Europa musi zadbać o swoje bezpieczeństwo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Europa musi zadbać o swoje bezpieczeństwo"

Transkrypt

1 Europa musi zadbać o swoje bezpieczeństwo Marcin Święcicki, współpraca Jacek Meissner Polska Zbrojna, Unia Europejska nie ma ambicji bycia militarnym hegemonem, ale niewątpliwe musi posiadać potencjał zdolny do skutecznej obrony, odstraszania i prowadzenia polityki zagranicznej. Obecnie jednak nie jest w stanie tego zagwarantować. Przez lata bezpieczeństwo Europy było gwarantowane przez Stany Zjednoczone, jednak te czasy odchodzą do historii. Głównym ośrodkiem wzrostu gospodarki światowej jest Azja i tam też spoglądają Amerykanie. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego USA z 2010 r. zakłada przeniesie znacznej części potencjału militarnego, ulokowanego dotąd w Europie, na obszar Azji i Pacyfiku. Jest to niewątpliwe trwały trend związany z przeniesieniem się środka ciężkości świata w inny region, wraz z wygaśnięciem zimnej wojny i urzeczywistnieniem nowych zagrożeń. Półwysep Koreański, Chiny, Iran, Afganistan to są obszary, na których Amerykanie koncentrują dziś swoją militarną uwagę. Prezydent Barack Obama patrzy na region Pacyfiku jako na główny przedmiot amerykańskiej polityki zagranicznej i handlowej, który w razie zagrożenia trzeba będzie bronić. Jednocześnie Stany Zjednoczone konsekwentnie od lat wspierają integrację europejską. Zależy im na pogłębianiu unii politycznej, w tym Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB) i wchodzącej w jej skład Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO), chcą bowiem mieć silnego i solidnego partnera, który będzie mógł przejąć odpowiedzialność za bezpieczeństwo w swoim regionie. Kiedyś Amerykanie potrzebowali wsparcia w rywalizacji ze Związkiem Radzieckim, dziś chcą silnej Europy, by skoncentrować swoje siły na bardziej zapalnych punktach na mapie świata, a w których liczą także na wsparcie Europejczyków. Nową strategię Pentagonu prezydent Bronisław Komorowski w czasie 48. Monachijskiej Konferencji o Bezpieczeństwie w 2012 r. skomentował słowami: Amerykańscy przyjaciele zdają się nam mówić:»europo, przymierz się do cięższej zbroi«, apelując równocześnie o rozpoczęcie prac nad nową strategią bezpieczeństwa UE. NATO powołane w warunkach zimnej wojny, nastawione na konfrontację militarną dwóch superpotęg, dziś samo poszukuje swojego miejsca w zmieniającym się świecie. Próbuje dostosować się do nowych realiów międzynarodowych i nowych wyzwań. Mimo ewolucji Sojuszu Północnoatlantyckiego, nie powinien on jednak zastępować wspólnoty obronnej w ramach Unii Europejskiej, lecz powinien być jej uzupełnieniem i pozaunijnym rozszerzeniem. Pomiędzy tymi dwoma podmiotami powinna istnieć synergia. NATO powinno pozostać transatlantyckim sojuszem USA z Europą, jednak w samej Europie powinno dojść do zacieśnienia współpracy, aby mogła ona starać się być równorzędnym partnerem, a nawet stać się samowystarczalna, gdy zaistnieje taka potrzeba. Amerykanie często postrzegają Unię Europejską jako jednolitego partnera i tak też Unia mogłaby skuteczniej rozwiązywać spory i konflikty międzynarodowe. Europa musi się zacząć sama troszczyć o własne bezpieczeństwo. W 2007 r. komisarz ds. bezpieczeństwa UE Franco Frattini mówił: Jak dotąd jesteśmy wyłącznie konsumentem usług bezpieczeństwa oferowanych przez innych, np. przez USA. Tak dalej być nie może: Europa powinna stać się producentem bezpieczeństwa. Małe w porównaniu z wielkimi mocarstwami armie narodowe, nie byłyby w stanie skutecznie się obronić przed inwazją na Europę. Nie są w stanie działać samodzielnie i skutecznie w odległych zakątkach globu, dysponują niską mobilnością, ich struktury często są niedostosowane do zaangażowania się na odległych misjach, do niekonwencjonalnego działania. Nie bez przyczyny były sekretarz generalny NATO George Robertson określił Europę jako niedorozwiniętą pod względem wojskowości. 1

2 Niemoc Unii Europejskiej Ostatnie dwie dekady dostarczyły wiele przykładów niezdolności Europy do wzięcia odpowiedzialności za bezpieczeństwo w swoim najbliższym otoczeniu. Wojna w byłej Jugosławii skończyła się dzięki bombardowaniom amerykańskim i wymuszeniu na Serbii pokoju w Dayton w 1995 r. oraz wycofania się z Kosowa w 1999 r. Ani dyplomacja unijna, ani wojska europejskie pod ONZ-owską flagą nie były w stanie zatrzymać największych po drugiej wojnie światowej czystek etnicznych w Europie. Najbardziej dramatycznym tego przykładem było bezczynne przyglądanie się przez holenderski batalion ONZ masakrze w Srebrenicy. Ponure wnioski nasuwa też bilans interwencji międzynarodowej (w tym 8 państw UE) w czasie rewolucji w Libii w 2011 r. Pierwsze walki zbrojne w Libii wybuchły 15 lutego 2011 r. Oficjalna reakcja Wysokiego Przedstawiciela ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa UE Caterine Ashton nastąpiła dopiero 3 tygodnie później, 6 marca 2011 r., kiedy to ogłosiła, iż wysyła misję informacyjną do Libii (fact finding mission). W tym czasie w Libii trwała już wojna domowa. 21 lutego powstańcy opanowali Bengazi a w Tripolisie reżim Kaddafiego dokonał masakry demonstrantów. Od 24 lutego trwała ofensywa powstańców na Az-Zawij. 26 lutego Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję wzywającą do zamrożenia kont Kaddafiego i jego rodziny. Bardzo aktywny był rząd brytyjski. Między 15 lutego a 6 marca zamroził aktywa Kaddafiego i jego rodziny, zakazał im wjazdu do Wielkiej Brytanii, rozlokował misje humanitarne na granicy Libii, wprowadził embargo na eksport broni; 28 lutego premier David Cameron nie wykluczył możliwości interwencji zbrojnej. Francja i Wielka Brytania zaangażowały się w konflikt samodzielnie, jednoznacznie popierając rebeliantów niemal od samego początku konfliktu. Bierność Wysokiego Przedstawiciela, wiceprzewodniczącej KE, która dopiero po trzech tygodniach wysyła misję informacyjną, wywołała furię w Parlamencie Europejskim. Ile jeszcze osób musi zginąć w Libii, aby UE podjęła działania? pytał rozgoryczony Guy Verhofstadt, przewodniczący grupy ALDE, w swym krytycznym oświadczeniu z 26 lutego. Jeśli nie potrafimy zająć wspólnego stanowiska w sprawie humanitarnej katastrofy rozgrywającej się na naszej południowej granicy, jakąż można mieć nadzieje, iż możemy mieć wpływ na sytuację w skali globu? Ostatecznie ministrowie spraw zagranicznych UE a następnie Rada Europejska 21 marca wypowiedziała się w sprawie libijskiej, popierając rezolucje Rady Bezpieczeństwa, wzywając Kaddafiego do ustąpienia i zachęcając do dialogu wewnętrznego w celu znalezienia rozwiązania uzasadnionych żądań libijskiego narodu. Działania organów Unii, wymagające uzgodnienia 27 państw, były jednak dużo późniejsze i słabsze niż kilku najbardziej zainteresowanych rządów narodowych. Działania wojskowe podjęte w wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa nie byłyby skuteczne bez kluczowego zaangażowania militarnej techniki USA. Jedynie amerykańskie lotnictwo miało możliwość precyzyjnego trafiania w określone cele. Według francuskiego generała Marcela Druart tylko dzięki wsparciu Amerykanów interwencja libijska nie zakończyła się kompromitującą porażką. Także francuska interwencja w Mali w 2013 roku mająca na celu zwalczanie terrorystów islamskich jest realizowana z pominięciem mechanizmów unijnych, choć inne państwa członkowskie i USA udzielają Francuzom wsparcia. Dopiero misje szkoleniowe w Mali, a więc środek wykorzystujący miękką siłę, jest realizowany jako misja Unii Europejskiej. Zdaniem eurodeputowanego Rafała Trzaskowskiego, interwencja wojskowa nie byłaby w ogóle konieczna, gdyby UE zgodnie z planami wysłała wcześniej misję szkoleniową do stolicy kraju. Rebelianci nie zaatakowaliby miasta, w którym stacjonują europejskie wojska. Jednakże procedury podejmowania decyzji o użyciu sił europejskich są tak długie, że prowadzą do bezczynności UE i eskalacji konfliktu. 2

3 Również wobec obecnej sytuacji w Syrii. Niemoc UE widać chociażby na przykładzie opieszałej reakcji na użycie przez reżim Al-Assada broni chemicznej przeciwko rebeliantom i cywilom. Kiedy świat rozważał przeprowadzenie interwencji, aby zapobiec dalszemu rozlewowi krwi, francuski ekspert w dziedzinie spraw międzynarodowych Bruno Cautres podkreślał: Interwencja militarna wymagałaby też uczestnictwa USA. Unia Europejska nie jest zdolna do tego rodzaju akcji zwłaszcza w niezwykle skomplikowanych warunkach, jakie panują w Syrii. Interwencja w Afganistanie, w której Stany Zjednoczone wspiera ponad 20 państw Unii Europejskiej, także wykazuje wiele słabości. Każdy kraj wysyła swoje wojska ze ściśle określonym mandatem, co nie zapewnia dostatecznej kompatybilności działań, zwłaszcza w warunkach zmieniającej się sytuacji militarnej. Np. wojska niemieckie nie mają prawa uczestniczenia w operacjach bojowych w południowym i wschodnim Afganistanie, a głównym mandatem wojsk belgijskich jest ochrona lotniska. Polska podjęła się ochrony jednej z prowincji. W sumie jednak główny ciężar walki z talibami i Al- Kaidą spoczywa na Amerykanach, którzy zapewniają 2/3 zasobów ludzkich i jeszcze większą część wsparcia logistycznego. Kiedy na początku 2012 r. Amerykanie wysyłali swoją flotę do cieśniny Ormuz, aby odstraszyć Iran przed jej zablokowaniem, Wielka Brytania i Francja musiały błagać Waszyngton, aby Royal Navy i Marine Nationale mogły dołączyć do floty u wejścia do Zatoki Perskiej donosił Daily Telegraph, powołując się na źródła rządowe. Amerykanie twierdzili, że sojusznicy będą niczym piąte koło u wozu. Jednak Paryż i Londyn bardzo naciskały, żeby podkreślić swoją pozycję na arenie międzynarodowej. Uzbrojenie narodowe czy europejskie? Mimo że połączone nakłady na obronność państw UE wynoszą jedynie około 2/5 nakładów amerykańskich, to wciąż są to bardzo duże środki, a jednak pod względem możliwości działania, szkolenia, wyposażenia, nie tylko liczebnego, ale przede wszystkim jakościowego, narodowe siły zbrojne państw europejskich dzieli od amerykańskich przepaść. Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zbrojeniach daje Ameryce ogromną przewagę. Porównując połączone potencjały państw unijnych z innymi mocarstwami, jak Chiny czy Rosja, Unia Europejska również nie uzyskuje optymistycznego rezultatu. Suma środków finansowych jest znacznie większa, przewaga technologiczna też jest niejednokrotnie po stronie państw europejskich, ale sam fakt masowości armii rosyjskiej i chińskiej, dowodzonych przez jeden sztab, działających wedle jednej strategii, czyni ich zdolności bojowe większymi. Oprócz przewagi liczebnej i jakościowej sił konwencjonalnych Amerykanie dysponują zapleczem i wsparciem militarnym, którego nie posiada Unia Europejska lub posiadają go niektóre państwa w bardzo ograniczonym zakresie. Można tu zaliczyć globalny wywiad i środki łączności, wojska cybernetyczne i wszelkiego rodzaju wsparcie wykorzystujące nowoczesne technologie, niejednokrotnie pozwalające unieszkodliwić bądź zlikwidować przeciwnika, nim dojedzie do realnego starcia. Dzięki temu w trakcie działań w Libii w 2011 r. Amerykanie wskazywali cele i współrzędne dla nalotów, które przeprowadzało później lotnictwo państw sojuszniczych. Te nie potrafiły nawet identyfikować jednostek na zasadzie swój wróg. Według rzecznika NATO, poszczególnych krajów europejskich nie stać na rozwijanie ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance wywiad/rozpoznanie, nadzór, rekonesans). Czy gdyby skumulować środki państw UE, nie udałoby się tego zrealizować w ramach armii europejskiej? Podczas gdy kraje azjatyckie wydają coraz więcej na zbrojenia, w Europie w dobie kryzysu nakłady na obronność ulegają szybszej redukcji, która i tak ma miejsce od końca zimnej wojny. Według raportu Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) z 2012 r., w ostatnich latach państwa europejskie zmniejszyły budżety wojskowe nawet o kilka procent. Zwiększenie 3

4 potencjału obronnego przy jednoczesnym obcięciu środków finansowych będzie możliwe tylko wtedy, jeśli UE będzie bronić się wspólnie. Trudności finansowe wzmacniają tendencje do obrony własnych zdolności produkcyjnych. Każdy kraj chce ratować własny przemysł zbrojeniowy. Dodatkową trudnością do pokonania jest rozbieżność interesów między starymi a nowymi członkami UE. W starych krajach UE najważniejsze koncerny zbrojeniowe są firmami globalnymi nastawionymi na eksport. Natomiast w nowych krajach dominuje własność państwowa i duże problemy w znalezieniu zbytu na rynkach trzecich. Do zadań Europejskiej Agencji Obrony, powołanej w 2004 r., należy promowanie i wzmacnianie europejskiej współpracy w dziedzinie uzbrojenia, wzmacnianie europejskiej bazy przemysłowej i technologicznej w dziedzinie obronności i tworzenie konkurencyjnego europejskiego rynku wyposażenia obronnego, zwiększanie efektywności europejskich badań i technologii w dziedzinie obronności oraz rozwój zdolności obronnych w zakresie zarządzania kryzysowego. W praktyce jednak możliwości Agencji są ograniczone. Podobnie jak współpraca obronna, koordynacja przemysłu obronnego jest w UE dalece niewystarczająca, a działające w pojedynkę państwa członkowskie nie są w stanie opracować i utrzymać kluczowych technologii i zdolności, jakie będą niezbędne w przyszłości (komunikat prasowy KE z 24 lipca 2013 r.). Kolejnym dowodem rozproszenia i marnotrawstwa środków jest liczba programów zbrojeniowych, jakie prowadzą Stany Zjednoczone i państwa europejskie. Mimo 2,5-krotnie mniejszych wydatków obronnych, państwa UE finansowały aż 89 wielokrotnie dublujących się programów zbrojeniowych, podczas gdy USA tylko 27 (dane z 2005 r.). Koncentracja wydatków przyczynia się do uzyskania przez USA olbrzymiej przewagi technologicznej nad resztą państw. Tablica 1. Programy obronne w Europie i w Stanach Zjednoczonych Europa USA Systemy lądowe Czołgi podstawowe 4 1 Transportery opancerzone 16 3 Haubice 155 mm 3 1 Systemy powietrzne Samoloty bojowe 7 5 Samoloty szkoleniowo-bojowe 6 1 Śmigłowce bojowe 7 5 Rakiety do zwalczania okrętów 9 3 Rakiety powietrze-powietrze 8 4 Systemy morskie Fregaty 11 1 Torpedy do zwalczania okrętów podwodnych 9 2 Okręty podwodne z silnikiem diesla 7 0 Okręty podwodne o napędzie atomowym 2 1 Suma Źródło: Domenico Moro, Daniel Matteo PC 2: JOINT UEF-JEF DISCUSSION PAPER ON THE COSTS OF NON- EUROPE IN DEFENSE, Table 2. Defense programs in Europe and the US, tłumaczenie własne. 4

5 W Europie są podejmowane próby wspólnego rozwoju potencjału obronnego, wspólnego zamawiania i opracowywania sprzętu. Przykładem europejskiego projektu z zakresu obronności jest wielozadaniowy samolot bojowy Eurofighter Typhoon produkowany w czterech państwach europejskich (Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy), będący wspólnym projektem trzech europejskich firm: włoskiej Alenia Aeronautica oraz wielonarodowych BAE Systems i EADS. Samolot ten jest w wyposażeniu armii pięciu państw europejskich: brytyjskiej, niemieckiej, włoskiej, hiszpańskiej i austriackiej. Francja też brała udział w pracach nad wcześniejszą wersją projektu pod nazwą European Combat Aircraft (Europejski Samolot Bojowy), ale potem wycofała się ze współpracy. Kryzys finansowy uniemożliwił zakup samolotów przez Grecję, a negocjacje były lub są prowadzone ze Szwajcarią, z Norwegią, Turcją, Danią i Bułgarią, a oferowano go też Polsce i Republice Czeskiej. Wraz z końcem zimnej wojny spadła liczba zamówień, a więc znacznie wzrosły koszty produkcji jednej sztuki samolotu. Eurofighter jest krokiem w dobrym kierunku, ale nierozwiązany jest problemem rozdrobnienia i zróżnicowania stosowanego uzbrojenia. Część państw posiada wciąż duże ilości sprzętu produkcji radzieckiej, np. myśliwców MIG-29, a także amerykańskiego (F-15, F-16, F-18), a oprócz Eurofigtera w krajach europejskich są rozwijane inne podobnej klasy programy Gripen i Mirage. Gdyby w roli głównego odbiorcy sprzętu bojowego postawić federalną armię europejską lub współpracujące ze sobą i razem zamawiające narodowe siły zbrojne, jego produkcja byłaby bardziej opłacalna, spadłyby jej koszty. Doszłoby więc do zmniejszenia wydatków bez zmniejszania zamówień. Amerykańskim konkurentem Eurofightera jest Joint Strike Fighter. Jest on niezwykle kosztowny, bowiem przez 50 lat ma pochłonąć 1,45 bln dol. Ma jednak tę przewagę, że gros zamówień będzie pochodziło od armii amerykańskiej, która pierwotnie w jego ramach chciała kupić ponad 2400 sztuk samolotu F-35 Lightning II! Eurofighter nie ma zapewnionego luksusu gwarancji zamówień od jednych wielkich sił zbrojnych, lecz musi negocjować z każdym z państw z osobna. Brak europejskiej armii to nie tylko brak bezpieczeństwa, ale także duża strata dla przemysłu europejskiego. Innym przykładem wspólnego programu zbrojeniowego był projekt opracowania europejskiego czołgu. Kiedy w dobie zimnej wojny Francja i Niemcy potrzebowały dla swoich armii czołgu nowej generacji, w 1980 r. podpisano memorandum o wspólnym opracowaniu czołgu podstawowego. Różnice zdań co do jego pożądanych parametrów doprowadziły jednak do niepowodzenia tej inicjatywy. Francuzi opracowali czołg AMX Leclerc, a Niemcy dalej produkowali swoje Leopardy II. Do współczesnych, może bardziej szczęśliwych planów, można zaliczyć inicjatywę Francji i Wielkiej Brytanii, które chcą do 2020 r. wyprodukować prototyp bezzałogowego myśliwca i bezzałogowe samoloty zwiadowcze. Choć gdyby było to porozumienie unijne, a nie międzyrządowe dwóch państw, można by zrealizować ten projekt zapewne szybciej, taniej i być może w lepszej jakości. Przykładem obrazującym niewykorzystywanie potencjału, jaki można by uzyskać przy połączeniu zasobów i zdolności państw członkowskich, są lotniskowce. Okręty te mają większą siłę uderzeniową niż większość armii państw świata. Wystarczy więc jeden lotniskowiec z samolotami i marines na pokładzie oraz z dodatkowymi okrętami w asyście, żeby móc wygrać wojnę na drugim krańcu świata. Obecnie USA posiadają jedenaście pływających lotnisk, podczas gdy wszystkie państwa UE razem wzięte tylko sześć. Gdyby flota europejska była częścią wspólnej europejskiej armii, UE mogłaby utrzymywać znacznie silniejszą marynarkę wojenną, gdyż w jej finansowaniu partycypowałyby wszystkie państwa. Obecnie utrzymanie lotniskowców jest często nieracjonalne ekonomicznie. Hiszpania i Włochy posiadają po dwa takie okręty, co jest dla nich bardzo kosztowne. Choć pozwala im to kontrolować ważne dla tych nadmorskich krajów szlaki wodne, to wydaje się to ponad ich rzeczywiste potrzeby i możliwości, zwłaszcza w czasach kryzysu. Narodowa a nie ogólnoeuropejska polityka uzbrojenia ogranicza konkurencyjność europejskich producentów bo mała i niepewna skala produkcji podwyższa koszty jednostkowe i stawia ich w 5

6 gorszej sytuacji w rywalizacji także na innych rynkach. W przypadku nowoczesnego przemysłu zbrojeniowego nie należy też zapominać o wzroście dobrobytu, jaki przynosi transfer wysokich technologii do produkcji cywilnej. Najlepszym tego przykładem jest wyścig zbrojeń w okresie po II wojnie światowej, kiedy w Ameryce wynaleziono Internet, czy system nawigacji satelitarnej GPS. Gdyby Europa zdobyła się na wspólny wysiłek obronny, mogłaby starać się jako jedyna dorównać Stanom Zjednoczonym (poza bronią niekonwencjonalną), gdyż jako jedyna posiada trzy niezbędne czynniki: środki finansowe, zaplecze technologiczne i naukowe oraz zasoby ludzkie, podczas gdy np. Chiny ciągle nie posiadają nowoczesnego przemysłu. Ich uzbrojenie najnowszej generacji albo pochodzi z Rosji, albo jest produkowane z wykorzystaniem wykradzionych technologii i jego jakość stoi pod dużym znakiem zapytania. Obecnie Stany Zjednoczone pozostają poza zasięgiem Europy, nawet sfederalizowanej, jeśli chodzi o potencjał militarny. Nieporównywalna z nikim innym przewaga siły ognia ma na celu utrzymać status uniwersalnego mocarstwa, które jest w stanie działać w każdym zakątku świata i jest zdolne złamać opór każdego państwa, które chciałoby zaatakować Amerykę. Unia Europejska nie ma ambicji bycia hegemonem, ale niewątpliwe musi posiadać w przyszłości potencjał zdolny do skutecznej obrony, odstraszania i prowadzenia polityki zagranicznej. Obecnie nawet tego nie jest w stanie zagwarantować. Wspólna armia Idea stworzenia armii europejskiej pojawiła się już w latach 50. XX w. Do jej powołania wzywał Winston Churchill. Najbardziej rozwiniętą formę przybrał projekt Europejskiej Wspólnoty Obronnej uzgodniony przez szóstkę w 1952 r. Traktat o EWO zakładał m.in. powołanie Europejskiego Ministerstwa Obrony i wspólnotowego sztabu generalnego oraz utrzymanie narodowych struktur wojskowych w ramach armii europejskiej, składającej się z narodowych ugrupowań, w której obowiązywałaby ujednolicona organizacja i uzgodnione zasady szkolenia. Europejski Komisariat Obrony analogicznie do Wysokiej Władzy Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (protoplasty dzisiejszej Komisji Europejskiej) miałby być niezależną ponadnarodową instytucją. Jednocześnie wraz z integracją wojskową zamierzano ustanowić ścisłą unię polityczną pod postacią Europejskiej Wspólnoty Politycznej. W 1953 r. traktat został ratyfikowany przez 5 parlamentów. Jedynie francuskie Zgromadzenie Narodowego go odrzuciło, co uniemożliwiło wejście dokumentu w życie. EWO i EWP okazały się zbyt śmiałymi projektami w latach 50. i takimi pozostają do dziś. Obecnie współpraca wojskowa jest organizowana w ramach Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony, która jest podporządkowana równie niewydolnej i nieskutecznej Wspólnej Polityce Zagranicznej i Bezpieczeństwa. Potrzebę europejskich sił zbrojnych dysponujących rzeczywistą siłą dostrzegał daleki od euroentuzjazmu prezydent Lech Kaczyński, który w 2006 r. zaproponował utworzenie 100-tysięcznej armii europejskiej. Traktat lizboński daje nowe możliwości współpracy w zakresie WPBiO, ale pozostają one niewykorzystane. Traktat współpracy bowiem nie wymusza. Trzeba sobie zdać sprawę, że nawet pełne wykorzystanie przepisów traktatu lizbońskiego nie ustanawia jednolitego ośrodka decyzyjnego nad armią. Jest rzeczą bardzo wątpliwą, czy politycy w poszczególnych krajach zrezygnują ze wspierania własnego przemysłu obronnego i kontroli nad własną armią w celu zwiększenia efektywności. Dopóki nie ma jednolitego ośrodka politycznego, integracja obronna będzie postępowała w żółwim tempie, utrzymując zależność Europy od USA i marginalizując jej pozycję w świecie. Bez integracji politycznej nie będzie decydenta, który mógłby decydować o użyciu wspólnej armii. Ale jak mówił Janusz Onyszkiewicz aby była wspólnota obronna, musi być też rząd polityczny kontrolujący wspólnotową armię. Traktat lizboński daje możliwość zajmowania jednolitego stanowiska UE, co do konkretnych spraw, ale zbyt słabo jest to wykorzystywane. Kiedy do Iranu pojechało trzech ministrów spraw zagranicznych 6

7 państw UE, nie mieli oni mandatu unijnego, a więc nie reprezentowali tam całej Unii Europejskiej. Podobnie było w 2008 r. w przypadku podpisanego przez ówczesnego prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy ego traktatu wstrzymującego działania zbrojne w Gruzji. Choć przewodniczył on wtedy Radzie UE, to podpisał go tylko jako prezydent Francji, gdyż obawiał się, że ma za słabe umocowanie, by reprezentować Unię Europejską. Traktat lizboński daje też możliwość nawiązania przez państwa członkowskie stałej współpracy strukturalnej w WPBiO (art. 42 ust. 6 traktatu o UE), ale nie wykorzystuje się tego mechanizmu. Francja i Wielka Brytania ściśle ze sobą współpracują, ale poza strukturami UE. Przykładem dobrej współpracy jest ścisła koordynacja marynarek wojennych Belgii i Holandii, ale też poza strukturami UE. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego gen. Stanisław Koziej wskazuje na potrzebę odnowienia fundamentów bezpieczeństwa UE, bowiem Europejska Strategia Bezpieczeństwa z 2003 r. straciła w dużej mierze swoją aktualność. Polska wysuwa szereg inicjatyw na tym polu, biorąc m.in. udział w przygotowaniu z innymi państwami projektu europejskiej strategii globalnej, a także inicjując prace nad nowelizacją europejskiej strategii bezpieczeństwa mówił w marcu tego roku szef BBN. Wskazywał on też między innymi na potrzebę ustanowienia systemowych rozwiązań określających współpracę UE i NATO, do tej pory regulowanych ad hoc, a także na konsolidację europejskiego przemysłu obronnego, który mógłby sprostać globalnej konkurencji. W debatach podkreśla się potrzebę wprowadzenie koncepcji Pool & Sharing, czyli łączenia i udostępniania zdolności wojskowych. Wprowadzenie Pool & Sharing pozwala obniżyć koszty poprzez wspólne wykorzystywanie infrastruktury i środków transportu. Wydaje się to szczególnie konieczne w okresie spadku wydatków zbrojeniowych, pogłębionych cięciami wmuszonymi przez kryzys. Jej istotą jest dzielnie się zdolnościami wojskowymi, ale na razie jest ona w powijakach i niewiele z niej wynika. Dotyczy najczęściej takich aspektów, jak łączność, szkolenie, wymiana doświadczeń, a więc nie twardej siły. Tego typu rozwiązania proponowała w swoim raporcie On the Way towards a European Army z 2007 r. Fundacja im. Friedricha Eberta, m.in. poprzez powołanie Europejskiego Dowództwa Transportu Powietrznego, które w całości przejęłoby zadania państw z zakresie wojskowego transportu lotniczego (obecnie tego typu organ tworzą państwa Beneluksu, Francji i Niemiec), czy Europejskiej Akademii Militarnej. Jednak wciąż utrzymujące się rozdrobnienie rynku wyposażenia obronnego w Europie zagraża zdolności Europy do utrzymania wystarczającego potencjału w zakresie obrony i konkurencyjnego przemysłu obronnego (komunikat prasowy KE, 24 lipca 2013 r.). O wspólnej strategii dla sektora obronności ma debatować Rada Europejska na szczycie w grudniu 2013 r. Jak zauważył przewodniczący delegacji PE do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO Jacek Saryusz- Wolski, zamiast armii, mamy debatę o armii. 24 lipca 2013 r. Komisja Europejska przedstawiła plan W kierunku bardziej konkurencyjnego i wydajnego sektora obronności europejskiej. Plan ogranicza się do przemysłu, bo takie są kompetencje KE. Jednak jest to dobry początek, bo państwa członkowskie UE nie mogą trwać w błędnym przekonaniu, że za bezpieczeństwo Europy zawsze będzie odpowiadał ktoś inny, w domyśle Stany Zjednoczone (J. Saryusz-Wolski, Dwie drogi Europy, 2013). Z kolei przewodniczący Komisji powiedział: Bez wspólnej polityki obrony nie będziemy mieć na świecie wpływu, na jakim nam zależy. Aby z powodzeniem realizować tę politykę, musimy wzmocnić nasz sektor obronności i bezpieczeństwa. W czasach ograniczonych zasobów kluczowa jest współpraca, tak więc powinniśmy połączyć nasze ambicje i zasoby oraz nie powinniśmy dopuszczać do powielania programów. Nadszedł czas na podjęcie większej ilości wspólnych działań oraz czas na zobowiązanie się do rozpoczęcia ściślejszej współpracy w dziedzinie obronności. Takie zobowiązania chciałbym usłyszeć podczas posiedzenia Rady Europejskiej w grudniu (komunikat prasowy KE, 24 lipca 2013). Stworzenie wspólnoty obronnej wymagałoby stworzenia również ścisłej unii politycznej i sfederalizowania Unii Europejskiej. Nie można bowiem stworzyć ponadnarodowej armii europejskiej bez demokratycznie wybranych władz, które sprawowałyby nad nimi kontrolę i decydowały o ich 7

8 użyciu, o prowadzonej polityce, w szczególności zagranicznej i bezpieczeństwa. Generał Stanisław Koziej przekonuje, że UE nie zdoła nigdy być czymś więcej niż tzw. NATO-bis, dopóki nie powstanie prawdziwa wspólnota polityczna. Nie ma jednak ani motywacji politycznej, ani społecznej, ani lobby wojskowego w kwestii integracji sił zbrojnych. Mawia się, że UE z każdego kryzysu wychodzi wzmocniona. Oby nie musiała doświadczyć kryzysu bezpieczeństwa, aby zdecydować się utworzyć armię federalną. Oby wystarczył sam argument, że za te same pieniądze, ale wspólnie wydane, można zapewnić UE znacznie wyższy poziom obronności. Marcin Święcicki poseł PO, były prezydent Warszawy, były minister współpracy gospodarczej w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, był członkiem zespołu negocjującego przystąpienie Polski do UE, przewodniczący Forum Ruchu Europejskiego Artykuł ukazał się na stronach Polski Zbrojnej Forum Ruchu Europejskiego (FRE) jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz integracji kontynentu europejskiego. Naszym celem jest upowszechnianie idei federalizmu, harmonijnie łączącego interesy narodowe i europejskie. Forum stanowi platformę wymiany myśli ułatwia kontakty i współpracę organizacji proeuropejskich. Inicjujemy dyskusje, seminaria i konferencje na temat wyzwań stających przed społeczeństwami kontynentu europejskiego oraz tworzymy zaplecze intelektualne i logistyczne dla tych przedsięwzięć. Organizujemy także kampanie medialne oraz uliczne akcje informacyjne o problemach związanych z integracją europejską oraz funkcjonowaniem UE. Forum Ruchu Europejskiego Strona internetowa: Facebook: facebook.com/rucheuropejski Marcin Święcicki Facebook: facebook.com/marcin.swiecicki.1 Blog: Strona internetowa: 8

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON A YADEMECUM NATO Wydanie jubileuszowe Dom Wydawniczy Bellona przy współpracy Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Strona Słowo wstępne Sekretarza

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR. Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM

Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR. Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM Tadeusz Zieliński POWIETRZNY WYMIAR DZIAŁAŃ BOJOWYCH W LIBII (2011) OPERACJA ODYSSEY DAWN I UNIFIED PROTECTOR Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM Poznań 2014 Recenzent: Prof. dr hab. Eugeniusz Zabłocki 2014

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

W stronę nowelizacji Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa

W stronę nowelizacji Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 18.10.2012 W stronę nowelizacji Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa W czwartek 18 października br. w Pałacu Prezydenckim odbyła się zorganizowana przez

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r.

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-173-05 Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

REFORMA SYSTEMU KIEROWANIA I DOWODZENIA SIŁAMI ZBROJNYMI RP. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Stanisław Koziej

REFORMA SYSTEMU KIEROWANIA I DOWODZENIA SIŁAMI ZBROJNYMI RP. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Stanisław Koziej REFORMA SYSTEMU KIEROWANIA I DOWODZENIA SIŁAMI ZBROJNYMI RP Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Stanisław Koziej 1 PRIORYTETY MODERNIZACYJNE PRIORYTETY ORGANIZACYJNE Główne kierunki rozwoju Sił Zbrojnych

Bardziej szczegółowo

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM)

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Strona znajduje się w archiwum. Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Tworzenie Jednostki rozpoczęto w 1990 roku, wykorzystując najlepsze doświadczenia zagraniczne zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r.

Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-157-06 Druk nr 1301 Warszawa, 12 grudnia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają podstawowe informacje na temat celów i struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Parzymies Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta Marek Szczepaniak Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2015 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka

Bardziej szczegółowo

PRZEKSZTAŁCENIE UE W FEDERACJĘ A INTERES POLSKI

PRZEKSZTAŁCENIE UE W FEDERACJĘ A INTERES POLSKI MARCIN ŚWIĘCICKI PRZEKSZTAŁCENIE UE W FEDERACJĘ A INTERES POLSKI Marzec 2014 www.rucheuropejski.eu 1 FEDERACJA Przykłady: Kanada, USA, RFN, Austria, Szwajcaria. Najważniejsze cechy federacji: - harmonijne

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Informacje na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej: dostęp do wody i urządzeń sanitarnych jest prawem każdego człowieka!

Informacje na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej: dostęp do wody i urządzeń sanitarnych jest prawem każdego człowieka! Historia Podczas kongresu w 2009 roku Europejska Federacja Związków Usług Publicznych (ang. European Public Services Unions, w skrócie EPSU) postanowiła zdobyć milion podpisów popierających inicjatywę

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa SPIS TREŚCI Wykaz skrótów................................................................... 11 Podziękowania................................................................... 15 Wstęp...........................................................................

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW

Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW Unia Europejska promuje bezpieczeństwo, pokój, międzynarodową współpracę, demokrację, rządy prawa i prawa

Bardziej szczegółowo

Ryszard Unia Europejska

Ryszard Unia Europejska A 377214 Ryszard Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2003 Spis treści Wstęp 13 Rozdział I Budowanie unii politycznej państw Wspólnoty Europejskiej:

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Marek Pietraś prof. dr hab. Michał Chorośnicki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska, Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym

Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym E K O N O M I A S P O Ł E C Z N A T E K S T Y 2 0 0 6 Hugh McNally Przetrwanie osób niepełnosprawnych w środowisku komercyjnym Tłumaczył: Jan Popowski 9/2006 9/2006 Hugh McNally Streszczenie Grupa Rehab

Bardziej szczegółowo

Rada odpowiada za utrzymanie pokoju na świecie. W przypadku wybuchu konfliktu może podjąć decyzję w wysłaniu w rejon konfliktu sił pokojowych.

Rada odpowiada za utrzymanie pokoju na świecie. W przypadku wybuchu konfliktu może podjąć decyzję w wysłaniu w rejon konfliktu sił pokojowych. Katarzyna Gontek Rada odpowiada za utrzymanie pokoju na świecie. W przypadku wybuchu konfliktu może podjąć decyzję w wysłaniu w rejon konfliktu sił pokojowych. Składa się z 15 członków, z czego 5 (USA,

Bardziej szczegółowo

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego

Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego A/522667 Wojciech Gizicki Polityczne uwarunkowania bezpieczeństwa europejskiego Spis treści Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego 19 1. Istota i zakres

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa.

Konferencja Rok uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen. SIS to więcej bezpieczeństwa. Źródło: http://mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/6234,konferencja-rok-uczestnictwa-polski-w-systemie-informacyjnym-schengen-si S-to-wie.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016, 00:27 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN SUB Hamburg A/553448 Patrycja Sokołowska olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru byłej Jugosławii wiatach 1990-2005 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 13 Wstęp 17 ROZDZIAŁ 1 Główne kierunki

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data ID Testu: 857A3X6 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Polska wstapiła do Unii Europejskiej wraz z innymi państwami. Były to m.in.: A. Malta, Słowenia, Słowacja oraz Chorwacja. B. Słowacja, Czechy, Serbia

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO

REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO REKOMENDACJE STOWARZYSZENIA EURO-ATLANTYCKIEGO Polska a NATO Teza: Pół roku po przyjęciu nowej Koncepcji Strategicznej Sojusz Północnoatlantycki zmaga się z poważnymi problemami. Najważniejsze dotyczą

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego

AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA. - wnioski z badania ankietowego AKTYWNOŚĆ POLSKICH SAMORZĄDÓW NA ARENIE MIĘDZYNARODOWEJ: FORMY, MOŻLIWOŚCI, WYZWANIA - wnioski z badania ankietowego Prowadzenie współpracy międzynarodowej (w %) nie tak 28% 72% Posiadanie opracowanego

Bardziej szczegółowo

Chcesz pracować w wojsku?

Chcesz pracować w wojsku? Praca w wojsku Chcesz pracować w wojsku? Marzysz o pracy w służbie mundurowej, ale nie wiesz, jak się do niej dostać? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Charakterystyka Sił Zbrojnych RP Siły Zbrojne Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

For internal use only

For internal use only Polska nowym przemysłowym liderem Europy? Polski sektor produkcyjny jest drugim najbardziej konkurencyjnym w Europie. Jednocześnie wytworzona w nim warto ść dodana rośnie najszybciej w regionie. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Szef BBN w Polskim Radiu: Stany Zjednoczone utrzymają swój strategiczny kurs

Szef BBN w Polskim Radiu: Stany Zjednoczone utrzymają swój strategiczny kurs Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/4174,szef-bbn-w-polskim-radiu-stany-zjednoczone-utrzymaja-swoj-strategiczny -kurs.html Wygenerowano: Poniedziałek, 19 września 2016, 07:50 Data publikacji :

Bardziej szczegółowo

Konflikty zbrojne na świecie

Konflikty zbrojne na świecie Informacja o badaniu W świetle niedawnej sytuacji politycznej, dotyczącej prawdopodobieństwa interwencji Stanów Zjednoczonych w Syrii, TNS Polska postanowił zapytać Polaków, jak według nich powinna się

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Warsztaty strategiczne z udziałem Polski oraz Państw Bałtyckich

Warsztaty strategiczne z udziałem Polski oraz Państw Bałtyckich Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/5228,warsztaty-strategiczne-z-udzialem-polski-oraz-panstw-baltyckich.html Wygenerowano: Czwartek, 1 września 2016, 11:07 Strona znajduje się w archiwum. Data

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Polski Wielowarstwowy System Naziemnej Obrony Przeciwlotniczej

Polski Wielowarstwowy System Naziemnej Obrony Przeciwlotniczej v Polski Wielowarstwowy System Naziemnej Obrony Przeciwlotniczej Propozycja Współpracy Przemysłowej dla Polski Spotkanie w Ambasadzie Republiki Francji 13 marca 2014 Warszawa Przemówienie wygłosi J.E.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEBIEG WOJNY - NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA UDZIAŁ POLAKÓW W WOJNIE POWSTANIE WARSZAWSKIE KAPITULACJA NIEMIEC I JAPONII II Wojna Światowa

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284. DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 lipca 2012 r.

Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284. DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 lipca 2012 r. Warszawa, dnia 24 lipca 2012 r. Poz. 284 Dowództwo Sił Powietrznych DECYZJA Nr 217 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 lipca 2012 r. w sprawie trybu wykorzystania wojskowych statków powietrznych przez

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

WK AD RANCJI I NIEMIEC DO PRAC KONWENTU EUROPEJSKIEGO DOTYCZ CYCH ARCHITEKTURY INSTYTUCJONALNEJ UNII EUROPEJSKIEJ

WK AD RANCJI I NIEMIEC DO PRAC KONWENTU EUROPEJSKIEGO DOTYCZ CYCH ARCHITEKTURY INSTYTUCJONALNEJ UNII EUROPEJSKIEJ WK AD RANCJI I NIEMIEC DO PRAC KONWENTU EUROPEJSKIEGO DOTYCZ CYCH ARCHITEKTURY INSTYTUCJONALNEJ UNII EUROPEJSKIEJ Pary i Berlin, 15 stycznia 2003 r. Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Kopenhadze,

Bardziej szczegółowo

Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej Stan realizacji porozumień Sarkozy Miedwiediew z 12 sierpnia 2008 r. oraz 8 września 2008 r.

Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej Stan realizacji porozumień Sarkozy Miedwiediew z 12 sierpnia 2008 r. oraz 8 września 2008 r. www.bbn.gov.pl bbn@bbn.gov.pl Departament Bezpieczeństwa Międzynarodowego ul. Karowa 10, 00-909 Warszawa tel. 0-22 695 18 62, faks 0-22 695 18 61 Warszawa, 10 sierpnia 2009 r. Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku UCHWAŁA NR 22/2014 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie: określenia dodatkowych efektów kształcenia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych dla

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, dnia 17 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI BM-WP.072.315.2015 Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu RP Szanowna Pani Marszałek, w nawiązaniu do

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU (na agresję) Warszawa, kwiecień 2014 r. Kwiecień 2014 BBN 1 ZADANIOWA GENEZA PROBLEMU (1) (Wystąpienie Prezydenta na odprawie KKSZ) Unowocześnienie sił

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO Rozdział szósty zawiera analizę inicjatyw w poszczególnych regionach oraz ich schematy. Autorka zaproponuje w nim

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII Warszawa, 3 września 2013 r. STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII /Notatka analityczna/ SYNTEZA W związku z dynamicznymi i głębokimi zmianami zachodzącymi na arenie międzynarodowej, postępującą

Bardziej szczegółowo

Szef BBN w RMF FM: Niepodległa i silna Ukraina jest naszym żywotnym interesem

Szef BBN w RMF FM: Niepodległa i silna Ukraina jest naszym żywotnym interesem Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 27.01.2015 Szef BBN w RMF FM: Niepodległa i silna Ukraina jest naszym żywotnym interesem 27 stycznia br. minister Stanisław Koziej był gościem Kontrwywiadu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Departament Administracyjny DECYZJA Nr 214/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2013 r. w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-14 14:22:15

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-14 14:22:15 Kto i gdzie inwestuje 2015-07-14 14:22:15 2 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Republice Południowej Afryki to przede wszystkim domena Brytyjczyków i Amerykanów. Coraz mocniejszą pozycję zdobywają Chiny.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Pakiet ECTS Europeistyka I. IV. Aneks. 4.1. Alfabetyczny wykaz przedmiotów na studiach I stopnia wraz kodami ECTS

Pakiet ECTS Europeistyka I. IV. Aneks. 4.1. Alfabetyczny wykaz przedmiotów na studiach I stopnia wraz kodami ECTS IV. Aneks 4.1. Alfabetyczny wykaz przedmiotów na studiach I stopnia wraz kodami ECTS Uwaga: nie wszystkie przedmioty ujęte w zestawieniu są realizowane w roku ak. 2010-11. Lp. A. Przedmioty kształcenia

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 22.1.2010 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0402/2008, którą złożyła Pavlina Radkova (Bułgaria) w sprawie godnego życia dla jej niepełnosprawnego dziecka

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

KORDYNACJA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO

KORDYNACJA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO KORDYNACJA BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO ROZWIĄZANIA INSTYTUCJONALNE NA ŚWIECIE ORAZ WSTĘPNE PROPOZYCJE DLA POLSKI 26 lutego 2015 KRAKOWSKIE DNI BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO 2015 Radosław Czapski 1

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

2013 Barometr flotowy. Polska

2013 Barometr flotowy. Polska 2013 Barometr flotowy Polska Platforma ekspercka dla wszystkich osób zawodowo zajmujących się flotami: Czym jest CVO? administratorów flot, specjalistów ds. zakupów, producentów, firm leasingowych, doradców,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 Prezydencja szwedzka UE 1 lipca 31 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX 9 grudnia 2009 Streszczenie Sekretarze generalni

Bardziej szczegółowo

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 PREAMBUŁA Zebrani w Brukseli w dniu 8 listopada 2006 r., przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Parlamentu Andyjskiego,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r.

Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r. Ministerstwo Obrony Narodowej Podstawowe informacje o budżecie resortu obrony narodowej na 2015 r. Warszawa, styczeń 2015 r. Wprowadzenie Niniejsza publikacja zawiera podstawowe informacje na temat budżetu

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE

RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE RADA EUROPY STRAŻNIK PRAW CZŁOWIEKA W SKRÓCIE Państwa niebędące członkami Rady Europy (Białoruś) PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE SIEDZIBA GŁÓWNA I BIURA BUDŻET Albania, Andora, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia,

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Do p. 8 porządku obrad 14. posiedzenia RP w Krakowie Józef S. Suchy wiceprezes Naczelnej Organizacji Technicznej KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Jednolity rynek to jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu zbrojeniowego w gospodarce RFN

Rola przemysłu zbrojeniowego w gospodarce RFN Rola przemysłu zbrojeniowego w gospodarce RFN Nr 86/ 2012 28 05 12 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Dominik P. Jankowski Rozwój niemieckiego przemysłu

Bardziej szczegółowo