Reklama alkoholu w Polsce i w wybranych krajach europejskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Reklama alkoholu w Polsce i w wybranych krajach europejskich"

Transkrypt

1 BSE 47 Justyna Osiecka Informacja BSE nr 515 Reklama alkoholu w Polsce i w wybranych krajach europejskich UWAGI WSTĘPNE Prawne ograniczenia i zakazy dotyczące reklamowania alkoholu są jednym z elementów reglamentacyjnej polityki państwa wobec alkoholu w wielu krajach europejskich. Przyjęte rozwiązania są zróżnicowane; od całkowitego zakazu reklamy alkoholu do ograniczeń dotyczących reklamowania w wybranych mediach (często dotyczy to telewizji) lub reklamowania określonych rodzajów napojów alkoholowych (np. napojów spirytusowych). W szeregu państw reklama alkoholu regulowana jest poprzez tzw. dobrowolne kodeksy, w których przedstawiciele przemysłu alkoholowego i reklamowego wprowadzają ograniczenia najczęściej dotyczące treści reklam np. zasadę umieszczania napisu o szkodliwości nadużywania alkoholu, zakaz umieszczania w reklamie wizerunku osoby (zwłaszcza młodej), zakaz wykorzystywania motywów intymności i seksu. Kodeksy powstawały niejednokrotnie pod naciskiem opinii publicznej poszczególnych krajów. Zasady zawarte w dobrowolnych kodeksach na ogół dotyczą rynku wewnętrznego i mediów krajowych, nie ograniczają natomiast strategii marketingowych stosowanych w eksporcie. Jedynie w dwóch państwach europejskich - Grecji i Luksemburgu - nie występują żadne ograniczenia reklamy alkoholu, ani natury prawnej, ani zawarte w dobrowolnych kodeksach. Polska, obok Szwecji, Norwegii, Islandii, Ukrainy i Rosji, należy do grupy krajów europejskich, w których obowiązuje całkowity prawny zakaz reklamowania alkoholu. Jednym z problemów, przed którymi stały i stoją instytucje rządowe, samorządowe i społeczne zajmujące się zdrowiem publicznym, jest przeciwdziałanie niemal nagminnemu łamaniu tego zakazu w latach dziewięćdziesiątych. W nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprowadzono przepisy, które w zamierzeniu ustawodawcy mają dać prawne narzędzia skutecznego egzekwowania zakazu reklamy alkoholu. Dobre rozwiązania prawne są koniecznym warunkiem efektywności działań w tym względzie, muszą być jednak poparte dobrymi rozwiązaniami organizacyjnymi i instytucjonalnymi. Obok agend rządowych takich jak Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, istotną rolę w zapobieganiu reklamie alkoholu powinny odgrywać samorządy lokalne, być może także organizacje społeczne. Zmiana prawna spowodowała, że przemysł alkoholowy i reklamowy w pewnej mierze zmodyfikował swoje strategie marketingowe, zmniejszyła się bowiem liczba reklam. Jednak już w 1997 r. pojawiły się nowe kampanie reklamowe piwa. Jednym z kierunków działania "lobby alkoholowego" może być także podważanie sensu zakazów tego typu - już kilkakrotnie podejmowane były, konsekwentnie odrzucane przez Sejm, próby liberalizacji zakazu re-

2 48 BSE klamy alkoholu. 1 Celem niniejszego opracowania jest przybliżenie podstawowych zagadnień dotyczących reklamy alkoholu. Zostaną w nim przedstawione : * informacje dotyczące dotychczasowego i obecnego stanu prawnego i faktycznego w dziedzinie reklamy alkoholu w Polsce, * informacje dotyczące uregulowań w ramach Unii Europejskiej i w wybranych krajach europejskich, * argumenty przywoływane w dyskusji na temat zakazu reklamy alkoholu. I. REKLAMA ALKOHOLU W POLSCE 1. Stan prawny Reklama napojów alkoholowych, czyli zawierających powyżej 1,5% alkoholu, jest w Polsce zabroniona od 1982 r. Artykuł 13 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi brzmi: "Zabrania się prowadzenia na terenie całego kraju reklamy napojów alkoholowych". Początkowo, reklamowanie alkoholu traktowane było jako wykroczenie. Po nowelizacji ustawy, która weszła w życie 29 grudnia 1996 r.: - reklama alkoholu stała się przestępstwem, została podporządkowana orzecznictwu sądów, - za sprawcę czynu zabronionego uznaje się "osobę odpowiedzialną za zlecenie lub prowadzenie reklamy napojów alkoholowych", - znacznie podniesiono minimalną karę grzywny ustalając ją na poziomie zł, podczas gdy maksymalny pułap grzywny określono na zł. W ocenie przedstawicieli Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów-Alkoholowych (PARPA), którzy brali udział w pracach legislacyjnych, obecne uregulowania prawne są precyzyjne i dają wystarczające narzędzie prawne do skutecznego przeciwdziałania naruszeniom prawa. Warto jednak wskazać na kwestie, które - jak wynika z doświadczenia - mogą być przedmiotem kontrowersji. Bodaj najważniejszą z nich jest definicja reklamy. Ponieważ w ustawie o wychowaniu w trzeźwości nie zamieszczono takiej definicji - problem ostatecznego określenia, co jest a co nie jest reklamą pozostaje w wyłącznej gestii niezawisłych sądów, które będą analizować materiały dowodowe. W opinii wielu prawników prawidłowo zredagowane przepisy powinny definiować samą reklamę lub zawierać listę jej zakazanych form. Niewątpliwie zawarcie w ustawie definicji reklamy ułatwiłoby w znacznym stopniu stosowanie przepisów dotyczących zakazu reklamy. Podczas nowelizacji ustawy zrezygnowano z wprowadzenia do niej definicji reklamy, gdyż nie znaleziono zadowalającej formuły. Definicja musiałaby być albo dość ogólna 2 a tym samym i tak stwarzać pole do interpretacji i sporów, albo 1 Np. podczas prac nad ustawą o nieuczciwej konkurencji, a także przy okazji ostatniej nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości. 2 Większość stosowanych definicji reklamy wprost lub pośrednio odwołuje się do celu reklamy, wymienia

3 BSE 49 bardzo szczegółowa. Trudności związane z brakiem prawnej definicji reklamy 3 mogą wystąpić już na etapie zbierania materiałów dowodowych. Zarówno z prawnego jak i praktycznego punktu widzenia szczególnie ważne jest odróżnienie reklamy od innych "bliskoznacznych" pojęć takich jak: oferta, ogłoszenie, informacja handlowa, znak towarowy. Należy także zaznaczyć, że reklama produktu nie może być utożsamiana z reklamą producenta, ta ostatnia jest bowiem dozwolona. W sprawach przed kolegiami za reklamę alkoholu odpowiadali redaktorzy naczelni pism i właściciele firm reklamy ulicznej. Obecnie do odpowiedzialności można pociągnąć także zlecającego reklamę czyli np. szefa marketingu producenta alkoholu. Pomimo, że do odpowiedzialności pociągana będzie osoba fizyczna -prowadzenie kampanii reklamowych przez producentów alkoholu niewątpliwe wyczerpuje definicję "przestępczości przedsiębiorstw", na którą składają się czyny karalne popełniane przy realizacji działalności przedsiębiorstwa. Z tego względu warto zaznajomić się 4 z uwagami dotyczącymi czynników osłabiających skuteczność prawnokarnego przeciwdziałania przestępczości przedsiębiorstw np.: - na słabą skuteczność represji karnej wpływa tzw. rozmycie odpowiedzialności, które utrudnia wskazanie jednej osoby odpowiedzialnej za podjęcie decyzji, - jeżeli kara jest majątkowa - to w jej wymiarze sąd jest obowiązany uwzględnić sytuacje majątkowe sprawców (osób fizycznych a nie przedsiębiorstwa). Z natury rzeczy kara nie może więc być zbyt wysoka (przynajmniej z punktu widzenia przedsiębiorstwa). Dwie zasygnalizowane kwestie: brak definicji reklamy oraz potencjalna trudność sformułowania zarzutu wobec jednej osoby skłaniają do wniosku, że procesy dotyczące zarzutu nielegalnej reklamy mogą być miejscem rozlicznych sporów prawniczych. Przedsmak dyskusji już dają prasowe polemiki prawników. 5 Niewątpliwe część środowiska prawniczego nie podziela zdania przedstawicieli PARPA, że obecne przepisy dają dobre prawne narzędzie dla egzekwowanie zakazu reklamy alkoholu. 2. Stan faktyczny - problem przestrzegania prawa W sprawozdaniu z wykonania ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1995 r. -dokumencie przyjętym przez Radę Ministrów 13 sierpnia 1996 r- problem łamania zakazu reklamowania alkoholu jedynie zasygnalizowany. Nadmieniono, że Państwowa Inspekcja Handlowa stwierdziła "przypadki naruszenia ustawy o wychowaniu w trzeźwości np. prowadzenie reklamy napojów alkoholowych." W rządowym dokumencie zagadnienie łamania zakazu reklamy alkoholu zostało więc praktycznie zignorowane. O skali, w jakiej, w objętym sprawozdazróżnicowane formy reklamy i wskazuje, że jest ona zamawiana i opłacana przez określony podmiot. Por. Aneks wybrane definicje reklamy. 3 Por. Bez dużych efektów - radni przecisko reklamie alkoholu, "Nowa Europa", 15 maj 1995 r. 4 Por. O. Górniok, Przestępczość przedsiębiorstw i karanie jej sprawców, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1995 r. 5 Por. aneks J. Naumann, Kto powinien bać się grzywny, "Rzeczpospolita", 26 lutego 1997 r. i A. Karpowicz, Kto powinien bać się grzywny -polemika, "Rzeczpospolita", 21 marca 1997 r.

4 50 BSE niem okresie, łamany był ten zakaz reklamy alkoholu, dobitnie świadczą dane o środkach wydatkowanych na ten cel. W 1995 r. przemysł alkoholowy przeznaczył na ten cel 150 mln USD 6. Prowadzono całe kampanie reklamowo-promocyjne np. piwa, które obejmowały: reklamę prasową, reklamę na tablicach zewnętrznych, nawet reklamę w komercyjnych rozgłośniach radiowych i telewizyjnych. Na początku 1996 r. w całej Polsce toczyło się ponad 100 postępowań przed kolegiami, a oskarżycielem publicznym w prawie wszystkich toczących się wtedy postępowaniach był Minister Zdrowia i Opieki Zdrowotnej oraz upoważnione przez niego osoby. Postępowania toczyły się przeciwko właścicielom firm posiadających tablice reklamowe np. (East Plac, Europlakat, Mercurius, Plakanda, Placat Technic, Town & City). Sprawy przed kolegiami mieli także redaktorzy naczelni czasopism, m.in. "Auto Sukces", "Businessmen", "Cash", "Cinema", "Film", "Machina", "Playboy", "Polityka", "Rzeczpospolita", "Sztandar Młodych", "Wprost", "Życie Warszawy". Charakterystyczne było to, że: - niektórzy redaktorzy naczelni mieli na swoim koncie kilka skazujących orzeczeń, - wysokość zasądzanych kar była wielokrotnie niższa niż wartość wpływów z reklamy, - szereg postępowań było po roku umarzane, - wśród czasopism zamieszczających reklamy alkoholu znalazły się czasopisma renomowane, co świadczy o tym, że w mediach swoistą "normą" było łamanie zakazu. Niektóre jednak wydawnictwa np. Prószyński i Spółka nigdy nie zamieszczały w wydawanych przez siebie czasopismach reklam alkoholu. Aby uniknąć odpowiedzialności za naruszenia prawa browary prowadziły "kampanie reklamowe piwa bezalkoholowego". W ocenie PARPA, która znalazła potwierdzenie w dotychczasowych orzeczeniach kolegiów, wszystkie prowadzone dotychczas w Polsce "kampanie reklamowe piw bezalkoholowych" były fikcją i w rzeczywistości dotyczyły piw alkoholowych będących podstawowym produktem danej firmy. Świadczy o tym następujące fakty: - niemal w każdym przypadku, reklamowane piwa bezalkoholowe były całkowicie lub prawie całkowicie niedostępne w sieci sprzedaży hurtowej i detalicznej, - etykiety "piw bezalkoholowych" do złudzenia przypominały etykiety powszechnie dostępnych piw alkoholowych. Analizy treści reklam alkoholi, a w szczególności piwa wskazują, że odnoszą się one przede wszystkim do młodych konsumentów, oraz stosowane były hasła wyraźnie sugerujące pozytywny związek między piciem alkoholu a sprawnością, relaksem, a nawet atrakcyjnością seksualną. Można więc powiedzieć, że w sposób jednoznaczny łamano reguły, jakie zawierają dobrowolne kodeksy etyczne przemysłu alkoholowego i reklamowego stosowane w krajach, w których reklama alkoholi jest dozwolona. Powstaje pytanie, jak nowelizacja ustawy, w której zmieniono przepisy dotyczące odpowiedzialności za łamanie zakazu reklamy alkoholu wpłynęła na sytuację w tej dziedzinie. W ocenie PARPA producenci alkoholu poczuli się zagrożeni i wejście w życie ustawy poskutkowało znacznym ograniczeniem nielegalnej reklamy alkoholu. Dobrze obra- 6 Dane przytoczone za "Biuletynem Informacyjnym" PARPA nr. 25/26/ r.

5 BSE 51 zują to dane pokazujące spadek nakładów jakie branża piwna poniosła na reklamy na zewnętrznych tablicach reklamowych; według firmy MEDIAWATCH 7 w styczniu 1996 r. wyniosły one około 324 tys. USD (w całym roku 1996 r. browary na reklamę zewnętrzną wydały ok 7 mln USD), podczas gdy w styczniu 1997 r., który był pierwszym miesiącem obowiązywania znowelizowanej ustawy, spadły do 50 tys. USD. Po nowelizacji ustawy alkohol nie przestał być reklamowany - okres całkowitego zniknięcia reklam był krótki, już w 1997 r. rozpoczęły się nowe kampanie reklamowe piwa. np. prowadzona na tablicach zewnętrznych i w prasie reklama piwa Browar tzw. Siedem grzechów głównych. Na reklamie tej umieszczono adnotację -piwo bezalkoholowe. Wejście w życie ustawy spowodowało zmianę strategii marketingowych producentów alkoholu, polegającą na zwiększeniu wydatków na takie działania rynkowe jak promocja, sponsoring, public relation, czy umieszczanie znaku firmowego w punktach sprzedaży. Obserwacja działań prowadzonych np. w dziedzinie sponsoringu potwierdza przypuszczenie, iż strategie merketingowe browarów ukierunkowane są na ludzi młodych. Wydaje się, że wśród rozwijanych form działań marketingowych szczególnie ważny będzie właśnie sponsoring 8, który zresztą obok promocji może firmom alkoholowym zapewnić wielu sojuszników zainteresowanych współpracą. 3. Problem przeciwdziałania nielegalnej reklamie alkoholu Przeciwdziałanie nielegalnej reklamie alkoholu powinno obejmować działania informacyjno-edukacyjne oraz stworzenie systemu kontroli przestrzegania zakazu reklamowania. Informowanie o zakazie oraz o tym, co jest reklamą można uznać za swego rodzaju prewencję, szczególnie w odniesieniu do właścicieli sklepów czy punktów gastronomicznych. Zarówno dla straży miejskiej jak i dla właściciela sklepu musi być jasne, że np. umieszczenie logo jakiegoś browaru jest dopuszczalne, natomiast wszelkie hasła reklamowe produktów alkoholowych są niedopuszczalne. Informowanie opinii publicznej o zakazie reklamy alkoholu także może w dłuższej perspektywie przynieść pozytywne skutki. Kontrola przestrzegania zakazu reklamy alkoholu i zbieranie materiałów dowodowych świadczących o naruszeniach prawa w różnych mediach wymaga zaangażowania szeregu instytucji, z których najważniejsze to: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, organy samorządu terytorialnego, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Państwowa Inspekcja Handlowa, Prokuratura. - działania Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Agencja jest instytucją państwową koordynującą i prowadzącą różnorodne działania w dziedzinie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W obecnym kształcie instytucja ta odpowiada między innymi za wypracowanie koncepcji i programu działań, rozdział 7 Dane z zaczerpnięte z artykułu M. Mierzyńskiej, Browary zmieniają strategię, "Bussinessman", kwiecień Por. aneks: Z nadmiaru piwa- juwenalia odwołane, informacja z "Kuriera Porannego" przedrukowany przez "Rzeczpospolitą".

6 52 BSE środków, koordynację i inicjowanie działań, działalność edukacyjną i informację, współpracę międzynarodową. PARPA 9 zajmuje się właściwie wszystkimi działaniami państwa w kwestii alkoholu jednak kontrola przestrzegania zakazu reklamy alkoholu czy zbieranie materiałów dowodowych w tej kwestii to zadania o charakterze zdecydowanie odbiegającym od głównych zadań agencji. Niemniej, PARPA jest obecnie bezpośrednio zaangażowana w zbieranie materiałów dowodowych w sprawach dużych ogólnopolskich kampanii reklamowych oraz występuje w roli konsultanta dla działaczy samorządowych. Z tego względu wydała "Przewodnik do realizacji znowelizowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dla samorządów terytorialnych". Dodajmy, że przedstawiciele agencji współpracowali w procesie legislacyjnym prowadzącym do nowelizacji ustawy, organizują także spotkania z prokuratorami po to by zapoznać ich z problemem zakazu reklamy alkoholu. Agencja zapowiada, także publicznie, że przygotowuje materiał dowodowy do procesów, w których zarzuty zostaną sformułowane wobec; przedstawicieli przemysłu alkoholowego, mediów i firm reklamowych. W założeniu procesy te mają odegrać istotną rolę także w przybliżeniu opinii publicznej problemu nielegalnej reklamy alkoholu. Dokładny termin zgłoszenia przez PARPA doniesień o przestępstwie wraz z materiałem dowodowych do prokuratury nie jest jeszcze znany. - działania samorządów terytorialnych Na mocy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych należy do zadań własnych gmin. PARPA wiąże duże nadzieje także z działalnością samorządów terytorialnych w kwestii egzekwowania zakazu reklamy alkoholu. W wydanym przez siebie przewodniku agencja stwierdza, że wskazane byłoby, aby w każdej z gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych była osoba merytorycznie przygotowana do współdziałania z organami prokuratury w ramach przeciwdziałania reklamie. Jako zadania takiej osoby wymieniono: "- gromadzenie materiałów dotyczących reklamy alkoholu np. wycinków prasowych, fotografii tablic ulicznych (koniecznie wykonywanych w asyście straży miejskiej lub policji), na których umieszczone są reklamy alkoholu, taśm z nagraniem reklam telewizyjnych lub radiowych, zdjęć reklam napojów alkoholowych znajdujących się na stadionach, halach sportowych, i innych obiektach, - dostarczanie zebranych materiałów, w miarę możliwości precyzyjnie opisanych (z podaniem między innymi danych na temat adresu zamieszkania redaktora naczelnego, imion i nazwisk członków zarządów firm reklamowych będących właścicielami tablic itd.), - systematyczne monitorowanie przebiegu postępowań toczących się przed sądami, - występowanie na życzenie prokuratora w charakterze oskarżyciela posiłkowego w sprawach sądowych przeciwko osobom reklamującym napoje alkoholowe, 9 Szereg informacji zamieszczonych w niczniejszym opracowaniu zaczerpniętych zostało z materiałów PARPA, a w szczególności z Biuletynu Informacyjnego nr 25/26/ r.: Alkohol i reklama - wybrane elementy badań, regulacje prawno ustrojowe.

7 BSE 53 - systematyczne, pisemne zwracanie uwagi szefom firm, przedsiębiorstw, redakcji na różne przejawy naruszenia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości (w kontekście zakazu reklamy alkoholu) i konsekwencje tego postępowania. Pisma takie mogą być dodatkowym dowodem w sprawie." Można więc powiedzieć, że oczekiwania formułowane wobec samorządów są znaczne, w odniesieniu do szeregu gmin prawdopodobnie wręcz nierealistyczne. Trudno też oczekiwać, że dostarczone przez gminy materiały dowodowe zsumują się np. na pełny obraz ogólnopolskiej kampanii reklamowej prowadzonej na zewnętrznych tablicach reklamowych. Natomiast niewątpliwe gminy mogą wpływać na działania lokalnych instytucji. Obecnie PARPA ciągle pełni rolę konsultanta, odpowiada na pytania nadsyłane z gmin, ocenia czy zebrany materiał świadczy o złamaniu zakazu reklamowania alkoholu. - działania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Jednym z zadań KRRiTV jest monitoring programów telewizyjnych i radiowych między innymi pod kątem przestrzegania uregulowań dotyczących reklamy. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zobowiązała (rozporządzeniem z 20 maja 1993 r.) nadawców telewizyjnych i radiowych do prowadzenia ewidencji nadawanych reklam, które obejmuje między innymi takie dane jak: nazwa reklamowanego produktu lub usługi, nazwa reklamodawcy, data emisji. Niewątpliwie kontrola przestrzegania reklamy powinna być organizowana, koordynowana, a w pewnej mierze także prowadzona przez biuro KRRiTV. Do chwili obecnej Rada w bardzo ograniczonym zakresie zaangażowała się w tego rodzaju działalność. - działania Państwowej Inspekcji Handlowej Państwowa Inspekcja Handlowa przeprowadza kontrole w punktach sprzedaży detalicznej oraz zakładach gastronomicznych, w ramach których sprawdza między innymi przestrzeganie zasad obrotu alkoholem (np. oznaczenie wyrobów znakami akcyzy, zezwolenia na handel wyrobami spirytusowymi). PIH ma więc możliwość odnotowania nielegalnych reklam alkoholu. - działania Policji i Prokuratury Według prawa prokuratura może działać na podstawie doniesienia o przestępstwie lub działać z urzędu. Do tej pory nie wszczęto żadnych postępowań. Jest więc kwestią otwartą jaką postawę przyjmą prokuratury 10 - w jakim zakresie będą współpracować np. strażą miejską, PARPĄ, czy będą czekać na zawiadomienia o przestępstwie, czy też podejmować działania z urzędu. Fakt, że do tej pory nie prowadzi się postępowań, wyjaśnia po części przyjęta np. przez Prokuraturę Warszawską i służby miejskie zasada by w pierwszym okresie prowadzić np. w stosunku do właścicieli sklepów i punktów gastronomicznych akcję infor- 10 Por. M. Trzebiatowski, Apetyt na reklamę, Rzeczpospolita r. - wypowiedź rzeczniczki Prokuratury Wojewódzkiej w Gdańsku.

8 54 BSE macyjno-edukacyjną. Prokuratura Wojewódzka w Warszawie zorganizowała jednorazowy wykład dla przedstawicieli służb miejskich na temat reklamy, oraz rozesłała logo firm z informacją, że zamieszczenie samego logo nie może być traktowane jak reklama napoju alkoholowego. Niewątpliwie skuteczne przeciwdziałanie nielegalnej reklamie alkoholu wymaga współpracy różnych instytucji oraz środowisk. Pożyteczne byłoby także informowanie opinii publicznej o zakazie i jego przesłankach. II. REKLAMA ALKOHOLU W EUROPIE 1. Rozwiązania przyjęte w Unii Europejskiej W odniesieniu do zagadnień zdrowia publicznego i polityki społecznej w Unii Europejskiej przyjęto zasadę subsydiarnosci czyli pozostawienia szczegółowych uregulowań w gestii krajów członkowskich. Chociaż kraje członkowskie Unii mają swobodę w dziedzinie określania regulacji dotyczących reklamy alkoholu, podlegają jednak pewnym rygorom. Dyrektywa Unii Europejskiej (EC Directive 89/552) dotycząca reklam alkoholu w telewizji określa, że powinny one odpowiadać następującym kryteriom: 1. Nie powinny w sposób specyficzny odnosić się do młodzieży, a w szczególności zawierać obrazów przedstawiających młodzież pijącą napoje alkoholowe, 2. Nie powinny wiązać picia alkoholu z podnoszeniem sprawności fizycznej oraz prowadzeniem pojazdów, 3. Nie powinny tworzyć wrażenia, że picie alkoholu jest atrybutem sukcesu społecznego lub powodzenia seksualnego, 4. Nie powinny głosić, że alkohol ma wartość leczniczą lub jest środkiem pomagającym w rozwiązywaniu problemów osobistych, 5. Nie powinny promować nadużywania alkoholu oraz przedstawiać abstynencję lub umiar w konsumpcji alkoholu w negatywnym świetle, 6. Nie powinny podkreślać, że zawartość alkoholu w danym napoju alkoholowym świadczy o jego jakości. Według Traktu Rzymskiego, kraje członkowskie Unii mogą wprowadzać ograniczenia i zakazy dotyczące reklamy pod następującymi warunkami: - ograniczenia i zakazy reklamy nie są instrumentem hamującym swobodny przepływ towarów, - ograniczenia i zakazy reklamy mają znaczenie dla ochrony konsumentów i zdrowia publicznego. Europejski Trybunał Sprawiedliwości 11 opracował czterostopniowy test ewaluacyjny skali, treści i skutków ograniczeń reklamy. Ograniczenia reklamy są uprawnione, jeśli uży- 11 Trybunał Sprawiedliwości z siedzibą w Luksemburgu orzeka w sprawach związanych z realizacją umów założycielskich Wspólnot, o zgodności z tymi umowami decyzji Komisji Europejskiej i Rady Unii Europejskiej oraz o ich ekonomicznej zasadności. Kompetencje Trybunału obejmują rozstrzyganie sporów między państwami członkowskimi, Wspólnotami i państwami członkowskimi, organami Wspólnot, Wspólnotami i przedsiębiorstwami oraz osobami fizycznymi. Od rozstrzygnięć Trybunału nie ma apelacji i są one pod rygorem przymusu wykonywane na obszarze państwa członkowskich.

9 BSE 55 wanie danego produktu niesie za sobą potencjalne niebezpieczeństwo. Reguły opracowane przez Trybunał wymagają by: - środki służące ograniczeniu reklamy stanowiły część konsekwentnej polityki państwa w danym zakresie, - ograniczenia i zakazy reklamy były stosowane zarówno do produktów krajowych, jak i zagranicznych, - ograniczenia nie hamowały wszystkich metod stosowanych w marketingu. 2. Przykłady uregulowań obowiązujących w poszczególnych krajach Uregulowania dotyczące reklamy alkoholi opierają się na ograniczeniach ustawowych oraz tzw. dobrowolnych kodeksach. W krajach Unii Europejskiej sytuacja jest zróżnicowana. 12 Skrajne rozwiązania funkcjonują, w Szwecji i Norwegii -gdzie reklama alkoholu jest całkowicie zakazana, a w Grecji i Luksemburgu nie obowiązują żadne ograniczenia. W Niemczech, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Hiszpanii, Belgii, Holandii, Austrii funkcjonują regulacje w formie "dobrowolnych kodeksów. Francja We Francji od 1949 r. obowiązywał zakaz reklamy alkoholu w publikacjach przeznaczonych dla dzieci, a od ograniczenia reklamy napojów spirytusowych, z wyjątkiem koniaku, we wszystkich mediach. W 1980 r. Trybunał Sprawiedliwości potępił ustawę jako dyskryminującą produkty importowane. W latach osiemdziesiątych Francja zliberalizowała swoją politykę. Zakaz reklamy w telewizji obowiązywał jeszcze do 1985 r, kiedy to zezwolono na reklamowanie w niej napojów alkoholowych zawierających mniej niż 9% alkoholu. W założeniu miało to zwiększyć napływ środków finansowych do nowopowstałych stacji telewizyjnych. W rezultacie wydatki na reklamę alkoholu wzrosły trzykrotnie. Rozpoczęła się publiczna debata na temat reklamy alkoholu, która zaowocowała stopniowym zaostrzeniem polityki w tym zakresie: - w 1987 r. uchwalono tzw. ustawę Barzana zakazującą reklamy alkoholu w telewizji i ograniczającą sponsoring prowadzony przez przemysł alkoholowy. Reklamy dozwolone w innych mediach poddano rygorom analogicznym do tych, jakie występują w szeregu dobrowolnych kodeksów: m.in postawiono wymóg, by reklamy zawierały hasło propagujące umiar w spożyciu alkoholu. Ustawa nie doprowadziła jednak ograniczenia zmniejszenia reklamy alkoholu - wydatki rosły, a środki przeznaczane na reklamę zostały przesunięte z reklamy telewizyjnej na reklamę zewnętrzną i reklamę w mediach drukowanych. - w 1991 r. wprowadzono bardziej rozbudowaną i szczegółową tzw. ustawę Evina, która sprawiła, że Francja, do czasu wstąpienia do Unii nowych członków -państw, w których obowiązuje całkowity zakaz reklamy alkoholu (Szwecji i Norwegii), stała się krajem o najbardziej restrykcyjnym ustawodawstwie dotyczącym reklamy alkoholu w całej Unii Europejskiej. Zakazano reklamy skierowanej do młodzieży, wszelkiej reklamy w telewizji i w kinach, a także sponsoringu przez przemysł alkoholowy francuskiego sportu. Dopuszczono jedynie 12 Por. aneks tab. Kontrola reklamy napojów alkoholowych w krajach Regionu Europejskiego.

10 56 BSE reklamę produktu: mogła ona prezentować informacje na temat zawartości alkoholu w danym produkcie, na temat jego pochodzenia i składu, metod produkcji, sposobów konsumpcji oraz dostępności. Zakazano ponadto używania znaków i symboli odnoszących się do napojów alkoholowych przy okazji reklamy innych produktów i usług. We Francji wieloletnia debata publiczna spowodowała zaostrzenie stosowanych tam prawnych ograniczeń związanych z reklamą alkoholu. Wielka Brytania W Wielkiej Brytanii obowiązuje system dobrowolnych ograniczeń oparty na kodeksach dotyczących różnych rodzajów mediów: - zasady obowiązujące w radiu i telewizji zostały określone przez Independent Television Authority, organizację, która powstała w latach pięćdziesiątych (m.in. na mocy porozumienia między producentami alkoholi oraz kompaniami telewizyjnymi w telewizji brytyjskiej nie występują reklamy napojów alkoholowych), - zasady obowiązujące w telewizji kablowej i sieci dystrybucji video ustalono w odrębnym kodeksie ustanowionym w latach osiemdziesiątych. Super Channal, oglądany w Wielkiej Brytanii za pośrednictwem telewizji kablowej, ograniczył reklamę napojów spirytusowych w swoich programach, z uwagi na wymogi stawiane przez kodeks obowiązujący brytyjskie stacje telewizji kablowej, - zasady obowiązujące reklamę prowadzoną poza mediami elektoronicznymi określone są w powstałym w latach siedemdziesiątych Code of Advertisement Practise. Kodeksy dotyczące różnych rodzajów mediów różnią się nie tyle zawartością, co ustalonymi w nich metodami egzekwowania przepisów (co jak się łatwo domyślić najtrudniejsze jest w sieci dystrybucji video). W końcu lat osiemdziesiątych nasiliły się głosy na rzecz stworzenia bardziej efektywnego systemu kontroli regulacji reklamy alkoholu. Przeciwko takiej opcji wystąpiły zarówno media, jak i przemysł alkoholowy organizując liczne kampanie. W 1988 r. kodeksy jednak zmodyfikowano, głównie w celu bardziej precyzyjnego i jasnego sformułowania zasad obowiązujących w reklamie alkoholu. Chodziło o to, by do minimum ograniczyć możliwość różnorodnego interpretowania zapisów kodeksu. Finlandia W Finlandii pierwsze ograniczenia dotyczące treści reklam zostały wprowadzone w 1934 r. wraz ze zniesieniem prohibicji. Potem następowało stopniowe zaostrzenie przepisów, aż do roku 1977 kiedy Parlament niemal całkowicie zakazał reklamy napojów alkoholowych zawierających więcej niż 2,8% alkoholu. Zakaz dotyczył również sponsoringu prowadzonego przez firmy produkujące napoje alkoholowe. Reklamę alkoholu dopuszczono jedynie w czasopismach gastronomicznych, jednak nawet w tym przypadku precyzyjnie określono usytuowanie reklamy, jej rozmiary, treść, elementy wizualne, a także zawartość zamieszczonego tekstu (informacja o ilości alkoholu w danym napoju alkoholowym, jego składniki, rodzaj, pochodzenie i zastosowanie). Przygotowania Finlandii do wejścia w skład Unii Europejskiej pociągnęły za sobą liberalizację przepisów dotyczących kontroli reklamy alkoholi. Nowe regulacje prawne weszły w

11 BSE 57 życie 1 stycznia 1995 r. III. ARGUMENTY PODNOSZONE W DYSKUSJACH NA TEMAT REKLAMY ALKOHOLU Jak już wspomniano, kilkakrotnie podejmowane były w Polsce próby liberalizowania zakazu reklamy napojów alkoholowych. Przywoływano różne argumenty, niektóre z nich można uznać za zaskakujące 13. Wydaje się, że w zakończeniu tego opracowania warto odnieść się do trzech z nich: - o braku naukowych dowodów wpływu reklamy alkoholu na jego spożycie, - określania roli reklamy alkoholu, jedynie jako czynnika konkurencji między poszczególnymi markami napoju alkoholowego, - przedstawiania zakazu reklamy jako naruszenia wolności słowa i wolności gospodarczej. Przyjęto formułę, w której każdy z argumentów przeciwników wprowadzania restrykcji opatrzony jest "odpowiedzią" rzeczników ograniczeń. Przedstawiciele przemysłu alkoholowego akcentują brak danych, które by jednoznacznie pokazywały korelację między występowaniem i intensywnością reklamy, a ogólnym poziomem spożycia alkoholu i ogólnym zakresem problemów alkoholowych w społeczeństwie. Rzecznicy ograniczeń reklamy rozpatrując rolę reklamy na tzw "dojrzałych rynkach" widzą ją w podtrzymywaniu stabilności tych rynków. Z tego punktu widzenia za główną funkcją spełnianą przez reklamę byłoby zapewnienie procesu zastępowania starych konsumentów nowymi oraz zapobieganie ograniczeniom konsumpcji, które mogłyby następować np. w związku ze zmianami postaw, zmianami kulturowymi, czy w wyniku działań promujących zdrowy styl życia. Zanim przedstawimy wybrane - przytaczane przez zwolenników zakazów -wyniki badań nad efektami reklamy alkoholu warto poczynić ogólną uwagę na temat badań w tej dziedzinie. Otóż, naukowcy badający tą materię wskazują na jej skomplikowanie i wiele trudności metodologicznych oraz obszary i zagadnienia niezbadane w wystarczającym stopniu. Dla przykładu 14 wskazuje się, że w celu lepszego zrozumienia tego jak działają reklamy alkoholu badania powinny w o wiele szerszym zakresie uwzględniać kulturowy kontekst i skutek ich działania' Interesujące są wyniki badań nad efektywnością zakazów reklamy prowadzone w latach , w siedmiu krajach OECD, które stosowały różną politykę w zakresie reklamy. Okazało się, że chociaż w omawianym okresie we wszystkich badanych krajach wzrosło spożycie alkoholu, jednak wzrost ten był najniższy w państwach stosujących najbardziej restrykcyjną politykę wobec reklamy alkoholu. W krajach tych zanotowano także wyraźny spadek wskaźnika wypadków samochodowych. 13 Por. aneks: R. Stasiak, M. Majewski, Pół litra promocji, "Rzeczpospolita" r. 14 Por. "Studies of the Effects of Alcohol Advertising: Two Underexplored Aspects" w "The effects of the Mass Media on the Use nad Abuse of Alcohol" National Institute on Alkohol Abuse and Alcoholism, Research Monograph - 28

12 58 BSE Można podważać sens analizowania wpływu alkoholowej reklamy głównie na poziom ogólnej konsumpcji, gdyż takie podejście maskuje wpływ jaki reklama może mieć na poszczególne grupy. Niewątpliwie w społeczeństwie są grupy zdecydowanie bardziej niż inne narażone na negatywne skutki działania reklamy: dzieci i młodzież, ludzie nadużywający alkoholu. Badania eksperymentalne jednoznacznie potwierdzają, że wśród osób nadużywających alkoholu podatność na bodźce środowiskowe, w tym reklamę alkoholu, jest większa niż wśród niepijących. Wielu naukowców stwierdza, że znacznie istotniejszy jest długoterminowy wpływ oddziaływania reklamy niż jej wpływ bezpośredni. Badania takiego długoterminowego oddziaływania nastręczają trudności metodologiczne i dlatego jest ich niewiele. Dobrym ich przykładem jest badanie przeprowadzone w Nowej Zelandii. Przedmiotem prac był związek pomiędzy zapamiętywaniem reklam alkoholu, prezentowanych w mediach, przez młodzież w wieku 13 i 15 lat, a poziomem spożycia przez tę samą młodzież alkoholu w wieku 18 lat. Wśród mężczyzn stwierdzono związek między przypominaniem sobie reklam alkoholu a późniejszymi rozmiarami konsumpcji piwa - ci, którzy w wieku 15 lat pamiętali więcej reklam, wypijali więcej piwa w wieku lat 18-tu. Zależności tej nie stwierdzono w w przypadku wina i napojów spirytusowych. Niestety, nie dysponujemy wynikami badań opisującymi skutek polskich kampanii reklamowych. Trudno jednak wyjaśniać - przedstawione poniżej - wyniki badań ośrodka badania opinii społecznych Pentor bez odnotowania faktu, że w Polsce prowadzono duże, często skierowane do ludzi młodych kampanie reklamowo promocyjne piwa. W przeprowadzonych w 1996 r. badaniach stwierdzono: - osoby do 19 roku życia stanowią 64% klientów pubów, w których sprzedaje się głównie piwo, - w ciągu ostatniego roku piwo zaczęło pić ok. 5% nowych konsumentów -głównie nastolatków (co oznacza kilkaset tysięcy młodych konsumentów na rynku), - do picia piwa przyznaje się około 60% młodzieży w wieku lat, a wielu z nich upija się właśnie piwem. Badania wskazują na dramatyczne obniżenie się wieku inicjacji alkoholowej wśród polskiej młodzieży -jeszcze kilka lat temu mieścił się on w przedziale lat obecnie dotyczy dzieci w wieku 9-12 lat. Tymczasem badania pokazują, że podatność na reklamę piwa jest tym silniejsza im niższy jest wiek, w którym młodzi ludzie zaczynają pić wraz z rówieśnikami. Precyzyjne określenie tego, jak reklama wpływa na spożycie i zachowania związane z piciem wymagałoby szczegółowych badań uwzględniających także cały kontekst kulturowy, ekonomiczny i społeczny. Dotychczasowe badania wskazują, że choć reklama nie jest główną determinantą, to stanowi jeden z czynników przyczyniających do wzrostu spożycia alkoholu. Przemysł alkoholowy utrzymuje, że rola reklamy alkoholu polega na informowaniu konsumentów oraz przedstawianiu im atrybutów poszczególnych marek. W takim ujęciu reklama jest "środkiem do promocji marki, a nie danej kategorii produktów", jest środkiem konkurencji między producentami i działa na korzyść konsumenta gdyż pomaga mu dokonywać świadomych wyborów. Producenci alkoholu akcentują, że "reklama kierowana jest wy-

13 BSE 59 łącznie do osób, które już zdecydowały się na korzystanie z alkoholu". Rzecznicy ograniczeń reklamy wskazują, że do celów reklamy niewątpliwie, obok ochraniania i zwiększania udziału w rynku danej marki, należą także: pozyskiwanie nowych użytkowników produktu i zwiększanie częstotliwości korzystania z produktu jego dotychczasowych użytkowników. W tym względzie reklama alkoholu nie jest specyficzna w stosunku do reklamy innych produktów. Tezy o dużym zasobie informacji nie da się utrzymać zwłaszcza w świetle rozpowszechnianych obecnie w Polsce reklam, w których zamieszczona jest "informacja", że produkt jest piwem bezalkoholowym natomiast nie ma informacji, że tego rodzaju produkt danej firmy nie występuje na rynku. Jedną z zasadniczych cech reklamy alkoholi jest właśnie to, że nie zawierają one rzeczywistej informacji o produkcie, natomiast używa się w nich raczej wyobrażeń wiążących produkt i jego konsumpcję z pożądanymi przez ludzi cechami i atrybutami społecznego i finansowego sukcesu. Te wyobrażenia mają dużą siłę perswazyjną. Warto także zaznaczyć, że - podstawowe elementy psychologiczne oddziaływanie reklamy to: zwracanie uwagi, wywoływanie zainteresowania, wzbudzenie chęci posiadania danego towaru, odwołanie się do motywacji odbiorców, w różnych postaciach, do już istniejących motywacji lub tworzenia nowych, gdy odbiorcy czy potencjalni klienci ich nie mają, pobudzenie do działania odbiorców, zachęcanie do określonych zachowań, z których wynika potrzeba stosowania jakichś towarów albo korzystania z usług. Niekiedy przemysł alkoholowy ograniczenia i zakaz reklamy alkoholu przedstawia jako wprowadzenie cenzury, ograniczenia wolności słowa oraz ograniczenie wolności handlowej. Rzecznicy ograniczeń reklamy podkreślają, że idea i zasada wolności słowa i wypowiedzi indywidualnych obywateli czy też ich organizacji i stowarzyszeń nie może być utożsamiana z "prawem" komercyjnych organizacji do używania niekiedy bardzo wyrafinowanych technik psychologicznych i socjotechnicznych do promocji potencjalnie szkodliwych produktów. W odniesieniu do zarzutu ograniczania wolności handlowej trzeba wskazać, że alkohol jako produkt potencjalnie szkodliwy, nie jest takim samym towarem jak inne 15. Nie można więc stosować wobec niego zwykłych reguł konkurencji, aktywizować jego podaży i stymulować popytu. Interesujące wydaje się także podjęcie tematu zaspokajania prawa obywateli do informacji w kontekście zależności mediów od dochodów z reklam. Dobrym przykładem "nieścisłości" informacji na temat reklamy alkoholu może być notatka prasowa 16 nt. nowej kampanii reklamowej piwa. Z artykułu dowiadujemy się, kto jest autorem i głównym adresatem kampanii, jaka jest jej koncepcja i zasięg, brak natomiast informacji, że dość szczegółowo opisywana kampania jest nielegalna. Nie wspomina się także, że zastosowano wybieg polegający na zamieszczaniu fikcyjnej adnotacji nt. reklamowego produktu: "piwo bezalkoholowe". 15 Por. B. Jaworska-Dębska, Spór wokół modelu polskiej regulacji alkoholowej, Łódź 1995 r. 16 Por. aneks, Akcja "Browar", "Gazeta Wyborcza", ("Gazeta Stołeczna") z 13 maja 1997 r.

14 60 BSE PODSUMOWANIE - Niewątpliwie zakazy i ograniczenia w dziedzinie reklamy alkoholu muszą być elementem całościowej reglamentacyjnej polityki państwa wobec alkoholu. Pisząc obrazowo: jeśli alkohol byłby dostępny w każdym sklepie spożywczym, a rząd stwa - to i ograniczenia reklamy mogą być uznane za bezzasadne. O prowadzeniu konsekwentej polityki w dziedzinie alkoholu trudno też mówić jeśli zakazy nie będą egzekwowane. Skuteczne przeciwdziałanie naruszeniom zakazu reklamy alkoholu jest w Polsce trudne z wielu względów, należą do nich między innymi: niejasne przepisy prawne, brak przygotowania instytucji mających działać w tym zakresie, siła finansowa lobby alkoholowego oraz interesy i postawy większości mediów. Z punktu widzenia parlamentu szczególnie istotne będzie analizowanie - jak funkcjonują nowe przepisy prawne dotyczące odpowiedzialności za nielegalną reklamę alkoholu. - W najbliższym czasie powinna ukształtować się bardziej skuteczna praktyka kontroli i egzekwowania przestrzegania zakazu reklamy alkoholu. Niewątpliwie działania muszą być podejmowane na różnych szczeblach od gminnego po "centralny". Trudno sobie jednak wyobrazić, by na dłuższą metę "gminne kampanie przeciw reklamie alkoholu" mogły być skuteczne, jeśli w mediach ogólnopolskich duże kampanie reklamowe alkoholu będą prowadzone bezkarnie. - Skuteczność prawa zależy także od czynników pozaprawnych. Niewątpliwe lepiej funkcjonują prawne zakazy, których łamanie spotyka się z sankcjami natury społecznej. W wielu krajach presja opinii publicznej wpływała na sposób działania przemysłu reklamowego. W Polsce reklamy komentowane są jako nudne lub śmieszne, ale raczej nie jako jawnie niemoralne. W sondażach większość Polaków opowiada się za zakazem reklamy alkoholu, ale daleko nam jeszcze do debaty na ten temat. Wiele osób nie jest świadome, że sielski obrazek przedstawiający grupę młodych ludzi radosnych pijących piwo nad jeziorem to reklama, która byłaby nie do przyjęcia nawet w krajach, w których reklamowanie piwa jest prawnie dozwolone.

15 BSE 61 ANEKS do opracowania J. Osieckiej: Reklama alkoholu w Polsce WYBRANE DEFINICJE REKLAMY: reklama - "wszelkiego rodzaju formy bezosobowej prezentacji i promocji komercyjnych idei, towarów lub usług, za które płaci wyraźnie określona strona zamawiająca" (definicja ustalona w 1948 r. przez American Marketing Association); reklama - "bezosobowe komunikowanie i przekazywanie informacji, zwykle płatne i na ogół o perswazyjnym charakterze, o produktach (dobrach i usługach) albo o ideach; dokonywane przez określonych zleceniodawców poprzez różne środki przekazu (media)" (definicja ze słowniczka książki Conterporary Advertising, Homewood 1992); reklama - "rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, wartości, miejscach i możliwościach nabycia, chwalenie kogoś, zalecanie czegoś przez prasę, radio, telewizję, środki; środki (np. plakaty, napisy, ogłoszenia itp.) służące temu celowi." (Słownik Języka Polskiego, PWN 1981, pod redakcją M. Szymczaka); reklama - "jest to drukowane, rękopiśmienne, ustne lub graficzne powiadomienie o osobie, towarze, usługach lub ruchu społecznym, jawnie pochodzące od zamawiającego reklamę, opłacone przez niego w celu zwiększenia zbytu, rozszerzenia klienteli, otrzymania głosów lub publicznej akceptacji" (definicja, która w 1964 r. uzyskała pierwszą nagrodę amerykańskiego czasopisma poświęconego reklamie "Advertising Age"); reklama - "zespół środków stosowanych przez jednostkę gospodarczą reprezentującą podaż określonych towarów lub usług, by za ich pomocą wywołać u potencjalnych nabywców zainteresowanie i wzbudzić w nich chęć zakupienia tych towarów lub usług" (Encyklopedia Powszechna PWN 1985, wyd. II).

16 62 BSE Kontrola reklamy napojów alkoholowych w krajach Regionu Europejskiego Źródło: PARPA Kraje napoje spirytus. wino stołowe piwo TV R G T TV R G T TV R G T Austria vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Azerbejdżan n n n n n n n n n n n n Belgia vc vc vc vc n n n n vc vc vc vc Białoruś Bułgaria z z z n z z z z n z Z z Chorwacja z z z z z z z z z z z z Czechy vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Dania z z vc vc z z vc vc z z vc vc Estonia z z n n z z z z z z n n Finlandia z z z z o Francja z z z Grecja n n n n n n n n n n n n Gruzja vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Hiszpania 0 n n n n n n n n n n n Holandia vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Irlandia vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Islandia z z z z z z z z z z z z Izrael n n n n n n n n n n n n Litwa z z z z z z z z n n n n Luksemburg n n n n n n n n n n n n Łotwa (bez n n n n n n n n n n n n Rygi) Malta n n n n n n n n n n n n Mołdawia n n n n n n n n n n n n Niemcy vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Norwegia z z z z z z z z z z z z Polska z z z z z z z z z z z z Portugalia 0 0 n z 0 0 n vc 0 0 n z Rosja z z z z z z z z z z z z Rumunia n 0 0 n n 0 0 n n Słowacja vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Słowenia Szwajcaria z z 0 0 z z n 0 z z n 0 Szwecja z z z z z z z z z z z z Macedonia n n n n Turcja z z z 0 z z z vc vc Turkmenistan n n n n n n n n n n n n Ukraina z z z z z z z z z z z z Wlk. Brytania vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc vc Włochy 0 n n n 0 n n n 0 n n n z - całkowity zakaz reklamy, o - częściowe ograniczenia reklamy np. godziny emisji vc - dobrowolny kodeks etyczny określający samoograniczenia -voluntary code n - brak jakichkolwiek ograniczeń w reklamie (TV = telewizja, R = radio, G = gazety i magazyny, T = tablice uliczne)

UCHWAŁA NR IV/21/15 RADY MIEJSKIEJ W SULĘCINIE. z dnia 29 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/21/15 RADY MIEJSKIEJ W SULĘCINIE. z dnia 29 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/21/15 RADY MIEJSKIEJ W SULĘCINIE z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok Na podstawie art. 4 1 ust.

Bardziej szczegółowo

2012 (Legalis) 1 Szerzej: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod red. Prof. dr hab. B. Banaszaka, Warszawa

2012 (Legalis) 1 Szerzej: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod red. Prof. dr hab. B. Banaszaka, Warszawa Odpowiedź na apel o publiczne wyjaśnienie wątpliwości, jakie wiążą się z niektórymi zapisami zawartymi w uchwalonej przez Sejm 6 grudnia br. ustawie wprowadzającej istotne zmiany w funkcjonowaniu otwartych

Bardziej szczegółowo

KODEKS DOBRYCH PRAKTYK MARKETINGOWYCH ZWIĄZKU PRACODAWCÓW POLSKI PRZEMYSŁ SPIRYTUSOWY

KODEKS DOBRYCH PRAKTYK MARKETINGOWYCH ZWIĄZKU PRACODAWCÓW POLSKI PRZEMYSŁ SPIRYTUSOWY KODEKS DOBRYCH PRAKTYK MARKETINGOWYCH ZWIĄZKU PRACODAWCÓW POLSKI PRZEMYSŁ SPIRYTUSOWY Wersja z dnia 8.02.2011 r. Zatwierdzona na Ogólnym Zgromadzeniu ZP PPS w dniu 29.03.2011 r. Wytyczne przedstawione

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA - wnioski z badania ankietowego Prowadzenie współpracy międzynarodowej (w %) nie tak 28% 72% Posiadanie opracowanego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Załącznik do Uchwały Nr 172 Rady Miejskiej w Tuszynie z dnia 17 marca 2009r. I. Wstęp. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Gminny program profilaktyki i rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 0007.100.2016 Rady Gminy Przykona z dnia 12 lutego 2016r GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 ROK Podstawą

Bardziej szczegółowo

Samoregulacja w reklamie

Samoregulacja w reklamie KIEDY PRAKTYKI HANDLOWE SĄ UCZCIWE? KONSUMENT WOBEC WYZWAŃ RYNKU Samoregulacja w reklamie Juliusz Braun Dyrektor generalny Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy Idea samoregulacji system dobrowolnego przestrzegania

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW Polska Czechy Wlk. Brytania Austria Islandia Hiszpania Portugalia Lichtenstein Grecja Szwajcaria Niemcy Dania Francja Włochy Norwegia Belgia Malta Holandia Irlandia Finlandia

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zdrowiu publicznym. (druk nr 1057)

Opinia do ustawy o zdrowiu publicznym. (druk nr 1057) Warszawa, 22 września 2015 r. Opinia do ustawy o zdrowiu publicznym (druk nr 1057) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa zmierza do utworzenia mechanizmów pozwalających na osiągnięcie poprawy sytuacji zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Kompleksowe kompendium wiedzy Fakty i argumenty regulacje prawne dane liczbowe kontekst kulturowy

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY GNIEZNO

UCHWAŁA NR... RADY GMINY GNIEZNO Projekt z dnia 16 grudnia 2014 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY GMINY GNIEZNO z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki, Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uchwała Nr XXXIII/253/2013 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 28 października 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Gminy Otmuchów na rok

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Postanowienia ogólne

Rozdział 1. Postanowienia ogólne ZAŁĄCZNIK do Uchwały Nr VII/43/2015 Rady Miejskiej w Łochowie z dnia 25.03.2015 w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i RozwiązywaniaProblemów Alkoholowych na rok 2015." Gminny Program Profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XI/99/2015 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 29 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XI/99/2015 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 29 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XI/99/2015 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Gminy Otmuchów na rok 2016 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI.63.2015 RADY GMINY KOMPRACHCICE

UCHWAŁA NR XI.63.2015 RADY GMINY KOMPRACHCICE UCHWAŁA NR XI.63.2015 RADY GMINY KOMPRACHCICE z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE LYSKI NA 2009r.

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE LYSKI NA 2009r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE LYSKI NA 2009r. 1. WSTĘP Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych realizowany w Gminie Lyski jest integralną

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku

U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku U C H W A Ł A nr XLI/239/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 26 lutego 2014 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii na rok 2014

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK Załącznik do uchwały Nr XL/401/06 Rady Miejskiej Wodzisławia Śl. z dnia 27 stycznia 2006 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

Bardziej szczegółowo

Instrumenty polityki państwa wobec alkoholu stosowane w krajach rozwiniętych

Instrumenty polityki państwa wobec alkoholu stosowane w krajach rozwiniętych BSE 9 Ewa Karpowicz Informacja BSE nr 496 Instrumenty polityki państwa wobec alkoholu stosowane w krajach rozwiniętych Zdecydowana większość państw europejskich planuje i prowadzi określoną politykę związaną

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych. Art. 1.

USTAWA. z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych. Art. 1. Projekt z dnia 10 kwietnia 2009 r. USTAWA z dnia 2009 r. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych Art. 1. W ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1027 oraz

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku

Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w

Bardziej szczegółowo

Zadania Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015

Zadania Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2015 Załącznik nr 1 do uchwały 17/III/2014 Rady Gminy Lesznowola z dnia 19 grudnia 2014r. Zadania Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok

Bardziej szczegółowo

r~ -r;.e2e~/. Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi

r~ -r;.e2e~/. Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi Główny Inspektor Farmaceutyczny Zofia U/z Warszawa, dni ma 06. OJ. ZO/Z v. GIF-P-L-076/ IJll/KP/12 Pani Elżbieta Piotrowska- Rutkowska Prezes, Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi ~ ~- Q,~ r~ -r;.e2e~/.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Załącznik do uchwały Nr XII/ /11 Rady Gminy Siedliszcze z dnia grudnia 2011 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 października

Bardziej szczegółowo

ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm.

ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm. ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1356, z późn. zm.); ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY @ www.stat.gov.pl W jakim stopniu jesteśmy wyposażeni w komputery, i urządzenia przenośne? Do jakich celów wykorzystujemy? Rozwój telekomunikacji i informatyki w ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

I. Problemy alkoholowe występujące na terenie gminy: GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2011

I. Problemy alkoholowe występujące na terenie gminy: GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2011 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr IV/12/2011 Rady Gminy Przywidz Z dnia 19 stycznia 2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2011 Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień bez Tytoniu

Światowy Dzień bez Tytoniu Światowy Dzień bez Tytoniu 31 maj 2013 Historia: Światowy Dzień bez Tytoniu został ustanowiony na konferencji Światowej Organizacji Zdrowia w 1988 roku w Madrycie Początkowo miał być obchodzony 7 kwietnia,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 932 UCHWAŁA NR 17/III/2014 RADY GMINY LESZNOWOLA. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 932 UCHWAŁA NR 17/III/2014 RADY GMINY LESZNOWOLA. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 3 lutego 2015 r. Poz. 932 UCHWAŁA NR 17/III/2014 RADY GMINY LESZNOWOLA z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013 Załącznik do Uchwały Nr XXXII/218/2013 Rady Gminy Lipno z dnia 18 lutego 2013 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013 Styczeń 2013 r. I. WSTĘP. Rada Gminy Lipno

Bardziej szczegółowo

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie,

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie, POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 3 grudnia 2014 r.(*) Dyrektywa 92/83/EWG Harmonizacja struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych Artykuł 27 ust. 1 lit. f) Zwolnienie od

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.); Załącznik do uchwały Nr XII/56/2011 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28.11.2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawę prawną opracowania programu stanowi:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI. z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok

UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI. z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok Projekt UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS 36 WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS Opracowuje strategię rozwoju powiatu i koordynuje działania związane z jej realizacją, zajmuje się problematyką związaną z promowaniem powiatu

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIX/72/2005 Rady Gminy Łyski z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie: Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych "

Uchwała Nr XLIX/72/2005 Rady Gminy Łyski z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie: Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych RADA GMINY ŁYSKI ul Dworcowa la 44-295 ŁYSKI Uchwała Nr XLIX/72/2005 Rady Gminy Łyski z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie: Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych " Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWA ŁA NR III/17/2006 RADY GMINY KRZYKOSY z dnia 11 grudnia 2006 roku

UCHWA ŁA NR III/17/2006 RADY GMINY KRZYKOSY z dnia 11 grudnia 2006 roku UCHWA ŁA NR III/17/2006 RADY GMINY KRZYKOSY z dnia 11 grudnia 2006 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2007 rok. Na podstawie art. 4 1 ust.2

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok.

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Uchwała Nr 425/XLVII/2005 Rady Miejskiej w Ostrołęce z dnia 8 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Na podstawie art.4¹ ust. 2

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015. Na podstawie: art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2010

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2010 Załącznik do Uchwały Nr XXVIII/134/10 Rady Miejskiej w Bisztynku z dnia 25 lutego 2010r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2010 Zgodnie z art. 1 Ustawy o wychowaniu

Bardziej szczegółowo

REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH

REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH dr Piotr Rodziewicz adwokat REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH I. ZAKRES DOPUSZCZLANEJ INFORMACJI O ZAKŁADACH LECZNICZYCH DLA ZWIERZĄT Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o zakładach

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH. DLA GMINY TUREK na rok 2014.

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH. DLA GMINY TUREK na rok 2014. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLVI/252/14 Rady Gminy Turek z dnia 13 marca 2014 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY TUREK na rok 2014. I. STAN SZKÓD I ZAGROŻENIA

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych WŁAŚCIWOŚĆ JEDNOSTEK ZUS W ZAKRESIE USTALANIA I WYPŁATY POLSKICH EMERYTUR I RENT Z TYTUŁU PRACY W POLSCE I ZA GRANICĄ i Do kogo skierowana jest ulotka? Ulotka określa zasady

Bardziej szczegółowo

Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania. Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008

Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania. Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008 Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Cedynia na rok 2008 Projekt 3 w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Badanie Nielsen Audience Measurement

Badanie Nielsen Audience Measurement Podstawowe informacje Badanie prowadzone jest od 1996 roku, Realizowane przez firmę AGB Nielsen Media Research sp. z o.o., Najważniejsi klienci: stacje telewizyjne, domy mediowe, reklamodawcy, wydawcy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 30 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA. z dnia 30 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VI/39/15 RADY GMINY BIAŁOWIEŻA z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia "Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 r." Na

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR II/13/2014 RADY GMINY KRASNOPOL. z dnia 22 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR II/13/2014 RADY GMINY KRASNOPOL. z dnia 22 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR II/13/2014 RADY GMINY KRASNOPOL z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Gminy Krasnopol na 2015rok. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/24/15 RADY GMINY RZECZENICA z dnia 29 stycznia 2015 roku

UCHWAŁA NR V/24/15 RADY GMINY RZECZENICA z dnia 29 stycznia 2015 roku UCHWAŁA NR V/24/15 RADY GMINY RZECZENICA z dnia 29 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015" Na podstawie art. 4 1 ust.

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

DECYZJA NR 13/2015. postanawia

DECYZJA NR 13/2015. postanawia PRZEWODNICZĄCY Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji KRRiT-067/2015-decyzja nr 13/2015 Warszawa, 29 września 2015 r. TELEWIZJA POLSKA S.A. ul. J.P. Woronicza 17 00-999 Warszawa DECYZJA NR 13/2015 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Data odniesienia. Wpisany przez Andrzej Okrasiński

Data odniesienia. Wpisany przez Andrzej Okrasiński Polskie instytucje podatkowe nie są zobowiązane do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych operacji polegającej na podniesieniu kapitału zakładowego. Dotyczy to tzw. metody aportowej. Polskie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 13

Spis treści. Wprowadzenie... 13 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Cywilnoprawny charakter reklamy... 19 1. Reklama jako oświadczenie woli... 19 1.1. Pojęcie zakres oświadczenia woli... 19 1.2. Adresat i złożenie oświadczenia woli a adresat

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVI/162/12 RADY GMINY ŚWIDNIA. z dnia 28 grudnia 2012r.

UCHWAŁA NR XXVI/162/12 RADY GMINY ŚWIDNIA. z dnia 28 grudnia 2012r. UCHWAŁA NR XXVI/162/12 RADY GMINY ŚWIDNIA z dnia 28 grudnia 2012r. w sprawie przyjęcia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na rok 2013. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA NA ROK 2014

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA NA ROK 2014 GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA NA ROK 2014 Kościerzyna 2013 GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH Na rok 2014 I. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII ZAŁĄCZNIK NR 2 DO UCHWAŁY NR III/13/14 RADY MIEJSKIEJ W LEŚNICY z dnia 30 grudnia 2014 roku Urząd Miejski w Leśnicy GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII 2015 rok SPIS TREŚCI: STRONA I. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Promocja w marketingu mix

Promocja w marketingu mix Promocja w marketingu mix Promocja Promocja- jest procesem komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem i obejmuje zespół środków, za pomocą których przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje charakteryzujące

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok Załącznik do uchwały Nr X/64/15 Rady Gminy Wilczęta z dnia 27 listopada 2015 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok Podstawą

Bardziej szczegółowo

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla Ciebie. Dobre dla firmy Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy Partnerstwo dla prewencji www.healthy-workplaces.eu ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA WNIOSKÓW

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY NOWOSOLNA. z dnia... 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015

UCHWAŁA NR... RADY GMINY NOWOSOLNA. z dnia... 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015 UCHWAŁA NR... RADY GMINY NOWOSOLNA z dnia... 2014 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015 Na podstawie art.18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr.

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr. AMBASADY i KONSULATY AUSTRIA Ambasada Republiki Austrii Warszawa, ul. Gagarina 34 telefon: 22 841 00 81-84 fax: 22 841 00 85 e-mail: warschau-ob@bmeia.gv.at Internet: www.ambasadaaustrii.pl BELGIA Ambasada

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/631/12 PREZYDENTA MIASTA KATOWICE. z dnia 31 października 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVIII/631/12 PREZYDENTA MIASTA KATOWICE. z dnia 31 października 2012 r. UCHWAŁA NR XXVIII/631/12 PREZYDENTA MIASTA KATOWICE z dnia 31 października 2012 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2013r. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH V.7200.48.2014.ST Warszawa, dnia 30 kwietnia 2015 r. Pan Maciej H. Grabowski Minister Środowiska Szanowny Panie Ministrze W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU I NARKOTYKÓW W GMINIE FIRLEJ NA ROK 2014

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU I NARKOTYKÓW W GMINIE FIRLEJ NA ROK 2014 1 Załącznik do Uchwały Nr XXX/147 /13 Rady Gminy Firlej z dnia 10 grudnia 2013r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU I NARKOTYKÓW W GMINIE FIRLEJ NA ROK 2014 Firlej

Bardziej szczegółowo

załącznik do uchwały Nr XXIII/160/2012 Rady Gminy Wisznice z dnia 28 grudnia 2012r.

załącznik do uchwały Nr XXIII/160/2012 Rady Gminy Wisznice z dnia 28 grudnia 2012r. załącznik do uchwały Nr XXIII/160/2012 Rady Gminy Wisznice z dnia 28 grudnia 2012r. Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH GMINY RADOMSKO NA ROK 2011

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH GMINY RADOMSKO NA ROK 2011 PROJEKT Załącznik do Uchwały NR /../. Rady Gminy Radomsko z dnia. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH GMINY RADOMSKO NA ROK 2011 Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok Załącznik do uchwały Nr II/8/2014 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 19 grudnia 2014 roku Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski

Bardziej szczegółowo

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Lucjan Pawłowski Politechnika Lubelska, Wydział Inżynierii Środowiska, ul. Nadbystrzycka 40B, 20-618

Bardziej szczegółowo

Polskie regulacje prawne dotyczące alkoholu

Polskie regulacje prawne dotyczące alkoholu BSE 3 Grzegorz Ciura Informacja BSE nr 498 Polskie regulacje prawne dotyczące alkoholu Podstawowe regulacje prawne dotyczące problemów związanych z alkoholem zawarte są w następujących ustawach: - ustawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla miasta Gliwice na rok 2016 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE MYSZYNIEC NA 2011 rok

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE MYSZYNIEC NA 2011 rok Załącznik do uchwały nr IV/12/10 Rady Miejskiej w Myszyńcu z dnia 28 grudnia 2010 roku GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE MYSZYNIEC NA 2011 rok Niniejszy program

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2016 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2016 ROK Załącznik do Uchwały Nr XIV/82/15 Rady Gminy Reńska Wieś z dnia 28 grudnia 2015r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2016 ROK Podstawą prawną działań związanych z rozwiązywaniem

Bardziej szczegółowo

Unieszkodliwiania Odpadów, wyczerpują listę zadań szczegółowych przewidzianych do zrealizowania w ramach konsultacji społecznych?

Unieszkodliwiania Odpadów, wyczerpują listę zadań szczegółowych przewidzianych do zrealizowania w ramach konsultacji społecznych? Olsztyn, 15.07.2009 r. ZGOK. PN 9/2009 Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie procedury uzyskania zgody o środowiskowych uwarunkowaniach na budowę zaplanowanych w projekcie inwestycji, którego głównym etapem

Bardziej szczegółowo

Jak się legalnie reklamować Prawne meandry reklamy LondonSAM, Kraków 2012

Jak się legalnie reklamować Prawne meandry reklamy LondonSAM, Kraków 2012 Jak się legalnie reklamować Prawne meandry reklamy LondonSAM, Kraków 2012 Cel szkolenia Szkolenie to w przejrzysty sposób pokazuje jak szeroko rozumiana działalność reklamowa jest regulowana przez przepisy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie wzorów wniosków w zakresie refundacji leku, środka

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI.

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Łódź 18-19 kwietnia 2011 Projekt ten realizowany jest

Bardziej szczegółowo

GMINNA KOMSIJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W BRAŃSZCZYKU część opisowa do planu profilaktyki 2014

GMINNA KOMSIJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W BRAŃSZCZYKU część opisowa do planu profilaktyki 2014 1 Załącznik do Uchwały Nr XLIII.237.2013 Rady Gminy Brańszczyk z dnia 30 grudnia 2013 roku GMINNA KOMSIJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W BRAŃSZCZYKU część opisowa do planu profilaktyki 2014 W Polsce

Bardziej szczegółowo

Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw.

Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw. Warszawa, dnia 8 października 2014 r. Uwagi do ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw (druk nr 727) 1) Art. 1 pkt 2 w przepisie tym

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC. z dnia 25 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC. z dnia 25 marca 2015 r. UCHWAŁA NR V/21/2015 RADY GMINY GRABOWIEC z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2015-2018

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok Załącznik do Zarządzenia Nr 56/ON/2013 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 5 listopada 2013 r. Projekt MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH i MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

Wyrok NSA z 23 marca br. daje podatnikom możliwość takiego nieodpłatnego przekazywania towarów bez obowiązku naliczania podatku VAT.

Wyrok NSA z 23 marca br. daje podatnikom możliwość takiego nieodpłatnego przekazywania towarów bez obowiązku naliczania podatku VAT. Wyrok NSA z 23 marca br. daje podatnikom możliwość takiego nieodpłatnego przekazywania towarów bez obowiązku naliczania podatku VAT. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2009 r. (sygn.

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo