych i średnich gmin

Działania w ramach RPO WSL 2014-2020 wspierane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego istotne z punktu widzenia małych i średnich gmin Działania w ramach RPO WSL 2014-2020 wspierane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego istotne z punktu widzenia małych i średnich gmin 29 czerwca 2015 r. Osie Priorytetowe przewidziane do realizacji

Bardziej szczegółowo