SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE I GOSPODARKA OPARTA NA WIEDZY W POLSCE WSCHODNIEJ (CYFROWA POLSKA DLA KAŻDEGO W POLSCE WSCHODNIEJ)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE I GOSPODARKA OPARTA NA WIEDZY W POLSCE WSCHODNIEJ (CYFROWA POLSKA DLA KAŻDEGO W POLSCE WSCHODNIEJ)"

Transkrypt

1 Witold Sartorius SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE I GOSPODARKA OPARTA NA WIEDZY W POLSCE WSCHODNIEJ (CYFROWA POLSKA DLA KAŻDEGO W POLSCE WSCHODNIEJ) 425

2 SPIS TREŚCI Rekomendacje Wprowadzenie, innowacje jako podstawa rozwoju Gospodarka elektroniczna jako podstawa do stworzenia Gospodarki Opartej na Wiedzy Przedsiębiorczość podstawa rozwoju Bariery powstawania i rozwoju MSP Klastry Cyfrowa Polska dla każdego w Polsce Wschodniej, czyli rozwój Małych i Średnich Firm w Gospodarce Opartej na Wiedzy Doradztwo i szkolenia dla MŚP Wsparcie finansowe dla MŚP Rozwój Infrastruktury IT Łatwy dostęp do komputerów i oprogramowania Informatyzacja administracji publicznej Informatyzacja edukacji Rozwój Społeczeństwa Informacyjnego Zwalczanie wykluczenia cyfrowego Podsumowanie ANEKS

3 REKOMENDACJE: Społeczeństwo informacyjne dla wszystkich (powszechny dostęp do Internetu połączony z coachingiem) Rozwój Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Wschodniej, czyli powszechna chęć i umiejętność obywateli, przedsiębiorców, uczniów, nauczycieli, urzędników itp. do korzystania z technologii cyfrowych w codziennym życiu społecznym i gospodarczym jest podstawą dla skutecznego rozwoju Gospodarki Opartej na Wiedzy. To dopiero spowoduje odpowiedni popyt na (cyfrowe) usługi i produkty gospodarki elektronicznej. Niezbędna jest permanentna akcja promocyjna, informacyjna i szkoleniowa dla obywateli. W Polsce Wschodniej rozwój Społeczeństwa Informacyjnego oraz Gospodarki Opartej na Wiedzy napotyka na podstawowe przeszkody związane ze słabą infrastrukturą telekomunikacyjną. Istniejąca w sieć telekomunikacyjna ma ograniczony zasięg oraz jest niewystarczająca od strony technicznej do realizacji usług szerokopasmowego dostępu do sieci Internet. Mieszkańcy nie mając możliwości taniego dostępu do infrastruktury telekomunikacyjnej i często nawet nie wiedzą, w jakim zakresie życia współczesnego społeczeństwa nie mogą uczestniczyć. Wyniki badań wskazują, że sieć informatyczna naprawdę staje się fundamentem zarówno przedsiębiorstw prywatnych, jak i instytucji sektora publicznego, gdyż na niej opiera się wszelka komunikacja wewnętrzna i zewnętrzna oraz procesy gospodarcze. Wszystkie jednak koncepcje rozwoju infrastruktury dostępu do sieci szerokopasmowych, które dla Polski zakładają wykorzystanie środków publicznych muszą być podporządkowane celom rozwoju Gospodarki Opartej na Wiedzy. Inwestowanie na dużą skalę środków publicznych w infrastrukturę IT jest obarczone poważnym ryzykiem, że zostanie ona przewymiarowana i nie będzie w odpowiednim stopniu wykorzystana dla celów gospodarczych i społecznych. Takiego scenariusza da się uniknąć, jeżeli publiczne programy rozwoju infrastruktury zostaną podporządkowane programom rozwoju przedsiębiorczości i edukacji, a nie odwrotnie. Tworzenie warunków dla skutecznego wdrażania w Polsce Wschodniej Gospodarki Opartej na Wiedzy Globalizacja oznacza dla polskiej gospodarki szansę wyjścia na rynki globalne, ale i zagrożenie pojawienia się na lokalnym, polskim rynku nowej konkurencji ze świata. Jak najbardziej dotyczy to województw Polski Wschodniej, dla których rozwój społeczno-gospodarczy oparty na gospodarce elektronicznej stanowi realną szansę na przyspieszenie wzrostu. Poprzez postępującą informatyzację już niedługo na rynku pracy gwałtownie zmaleje zapotrzebowanie na rutynowe czynności intelektualne, wykonywane na przykład w szeroko rozumianej administracji. Produkty i usługi cyfrowe są oparte na wiedzy, gdyż ich wartość zależy przede wszystkim od zawartej w nich wiedzy. Wytwarzanie produktów i oferowanie usług cyfrowych jest oparte na twórczości człowieka, zarówno tej najwyższych lotów, jak i tej codziennej, technicznej i gospodarczej. Na rynku pracy dla człowieka pozostaną prace nierutynowe, o dużym wkładzie wiedzy, w szczególności tworzenie nowej wiedzy ze wszystkich możliwych dziedzin życia i szeroko rozumiane przekazywanie wiedzy zarówno innym ludziom (w formie usług cyfrowych), jak i komputerom, co obejmuje ich programowanie, parametryzowanie i zasilanie danymi (produkty cyfrowe). Komponent informatyczny będzie stanowił znaczącą część każdego zawodu, równie powszechną jak dzisiaj umiejętność czytania i pisania. Ważne jest, aby ludzie dysponowali wystarczającym kapitałem wartościowej wiedzy i umieli przełożyć ten kapitał na działalność gospodarczą. 427

4 Informatyzacja administracji publicznej Sektor publiczny jest szczególnie ważny ponieważ: po pierwsze, w nowej gospodarce opartej na wiedzy sektor publiczny działający w stary ( papierowy ) sposób jest hamulcem rozwoju gospodarczego, a działający w nowy ( elektroniczny ) sposób jest stymulatorem rozwoju gospodarczego, po drugie, ponieważ przekształcony sektor publiczny stosujący technologie elektronicznego biznesu stanowi wzorzec dla przedsiębiorstw, standaryzuje elektroniczną wymianę informacji i propaguje wiedzę o nowych, elektronicznych sposobach realizacji procesów biznesowych, przez co ułatwia przedsiębiorstwom szczególnie małym i średnim uczestnictwo w gospodarce elektronicznej, po trzecie, ponieważ sektor publiczny łatwiej niż inne sektory może stosować techniki elektronicznego biznesu. Wynika to z faktu, że sektor ten operuje głównie na dokumentach, a dokumenty mogą doskonale funkcjonować w formie elektronicznej, po czwarte, dostosowanie sektora publicznego do wymagań elektronicznej gospodarki otwiera rynek produktów i usług wysoko zaawansowanych technologicznie, przyczyniając się do zatrudnienia dobrze wykształconej młodzieży i zwiększenia potencjału gospodarczego kraju. Dostosowywanie sektora publicznego do wymagań elektronicznej gospodarki obejmuje następujące cztery główne zagadnienia: procesową organizację sektora publicznego, świadczenie usług przez sieć, algorytmizację procedur, tworzenie i udostępnianie zasobów informacyjnych. Procesowa organizacja sektora publicznego oznacza, że sektor ten przejmuje odpowiedzialność za procesy, a nie ogranicza się do poszczególnych etapów. Dzięki technologiom elektronicznego procesowania transakcji, taka zmiana o fundamentalnym znaczeniu dla interesantów nie wymaga zmian instytucjonalnych w państwie. Oznacza bowiem jedynie konieczność oddzielenia warstwy informacyjnej, komunikacyjnej i transakcyjnej od warstwy instytucjonalnej. Informatyzacja systemu edukacji Ze względu na gwałtowny i stały postęp naukowo-techniczny, objawiający się nowymi produktami i usługami, a także nowymi metodami i organizacją pracy, a w konsekwencji coraz to nowymi wymaganiami co do pracowników, w społeczeństwie informacyjnym konieczne będzie uczenie się przez całe życie, a nie głównie w młodości. Konieczne jest, we wszystkich województwach Polski, w tym w szczególności w Polsce Wschodniej, zbudowanie systemu kształcenia ewolucyjnego, czyli systemu kształcenia przez całe życie, który obejmowałby i dzieci, i dorosłych. W tym celu: konieczne jest przebudowanie systemu kształcenia tak, aby dzieci i młodzież zostały w szkole przygotowani do kształcenia się przez całe życie, czyli wyrobienia w nich potrzeby i umiejętności samokształcenia się, konieczne jest w Polsce Wschodniej stworzenie wspieranych przez państwo programów kształcenia dorosłych, konieczne jest wypracowanie efektywnego systemu finansowania edukacji dorosłych, który polegałby na partnerstwie sektora publicznego i prywatnego oraz osób bezpośrednio zainteresowanych. Nowy system edukacyjny nastawiony na kształcenie całego społeczeństwa przez całe życie nie może być oparty wyłącznie na bezpośrednim kontakcie uczącego się z nauczającym w klasie musi ze względu na koszty i zakres zagadnienia opierać się na zastosowaniu w dużej mierze, technik informatycznotelekomunikacyjnych w procesach kształcenia. Takie podejście zakłada rozwiązanie problemu dostępu do komputerów i Internetu dla każdego ucznia, lub dorosłego uczącego się w szkole, w pracy i w domu. Informatyzacja ochrony zdrowia Informatyzacja ochrony zdrowia jest zadaniem stojącym przed sektorem publicznym, podobnie jak informatyzacja edukacji, będącym w sferze największego zainteresowania społecznego. Dotyczy to zadań takich jak drastyczne usprawnienie administracji w służbie zdrowia poprzez informatyzację, zwiększy też przejrzystość oraz otworzy zupełnie nowe możliwości kontroli wydatków. 428

5 Także pod stronie medycznej informatyzacja ma ogromny potencjał polepszenia sytuacji pacjentów i polepszenia jakości usług medycznych, poczynając od systemu powiadamiania ratunkowego, a poprzestając na badaniach, a wręcz operacjach na odległość. Ma to także olbrzymi potencjał zwiększenia jakości opieki zdrowotnej w Polsce i rozwoju technologii z tym związanych. Informatyzacja służby zdrowia w Polsce Wschodniej powinna być jednym z priorytetowych działań do wdrożenia. Tworzenie warunków dla telepracy Ciekawym elementem jest wprowadzenie na szeroką skalę (w miarę rozwoju sieci dostępu do szerokopasmowego internetu) pracy na odległość (telepracy). Obszar Polski Wschodniej ma wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe i może w przyszłości zaoferować wysoką jakość życia dla ludzi pracujących w Gospodarce Opartej na Wiedzy. Mogą oni, mieszkając w Polsce Wschodniej, pracować na rzecz centrów przemysłowych i ekonomicznych przy wykorzystaniu szybkich łączy internetowych. Stymulowanie rozwoju potencjału badań naukowych i uczestnictwa instytucji i badaczy z Polski Wschodniej w europejskich networkach badawczych W Polsce Wschodniej nie należy oczekiwać w najbliższych latach rozwoju klastrów związanych z przemysłem informatycznym. We wszystkich 5 wschodnich województwach logicznym i korzystnym etapem rozwoju sektora technologii informatycznych i przemysłu treści cyfrowych będzie rozwój sieci współpracy firm prowadzącej do powstawania Wirtualnych Organizacji Sieciowych (Network Virtual Organizations NVOs). Firmy z Polski Wschodniej będą mogły, przy szybkim rozwoju infrastruktury sieciowej, uczestniczyć w tworzeniu krajowych lub nawet globalnych NVO. Należy założyć, że prace badawczo-rozwojowe związane z wprowadzaniem innowacji w gospodarce Polski Wschodniej będą podporządkowane potrzebom firm. Współpraca firm w ramach NVO będzie uzupełniona o możliwości współpracy instytucji badawczo-rozwojowych, które zaistnieją poprzez europejskie programy badań i rozwoju. Rząd powinien, w ciągu kilku następnych lat, wesprzeć instytuty badawcze oraz instytucje akademickie w Polsce Wschodniej powiększając ich potencjał instytucjonalny tak, aby mogły być one we wspólnych projektach partnerem dla instytucji i firm z innych regionów i krajów UE. Stymulowanie rozwoju klastrów produkcyjnych w Polsce Wschodniej W UE klastry oparte o przemysł wysokich technologii powstają z reguły jako elementy już istniejących aglomeracji przemysłowych, bez tworzenia nowych centrów innowacyjności, ale wzbogacając otoczenie poprzez nowe powiązania. Wyjątkiem od tej reguły są klastry wysokich technologii powstałe w oparciu o jedną firmę wiodącą lub ukierunkowane inwestowanie (np. w Finlandii klaster Oulu w oparciu o firmę Nokia, lub przykład Irlandii). Z raportów przygotowywanych na zlecenie Komisji Europejskiej 1 wynika wyraźnie, że jedyną lokalizacją w Polsce, którą można potraktować jako potencjalny przyszły klaster wysokich technologii informatycznych, jest Dolny Śląsk. W UE podobnych lokalizacji, które osiągnęły już poziom klastra regionalnego lub mają szansę się takim stać, jest kilkanaście. Jedynym miejscem w Polsce Wschodniej, które można potraktować jako zalążek klastra związanego z przemysłem informatycznym jest Elbląg. Tam powstaje szansa na bazie dobrej współpracy miasta i lokalnej firmy z sukcesem tworzącej oprogramowanie i rozwiązania w sferze administracji elektronicznej dla klientów z całej Polski. Przy dalszej dobrej koniunkturze i wzmocnieniu przez środki UE Elbląg mógłby otrzymać szansę rozwoju klastra z naciskiem na przemysł oprogramowania i usług w sferze IT. Możliwy jest rozwój klastrów w oparciu o przemysł meblowy i lotniczy (Dolina Lotnicza). Podejmowanie efektywnych działań służących wspieraniu przedsiębiorczości ze szczególnym uwzględnieniem firm w Gospodarce Opartej na Wiedzy. Strategicznym wyzwaniem jest wsparcie młodych i wykształconych obywateli zamieszkujących Polskę Wschodnią w zakładaniu firm w miejscu zamieszkania oraz świadczenie usług dla całej Polski i Europy, co ograniczy ekspansję polskich najbardziej wartościowych zasobów ludzkich na Zachód. 1 EU Software and IT Services Study Cluster Analysis, 2006 by Capgemini for European Commission 429

6 Tworząc jednocześnie wewnętrzny rynek produktów i usług cyfrowych oraz wspomagając młodych ludzi w zakładaniu przedsiębiorstw wytwarzających produkty cyfrowe i świadczących usługi cyfrowe może powstać nawet kilkadziesiąt tysięcy MŚP opartych na sprzedaży wartości dodanej wykreowanej przez posiadanie i wyważenie wartościowej wiedzy. Głównym celem jest więc pobudzenie przedsiębiorczości polskiej młodzieży w miejscu zamieszkania przez otwarcie rynku treści cyfrowych. Istotą programu będą masowe projekty (kilkanaście kilkadziesiąt w każdej gminie) mające na celu świadczenie lokalnych usług cyfrowych w wąskim, dobrze sprecyzowanym zakresie. Celem każdego takiego projektu byłoby tworzenie i uaktualnianie lokalnej treści w postaci cyfrowej, po pierwsze, na wewnętrzne potrzeby lokalnej społeczności, i po drugie, dla jej prezentacji na zewnątrz przez Internet w celu nawiązywania kontaktów, pozyskiwania inwestorów, poszerzania rynków zbytu, zachęcania do przyjazdu turystów itp. Treści dotyczyłyby dowolnych dziedzin życia z zakresu lokalnej historii, geografii, przyrody, kultury, zdrowia, oświaty, działalności gospodarczej, administracyjnej itd. Streszczenie W Polsce Wschodniej strategicznym wyzwaniem jest wsparcie młodych i wykształconych obywateli zamieszkujących ten region w zakładaniu firm działających w sferze Gospodarki Opartej na Wiedzy. Oznacza to, że wiedza jest przedmiotem obrotu gospodarczego, możliwie lokalnie w miejscu zamieszkania. Możliwość rozwoju własnego biznesu w sferze świadczenia usług cyfrowych oraz oferowania produktów cyfrowych dla społeczności lokalnej, dla całej Polski i dalej Europy ograniczy ekspansję polskich najbardziej wartościowych zasobów ludzkich do Europy Zachodniej. Tworząc jednocześnie wewnętrzny rynek produktów i usług cyfrowych oraz wspomagając młodych ludzi w zakładaniu przedsiębiorstw wytwarzających produkty cyfrowe i świadczących usługi cyfrowe może powstać nawet sto tysięcy MŚP. Głównym celem gospodarczym i społecznym w Polsce Wschodniej jest więc pobudzenie przedsiębiorczości polskiej młodzieży w miejscu zamieszkania przez otwarcie rynku treści cyfrowych. Istotą programu byłyby masowe projekty (kilkanaście kilkadziesiąt w każdej gminie) mające na celu świadczenie lokalnych usług cyfrowych w wąskim, dobrze sprecyzowanym zakresie. Celem każdego takiego projektu będzie tworzenie i uaktualnianie lokalnej treści w postaci cyfrowej, po pierwsze, na wewnętrzne potrzeby lokalnej społeczności, i po drugie, dla jej prezentacji na zewnątrz przez Internet w celu nawiązywania kontaktów, pozyskiwania inwestorów, poszerzania rynków zbytu, zachęcania do przyjazdu turystów itp. Treści dotyczyłyby dowolnych dziedzin życia z zakresu lokalnej historii, geografii, przyrody, kultury, zdrowia, oświaty, działalności gospodarczej, administracyjnej itd. Osiągnięcie sukcesu w tworzeniu Gospodarki Opartej na Wiedzy Polsce Wschodniej wymaga równoczesnego zaangażowania w promocję przedsiębiorczości w sferze usług i produktów cyfrowych, szkoleń dla przedsiębiorców i ich pracowników, ułatwienia małym i średnim firmom pozyskania kapitału na rozwój, silnego rozwoju infrastruktury sieci teleinformatycznych, ułatwienia dostępu do komputerów i legalnego oprogramowania dla wszystkich grup społecznych, szybkiej i skutecznej informatyzacji administracji publicznej, daleko idącej informatyzacji edukacji w sferze treści jak i dostępu do infrastruktury, rozwoju społeczeństwa informacyjnego nie tylko na obszarach wielkich miast, ale także na obszarach wiejskich oraz skutecznego zwalczania wykluczenia cyfrowego powstającego z powodów geograficznych, ekonomicznych czy społecznych. Skutecznym instrumentem przyspieszenia rozwoju firm jest ich współpraca w formie sieci współpracy, Wirtualnych Przedsiębiorstw Sieciowych oraz klastrów, i w Polsce Wschodniej zalążki takiej współpracy istnieją i powinny być dalej rozwijane z wykorzystaniem wsparcia UE. 1. WPROWADZENIE, INNOWACJE JAKO PODSTAWA ROZWOJU W województwach Polski Wschodniej rozwój społeczny i gospodarczy w dobie Społeczeństwa Informacyjnego i Gospodarki Opartej na Wiedzy napotyka na podstawowe przeszkody związane z deficytami we wszystkich sferach związanych z nowoczesnymi technologiami informatycznymi. Jednym z głównych problemów jest na przykład to, że istniejąca na obszarze Polski Wschodniej sieć telekomunikacyjna ma ograniczony zasięg oraz jest niewystarczająca od strony technicznej do realizacji usług szerokopasmowego dostępu 430

7 do sieci Internet. Rozwój tej infrastruktury w ostatnich latach jest ograniczony ze względu na niewystarczające uzasadnienie biznesowe dla inwestycji przeprowadzanych przez przedsiębiorstwa sektora prywatnego. Deficyt infrastruktury informatycznej jest najbardziej widocznym i najczęściej zauważanym elementem problemu. Nie należy jednak zapominać o tym, że infrastruktura jest jednak tylko instrumentem realizacji celów gospodarczych i społecznych, a nie celem samym w sobie. To oczywiste stwierdzenie okazuje się wcale nie takie oczywiste, jeżeli spojrzymy na doświadczenia innych krajów, gdzie wielokrotnie infrastruktura, w tym informatyczna, okazała się później przewymiarowana. Zagrożenie wykluczeniem cyfrowym jest na rozpatrywanym obszarze znaczące. Nie rozwiązuje tego problemu ani wzrost popularności Internetu, ani działania związane ze zwiększeniem ilości aplikacji (których ilość już teraz przekonuje do szerokiego używania Internetu). Mieszkańcy nie mając możliwości taniego dostępu do infrastruktury telekomunikacyjnej często nawet nie wiedzą, w jakim zakresie życia współczesnego społeczeństwa nie mogą uczestniczyć. Dotyczy to także firm, szczególnie małych i średnich. Polska Wschodnia jest obszarem, z którego, z braku perspektyw, wyjeżdża bardzo duża liczba osób w ramach emigracji zarobkowej. Zjawisko to jest bardzo niepokojące, ponieważ z reguły emigrują osoby najaktywniejsze i relatywnie dobrze wykształcone. Strategicznym zadaniem Rządu i wszystkich instytucji publicznych jest podjęcie skutecznych działań, aby ten niekorzystny trend odwrócić, podobnie jak udało się to np. w Irlandii. Bardzo istotną pozytywną rolę odegra zdecydowane i systematyczne wspieranie działań budujących w Polsce Wschodniej Gospodarkę Opartą na Wiedzy. Wskaźnik innowacyjności polskiej gospodarki jest jednym z najniższych w Europie. Aktualnie, tylko niewielki odsetek przedsiębiorstw w Polsce jest zaliczony do grupy innowacyjnych. Szczególnie poszkodowane są województwa słabsze ekonomicznie. Powszechnie znanym problemem jest słaba współpraca środowisk gospodarczych i naukowych, niska liczba wdrożeń nowych technologii oraz niska liczba przedsiębiorstw tworzonych w oparciu o nowe technologie. Jednocześnie, tylko około 1 proc. przedsiębiorców w swoich strategiach rozwoju dostrzega innowacje jako źródło przyszłej przewagi konkurencyjnej. Problem szczególnie dotyczy pięciu województw Polski Wschodniej. ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW 2005 Województwo Mazowieckie Śląskie Wielkopolskie Dolnośląskie Zachodniopomorskie Małopolskie Lubuskie Łódzkie Pomorskie Kujawsko-Pomorskie Opolskie Podkarpackie Warmińsko-Mazurskie Świętokrzyskie Podlaskie Lubelskie Klasa A A B B B C C C C C C D D D D D Województwa A (2) B (3) C (6) D (5) Klasa A województwa o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej Klasa B województwa o średniej atrakcyjności inwestycyjnej Klasa C województwa o niskiej atrakcyjności inwestycyjnej Klasa D województwa o najniższej atrakcyjności inwestycyjnej Źródło: Opracowanie: Aleksander Żołnierski, Innowacyjność Mikroprzedsiębiorstw

8 Rząd RP, we wrześniu wyznaczył następujące ogólne kierunki działań w celu zmiany sytuacji: Kadra dla nowoczesnej gospodarki obejmuje działania związane z rozwojem kadr zdolnych do budowy Gospodarki Opartej na Wiedzy. Są to: Działalność badawcza ukierunkowana na potrzeby gospodarki czyli zwiększenie wykorzystania wyników prac sektora badawczo-rozwojowego (B+R) w przedsiębiorstwach oraz dostosowanie możliwości jednostek naukowych do zaspokajania potrzeb unowocześniającej się gospodarki. Ochrona własności intelektualnej poprawa efektywności funkcjonowania rynku innowacji, a w szczególności zwiększenia przepływu rozwiązań innowacyjnych przez upowszechnienie stosowania prawa własności przemysłowej oraz prawa autorskiego i praw pokrewnych. Kapitał na innowacje mobilizacja kapitału prywatnego dla tworzenia i rozwoju firm innowacyjnych. Infrastruktura dla innowacji baza dla realizacji wcześniej wskazanych kierunków. Zapewnia szkolenia, doradztwo, dostęp do nowoczesnych technologii informacyjnych, ułatwia współpracę przedsiębiorców, wzmocnienie współpracy pomiędzy różnymi podmiotami, w tym ze sfery B+R i sektora przedsiębiorstw oraz transfer nowych technologii i rozwiązań organizacyjnych. Polska ma jeden z najniższych wskaźników udziału wydatków na badania i rozwój w krajach UE. W 2004 r. wskaźnik relacji nakładów na działalność B+R do PKB, po spadku z lat , wzrósł nieznacznie do poziomu 0,58 proc. PKB (w 2003 r. średnia UE-15 2 proc., średnia UE-25 1,95 proc., Wielka Brytania 1,98 proc., Hiszpania 1,05 proc.). Polska w tym porównaniu wypada bardzo niekorzystnie, również na tle krajów, które weszły z nami do UE (w 2003 r. Czechy 1,27 proc., Węgry 0,98 proc.) RÓŻNORODNOŚĆ PRIORYTETÓW W REGIONALNYCH STRATEGIACH INNOWACJI W POLSCE WSCHODNIEJ 2 Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata (Ministerstwo Gospodarki, wrzesień 2006) 432

9 Województwo Lubelskie Podkarpackie Podlaskie Świętokrzyskie Warmińsko- -Mazurskie Cele i efekty projektów RIS Tworzenie konsensusu regionalnego, tworzenie struktury zarządzania, opracowanie szczegółowego planu działania najważniejszych instytucji regionu aktywnych i doświadczonych w dziedzinie innowacji i transferu Tworzenie konsensusu regionalnego Partnerstwo dla Innowacyjnego Podkarpackiego Wypracowanie struktury zarządzania projektem Ustanowienie systemu komunikacji i wymiany informacji Określenie szczegółowej metodyki opracowania Regionalnej Strategii Innowacji Analiza regionalnego popytu na innowacje Analiza sektora naukowo-badawczego Analiza postaw innowacyjnych jednostek samorządu terytorialnego Analiza infrastruktury wsparcia innowacji Opracowanie zintegrowanej analizy gospodarczej regionu Synteza wyników badań przeprowadzonych w ramach projektu i opracowanie Regionalnej Strategii Ustanowienie struktury wdrażania i kontroli RIS Opracowanie projektów przedsięwzięć pilotażowych w zdefiniowanych obszarach interwencji Współpraca sektora MSP z jednostkami naukowymi i badawczymi oraz władzami samorządowymi Określenie obszarów wsparcia innowacyjnego w celu podniesienia konkurencyjności przedsiębiorstw regionu i wykorzystywania przewag na rynkach zewnętrznych Wyznaczenie ram dla decyzji politycznych w najbliższych latach Wpływ na utworzenie sprawnych kanałów informacyjnych o dostępnych nowoczesnych technologiach i możliwościach ich pozyskania i wdrożenia w warunkach lokalnego biznesu Utworzenie systemu wspierania przedsięwzięć o dużej wartości dodanej oraz dużym znaczeniu społecznym i gospodarczym dla regionu, pozostających w zgodzie ze Strategią Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Rozwój zasobów ludzkich, zapewnienie wysokiej jakości usług publicznych i budowa społeczeństwa informacyjnego Rozwój przedsiębiorczości w oparciu o innowacje i nowe techn. poprzez budowanie relacji sfery nauki Ochrona środowiska i racjonalne zarządzanie zasobami naturalnymi Rozwój małych miast i obszarów wiejskich w oparciu o wdrażanie rozwiązań innowacyjnych Przygotowanie Regionalnej Strategii Innowacyjności dla regionu Warmii i Mazur Promocja innowacyjności w regionie, a szczególnie w MŚP Na potrzeby tej ekspertyzy zostały przeanalizowane Regionalne Strategie Innowacji (RSI) dla wszystkich pięciu województw. Powyższe zestawienie celów i oczekiwanych efektów Regionalnych Strategii Innowacji 5 województw Polski Wschodniej pokazuje, że różnią się one od siebie podejściem, poziomem szczegółowości i zawartością tak istotnie, że trudno byłoby wykazać spójność strategiczną dla całej Polski Wschodniej. W większości przy- 433

10 padków wyeksponowany jest wątek wsparcia dla jednostek naukowo-badawczych po to, aby wyniki ich prac mogłyby być lepiej wykorzystywane przez firmy. Takie podejście nie wystarcza jednak dzisiaj jako punkt wyjścia do zbudowania w Polsce Wschodniej Gospodarki Opartej na Wiedzy. W Unii Europejskiej wiele regionów tworzy od lat swoje regionalne strategie innowacji. Są one różnej jakości i tylko niektóre będą przydatnym materiałem poglądowym, przydatnym w procesie tworzenia Strategii Rozwoju Polski Wschodniej. Od roku 1994 prawie 100 regionów UE otrzymało wsparcie KE przy przygotowaniu swoich strategii innowacji 3. Europejskie RSI były tworzone zgodnie z czterema wytycznymi metodologicznymi: RSI powinny być tworzone zgodnie z zasadami konsensusu i partnerstwa publiczno-prywatnego RSI powinny być tworzone zgodnie z zasadą zaspakajania popytu na innowacje ze strony przedsiębiorstw ( ssanie ) a nie po to by wspierać tłoczenie wynalazków do biznesu ze strony instytucji badawczych RSI powinny być zorientowane na wsparcie realizacji konkretnych projektów innowacyjnych, powinny się one zawsze kończyć wdrożeniami w przedsiębiorstwach. Regiony tworzące RSI powinny wykorzystać wszelkie możliwości współpracy sieciowej z innymi regionami w UE. Analiza trzech wybraych RIS ze starych Państw Członkowskich UE, z regionów wykazujących podobieństwo do obszaru Polski Wschodniej (wskaźniki ekonomiczne i społeczne), wyraźnie pokazuje jak trudno jest administracji publicznej skutecznie wspierać rozwój innowacji w przedsiębiorstwach. Regionalne Strategie Innowacji w innych krajach UE Jednym z takich przedsięwzięć jest program wspierania innowacji INNORED w regionie Castilla y Leon w Hiszpanii. Programem zostały objęte strukturalnie słabe obszary Avila, Zamora i Salamanca, charakteryzujące się niskim poziomem przedsiębiorczości, innowacji i współpracy między podmiotami gospodarczymi. Różnymi działaniami, typowymi dla tego typu projektów (analiza firm poprzez ankietowanie, seminaria, manual dla MŚP, stworzenie Centrum Transferu Technologii w oparciu o Uniwersytet w Salamance, wizyta studyjna do Szwecji, warsztaty propagujące zastosowanie technologii informatycznych, stworzenie informacyjnego portalu wspierającego współpracę, itp), administracja publiczna, korzystająca ze wsparcia UE, realizowała postawione sobie wcześniej cele. Wyniki tych działań skłaniają jednak do refleksji, czy były to dobrze wydane środki. W rezultacie w trakcie trwania całego projektu skontaktowano się ze 150 małymi i średnimi firmami, audyty technologiczne przeprowadzono w 23, w seminarium na temat transferu technologii uczestniczyły 53 osoby z uniwersytetu, władz regionalnych i ministerstwa nauki i technologii, prawie nie było przedstawicieli firm. Na potrzeby tej ekspertyzy trzeba stwierdzić, że nie jest pożądane powielanie tego typu działań w Polsce Wschodniej. Ich efekty są wielce wątpliwe i grożą marnotrawieniem publicznych pieniędzy. Drugim przykładem regionu o niekorzystnej, podobnej do Polski Wschodniej, strukturze ekonomicznej i społecznej jest Umbria we Włoszech. Tam także została przygotowana Regionalna Strategia Innowacji wsparta ze strony naukowo-badawczej poprzez Uniwersytet w Perugii. Sytuacja wyjściowa regionu charakteryzowała się brakiem firm wysokich lub nawet średnich technologii w regionie oraz marginalną rolą ośrodków akademickich dla rozwoju biznesu. Peryferyjne położenie regionu niekorzystnie wpływa na rozwój wartościowych kontaktów i powiązań międzynarodowych i międzyregionalnych. Tutaj także podjęto w ramach projektu TRIP (Transregional Innovation Project) działania oparte przede wszystkim na zaangażowaniu włoskich i holenderskich konsultantów zewnętrznych. W projekcie udokumentowano styczność z ok. 100 MŚP. Większość z nich była poddana badaniu na obecność nowych technologii w firmie, przeprowadzonym przez konsultantów. W efekcie powstał raport o możliwościach marketingu produktów regionalnych oraz studium technologiczne opisujące możliwości rozwoju niektórych technologii związanych np. z uprawą winorośli oraz technologią bezpiecznego (od trzęsień ziemi) budownictwa. 3 Z tego 32 RSI powstały w ramach artykułu 10,ERDF, 70 dalszych strategii otrzymały wsparcie w ramach Programu Innowacji z DG XIII programy RIS/RITTS. 434

11 Także efekty tego przedsięwzięcia są wielce wątpliwe. Uczestnictwo sektora prywatnego i korzyści dla MŚP okazały się marginalne. Środki projektu zostały skonsumowane przez jednostkę badawczą oraz konsultantów zewnętrznych, nie jest to dobry wzorzec dla Polski Wschodniej. Trzeci przykład, tym razem z Grecji RIS Epirus także nie napawa optymizmem. Regionalna Strategia Innowacji została stworzona w klasyczny sposób z przewagą działań podejmowanych przez administrację publiczną (Business Innovation Centre), jednostkę badawczo-akademicką (Uniwersytet w Ioannina) oraz instytucji okołobiznesowych (Izby Gospodarcze). Chociaż projekt składał się głównie z badania ankietowego i wywiadów z firmami oraz serii seminariów, jakość wyników została polepszona poprzez koncentrację na walorach turystycznych regionu, jako jego głównym potencjalne rozwojowym. Wypracowano spójną koncepcję Ekoturystyki oraz wprowadzono nowe narzędzia informatyczne wspierające zarządzanie sektorem turystycznym w regionie. Narzędzia te zwiększyły możliwości kooperacji międzyregionalnej i biznesowej oraz ułatwiły marketing regionu (portal informacyjny). Doświadczenia z Regionalnymi Strategiami Innowacji są w UE bardzo różne w różnych regionach. Jest także wiele pozytywnych przykładów skutecznego przygotowania i wdrożenia RSI w UE. Przykłady RSI dla regionów takich jak Limburgia i Overijssel w Holandii, Halle-Leipzig-Dessau w Niemczech Wschodnich, Yorkshire and the Humber, a także Western Scotland w Wielkiej Brytanii oraz Shannon w Irlandii, pokazują, że można osiągnąć sukces, jeżli spełnione są podstawowe warunki rozwoju innowacji (patrz Aneks 1 do tej ekspertyzy). Zwraca uwagę fakt, że najlepsze efekty osiągają regiony już rozwinięte, z tradycją przemysłową, wymagające głębokiej restrukturyzacji gospodarczej, ale opierające się na istnjejącym, choć nadwątlonym potencjale. Najtrudniej jest przygotować i wdrożyć RIS w regionach rolniczych, strukturalnie słabych bez długoletniej historii rozwoju przemysłu. 2. GOSPODARKA ELEKTRONICZNA JAKO PODSTAWA DO STWORZENIA GOSPODARKI OPARTEJ NA WIEDZY Definicja sformułowana przez prof. Wojciecha Cellarego 4 z AE w Poznaniu jest punktem wyjścia do określenia pojęcia elektronicznej gospodarki czyli: produktu i usługi cyfrowej. Produkt i usługa cyfrowa są w swej istocie informacją w postaci pisma, głosu, obrazu lub oprogramowania, w postaci ciągu bitów, który można przetwarzać komputerowo i przesyłać przez sieć Internet, sieć telefoniczną stacjonarną i ruchomą, oraz cyfrową sieć telewizyjną i radiową. Elektroniczna gospodarka w naturalny sposób zmierza do globalizacji, ponieważ Internet w odniesieniu do produktów i usług cyfrowych znosi ograniczenia wynikające z odległości w Internecie nie ma geografii. Globalizacja oznacza dla polskiej gospodarki szansę wyjścia na rynki globalne, ale i zagrożenie pojawienia się na lokalnym, polskim rynku nowej konkurencji ze świata. Jak najbardziej dotyczy to województw Polski Wschodniej, dla których rozwój społeczno-gospodarczy oparty na gospodarce elektronicznej stanowi realną szansę na przyspieszenie wzrostu. Wiedza w postaci oprogramowania jest nowym zjawiskiem w historii cywilizacji po raz pierwszy mamy do czynienia z wiedzą oderwaną od człowieka w tym sensie, że można jej użyć bez człowieka. W przyszłości niezbyt dalekiej najcenniejsza ludzka wiedza będzie zawarta w oprogramowaniu komputerów. W oprogramowaniu będzie bowiem skumulowana wiedza wielu ludzi często setek ekspertów w danej dziedzinie będąca owocem wielu lat pracy i udoskonalania. Oba rodzaje wiedzy nie są wykluczające, wręcz przeciwnie, ich współistnienie wspomaga rozwój jednego i drugiego rodzaju. Im więcej wiedzy posiadanej przez ludzi, tym więcej można jej przekazać do komputerów. Im większe wspomaganie ludzi przez odpowiednio oprogramowane komputery, tym więcej wiedzy ludzie mogą wytworzyć. Na przykład, na rynku usług z dominującymi czynnościami intelektualnymi o charakterze rutynowym, będziemy mieć do czynienia ze stopniową eliminacją człowieka na rzecz komputerów z tych samych 4 Profesor dr hab. inż. Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Akademia Ekonomiczna w Poznaniu pt. Cyfrowa Polska dla każdego

12 powodów, dla których następuje eliminacja człowieka z procesów produkcji materialnej poprzez automatyzację produkcji. Każdą czynność intelektualną, o której z góry wiadomo, jak ją zrobić, lepiej wykona komputer niż człowiek. Słowa z góry wiadomo oznaczają, że istnieje algorytm wykonania tej czynności. Skoro jest znany algorytm, to czynność polegającą na przetworzeniu i przesłaniu informacji, komputer wykona zdecydowanie szybciej, taniej, bardziej niezawodnie i w pełni zgodnie z podanym algorytmem, co gwarantuje obiektywność. Na rynku pracy gwałtownie zmaleje zapotrzebowanie na rutynowe czynności intelektualne, wykonywane na przykład w szeroko rozumianej administracji. Produkty i usługi cyfrowe są oparte na wiedzy, gdyż ich wartość zależy przede wszystkim od zawartej w nich wiedzy. Wytwarzanie produktów i oferowanie usług cyfrowych jest oparte na twórczości człowieka, zarówno tej najwyższych lotów, jak i tej codziennej, technicznej i gospodarczej. Na rynku pracy dla człowieka pozostaną prace nierutynowe, o dużym wkładzie wiedzy, w szczególności tworzenie nowej wiedzy ze wszystkich możliwych dziedzin życia i szeroko rozumiane przekazywanie wiedzy zarówno innym ludziom, jak i komputerom, co obejmuje ich programowanie, parametryzowanie i zasilanie danymi. Komponent informatyczny będzie stanowił znaczącą część każdego zawodu, równie powszechną jak dzisiaj umiejętność czytania i pisania. Ważne jest, aby ludzie dysponowali wystarczającym kapitałem wartościowej wiedzy i umieli przełożyć ten kapitał na działalność gospodarczą. Postawienie na rozwój elektronicznej gospodarki i gospodarki opartej na wiedzy, kosztem schyłkowych sektorów produkcyjnych opartych na energii i surowcach, zarówno w sensie stricte fizycznym jak i w sensie pracochłonności pracy fizycznej, jest de facto postawieniem na młodzież. Dla pomyślnej przyszłości kraju, a szczególnie prawdziwe jest to w Polsce, konieczne jest danie młodzieży szansy zbudowania gospodarki opartej na wiedzy, która jako jedyna może zapewnić jej przyszłość. Szczególne znaczenie ma to dla obszaru Polski Wschodniej. Pierwszym strategicznym celem jest niedopuszczenie do wystąpienia zjawiska społecznego wykluczenia w Polsce pod kątem rozwoju Gospodarki Opartej na Wiedzy. Drugim strategicznym celem jest transformacja gospodarki Polski Wschodniej do elektronicznej gospodarki i gospodarki opartej na wiedzy, czyli skoncentrowanie się na dziedzinach rozwojowych i dochodowych wykorzystując dobrze wykształconą młodzież, oraz aktywne włączenie w procesy gospodarcze zdeterminowane przez wspólny rynek UE oraz procesy globalizacji. To wymaga wysokiego poziomu zaangażowania ze strony Państwa wspierającego przedsiębiorczość, innowacje, tworzenie rynku na produkty i usługi cyfrowe oraz rozwój infrastruktury społeczeństwa informacyjnego w Polsce. 3. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PODSTAWA ROZWOJU Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią podstawę wszystkich współczesnych gospodarek europejskich. Ich wpływ na gospodarkę, w tym w szczególności na rynek pracy, zmusza czynniki publiczne do stałego rozwijania i doskonalenia infrastruktury i warunków ich działania. Struktura sektora MŚP pod kątem możliwości rozwojowych kształtuje się podobnie wszędzie w Europie (patrz rys. 1 poniżej). Około 50% populacji to biznes będący jednocześnie stylem życia (np. kawiarnia, zakład hydrauliczny etc.). Nie ma on zwykle potencjału rozwojowego. Jedynie 15% firm to takie, które chcą i mogą się szybko rozwijać. W tych 15% procentach 1/3 (5%) po krótkim rozwoju przechodzi w fazę stagnacji po wyczerpaniu możliwości rozwojowych. Następna 1/3 wchodzi w etap tzw. tłustych kotów, czyli stylu życia na znacznie wyższym poziomie. Jedynie pozostała 1/3, czyli 5% całej populacji nadal rozwija się w dużym tempie. Są to tzw. Małe i Średnie Przedsiębiorstwa o Dużym Potencjale Rozwoju. Jak wskazują doświadczenia europejskie, te Małe i Średnie Przedsiębiorstwa o Dużym Potencjale Rozwoju (MŚP-DPR) mają ogromny wpływ na rozwój regionalny i tworzenie nowych miejsc pracy. Są one nieliczne (około 5% populacji) jednak tworzą ok. 50% nowych miejsc pracy w sektorze MŚP. Napotykają one jednak na jeszcze większe problemy finansowania niż inne MŚP. Przy dużym tempie rozwoju powstaje znacznie większe ryzyko oraz zwiększa się długość koniecznego finansowania. Finansowanie dłużne jest wówczas problematyczne, a najlepszą formą finansowania staje się finansowanie kapitałem własnym. 436

13 Powodzenie strategii rozwoju Polski Wschodniej nie jest możliwe bez rozwoju MŚP na tym terenie (ze szczególnym uwzględnieniem MŚP-DPR). Co więcej, rozwój MŚP jest kluczowym elementem rozwoju tego obszaru. STRUKTURA SEKTORA MŚP NA PODSTAWIE BADAŃ SZWEDZKICH BARIERY POWSTAWANIA I ROZWOJU MŚP Generalnie powstawanie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw napotyka zwykle na trzy podstawowe bariery: bariery kulturowe ; jest to brak tradycji i wiedzy w danym środowisku dotyczącej uruchamiania i rozwoju działalności gospodarczej. Brak przykładów z najbliższego otoczenia, że podejmowanie ryzyka działalności gospodarczej daje efekty zarówno dla przedsiębiorcy jak i jego środowiska, powoduje, że przedsiębiorczość kojarzy się z jakimś niejasnym niebezpieczeństwem oraz nieuczciwym dorabianiem się na innych. Z jednej strony powoduje to, że postrzegane ryzyko jest większe niż ryzyko realnie istniejące (obawa przed nieznanym). Z drugiej strony istnieje obawa przed złą opinią środowiska i ryzykiem utraty reputacji. bariery finansowe; wynikają one z asymetrii informacji oraz dużego i trudnego do zabezpieczenia ryzyka związanego z funkcjonowaniem MŚP. Problemy finansowe dotyczą wszystkich faz rozwoju przedsiębiorstwa poczynając od narodzin do finansowania ekspansji. bariery rynkowe i otoczenia; są to problemy wynikające zarówno z ogólnej sytuacji gospodarczej (wahania koniunktury) jak i zmian natężenia konkurencji. Są to problemy dotykające przeważnie w równym stopniu wszystkich firm działających na danym rynku i w większości przypadków niezależne od działań wspierających przedsiębiorczość. 437

14 Co ważne, elementy systemu wsparcia finansowania już istnieją (fundusze poręczeniowe, pożyczkowe), lub powstają (KFK). Należy zatem wspierać ich rozwój, uwzględniając preferencję dla Polski Wschodniej. Nie należy budować odrębnych systemów dla tego obszaru. Kluczowym elementem rozwoju sektora MŚP jest odpowiednia tradycja, wiedza i kultura prowadzenia działalności gospodarczej. Budowa szerokiej grupy przedsiębiorców to proces długotrwały i pracochłonny. Jednocześnie grupa ta jest podstawą do rozwoju sektora MŚP, a zatem także całego regionu. Cóż z tego, że nawet będziemy posiadać system finansowania z preferencjami dla Polski Wschodniej, jeżeli nie będzie wystarczającej ilości i jakości biznesplanów i wniosków inwestycyjnych. Problem ten został dostrzeżony w Unii Europejskiej i nazwany investment readiness (gotowość inwestycyjna). Budowanie szerokiej grupy przedsiębiorców oraz podwyższanie poziomu ich wiedzy i przygotowania do pozyskiwania finansowania jest kluczowym działaniem dla rozwoju Polski Wschodniej. Inne ważne elementy to: Edukacja dzieci i młodzieży do przedsiębiorczości opartej na wiedzy Edukacja potencjalnych przedsiębiorców Wsparcie szkoleniowe i doradcze dla działających przedsiębiorców (gotowość inwestycyjna) Budowa kadr dla nowoczesnej gospodarki Współpraca z lokalnymi organizacjami i parafiami Dotarcie do jak najszerszego odbiorcy wymagać będzie współpracy z lokalnymi organizacjami, szkołami, osobami o dużym autorytecie. Może się okazać, że dobrą metodą jest współdziałanie ze szkołami i aktywnymi parafiami. Promowanie nowego sposobu myślenia, że przedsiębiorczość nie jest złem tylko wykorzystywaniem i rozwojem własnego potencjału wymaga wsparcia przez lokalne autorytety. 5. KLASTRY Różne definicje klastrów podkreślają często różne aspekty tego fenomenu, jednak zawsze w klastrach obecne są decydujące elementy: sieci współpracy, specjalizacja oraz fizyczna bliskość podmiotów. Podstawa do budowania klastrów istnieje z reguły wtedy, gdy dostępna jest na miejscu wysoko wykwalifikowana siła robocza, dobrze rozwinięta infrastruktura oraz uczelnia(e) wyższa(e) lub inne instytucje badawcze. Tworzenie i rozwój oprogramowania jest przemysłem opartym na wiedzy, więc w procesie powstawania klastrów przedsiębiorstw z tej sfery gospodarki lokalizacje z dostępem do dużej ilości wysoko kwalifikowanych pracowników zawsze będą preferowane. Mniejszą wagę odgrywają tradycjonalne makroekonomiczne elementy, takie jak dostęp do lokalnego rynku. Głównymi korzyściami z lokowania się firmy w ramach regionalnego klastra są większa produktywność, wzajemna stymulacja współpracujących firm i przez to większa gotowość do innowacji. Tworzenie klastrów nie powiedzie się, jeżeli mają one powstać jako wynik działań administracji publicznej. Wsparcie publiczne dla tworzenia klastrów ma tylko sens, jeżeli niezbędne ekonomiczne podstawy do ich samotworzenia już istnieją. Tylko wtedy działania instytucji publicznych mogą skutecznie wesprzeć ten proces. Dzisiaj rozwój klastrów regionalnych w dużej mierze zależy od ich wewnętrznej dynamiki opartej tak na kooperacji jak i na konkurencji oraz na wyłanianiu się nowych firm (spin-offs). W momencie osiągnięcia przez klaster własnej marki (np. Dolina Krzemowa) i osiągnięciu najwyższego etapu jego rozwoju często pojawia się niebezpieczeństwo kryzysu i potrzeba rewitalizacji klastra lub zmiany kierunku jego dalszego rozwoju. W krajach OECD spotykane są klastry regionalne związane z różnymi sferami gospodarki. W UE 25 nie można dziś jednak zidentyfikować żadnego klastra związanego z przemysłem oprogramowania o marce porównywalnej z Doliną Krzemową w Kalifornii. 438

15 KLASTER WYSOKICH TECHNOLOGII PRZECHODZI Z REGUŁY PRZEZ KILKA ETAPÓW ROZWOJU, ZWIĘKSZAJĄC STOPNIOWO SWOJE ZDOLNOŚCI DO INNOWACJI Klastry nie mogą być stworzone przez administrację; administracja jednak powinna wspierać ich rozwój Przypadek Koncentracja niezależnych firm Nieduży obszar Pierwsze nowe firmy (spin offs) Bliskość uniwersytetu Dobra infrastruktura IT Korzystne otoczenie Konsolidacja Efektywność priorytetem Sieci sformalizowane Stymulacja poprzez zaufanie, normy i standardy zachowań Rosnący dopływ kapitału Rosnący popyt na wyspecjalizowany kapitał ludzki Współpraca między firmami i innymi organizacjami Koncentracja na innowacji i rozwoju wiedzy Nowe firmy z zewnątrz Wyspecjalizowany kapitał ryzyka Źródło: Observatory of European SME's 2002/No. 3, Regional Clusters in Europe; Porter's Microeconomics of Competitiveness (2002) Sukces Doliny Krzemowej jest dzisiaj prawie niemożliwy do powtórzenia w Europie. Powodem jest przewaga Doliny jako pierwszego klastra oraz prawie nieograniczone możliwości finansowania projektów wysokiego ryzyka w USA. W UE klastry oparte o przemysł wysokich technologii powstają z reguły jako elementy już istniejących aglomeracji przemysłowych, bez tworzenia nowych centrów innowacyjności, ale wzbogacając otoczenie poprzez nowe powiązania. Wyjątkiem od tej reguły są klastry wysokich technologii powstałe w oparciu o jedną firmę wiodącą lub ukierunkowane inwestowanie (np. w Finlandii klaster Oulu w oparciu o firmę Nokia, lub przykład Irlandii). Z raportów przygotowywanych na zlecenie Komisji Europejskiej 5 wynika wyraźnie, że jedyną lokalizacją w Polsce, którą można potraktować jako potencjalny przyszły klaster wysokich technologii informa- 5 EU Software and IT Services Study Cluster Analysis, 2006 by Capgemini for European Commission 439

16 tycznych, jest Dolny Śląsk. W UE podobnych lokalizacji, które osiągnęły już poziom klastra regionalnego lub mają szansę się takim stać, jest kilkanaście: KLASTRY W UE 25 W Polsce Wschodniej nie należy oczekiwać w najbliższych latach rozwoju klastrów związanych z przemysłem informatycznym. We wszystkich 5 wschodnich województwach logicznym i korzystnym etapem rozwoju sektora technologii informatycznych i przemysłu treści cyfrowych będzie rozwój sieci współpracy firm prowadzącej do powstawania Wirtualnych Organizacji Sieciowych (Network Virtual Organizations NVOs). Firmy z Polski Wschodniej będą mogły, przy szybkim rozwoju infrastruktury sieciowej, uczestniczyć w tworzeniu krajowych lub nawet globalnych NVO. Ciekawym elementem jest wprowadzenie na szeroką skalę (w miarę rozwoju sieci dostępu do szerokopasmowego Internetu) pracy na odległość (telepracy). Obszar Polski Wschodniej ma wysokie walory przyrodnicze i krajobrazowe i może w przyszłości zaoferować wysoką jakość życia dla ludzi pracujących w Gospodarce Opartej na Wiedzy. Mogą oni, mieszkając w Polsce Wschodniej, pracować na rzecz centrów przemysłowych i ekonomicznych przy wykorzystaniu szybkich łączy internetowych. Jedynym miejscem w Polsce Wschodniej, które można potraktować jako zalążek klastra związanego z przemysłem informatycznym jest Elbląg. Tam powstaje szansa na bazie dobrej współpracy miasta i lokalnej firmy z sukcesem tworzącej oprogramowanie i rozwiązania w sferze administracji elektronicznej dla klientów z całej Polski. Przy dalszej dobrej koniunkturze i wzmocnieniu przez środki UE Elbląg mógłby otrzymać szansę rozwoju klastra z naciskiem na przemysł oprogramowania i usług w sferze IT. 440

17 6. CYFROWA POLSKA DLA KAŻDEGO W POLSCE WSCHODNIEJ, CZYLI ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH FIRM W GOSPODARCE OPARTEJ NA WIEDZY Powodzenie strategii rozwoju Polski Wschodniej nie jest możliwe bez rozwoju MŚP na tym terenie (ze szczególnym uwzględnieniem MŚP-DPR). Co więcej, rozwój MŚP jest kluczowym elementem rozwoju tego obszaru. Aby odnieść sukces gospodarczy i społeczny promując w praktyce Gospodarkę Opartą na Wiedzy, niezbędne jest jednoczesne inwestowanie w osiem obszarów zdefiniowanych poniżej. Poważnym błędem strategicznym byłoby zaangażowanie rządu tylko w jednym (np. infrastruktura informatyczna lub edukacja) lub niewielu obszarach pokazanych na rysunku obok: CYFROWA POLSKA DLA KAŻDEGO 6.1. Doradztwo i szkolenia dla MŚP Kluczowym elementem rozwoju sektora MŚP jest odpowiednia tradycja, wiedza i kultura prowadzenia działalności gospodarczej. Budowa szerokiej grupy przedsiębiorców to proces długotrwały i pracochłonny. Jednocześnie grupa ta jest podstawą do rozwoju MŚP zorientowanych na Gospodarkę Opartą na Wiedzy, a zatem także całego regionu. Problem ten został dostrzeżony w Unii Europejskiej i opisany jako promocja investment readiness (gotowości inwestycyjnej). Budowanie szerokiej grupy przedsiębiorców oraz podwyższanie poziomu ich wiedzy i przygotowania do pozyskiwania finansowania jest kluczowym działaniem dla rozwoju Polski. Niezbędny jest system rozwoju wiedzy i gotowości inwestycyjnej oraz promocja wdrażania innowacji dla osób dorosłych pragnących rozpocząć działalność gospodarcza oraz przedsiębiorców już działających. Duży potencjał tkwi w osobach dorosłych, tak absolwentów jak i osób z doświadczeniem, które pragną lub są zmuszone przejść do pracy na własny rachunek. Należy dla należy stworzyć system szkoleń, a także indywidualnego mentoringu w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Ważną sprawą jest traktowanie osób, które już rozpoczęły działalność gospodarczą i były zmuszone do jej zamknięcia (lub ogłoszono ich upadłość). Doświadczenie zdobyte na takim niepowodzeniu jest bardzo cenne, ale wymaga analizy przez doświadczonego mentora, który sprawdzi, czy zostały z porażki wyciągnięte odpowiednie wnioski. Oprócz przedsiębiorców i kadry zarządzającej przygotowanych do działania w Gospodarce Opartej na Wiedzy potrzebne jest wykształcenie pracowników w nowoczesnych technologiach i oraz w technikach 441

18 świadczenia usług. Szczególnie istotne jest tutaj posługiwanie się językami obcymi, komputerem, Internetem, obróbka informacji, etc. Ważnym zadaniem masowo oferowanych szkoleń jest pobudzenie przedsiębiorczości polskiej młodzieży w lokalnych miejscach zamieszkania przez otwarcie rynku treści cyfrowych. Efektem wsparcia będą konkretne małe przedsięwzięcia biznesowe na masową skalę (kilkanaście kilkadziesiąt w każdej gminie) mające na celu tworzenie i uaktualnianie lokalnych treści cyfrowych i świadczenia lokalnych usług cyfrowych w wąskim, dobrze sprecyzowanym zakresie. Także rozwój istniejących firm jest najmniej ryzykowną drogą rozwoju gospodarczego regionu. Często przedsiębiorcy usiłują przenosić wprost swoje doświadczenia z zarządzanie mikro-przedsiębiorstwem na średnią lub dużą firmę. Okazuje się wówczas, że firma przeżywa problemy organizacyjne i zacina się mechanizm, który dotychczas bardzo dobrze działał. Problem zarządzania rozwojem jest jednym z głównych przyczyn nie wykorzystywania przez firmy swojego potencjału rozwojowego i wchodzenia w stan stagnacji lub tzw. tłustych kotów, co zostało pokazane na rys. 1. Szczególnie MŚP-DPR przeżywają poważne problemy w wykorzystaniu swojego potencjału. Potrzebują kapitału na rozwój i często nie wiedzą, w jaki sposób i gdzie powinny go poszukiwać. Często jednak, także nie zdają sobie sprawy, że ich sposób zarządzania musi ulec rewolucyjnym zmianom. Problem podnoszenia kwalifikacji zarządzających w celu wsparcia rozwoju istniejących firm nazywa się często podnoszeniem gotowości inwestycyjnej. Szczególnie dużą wagę do tego aspektu przykłada rząd brytyjski, a za nim, coraz większą, Komisja Europejska. Wiele firm po roku, dwóch od rozpoczęcia działalności ulega likwidacji. Najczęściej pojawiającymi się przyczynami upadku firm jest brak kapitału na dalszy rozwój, coraz silniejsza konkurencja, brak nowych rynków zbytu na swoje produkty i usługi. Niezbędny jest wspierany przez środki publiczne, system doradców dla małych i średnich firm przygotowanych do udzielenia wsparcia w zakresie biznesu opartego na wiedzy. Dobrze wykształceni ludzie, wyróżniający się umiejętnościami managerskimi i potrafiący odnaleźć się na wolnym rynku mogliby objąć swoim nadzorem kilka/kilkanaście nowo powstałych firm określonej branży i poza doradztwem biznesowym, promować je zarówno w Polsce, jak i w Europie. Coraz więcej mówi się o poszukiwaniu przez międzynarodowe koncerny specjalistów do pracy, zarówno w Polsce jak i za granicą. Zadaniem doradców byłoby dotarcie do tych firm, zaprezentowanie MŚP znajdujących się w jego grupie i zaoferowanie ich usług na zasadzie outsourcingu, czy współpracy. TYPOWY PROGRAM GOTOWOŚCI INWESTYCYJNEJ ZORGANIZOWANY JEST PRZY POMOCY TZW. METODY LEJKA. 442

19 6.2. Wsparcie finansowe dla MŚP Istotnym problemem rozwojowym dla MŚP jest pozyskanie kapitału. Bariery finansowe wynikają z asymetrii informacji oraz dużego i trudnego do zabezpieczenia ryzyka związanego z funkcjonowaniem MŚP. Problemy są większe przy przedsięwzięciach nowych, innowacyjnych i niesprawdzonych. Szereg badań wskazuje, że szczególnie istotnym problemem rozwojowym jest pozyskanie kapitału. Składa się na to kilka przyczyn: zbyt małe oszczędności własne osób fizycznych, wysokie kryteria związane z otrzymaniem kredytu, trudność w pozyskaniu venture capital. Kapitały własne w Polsce Wschodniej Szczególnie na tzw. Ścianie Wschodniej oszczędności i zakumulowany majątek prywatny będący w dyspozycji potencjalnego przedsiębiorcy nie jest na ogół wystarczający do podjęcia działalności gospodarczej w szerszym zakresie. Powoduje to sytuację, kiedy od samego początku MŚP cierpi na brak płynności, brak zdolności kredytowej i ograniczenia rozwoju. Jego wrażliwość na zewnętrzne szoki (np. opóźnienie zapłaty przez klienta dużej faktury) powodują natychmiast zagrożenie dla egzystencji firmy, zatory płatnicze, opóźnienia w regulacji zobowiązań podatkowych. Nie ma także środków na rozwój i nowinki technologiczne. Dostęp do kredytów bankowych Przedsiębiorstwo MŚP ze względu na niskie zasoby kapitałowe, problemy z płynnością oraz młody wiek nie jest w stanie wypełnić kryteriów otrzymania kredytów bankowych. Sytuację tę okresowo może pogłębiać pogorszenie się jakości portfeli kredytowych na skutek cyklu koniunkturalnego, co miało miejsce w ostatnich latach. Skutkuje to na ogół dalszym zaostrzeniem kryteriów dostępu do kredytów. Problem dostępu MŚP do rynku kredytowego rząd stara się rozwiązać za pomocą systemu funduszy poręczeń kredytowych i pożyczkowych. Działalność tę należy rozwinąć i wzmocnić na Ścianie Wschodniej w ramach systemu ogólnokrajowego. Finansowania kapitałem właścicielskim (venture capital) Szybko rozwijające się firmy potrzebują podwyższenia kapitału właścicielskiego. Są za małe na rynek kapitałowy, pozostają im zatem dwa potencjalne źródła: i) business angels, ii) fundusze kapitałowe (venture capital). Z powodów wymienionych powyżej (niskie oszczędności) w Polsce nie ma jeszcze silnych i sprawnych sieci business angels (profesjonalistów dysponujących znacznymi zasobami kapitału inwestycyjnego). Z kolei inwestycje kapitałowe w MŚP, o wielkości poniżej 1 mln EUR są dla komercyjnych funduszy VC nieopłacalne. Dzieje się tak, gdyż koszty opracowania projektów inwestycyjnych na kwotę 10 mln EUR i na kwotę 1 mln EUR są praktycznie takie same (koszt audytu prawnego, inżynierskiego i środowiskowego, biznesplan, analiza ekonomiczna inwestycji). Zatem, stopa zwrotu z małych projektów jest znacznie niższa. Zjawisko braku inwestorów chętnych do zainwestowania w projekt poniżej 1 mln EUR nazywany jest w Unii Europejskiej luką kapitałową (ang. equity gap ). Problem ten jest w UE rozwiązywany głównie poprzez wspieranie powstawania małych funduszy VC, korzystających ze wsparcia środków UE (głównie z European Regional Development Fund lub European Investment Fund). W Polsce problem ten próbuje się rozwiązać poprzez Krajowy Fundusz Kapitałowy oraz działanie SPO WKP. Należy przyspieszyć prace nad rozporządzeniami wykonawczymi (nadal nie są wydane) oraz wykreować preferencje dla Ściany Wschodniej w ramach tych programów. Programy te wymagają znaczącego wzrostu finansowania w następnym okresie finansowania , ponieważ finansują MŚP- DPR, które najbardziej przyczyniają się do rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia. System wspierania rozwoju MŚP powinien składać się z następujących elementów: a) Budowa kultury przedsiębiorczości i zwiększenie jakości zarządzania w tym gotowość inwestycyjna doradztwo, szkolenia, mentoring etc. wsparcie ze środków budżetowych. b) Fundusze poręczeniowe i pożyczkowe finansowanie MŚP o umiarkowanym tempie rozwoju zakładanie i finansowanie tych funduszy to działalność niekomercyjna, w dużej mierze ze środków budżetowych w odróżnieniu od grantów ma poważną zaletę w postaci recyrkulacji środków. 443

20 c) Fundusze venture capital (w tym zalążkowe seed capital) finansowanie MŚP-DPR działalność dochodowa należy dążyć do maksymalnego wykorzystania kapitału komercyjnego. d) Wspieranie powstawania przedsiębiorstw i nowych technologii granty. System wsparcia finansowania MŚP na tle ich rozwoju pokazano na rysunku poniżej. Rys. 2. WSPIERANIE FINANSOWANIA MŚP 6.3. Rozwój Infrastruktury IT W Polsce Wschodniej rozwój Społeczeństwa Informacyjnego oraz Gospodarki Opartej na Wiedzy napotyka na podstawowe przeszkody związane ze słabą infrastrukturą telekomunikacyjną. Istniejąca sieć telekomunikacyjna ma ograniczony zasięg oraz jest niewystarczająca od strony technicznej do realizacji usług szerokopasmowego dostępu do sieci Internet. Mieszkańcy nie mając możliwości taniego dostępu do infrastruktury telekomunikacyjnej i często nawet nie wiedzą, w jakim zakresie życia współczesnego społeczeństwa nie mogą uczestniczyć. 444

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Dr inż. Paweł Chmieliński Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Projekt SIRMA Sieć dla Innowacyjnego Mazowsza

Projekt SIRMA Sieć dla Innowacyjnego Mazowsza Projekt SIRMA Sieć dla Innowacyjnego e-rozwoju Mazowsza Arkadiusz Złotnicki Paweł Soczek SMWI, 2006 Co chcemy zrobić na Mazowszu? Dla kogo? I jak? Benficjenci na Mazowszu Władze samorządowe i placówki

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów

Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów Możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków finansowych na digitalizację zasobów Teresa E. Szymorowska Wojewódzka Biblioteka Publiczna Książnica Kopernikańska w Toruniu e-polska Biblioteki i archiwa

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy 2013 2012 dr Joanna Hołub Iwan Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy REGIONALNE SYSTEMY INNOWACJI W POLSCE doświadczenia i perspektywy Warszawa, 8 lutego 2013

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach Małgorzata Nejfeld KDG CIEŚLAK & KORDASIEWICZ ZAKRES DZIAŁALNOŚCI Główny przedmiot

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 Spis treści 1. Wstęp...3 2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 3. OŚ PRIORYTETOWA II: WSPARCIE INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH...4

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes PROGRAM ROZWOJU MIASTA ŁOMŻA DO ROKU 2020 PLUS CEL HORYZONTALNY I: KULTURA, EDUKACJA I SPORT JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO CEL HORYZONTALNY II: INFRASTRUKTURA JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO -

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wsparcie rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Tomasz Napiórkowski Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ:

ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: ZAGADNIENIA 1. ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ: Działanie 1.5 mazowieckiego programu regionalnego Nabory dostępne w innych województwach 2. WSPARCIE PROJEKTÓW BADAWCZYCH: Działanie 1.4 Programu Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network. Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r.

Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network. Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r. Wsparcie dla biznesu oferta Enterprise Europe Network Magdalena Mikołajczyk 07.06.2016r. Największa na świecie sieć non profit wspierająca MŚP w internacjonalizacji 60 krajów: Europa, Azja, Ameryka Płd.

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 12 czerwca 2007 Misją Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Klaster szansą dla

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Perspektywa na lata 2014-2020 będzie wdrażana w Polsce poprzez 6 krajowych programów operacyjnych zarządzanych przez Ministerstwo Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Regionalne Strategie Innowacji

Regionalne Strategie Innowacji V Krajowe Forum Informacyjno-Edukacyjne dla MŚP Regionalne Strategie Innowacji Warszawa, 19-20.09.2005 r. Aleksander Bąkowski Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Konkurencyjność a innowacje

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne w Polsce przeznaczone na rozwój infrastruktury teleinformatycznej

Fundusze strukturalne w Polsce przeznaczone na rozwój infrastruktury teleinformatycznej Fundusze strukturalne w Polsce przeznaczone na rozwój infrastruktury teleinformatycznej Dokumenty programowe Zintegrowany Pakiet Wytycznych Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (SWW) Rada Europejska Komisja

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki budować sieci współpracy na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki Miasto Poznań przyjazne dla przedsiębiorców Władze Miasta Poznania podejmują szereg działań promujących i wspierających rozwój

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo