Bibrowicz K. 1, Osińska M. 1.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bibrowicz K. 1, Osińska M. 1. bibrowicz@wp.pl"

Transkrypt

1 CHARAKTERYSTYKA WIELKOŚCI I OCENA ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY POCHYLENIEM MIEDNICY W PŁASZCZYŹNIE STRZAŁKOWEJ A WIELKOŚCIĄ PRZEDNIO-TYLNYCH KRZYWIZN KRĘGOSŁUPA U UCZNIÓW W WIEKU 13,14 I LAT Bibrowicz K. 1, Osińska M. 1 1 Centrum Naukowo Badawcze Postawy Ciała, Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii w Poznaniu Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki pomiarów wielkości pochylenia miednicy i krzywizn kręgosłupa przeprowadzone na 146 osobowej grupie uczniów w wieku 13, 14 i lat. Analizowano charakterystykę wielkości badanych zmiennych w zależności od wieku, płci i stanu odżywienia. Przeprowadzono analizę zależności pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością przednio-tylnych krzywizn kręgosłupa. Wyniki badań wykazały brak związku pomiędzy stanem odżywienia a badanymi zmiennymi. Różnice związane z wiekiem i płcią kształtowały się różnie w zależności od badanej zmiennej. Stwierdzono korelację liniową pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością kąta krzyżowo-lędźwiowego i kątem lordozy lędźwiowej. Nie wykazano związku pomiędzy inklinacją miednicy a kątem kifozy piersiowej. Słowa kluczowe: postawa ciała, krzywizny kręgosłupa, pochylenie miednicy, młodzież Wprowadzenie Kształtowanie prawidłowej postawy ciała, określenie jej determinantów stanowi ważny element profilaktyki i promocji zdrowia. Dotyczy to w szczególności rozwoju postawy ciała w okresie przyspieszonych zmian związanych z dojrzewaniem i akceleracją wzrostu. Mówiąc o postawie najczęściej myśli się o ukształtowaniu przednio-tylnych krzywizn kręgosłupa. Kręgosłup wraz ze swoimi fizjologicznymi wygięciami stanowi czynnik determinujący postawę człowieka w pozycji wyprostowanej[1]. Prawidłowe krzywizny kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej zapewniają właściwą amortyzację czaszki wraz z zapewnieniem jego fizjologicznej ruchomości. Układ kifozy piersiowej ma wpływ na sprawność układu krążeniowo-oddechowego [2], a kształt lordozy lędźwiowej zabezpiecza kręgosłup lędźwiowo-krzyżowy przed przeciążeniem [3]. Ocena wielkości krzywizn kręgosłupa jest częstym tematem doniesień naukowych. Zmienność postawy w rozwoju ontogenetycznym i dość duże zróżnicowanie osobnicze utrudnia jednoznaczne ustalenie granicy pomiędzy normą a patologią. Dodatkowo sprawę komplikuje różnorodność narzędzi pomiarowych wykorzystywanych w badaniach [4-11]. Opisywany był także problem zróżnicowania wielkości krzywizn ze względu na płeć. Wyniki dociekań naukowych są jednak zróżnicowane i niejednoznaczne[7,8,11,12,13,14, ]. Według Kendall [16] wielkość krzywizn kręgosłupa jest związana z usytuowaniem miednicy w płaszczyźnie strzałkowej. Wraz ze zwiększaniem się kąta pochylenia miednicy należy spodziewać się zwiększenia lordozy lędźwiowej i w konsekwencji kifozy piersiowej. Według Chaitowa ta wzajemna relacja pomiędzy usytuowaniem miednicy, kręgosłupa i otaczającymi je strukturami miękkimi określana jest jako zespół skrzyżowania dolnego [17]. W praktyce klinicznej ocena pochylenia miednicy w swobodnej postawie stojącej jest rutynowym badaniem prowadzonym w celu identyfikacji możliwych problemów z obręczą biodrową, kręgosłupem i kończynami dolnymi[18-]. Standardowo pochylenie miednicy mierzone jest jako kąt pomiędzy poziomem a prostą przechodzącą przez kolce biodrowe górne, przednie i tylne [21,22]. Do oceny pochylenia wykorzystuje się najczęściej różnego typu inklinometry a rzetelność i powtarzalność pomiarów była wielokrotnie potwierdzana w doniesieniach naukowych [21-27].

2 Cel badania Celem pracy jest charakterystyka wielkości pochylenia miednicy w płaszczyźnie strzałkowej i przednio-tylnych krzywizn kręgosłupa u gimnazjalistów w wieku 13,14 i lat w zależności od płci, wieku i stanu odżywienia. A także sprawdzenie czy istnieje zależność pomiędzy pochyleniem miednicy w płaszczyźnie strzałkowej a wielkością badanych krzywizn kręgosłupa. Pytania badawcze 1/ Jaka jest charakterystyka wielkości badanych zmiennych w badanych grupach i czy istnieje ich zróżnicowanie ze względu na wiek, płeć i stan odżywienia? 2/ Czy istnieje zależność pomiędzy pochyleniem miednicy a zmiennymi charakteryzującymi wielkość krzywizn kręgosłupa? Hipotezy badawcze 1/ Wiek, płeć i stan odżywienia nie różnicują wielkości kąta pochylenia miednicy w płaszczyźnie strzałkowej i wielkości przednio-tylnych krzywizn kręgosłupa w badanej grupie dzieci 2/ Istnieje zależność pomiędzy kątem przodopochylenia miednicy a wielkościami krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej Materiał i metoda badań Badaniami objęto 146 uczniów Gimnazjum z Lwówka Wielkopolskiego w wieku 13,14 i lat. W tym 8 dziewcząt i 66 chłopców (Tabela I). Badania przeprowadzono w kwietniu 12 roku w ramach badań statutowych Centrum Naukowo Badawczego Postawy Ciała WSEiT w Poznaniu. Rodzice badanych uczniów wyrazili pisemną zgodę na badania. Uzyskano również zgodę na badania uczelnianej Komisji Bioetycznej. Badania obejmowały pomiary masy i wysokości ciała z wykorzystaniem elektronicznej wagi lekarskiej. Masę ciała rejestrowano w dokładnością do, kg, wysokość z dokładnością do,cm. Do oceny stanu odżywienia wykorzystano współczynnik Cole'a. Pomiary pochylenia miednicy (PM) przeprowadzono z wykorzystaniem Duometru, według metodologii opisanej przez Crowella[21] uwzględniając kąt zawarty pomiędzy linią łączącą kolce biodrowe górne, tylny i przedni a poziomem. Pomiary kąta lędźwiowo-krzyżowego L/S, kąta lordozy lędźwiowej LRD i kifozy piersiowej KPH wykonano z wykorzystaniem inklinometru elektronicznego Saundersa według metodologii opisanej przez autora i opartej na wytycznych AMA [28, 29]. Pomiary pochylenia miednicy wykonywano po lewej stronie ciała. Wszystkie pomiary inklinometryczne powtarzano trzykrotnie wykorzystując do dalszej analizy wartości średnie. Wyniki badań poddano analizie statystycznej z wykorzystaniem pakietu MedCalc ver []. W zależności od zróżnicowania wielkości badanych grup i normalności rozkładu zmiennych ilościowych mierzonych testem Kołmogorova-Smirnova, do analizy różnic pomiędzy grupami wykorzystano test t-studenta, jednoczynnikową analizę wariancji oraz testy nieparametryczne U-Manna Whitneya i Kruskali-Wallisa. Do analizy różnic zmiennych jakościowych zastosowano test Chi 2. Charakterystykę antropometryczną badanej grupy przedstawiono w tabeli I. Tabela I. Charakterystyka antropometryczna badanej grupy. Wiek Płeć Masa ciała[kg] Wysokość ciała[cm]

3 badanych (lata) liczebność średnia Odchyl. Stand. min-max średnia Odchyl. Stand. min-max n=32 1,4 12, ,6 7, n= 1,7 8, ,4 9, n=28 4,9 6, ,9 6, n= 8,1 14, ,1 12, n=,7, ,1, n=16 63,4, ,2 7, Ocena stanu odżywienia gimnazjalistów przeprowadzona została z wykorzystaniem wskaźnika wzrostowo wagowego Cole'a (LMS Least Mean Square) [31] wykazała, że częściej prawidłową masę ciała stwierdzano u chłopców ( 81%) w porównaniu z grupą dziewcząt ( 62,%). U dziewcząt częściej również stwierdzano nadmierną masę ciała (28,7%) w porównaniu z chłopcami ( 18,1%) (Table II) W grupie dziewcząt stwierdzono również zróżnicowanie stanu odżywienia w zależności od wieku ( Chi 2 = 12,94, p=,438). Wyraźnie częściej obserwowano występowanie otyłość w grupie dziewcząt 13 letnich. U chłopców takiego zróżnicowania nie zaobserwowano. Tabela II. Charakterystyka stanu odżywienia według wskaźnika Cole'a w badanej grupie. Wiek badanych (lata) Płeć liczebność Stan odżywienia wg wskaźnika Cole'a niedożywienie norma nadwaga otyłość n= n= 21 4 n= n= 18 2 n= n=16 1 Dziewczęta razem 7 (8,8%) ( 62,%) 6 (7,%) 17 (21,2%) Chłopcy razem (%) 4 (81%) 4 (6%) 8 (12,1%) - dziewczęta, -chłopcy Wyniki badań a/ pochylenie miednicy w płaszczyźnie strzałkowej (PM)

4 wie k chłopcy Rycina 1. Wartości średnie i odchylenia standardowe Rycina 2. Wartości średnie i odchylenia standardowe pochylenia miednicy dla dziewcząt pochylenia miednicy dla chłopców. Przeprowadzona analiza wariancji dla oceny różnic wielkości pochylenia miednicy w grupach dziewcząt i chłopców (Rycina 1, 2) nie wykazała by w analizowanych grupach wiek był czynnikiem różnicującym badaną zmienną. W grupie dziewcząt wartość testu wynosiła F=,183, p=,833, w grupie chłopców F=,397 p=,674. Wartości pochylenia miednicy (PM) dla dziewcząt wynosiły: Średnia X= 14,7 o, odchylenie standardowe SD=3,93 o a 9% przedział ufności dla średniej 9%CI= 13,9 o -,6 o. W grupie chłopców średnia wartość PM wynosiła X=14, o, Odchylenie standardowe SD=2,91 o, 9%CI=13,3 o -14,73 o. Obserwacja wyników średnich dla pochylenia miednicy wykazała tendencję do uzyskiwania wyższych wartości w grupie dziewcząt w porównaniu z chłopcami. Zastosowany do oceny różnic wielkości pochylenia miednicy test t- Studenta z poprawką Welch'a dla nierównych wariancji nie wykazał jednak by różnice w wielkościach badanej zmiennej były statystycznie istotne (test t(d)=1,2, p=,2134). Uzyskiwane wyniki pomiarów pochylenia miednicy charakteryzowały się dość dużą stabilnością. Osobnicze zróżnicowanie uzyskiwanych pomiarów oceniane współczynnikiem zmienności (V%),wykazało rozproszenie na poziomie małym i umiarkowanym. Nie stwierdzono również, by poziom odżywienia był czynnikiem wpływającym na wielkość pochylenia miednicy w płaszczyźnie strzałkowej ( F=1,23, p=,38). b/ Kąt lędźwiowo-krzyżowy (L/S)

5 ką t lordozy lę dźwiowe j ką t lę dźwiowo-krzyżowy L/S Rycna 3. Wartości średnie i odchylenia standardowe Rycina 4. Wartości średnie i odchylenia standardowe kąta lędźwiowo-krzyżowego dla dziewcząt kąta lędźwiowo-krzyżowego dla wie k dzie wczę ta wie k chłopcy chłopców. Podobnie jak dla pochylenia miednicy nie stwierdzono by wiek różnicował wielkość kąta lędźwiowo-krzyżowego w grupach dziewcząt i chłopców (Rycina 3, 4). Dla dziewcząt wyniki analizy wariancji wynosiły F=,623, p=,39. Dla chłopców natomiast F=1,88, p=,212. U dziewcząt stwierdzono wartości kąta lędźwiowo-krzyżowego L/S: Średnia X= 17,7 o, odchylenie standardowe SD=4,21 o a 9% przedział ufności dla średniej 9%CI= 16,36 o -18,23 o. W grupie chłopców natomiast średnia wartość L/S wynosiła X=14,63 o, Odchylenie standardowe SD=4,2 o, 9%CI=13,8 o -,68 o. W grupie dziewcząt wyniki pomiarów kąta lędźwiowo-krzyżowego były wyraźnie wyższe. Przeprowadzona testem t-studenta analiza wykazała, że płeć istotnie różnicowała uzyskiwane wyniki pomiarów badanej zmiennej (t=-3,784, p=,2). Podobnie jak dla pomiarów pochylenia miednicy uzyskiwane wyniki pomiarów kąta lędźwiowo-krzyżowego charakteryzowały się dość dużą stabilnością i rozproszeniem na granicy małego i umiarkowanego. Nie stwierdzono również, by poziom odżywienia był czynnikiem wpływającym na wielkość kąta lędźwiowokrzyżowego u dziewcząt ( F=,627, p=,979) i chłopców (F=,172, p=,843). c/ Kąt lordozy lędźwiowej (LRD) wie k dzie wczę ta wie k chłopcy Rycina. Wartości średnie i odchylenia standardowe Rycina 6. Wartości średnie i odchylenia standardowe kąta lordozy lędźwiowej dla dziewcząt. kąta lordozy lędźwiowej dla

6 ką t kifozy pie rs iowe j chłopców. Obserwacja wartości średnich wskazuje na tendencję do zmniejszania się wartości kąta lordozy lędźwiowej wraz z wiekiem. Jest ona zauważalna zarówno u dziewcząt jak i chłopców (Rycina, 6). Różnice nie były jednak statystycznie istotne. Dla dziewcząt wyniki analizy wariancji wynosiły F=2,82, p=,132. Dla chłopców natomiast ze względu na niejednorodność wariancji zastosowano test Kruskalla-Wallisa. Wyniki testu: KW=3,819, p=,146. Zaobserwowano istotne różnice wielkości kąta lordozy lędźwiowej pomiędzy dziewczętami a chłopcami ( test t=-3,972, p=,1). U dziewcząt średnia wielkość lordozy wynosiła X= 27,78 o, (SD=6,6 o, 9% CI = 26,32 o -29,2 o ). W grupie chłopców średnia wartość LRD wynosiła X=23,39 o ( SD=6,71 o, 9%CI=21,74 o -2,4 o. Uzyskiwane wyniki pomiarów kąta lordozy lędźwiowej charakteryzowały się dość dużą stabilnością i rozproszeniem na granicy umiarkowanego. Wyjątek stanowiła grupa chłopców letnich gdzie rozproszenie wyników było na granicy umiarkowanego i silnego. Nie stwierdzono również, by poziom odżywienia był czynnikiem wpływającym na wielkość lordozy lędźwiowej u dziewcząt ( F=,478, p=,699) i chłopców (F=,712, p=,49). d/ Kąt kifozy piersiowej (KPH) wie k dzie wczę ta wie k chłopcy Rycina 7. Wartości średnie i odchylenia standardowe Rycina 8. Wartości średnie i odchylenia standardowe kąta kifozy piersiowej dla dziewcząt. kąta kifozy piersiowej dla chłopców. Przeprowadzona analiza wariancji dla oceny różnic wielkości kifozy piersiowej w grupach dziewcząt i chłopców wykazała zróżnicowanie wielkości badanej zmiennej w zależności od wieku badanych (Rycina 7, 8). Wartość testu w grupie dziewcząt wynosiła F=,,613; p=,. Analiza post hoc przeprowadzona z wykorzystaniem testu Student-Newman-Keulus wykazała w grupie dziewcząt istotne różnice pomiędzy wszystkimi badanymi rocznikami. W grupie chłopców wartość testu wynosiła F=4,224; p=,19. Analiza różnic ujawniła istotnie statystyczne różnice pomiędzy chłopcami 13 i letnimi oraz 14 i letnimi. Zarówno u dziewcząt jak i chłopców różnice wartości średnich dla kąta kifozy piersiowej nie przekraczały jednak wartości 6 stopni. Wartości kifozy piersiowej (KPH) dla dziewcząt wynosiły: Średnia X= 34,61 o, odchylenie standardowe SD=7,1 o a 9% przedział ufności dla średniej 9%CI= 32,93 o -36,28 o. W grupie chłopców średnia wartość KPH wynosiła X=3,18 o, Odchylenie standardowe SD=7,83 o, 9%CI=33,26 o -37,11 o. Zastosowany do oceny różnic wielkości kifozy piersiowej test t-studenta pomiędzy dziewczętami a chłopcami nie wykazał jednak by różnice w wielkościach badanej zmiennej były statystycznie istotne ( test t=,447; p=,68). Uzyskiwane wyniki pomiarów pochylenia miednicy charakteryzowały się dużą stabilnością. Osobnicze zróżnicowanie uzyskiwanych pomiarów

7 wykazało rozproszenie na poziomie małym.. Nie stwierdzono również, by poziom odżywienia był czynnikiem wpływającym na wielkość pochylenia miednicy w płaszczyźnie strzałkowej ( F=879, p=,44). e/ Ocena zależności pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością przednio-tylnych krzywizn kręgosłupa w badanych grupach. Ze względu na występujące różnice wielkości badanych zmiennych analizę zależności pomiędzy wielkością pochylenia miednicy i krzywizn kręgosłupa przeprowadzono w grupach wyodrębnionych ze względu na wiek i płeć. Wyniki tak przeprowadzonej analizy przedstawiono na ryc

8 1/ Wyniki korelacji Pearsona pomiędzy pochyleniem miednicy a kątem lędźwiowokrzyżowym ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=,41 ( p=,3, 9% CI,69-,62)* Ryc. 9 Dziewczęta 13 letnie ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=,39 (p=,293, 9% CI,4416-,6633)* Ryc. 12 Chłopcy 13 letni 2 3 ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=,66 (p=,1, 9% CI,3812-,892)* Ryc. Dziewczęta 14 letnie 2 ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=, (p=,117 9% CI,144-,799)* Ryc. 11 Dziewczęta letnie ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=,8 ( p=,717, 9% CI -,3797-,13)** Ryc. 13 Chłopcy 14 letni 2 ką t lę dźwiowo-krzyżowy r=,3 ( p=,274, 9% CI -,2289 -,6932)** Ryc.14 Chłopcy letni 4 ką t lordozy lę dźwiowe j r=,4 ( p=,9, 9%CI,1218-,6912)* / Wyniki korelacji Pearsona pomiędzy pochyleniem miednicy a kątem lordozy lędźwiowej. 4 ką t lordozy lę dźwiowe j r=,62 (p=,4, 9% CI,32-,869)* Ryc. Dziewczęta 13 letnie Ryc. 16 Dziewczęta 14 letnie ką t lordozy lę dźwiowe j r=,36 ( p=,1137, 9%CI -,926-,691)** Ryc. 17 Dziewczęta letnie

9 ką t lordozy lę dźwiowe j r=,62 (p=,3, 9% CI,3344-,813)* Ryc.18 Chłopcy 13 letni ką t lordozy lę dźwiowe j r=,12 (p=,623, 9%CI -,319-,2)** Ryc.19 Chłopcy 14 letni ką t lordozy lę dźwiowe j r=,16 (p=,7, 9%CI -,363 -,684)** Ryc. Chłopcy letni 3/ Wyniki korelacji Pearsona pomiędzy pochyleniem miednicy a kątem kifozy piersiowej. 4 ką t kifozy pie rs iowe j r=,32 (p=,724, 9%CI -,311-,98)** ką t kifozy pie rs iowe j r=,6 (p=,746, 9%CI -,73 -,41)** Ryc. 24 Chłopcy 13 letni ką t kifozy pie rs iowe j r=-,22 (p=,3487, 9%CI -,64-,244)** 4 ką t kifozy pie rs iowe j r=,12 (p=,89, 9%CI -,2693-,4831)** ką t kifozy pie rs iowe j r=,28 (p=,234, 9%CI ,1876)** Ryc.2 Chłopcy 14 letni Ryc. 23 Dziewczęta l letnie 2 Ryc.21 Dziewczęta 13 letnie Ryc.22 Dziewczęta 14 letnie ką t kifozy pie rs iowe j r=,12 (p=,66, 9% CI -,411 -,799)** Ryc.26 Chłopcy letni *korelacja istotna statystycznie, ** korelacja nieistotna statystycznie r- współczynnik korelacji Pearsona, p- poziom istotności, 9%CI 9% przedział ufności Przeprowadzona analiza wykazała występowanie istotnych korelacji pomiędzy pochyleniem miednicy a kątem lędźwiowo-krzyżowym we wszystkich grupach dziewcząt (Rycina 9-11) i u chłopców 13 letnich (Rycina12). Nie stwierdzono takich zależności w grupach chłopców 14 i letnich(rycina 13 i 14). Istotną korelację pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością lordozy lędźwiowej stwierdzono wyłącznie u dziewcząt 13 i 14 letnich (Rycina, 16) oraz u chłopców 13 letnich (Rycina 18). W pozostałych grupach takich zależności nie odnotowano. Nie stwierdzono również istotnych zależności pomiędzy wielkością pochylenia miednicy a wielkością kifozy piersiowej w żadnej wyodrębnionej grupie.

10 Omówienie wyników Możliwość uzyskiwania rzetelnych, powtarzalnych pomiarów i porównywalnych wyników badań jest celem praktyków i naukowców prowadzących badania zgodnie ze standardami - medycyny opartej na faktach (Evidence Based Medicine). W oczywisty sposób dotyczy to także oceny postawy ciała człowieka. Jednym z jej integralnych elementów jest pomiar usytuowania miednicy w płaszczyźnie strzałkowej (pelvic tilt). W praktyce klinicznej ocena ta jest powszechnie stosowaną procedurą badawczą stosowaną ze względu na ważne powiązanie położenia miednicy z patologiami w obrębie kręgosłupa i kończyn dolnych [18,19]. W piśmiennictwie opisywane jest powiązanie pochylenia miednicy z wielkością lordozy lędźwiowej [16,32,33,34,3,], mięśniami kulszowogoleniowymi [36], niewydolnością więzadła krzyżowego przedniego[37,38] czy też stabilnością postawy w wyprostowanej pozycji stojącej [39,4]. Pochylenie miednicy w zrelaksowanej pozycji stojącej jest uzależnione od działania sił mięśniowych i więzadłowych działającej pomiędzy miednicą a otaczającymi strukturami oraz budowy samej miednicy. Standardowo jest ono mierzone jako kąt pomiędzy poziomem a prostą przechodzącą przez kolce biodrowe górne, przedni i tylny[22,2,41]. W badaniach pochylenia miednicy wykorzystuje się najczęściej różnego typu inklinometry. Po raz pierwszy zastosował taki inklinometr w badaniach pochylenia miednicy Loebl [42].Według danych z piśmiennictwa jego wielkość waha się pomiędzy 3-22 stopni według Kroll [24], a 4-21 wg Gilliama[43]. U kobiet średnia wartość wg Levine [41] wynosi 11,3 stopnia. W badaniach autora natomiast średnia wartość pochylenia miednicy u osób w wieku 19-3 lat wynosiła,6 stopni u kobiet i 13, u mężczyzn [44]. Wyniki badań przedstawione w niniejszej pracy wskazują na brak zróżnicowania uzyskanych wyników pomiarów pochylenia miednicy u chłopców i dziewcząt w wieku 13- lat. Obserwowano niewielką tendencję do uzyskiwania wyższych wartości pochylenia u dziewcząt ( x=14,7 o ) w porównaniu z grupą chłopców( x=14 o ) jednak różnice te nie były statystycznie istotne. Podobne wyniki obserwowała Herrington, która również nie stwierdziła zróżnicowania ze względu na płeć pomiędzy kobietami i mężczyznami[]. Nie stwierdzono również zróżnicowania wielkości pochylenia miednicy w zależności od stanu odżywienia wyrażonego wskaźnikiem Cole'a. Potwierdza to wcześniejsze obserwacje Bibrowicza o braku związku pomiędzy stanem odżywienia a wielkością pochylenia miednicy[4]. Innym zagadnieniem poruszanym w pracy jest charakterystyka przednio tylnych krzywizn kręgosłupa u dzieci w wieku 13- lat. Dotychczas, pomimo wielu podejmowanych prób nie udało się wyodrębnić jednoznacznych zakresów normatywnych dla wielkości przednio tylnych krzywizn kręgosłupa i jednoznacznego określenia normy i patologii [7,8,11,12,13,14]. Tematyka określenia normy krzywizn kręgosłupa wykracza jednak poza zakres niniejszego opracowania. Skoncentrowano się natomiast nad zagadnieniem występowania ontogenetycznej zmienności wielkości krzywizn i zróżnicowania ich ze względu na płeć. W badaniach krzywizn kręgosłupa wykorzystuje się różne przyrządy pomiarowe, począwszy od uznanych za najbardziej dokładne, ale nie stosowane w badaniach masowych ze względu na koszty i ryzyko promieniowania jonizującego badania radiologiczne [4], poprzez zaawansowanie technologicznie systemy przestrzennej analizy powierzchni pleców [9,14,47] a także różnego typu proste przyrządy pomiarowe [,7,8,11]. Ze względu na dość prostą metodykę i wysoką powtarzalność pomiarów [] do badań wykorzystano inklinometr elektroniczny Saundersa. Uzyskane wyniki pomiarów nachylenia odcinka lędźwiowo krzyżowego L/S wykazały brak zróżnicowania ze względu na płeć i wiek przy stosunkowo dużej stabilności badanej cechy. Podobne wyniki uzyskała Walicka-Cupryś badając dzieci w wieku lat []. Inaczej natomiast kształtowały się wyniki pomiarów kąta lordozy lędźwiowej. Według Barczyk, Lewandowskiego, Giglio [6,7,8] nie obserwuje się różnic

11 wielkości krzywizn kręgosłupa w zależności od płci. W przedstawionych badaniach zaobserwowano, że wartości lordozy lędźwiowej u dziewcząt były istotnie wyższe w porównaniu z grupą chłopców. Podobne obserwacje mieli Willner i Saulicz [11,12]. Również w badaniach Bibrowicza i wsp. prowadzonych w grupie studentów fizjoterapii obserwowano wyższe wartości lordozy u kobiet [4]. W badaniach krzywizn kręgosłupa prowadzonych przez Vautsinasa, Giglio i Willnera obserwowano tendencję zwiększania wielkości krzywizn wraz z wiekiem [4,8,11]. Autorzy nie podali jednak informacji, czy różnice te były statystycznie istotne pomiędzy poszczególnymi rocznikami. W badaniach własnych nie stwierdzono istotnych różnic wielkości lordozy lędźwiowej pomiędzy poszczególnymi rocznikami w grupach chłopców i dziewcząt. Analiza wielkości kifozy piersiowej nie wykazała zróżnicowania pomiędzy chłopcami a dziewczętami. Różnice takie ujawniły się natomiast pomiędzy poszczególnymi rocznikami w grupach chłopców i dziewcząt. Zarówno dla lordozy lędźwiowej jaki i kifozy piersiowej nie stwierdzono zróżnicowania wielkości w zależności od stanu odżywienia. Przeprowadzone analizy korelacji pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością poszczególnych krzywizn kręgosłupa wykazały takie zależności pomiędzy wielkością pochylenia miednicy a nachyleniem kąta lędźwiowo-krzyżowego i kątem lordozy lędźwiowej. Jednak zależności te nie występowały we wszystkich badanych grupach. Nie stwierdzono natomiast takiej zależności pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością kifozy piersiowej. Badania prowadzone przez Legaye i Duval-Beaupere [48] wykazały silną korelacje pomiędzy pochyleniem miednicy a wszystkimi badanymi krzywiznami. Związek pomiędzy kątem pochylenia miednicy a lordozą lędźwiową był już wcześniej badany i potwierdzony przez Day'a i wsp. [33]. Do innych wniosków doszedł natomiast Youdas[18] m który uznał, że związek pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością lordozy jest na poziomie słabym i może zależeć również od innych czynników a w szczególności długości mięśni brzucha. Podobnie słabą korelację pomiędzy pochyleniem miednicy a głębokością lordozy lędźwiowej stwierdziła Prushansky i wsp. [26]. Należy podkreślić również wysoki odsetek dzieci u których stwierdzono nadwagę i otyłość, w szczególności fakt, że aż u blisko 4% dziewcząt s,twierdzono nieprawidłową masę ciała, w tym u 28,7% nadwagę bądź otyłość. Wnioski 1. Nie stwierdzono zróżnicowania wielkości pochylenia miednicy w zależności od płci wieku i stanu odżywienia mierzonego współczynnikiem Cole'a 2. Dla kąta lędźwiowo-krzyżowego nie stwierdzono zróżnicowania ze względu na wiek i poziom odżywienia. Zróżnicowanie takie stwierdzono w zależności od płci badanych. U dziewcząt wartości kąta L/S były wyższe. 3. Dla kąta lordozy lędźwiowej nie obserwowano różnic w zależności od wieku i poziomu odżywienia. Dziewczęta charakteryzowały się większy kątem LRD w porównaniu z grupą chłopców. 4. Zaobserwowano różnice wielkości kifozy piersiowej w zależności od wieku. Nie obserwowano różnic w zależności od płci i poziomu odżywienia.. Ocena zależności pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością krzywizn kręgosłupa wykazała współzależność pomiędzy pochyleniem miednicy a kątem lędźwiowo-krzyżowym i kątem lordozy lędźwiowej, nie stwierdzono zależności pomiędzy pochyleniem miednicy a wielkością kifozy piersiowej

12 Piśmiennictwo [1] Kużdżał A., Szczygieł A., Ćwirlej A. :Porównanie parametrow krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej mierzonych metodą antropostereometryczną i inklinometryczną. Postępy Rehabilitacji., 4; Т. XVIII, 4: [2] Winter R.B., Lovell W.W., Moe J.H.: Excessive thoracic lordosis and loss of pulmonary function in patients with idiopathic scoliosis. J Bone Joint Surg., 197; 7: [3] Adams M., Bogduk N., Burton K., Dolan P.: Biomechanika bólu kręgosłupa. Warszawa: DB Publishing,. [4] Voutsinas S.A., MacEwen G.D.: Sagittal profiles of the spine. Clin Orthop Rel Res., 1986; 2: [] Ohle n G., Spangfort E., Tingvall C.: Measurement of spinal sagittal configuration and mobility with Debrunner s Kyphometer. Spine, 1989; 14: [6] Barczyk K., Demczuk-Włodarczyk E., Bieć E. K.: Kształtowanie się krzywizn przedniotylnych kręgosłupa u 12- letnich dzieci. Fizjoterapia, 1997: 18. [7] Lewandowski J.: Kształtowanie się krzywizn fizjologicznych I zakresow ruchomości odcinkowej kręgosłupa człowieka w wieku 3-2 lat w obrazie elektrogoniometrycznym. Lewandowski J. Poznań, 6: 72. [8] Giglio C.A., Volpon J.B.,. Development and evaluation of thoracic kyphosis and lumbar lordosis during growth J Child Orthop., 7; 1: [9] Walicka -Cupryś K. Przygoda Ł., Sadowska L., Szeliga E. Ocena krzywizn przedniotylnych kręgosłupa u dzieci w wieku lat.young Sport Science, : [] Czaprowski D., i.inn. Powtarzalność, zgodność i rzetelność pomiaru krzywizn przedniotylnych kręgosłupa z wykorzystaniem inklinometru cyfrowego Saundersa Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, MEDSPORTPRESS, 12; 2, 6, 14: [11] Willner S, Johnson B.:Thoracic kyphosis and lumbar lordosis during the growth period in children. Acta Paediatr Scand, 1983; 72: [12] Saulicz E., Nowotny J., Kokosz M. Dymorficzne zrożnicowanie postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej w okresie pokwitania. Zeszyt Metodyczno-Naukowy. Katowice, 1996; 22. [13] Widhe T.: Spine: posture, mobility and pain. A longitudinal study from childhood to adolescence Eur Spine, J, 1; : [14] Mrozkowiak M. Uwarunkowania wybranych parametrow postawy ciała dzieci i młodzieży oraz ich zmiennośćw świetle mory projekcyjnej Mrozkowiak M. GorzowWielkopolski, 7; [] Walicka-Cuprys K., Puszczałowska-Lizis E., Maziarz K.: Kształtowanie sie przedniotylnych krzywizn kregosłupa u uczniow z klas gimnazjalnych i licealnych Medical Rehabilitation, 8; 12,4: [16] Kendall F.P. i.inn Muscle testing and function with posture and pain. th ed.lippincott Williams& Wilkins, Baltimore,. [17] Chaitow L. Muscle energy techniques. 2 nd edn. Churchill Livingstone, Edinburgh, 1. [18] Youdas J, Garrett T, Harmsen S, Suman V, Carey J. :Lumbar lordosis and pelvic inclination of asymptomatic adults. Phys Ther., 1996; 76: [19] Sahrmann S.: Diagnosis and treatment of movement impairment syndromes. Mosby; 2. [] Herrington L.: Assessment of the degree of pelvic tilt within a normal asymptomatic population. Manual Therapy, 11: 16: [21] Crowell RD, Cummings GS, Walker JR, Tillman LJ.: Intratester and intertester reliability and validity of measures of innominate bone inclination. J Orthop Sports Phys. Ther., 1994; : [22] Freburger J., Riddle D.: Measurement of sacroiliac joint dysfunction: a multicenter

13 intertester reliability study. Phys Ther., 1999; 79: [23] Potter N, Rothstein J.: Intertester reliability for selected clinical tests of the sacroiliac joint. Phys Ther., 198; 6: [24] Kroll P.G. i.inn: The relationship between lumbar lordosis and pelvic tilt angle Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation, ; 14: [2] Preece S.J. I i wsp.: Variation in Pelvic Morphology May Prevent the Identification of Anterior Pelvic Tilt The Journal of Manual & Manipulative Therapy, 8; 16, 2: [26] Prushansky T., i wsp: Reproducibility of sagittal pelvic tilt measurements in normal subjects using digital inclinometry Gait & Posture, 8; [27] Bibrowicz K., Bibrowicz B.: Ocena powtarzalności pomiarów położenia i ruchomości obręczy biodrowej z wykorzystaniem Duometru. W: Janusz Kwieciński. Maciej Tomczak [red] Wychowanie fizyczne, sport, zdrowie problemy badawcze, weryfikacje empiryczne, aplikacje. PWSZ, Konin, 11; [28] Cyfrowy Pochyłomierz Saundersa. Instrukcja obsługi. Technomex, Sp.z O.O. Gliwice. [29] Andersson G.B.J., Cocchiarella L. American Medical Association. Guides to the Evaluation of Permanent Impairments. th ed. Chicago: American Medical Association; 4. [] MedCalc for Windows Statistics for biomedical research software manual Belgium [31] Sikorska Wiśniewska G.: Nadwaga i otyłość u dzieci i młodzieży. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 7; 6, : [32] Cailliet R: Low Back Pain Syndrome (3rd Ed), Philadelphia: F.A.Davis Company, 1981: [33] Day W.,Schmidt GL, Lehmann T: Effect of pelvic tilt on standing posture. Phys Ther., 64: - 16, [34] Lovell F.W., Rothstein J.M., Personius WJ.: Reliability of clinical measurements of lumbar lordosis taken with a fl exible rule. Phys Ther., 1989; 69: 96. [3] Jull G.A., Janda V.: Muscles and motor control in lower back pain: Assessment and management. W: Twomey L.T., Taylor J.R.: Physical Th erapy of the Lower Back. 1st ed. New York: Churchill Livingstone, [36] Krawiec C., Denegar C., Hertel J., Salvaterra G.m, Buckley W.: Static innominate asymmetry and leg length discrepancy in asymptomatic collegiate athletes. Man Ther., 3; 8: [37] Hertel J, Dorfman J.H., Brahman R.A.: Lower extremity malalignments and anterior cruciate ligament injury history. J Sport Sci Med., 4; 3:2 22. [38] Loudon JK, Jenkins W, Loudon KL. The relationship between static posture and ACL injury in female athletes. J Orthop Sports Phys Ther, 1996; 24: [39] Bacik B.: Znaczenie ompleksu lędźwiowo-miedniczno-biodrowego w kontroli stabilnej postawy stojącej. AWF Katowice,. [4] Wilson J.D., Dougherty C.P., Ireland M.L., Davis I.M.: Core stability and its relationship to lower extremity function and injury. J Am Acad Orthop Surg, ; 13: [41] Levine D, Whittle M.W.: The effects of pelvic movement on lumbar lordosis in the standing position. J Orthop Sports Phys Ther., 1996; 24: [42] Loebl W.,Y.:Measurement of spinal posture and range of spinal movement.annals of Physical Medicine, 1967; 9: 3-1. [43] Gilliam J., Brunt D., MacMillan M., Kinard R.E., Montgomery W. J: Relationship of the pelvic angle to the sacral angle: Measurement of clinical reliability and validity. J Orthop Sports Phys Ther., 1994; : [44] Bibrowicz K., Bibrowicz B., Asymetria położenia i ruchomości obręczy biodrowej osób z i bez dolegliwości bólowych dolnego odcinka kręgosłupa. W: Kierunki rozwoju

14 neurofizjologii klinicznej, fizjoterapii i terapii manualnej red Huber J., Wytrążek M., Kabsch A., UM Poznań, ; [4] Bibrowicz K., Rąglewska P., Kossowska Izabela: Significance of degree and type of obesity for location and range of motion of pelvic girdle and shape of anterio-posterior spinal curvatures in students of college of education and therapy in Poznań. In Corrective and ompensating procedure in ontogenetic development disorders [Red] Ewa Skorupka, 11 University of Zielona Góra Press, [46] Juhl J., Tonya M., Russell G.: Prevalence of frontal plane pelvic postural asymmetry - Part 1. J Am Osteop Assoc., 4; 4: [47] Nowotny J., Nowotny-Czupryna O., Brzęk A., Kowalczyk A., Czupryna K.: Postawa ciała a zespoły bólowe kręgosłupa. Ortop Traumatol Rehabil., 11;13, 1: [48] Legaye J., Duval-Beaupere G..: Sagittal plane alignment of the spine and gravity a radiological and clinical evaluation Acta Orthop. Belg.,, 71: Adres do korespondencji: Karol Bibrowicz Centrum Naukowo Badawcze Postawy Ciała WSEiT Poznań Ul. Grabowa Poznań

OCENA KRZYWIZN PRZEDNIO-TYLNYCH KRĘGOSŁUPA DZIECI W WIEKU 11-13 LAT. Katarzyna WALICKA-CUPRYŚ, Łukasz PRZYGODA, Ludwika SADOWSKA, Ewa SZELIGA

OCENA KRZYWIZN PRZEDNIO-TYLNYCH KRĘGOSŁUPA DZIECI W WIEKU 11-13 LAT. Katarzyna WALICKA-CUPRYŚ, Łukasz PRZYGODA, Ludwika SADOWSKA, Ewa SZELIGA YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE, 2010, V.3. P 38-45. УКРАЇНИ, 2010, Т.3. С 38-45. УДК 616. 711-007. 5 465. 11/. 13 OCENA KRZYWIZN PRZEDNIO-TYLNYCH KRĘGOSŁUPA DZIECI W WIEKU 11-13

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku

Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu. Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku Sprawozdanie z wyników badań prowadzonych w ramach programu Szkoła Podstawowa NR 79 w Gdańsku 2012 Ośrodek Promocji Zdrowia i Sprawności Dziecka 80-397 Gdańsk ul. Kołobrzeska 61 tel. 058 553 43 11 fax.058

Bardziej szczegółowo

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A.

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A. Publikacje: 1. Ćwirlej A., Kwolek A., Styl życia i poziom wiedzy mieszkańców dużego miasta w kontekście profilaktyki zdrowotnej. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003, 3, 253-259. 2. Ćwirlej

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej osób starszych pensjonariuszy domów opieki społecznej

Charakterystyka postawy ciała w płaszczyźnie strzałkowej osób starszych pensjonariuszy domów opieki społecznej Gerontologia Polska PRACA ORYGINALNA tom 18, nr 3, 134 139 ISSN 1425 4956 Joanna Anwajler, Katarzyna Barczyk, Dorota Wojna, Bożena Ostrowska, Tadeusz Skolimowski Katedra Fizjoterapii Akademii Wychowania

Bardziej szczegółowo

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej

Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Terapia manualna tkanek miękkich w zespołach posturalnych odcinka szyjnego i obręczy barkowej Manual therapy in postural syndromes within the neck and shoulder girdle Radosław Szwarocki Wyższa Szkoła Edukacji

Bardziej szczegółowo

Ocena wybranych parametrów postawy ciała dzieci i młodzieży przy użyciu nowoczesnej techniki diagnostycznopomiarowej w aspekcie terapeutycznym.

Ocena wybranych parametrów postawy ciała dzieci i młodzieży przy użyciu nowoczesnej techniki diagnostycznopomiarowej w aspekcie terapeutycznym. Andrzej Szczygieł, Mariusz Janusz, Andrzej Marchewka Zakład Kinezyterapii Instytutu Rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie kierownik Zakładu: dr Marek Pieniążek Ocena wybranych parametrów

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp

Krzysztof Pytka ¹. 1. Wstęp Krzysztof Pytka ¹ Ocena wpływu mobilizacji łopatki na zachowanie się krzywizn kręgosłupa studentów Uniwersytetu Medycznego w Lublinie przy użyciu urządzenia MORA 4 Generacji. ¹) Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Marek Jóźwiak Klinika Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Neurogenne

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA TERAPII MANUALNEJ W LECZENIU SKOLIOZ

MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA TERAPII MANUALNEJ W LECZENIU SKOLIOZ - 1 - Marianna BIAŁEK Prywatny Gabinet Fizjoterapii w Jaworze MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA TERAPII MANUALNEJ W LECZENIU SKOLIOZ DOŚWIADCZENIA WŁASNE Słowa kluczowe: skolioza, skręcenie, zaburzenia czynnościowe,

Bardziej szczegółowo

Wpływ terapeutycznej jazdy konnej na kąty nachylenia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej u dzieci i młodzieży w wieku 8-15 lat

Wpływ terapeutycznej jazdy konnej na kąty nachylenia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej u dzieci i młodzieży w wieku 8-15 lat Andrzej Myśliwiec 1,2, Edward Saulicz 3, Michał Kuszewski 3, Gabriela Walla 3, Mariola Saulicz 3 1 Katedra Metod Specjalnych Fizjoterapii i Sportu Osób Niepełnosprawnych, AWF Katowice. 2 Katedra Fizjoterapii,

Bardziej szczegółowo

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu 1. Wprowadzenie Celem babania było sprawdzenie działania sprzętu Slim Belly oraz Slim Back&Legs na miejscowe spalanie tłuszczu oraz ocena skuteczności obydwu

Bardziej szczegółowo

PLECY WKLĘSŁE. Slajd 1. (Dorsum concavum) Slajd 2. Slajd 3 OPIS WADY

PLECY WKLĘSŁE. Slajd 1. (Dorsum concavum) Slajd 2. Slajd 3 OPIS WADY Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 PLECY WKLĘSŁE (Dorsum concavum) OPIS WADY W większości przypadków istotą wady jest pogłębienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej połączone ze zmianami w jej zasięgu i kształcie.

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ

OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ OCENA SKUTECZNOŚCI ĆWICZEŃ W PROFILAKTYCE DOLEGLIWOŚCI BÓLOWYCH DOLNEGO ODCINKA KRĘGOSŁUPA U OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ SIEDZĄCĄ EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF FOR THE PREVENTION OF LOW BACK PAIN IN PEOPLE

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

BADANIA ANTROPOMETRYCZNE KOŃCZYNY GÓRNEJ ORAZ POMIAR SIŁY ŚCISKU DŁONI I KCIUKA

BADANIA ANTROPOMETRYCZNE KOŃCZYNY GÓRNEJ ORAZ POMIAR SIŁY ŚCISKU DŁONI I KCIUKA Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 6/2012 93 Maria ŁOPATKA, SKN Biomechatroniki Biokreatywni, Gliwice Agata GUZIK-KOPYTO, Robert MICHNIK, Katedra Biomechatroniki, Politechnika Śląska Wiesław RYCERSKI,

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się postawy ciała w II krytycznym okresie posturogenezy z uwzględnieniem stopnia dojrzałości płciowej badanych

Kształtowanie się postawy ciała w II krytycznym okresie posturogenezy z uwzględnieniem stopnia dojrzałości płciowej badanych Fizjoterapia 2011, 19, 1, 10-19 ISSN 1230-8323 Kształtowanie się postawy ciała w II krytycznym okresie posturogenezy z uwzględnieniem stopnia dojrzałości płciowej badanych Formation of body posture in

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia izometryczne. Ćwiczenia, których celem jest pobudzenie skurczu mięśnia bez wywołania ruchu w stawie.

Ćwiczenia izometryczne. Ćwiczenia, których celem jest pobudzenie skurczu mięśnia bez wywołania ruchu w stawie. Słowniczek Artropatia. Zmiany degeneracyjne w obrębie stawu; artropatia hemofilowa odnosi się do zmian stawowych spowodowanych nawracającymi wylewami do jamy stawowej. Ćwiczenia izometryczne. Ćwiczenia,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Jacek Wilczyñski Zak³ad Patobiomechaniki Instytut Fizjoterapii Wydzia³ Nauko o Zdrowiu Akademii Œwiêtokrzyskiej w Kielcach Kierownik Zak³adu:

Bardziej szczegółowo

Hiperkifotyzacja problem instrumentowania przedniego skolioz idiopatycznych

Hiperkifotyzacja problem instrumentowania przedniego skolioz idiopatycznych Spondyloimplantologia zaawansowanego leczenia kręgosłupa systemem DERO Daniel Zarzycki, Paweł Radło, Aleksander Winiarski Lechosław F. Ciupik 2, Grzegorz Makieła Katedra i Klinika Ortopedii i Rehabilitacji,

Bardziej szczegółowo

Performance Stability Poland Przedstawia

Performance Stability Poland Przedstawia Performance Stability Poland Przedstawia 1 STABILITY FOR PEROFORMANCE Performance Stability and Muscle Balance System Strojenia Nerwowo - Mięśniowo - Szkieletowego jest koncepcją oceny i terapii, która

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA)

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) StatSoft Polska, tel. 1 484300, 601 414151, info@statsoft.pl, www.statsoft.pl ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) dr inż. Tomasz Greber, Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

www.winiarski.awf.wroc.pl 1

www.winiarski.awf.wroc.pl 1 WPŁYW POZYCJI KOLARZA NA OBRAZ MIOGRAFICZNY GŁÓWNYCH GRUP MIĘŚNIOWYCH KOŃCZYNY DOLNEJ WYKORZYSTYWANYCH PODCZAS JAZDY Maciej Kusiak Sławomir Winiarski Cel badania Cel: Stworzenie profili aktywności mięśniowej

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

Occurrence of cervical spine and shoulder girdle movement abnormalities in patients with tension headaches

Occurrence of cervical spine and shoulder girdle movement abnormalities in patients with tension headaches Occurrence of cervical spine and shoulder girdle movement abnormalities in patients with tension headaches Występowanie zaburzeń ruchomości kręgosłupa szyjnego i obręczy barkowej u osób z napięciowymi

Bardziej szczegółowo

OCENA CHODU DZIECI Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM NA PODSTAWIE WSKAŹNIKA GDI

OCENA CHODU DZIECI Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM NA PODSTAWIE WSKAŹNIKA GDI Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 127 Katarzyna NOWAKOWSKA, Katarzyna JOCHYMCZYK-WOŹNIAK, Katedra Biomechatroniki, Politechnika Śląska, Zabrze OCENA CHODU DZIECI Z MÓZGOWYM PORAŻENIEM NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Kręgosłup-miednica-kończyny dolne jako zespół połączeń funkcjonalnych możliwe implikacje kliniczne

Kręgosłup-miednica-kończyny dolne jako zespół połączeń funkcjonalnych możliwe implikacje kliniczne OSW Szkice Humanistyczne Tom XII 2012 Nr 3 Dariusz Czaprowski Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego Kręgosłup-miednica-kończyny dolne jako zespół połączeń funkcjonalnych możliwe implikacje kliniczne

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2 Ocena porównawcza skuteczności metody neuromobilizacji i tradycyjnego postępowania fizjoterapeutycznego u chorych z zespołem bólowym części lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie i rozkład t

Oszacowanie i rozkład t Oszacowanie i rozkład t Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Oszacowanie i rozkład t 1 / 31 Oszacowanie 1 Na podstawie danych z próby szacuje się wiele wartości w populacji, np.: jakie jest poparcie

Bardziej szczegółowo

DYSFUNKCJE STAWÓW KRZYŻOWO-BIODROWYCH U PACJENTÓW ZE SKOLIOZĄ I ICH ZWIĄZEK Z USTAWIENIEM MIEDNICY

DYSFUNKCJE STAWÓW KRZYŻOWO-BIODROWYCH U PACJENTÓW ZE SKOLIOZĄ I ICH ZWIĄZEK Z USTAWIENIEM MIEDNICY DYSFUNKCJE STAWÓW KRZYŻOWO-BIODROWYCH U PACJENTÓW ZE SKOLIOZĄ I ICH ZWIĄZEK Z USTAWIENIEM MIEDNICY Mortka K. 1, Ostiak W. 1, Kinel E. 2, Krystkowiak I. 1, Kotwicki T. 1, 1 Katedra i Klinika Ortopedii i

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

www.diers.de Pomiar siły mięśni Analiza stóp i chodu Analiza kręgosłupa i postawy NEW Dynamic Spine & Posture Analysis BIOMEDICAL SOLUTIONS

www.diers.de Pomiar siły mięśni Analiza stóp i chodu Analiza kręgosłupa i postawy NEW Dynamic Spine & Posture Analysis BIOMEDICAL SOLUTIONS www.diers.de Pomiar siły mięśni Analiza stóp i chodu Analiza kręgosłupa i postawy NEW Dynamic Spine & Posture Analysis BIOMEDICAL SOLUTIONS SPINE & SURFACE TOPOGRAPHY Analiza kręgosłupa i postawy najnowszej

Bardziej szczegółowo

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Ryszard Asienkiewicz Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Janusz Wojtyna, Joanna Rodziewicz-Gruhn Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA

Bardziej szczegółowo

Postawa ciała dzieci i młodzieży szkół specjalnych wg. programu komputerowego badania postawy ciała techniką mory projekcyjnej

Postawa ciała dzieci i młodzieży szkół specjalnych wg. programu komputerowego badania postawy ciała techniką mory projekcyjnej Postawa ciała dzieci i młodzieży szkół specjalnych wg. programu komputerowego badania postawy ciała techniką mory projekcyjnej I. WPROWADZENIE W systemie edukacji i opieki zdrowotnej w ostatnim okresie

Bardziej szczegółowo

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski

S t a t y s t y k a, część 3. Michał Żmihorski S t a t y s t y k a, część 3 Michał Żmihorski Porównanie średnich -test T Założenia: Zmienne ciągłe (masa, temperatura) Dwie grupy (populacje) Rozkład normalny* Równe wariancje (homoscedasticity) w grupach

Bardziej szczegółowo

OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA

OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 1896-771X 36, s. 343-348, Gliwice 2008 OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA AGATA GUZIK ROBERT MICHNIK JACEK

Bardziej szczegółowo

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1.0. Uwagi dotyczące bezpieczeństwa podczas wykonywania ćwiczenia 1. Studenci są zobowiązani do przestrzegania ogólnych przepisów BHP obowiązujących w Laboratorium

Bardziej szczegółowo

ANALIZA BIOMECHANICZNA CHODU DZIECI Z ZASTOSOWANIEM SYSTEMU BTS SMART

ANALIZA BIOMECHANICZNA CHODU DZIECI Z ZASTOSOWANIEM SYSTEMU BTS SMART MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 147-154, Gliwice 29 ANALIZA BIOMECHANICZNA CHODU DZIECI Z ZASTOSOWANIEM SYSTEMU BTS SMART KATARZYNA JOCHYMCZYK *, AGNIESZKA GŁOWACKA-KWIECIEŃ *, PAWEŁ JURECZKO

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

Prace oryginalne Original papers

Prace oryginalne Original papers Prace oryginalne Original papers Borgis Dolegliwości bólowe kręgosłupa u dzieci ocena związku z hipermobilnością stawową i elastycznością wybranych mięśni kompleksu lędźwiowo-miedniczno-biodrowego *Paulina

Bardziej szczegółowo

Zmiany napięcia mięśniowego w czasie leczenia toksyną botulinową a ocena klinimetryczna nasilenia objawów u pacjentów z dystonią szyjną

Zmiany napięcia mięśniowego w czasie leczenia toksyną botulinową a ocena klinimetryczna nasilenia objawów u pacjentów z dystonią szyjną Michał Dwornik 1, Jarosław Oborzyński 2, Małgorzata Tyślerowicz 2, Jolanta Kujawa 3, Anna Słupik 1, Emilia Zych 4, Dariusz Białoszewski 1, Andrzej Klimek 5 Zmiany napięcia mięśniowego w czasie leczenia

Bardziej szczegółowo

Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego 2. Rehasport Clinic, Poznań 3

Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego 2. Rehasport Clinic, Poznań 3 ARTYKUŁ ORYGINALNY / ORIGINAL ARTICLE Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja MEDSPORTPRESS, 2012; 2(6); Vol. 14, 145-153 DOI: 10.5604/15093492.992283 Powtarzalność, zgodność i rzetelność pomiaru krzywizn

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych na przestrzenną orientację wybranych elementów układu kostno-stawowego

Ocena wpływu choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych na przestrzenną orientację wybranych elementów układu kostno-stawowego PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Joanna Golec 1,2 Maciej Zięba 1 Elżbieta Szczygieł 2,3 Dorota Czechowska 1 Agata Milert 4 Edward Golec 1,5,6 Ocena wpływu choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych na przestrzenną

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS wersja 9.2 i 9.3 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Spis treści Wprowadzenie... 6 1. Podstawowe informacje o systemie SAS... 9 1.1. Informacje ogólne... 9 1.2. Analityka...

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

*dr, Zakład Biomechaniki z Pracownią Biokinetyki AWF w Krakowie, **Trener I kl. Łucznictwa

*dr, Zakład Biomechaniki z Pracownią Biokinetyki AWF w Krakowie, **Trener I kl. Łucznictwa Wiesław Chwała* Józef Baściuk** *dr, Zakład Biomechaniki z Pracownią Biokinetyki AWF w Krakowie, **Trener I kl. Łucznictwa Asymetria aktywności bioelektrycznej mięśni pleców podczas oddawania strzałów

Bardziej szczegółowo

POMIAR POTENCJAŁÓW CZYNNOŚCIOWYCH MIĘŚNI U DZIECI METODĄ EMG

POMIAR POTENCJAŁÓW CZYNNOŚCIOWYCH MIĘŚNI U DZIECI METODĄ EMG MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 38, s. 237-242, Gliwice 2009 POMIAR POTENCJAŁÓW CZYNNOŚCIOWYCH MIĘŚNI U DZIECI METODĄ EMG EUGENIUSZ ŚWITOŃSKI*, AGNIESZKA GŁOWACKA-KWIECIEŃ*, KATARZYNA JOCHYMCZYK*,

Bardziej szczegółowo

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2007, 4, 355 359 Agnieszka Ćwirlej, Elżbieta Domka-Jopek, Katarzyna Walicka-Cupryś, Anna Wilmowska-Pietruszyńska

Bardziej szczegółowo

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH

źle METODYKA ERGONOMICZNEGO WYKONYWANIA ĆWICZEŃ SIŁOWYCH Podnoszenie jest bezpieczne wówczas, gdy rzut środka ciężkości układu, osoba podnosząca i obiekt podnoszony mieści się wewnątrz powierzchni ograniczonej stopami (czworobok podparcia). Stopy powinny być

Bardziej szczegółowo

Back Pain in Adolescent with Idiopathic Scoliosis

Back Pain in Adolescent with Idiopathic Scoliosis PRACA ORYGINALNA Back Pain in Adolescent with Idiopathic Scoliosis Ból pleców u młodzieży ze skoliozą idiopatyczną Marta Śmigielska, Krzysztof Czernicki, Jacek Durmała ABSTRACT INTRODUCTION Idiopathic

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej Międzynarodowe Stowarzyszenie Studentów

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy : Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne. Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej. Oddział Śląski Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej dzieci i młodzieży woj. mazowieckiego Janusz Dobosz Zakład Teorii Wychowania Fizycznego i Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego Józefa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego Katowice KRYSTYNA GAWLIK, ALEKSANDRA ŻEBROWSKA Ocena poziomu wydolności

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Analiza chodu pacjentów po rekonstrukcji ACL

Analiza chodu pacjentów po rekonstrukcji ACL Analiza chodu pacjentów po rekonstrukcji ACL - problemy badawcze i wstępne wyniki badań Sławomir Winiarski Katedra Biomechaniki Zespół Biofizyki 1 Więzadło Krzyżowe Przednie (ACL) 1. Fakty Pierwsza wzmianka

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Analiza wariancji. dr Janusz Górczyński

Analiza wariancji. dr Janusz Górczyński Analiza wariancji dr Janusz Górczyński Wprowadzenie Powiedzmy, że badamy pewną populację π, w której cecha Y ma rozkład N o średniej m i odchyleniu standardowym σ. Powiedzmy dalej, że istnieje pewien czynnik

Bardziej szczegółowo

Jarosław Fugiel *, Teresa Sławińska **

Jarosław Fugiel *, Teresa Sławińska ** NR 53 2011 AN TRO PO MO TO RY KA POSTAWA CIAŁA DZIECI WCZESNEJ SPECJALIZACJI SPORTOWEJ BODY POSTURE OF CHILDREN OF EARLY SPORT SPECIALIZATION Jarosław Fugiel *, Teresa Sławińska ** ** dr, Katedra Biostruktury,

Bardziej szczegółowo

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda ta zawiera część diagnostyczną i terapeutyczną. Badanie: Przed podjęciem leczenia u pacjenta przeprowadza się dokładny wywiad dotyczący: - ewentualnych

Bardziej szczegółowo

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40 Statystyka dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl wersja 20.01.2013/13:40 Tematyka wykładów 1. Definicja statystyki 2. Populacja, próba 3. Skale pomiarowe 4. Miary położenia (klasyczne i pozycyjne)

Bardziej szczegółowo

Często spotykany jest również asymetryczny rozkład gamma (Г), opisany za pomocą parametru skali θ i parametru kształtu k:

Często spotykany jest również asymetryczny rozkład gamma (Г), opisany za pomocą parametru skali θ i parametru kształtu k: Statystyczne opracowanie danych pomiarowych W praktyce pomiarowej często spotykamy się z pomiarami wielokrotnymi, gdy podczas pomiaru błędy pomiarowe (szumy miernika, czynniki zewnętrzne) są na tyle duże,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego

Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego Wykorzystanie elementów metody PNF w stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego Historia PNF Początek koniec lat 40 XX w. w USA Herman Kabat Maggi Knott Wspólnie rozwinęli: Zasady stosowania metody Techniki Ruchy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu TERAPIA MANUALNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Edukacja w Sporcie Instytut Sportu i Rekreacji Warszawa Kierunek Wychowanie Fizyczne. Piotr Chaciński Nr 3261

Wyższa Szkoła Edukacja w Sporcie Instytut Sportu i Rekreacji Warszawa Kierunek Wychowanie Fizyczne. Piotr Chaciński Nr 3261 Wyższa Szkoła Edukacja w Sporcie Instytut Sportu i Rekreacji Warszawa Kierunek Wychowanie Fizyczne Piotr Chaciński Nr 3261 Zabezpieczanie stawu kolanoweo i skokoweo w piłce nożnej dzieci i młodzieży Projekt

Bardziej szczegółowo

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Ocena zmian napięcia mięśniowego po zabiegach trakcji manualnej u

Bardziej szczegółowo

Metrologia: powtarzalność i odtwarzalność pomiarów. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: powtarzalność i odtwarzalność pomiarów. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: powtarzalność i odtwarzalność pomiarów dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Definicje: Pojęciami związanymi z metodami diagnozowania procesów i oceny ich bezpieczeństwa oraz

Bardziej szczegółowo

1. Badanie okolicy lędźwiowo-miedniczno-biodrowej. 1.1 Badanie podmiotowe. 1.2 Badanie przedmiotowe. Physiotherapy & Medicine www.pandm.

1. Badanie okolicy lędźwiowo-miedniczno-biodrowej. 1.1 Badanie podmiotowe. 1.2 Badanie przedmiotowe. Physiotherapy & Medicine www.pandm. 1. Badanie okolicy lędźwiowo-miedniczno-biodrowej Physiotherapy & Medicine W rozdziale tym zostanie przedstawiony schemat badania miednicy pacjenta. Bardziej szczegółowo zostaną przedstawione testy nakierowane

Bardziej szczegółowo

Herbert Frisch, Jacąues Roex. Terapia manualna. Poradnik wykonywania ćwiczeń

Herbert Frisch, Jacąues Roex. Terapia manualna. Poradnik wykonywania ćwiczeń Herbert Frisch, Jacąues Roex Terapia manualna Poradnik wykonywania ćwiczeń Herbert Frisch, Jaeques Roex Terapia manualna Poradnik wykonywania ćwiczeń Tłumaczenie z języka niemieckiego: prof. dr hab. med.

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie kompetencji personalnych i społecznych w szkole zawodowej drogą do sukcesu na rynku pracy

Kształtowanie kompetencji personalnych i społecznych w szkole zawodowej drogą do sukcesu na rynku pracy Wyniki cząstkowe testów ex ante z uczniami. We wszystkich pięciu uczestniczących w tym etapie projektu szkołach ponadgimnazjalnych rozpoczęły się zajęcia Innowacyjnego Programu Szkolnego Doradztwa Zawodowego.

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

AN TRO PO MO TO RY KA

AN TRO PO MO TO RY KA NR 60 2012 AN TRO PO MO TO RY KA OCENA ZWIĄZKÓW PARAMETRÓW POSTAWY CIAŁA ZMIERZONYCH FOTOGRAMETRYCZNĄ METODĄ MOIRE A Z WYBRANYMI CECHAMI SOMATYCZNYMI I ZDOLNOŚCIAMI MOTORYCZNYMI KRAKOWSKICH DZIEWCZĄT W

Bardziej szczegółowo

Graficzna prezentacja danych statystycznych

Graficzna prezentacja danych statystycznych Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych Katowice, 12 i 26 czerwca 2014 r. Dopasowanie narzędzia do typu zmiennej Dobór narzędzia do

Bardziej szczegółowo

NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE WADY POSTAWY U CHŁOPCÓW W WIEKU 13 16 LAT BADANYCH KOMPUTEROWĄ METODĄ MOIRÉ

NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE WADY POSTAWY U CHŁOPCÓW W WIEKU 13 16 LAT BADANYCH KOMPUTEROWĄ METODĄ MOIRÉ Medycyna Pracy, 2006;57(4):347 352 347 Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi www.imp.lodz.pl/oficyna Jacek Wilczyński NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE WADY POSTAWY U CHŁOPCÓW W WIEKU 13 16 LAT BADANYCH

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1

Zadanie 1. a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1 Zadanie 1 a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1 b) W naszym przypadku populacja są inżynierowie w Tajlandii. Czy można jednak przypuszczać, że na zarobki kobiet-inżynierów

Bardziej szczegółowo

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 123-127 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 123-127

МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 123-127 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 123-127 YOUNG SPORT SCIENCE МОЛОДА СПОРТИВНА НАУКА OF UKRAINE. 2013. V.3. P. 123-127 УКРАЇНИ. 2013. Т.3. С. 123-127 УДĘ 796.012.45 055.25 «465.7/.8» OCENA POSTAWY CIAŁA DZIEWCZĄT W WIEKU 7-8 LAT BADANYCH KOMPUTEROWYM

Bardziej szczegółowo

Ocena postawy ciała u studentów w badaniu systemem ZEBRIS

Ocena postawy ciała u studentów w badaniu systemem ZEBRIS Wydawnictwo UR 2010 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2010, 3, 277 288 Wojciech Rusek, Teresa Pop, Joanna Glista, Julian Skrzypiec

Bardziej szczegółowo

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi 242 3.2. Doświadczenia badanych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa ze środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, legalnymi i nielegalnymi Poprzednia grupa zagadnień

Bardziej szczegółowo

MASAŻ KLASYCZNY PROGRAM KURSU

MASAŻ KLASYCZNY PROGRAM KURSU MASAŻ KLASYCZNY PROGRAM KURSU W wyniku realizacji programu kursant: przedstawi rys historyczny masażu, wykaże się znajomością zasad masażu, metod badania dla potrzeb masażu, pozna zasady organizacji gabinetu

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne

SYLABUS. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Fizjoterapia Studia I stopnia Stacjonarne SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy terapii manualnej Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2012/2013

rok szkolny 2012/2013 Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych W zdrowym ciele proste plecy Realizator Hanna Antoń Termin 20 XI 2012r. - Liczba godzin 60 rok szkolny 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Podstawy statystyki dla psychologów. Podręcznik akademicki. Wydanie drugie poprawione. Wiesław Szymczak

Podstawy statystyki dla psychologów. Podręcznik akademicki. Wydanie drugie poprawione. Wiesław Szymczak Podstawy statystyki dla psychologów. Podręcznik akademicki. Wydanie drugie poprawione. Wiesław Szymczak Autor prezentuje spójny obraz najczęściej stosowanych metod statystycznych, dodatkowo omawiając takie

Bardziej szczegółowo

Poziom rozwoju morfofunkcjonalnego gimnazjalistów w świetle zróżnicowanej aktywności fizycznej

Poziom rozwoju morfofunkcjonalnego gimnazjalistów w świetle zróżnicowanej aktywności fizycznej ROZDZIAŁ I ZDROWIE DOBROSTAN 4/2013 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Katedra Wychowania Fizycznego, Uniwersytet Zielonogórski Department of Physical Education, University of Zielona Góra RYSZARD ASIENKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

Kręgosłup lędźwiowo krzyżowy a profilaktyka przeciążeń i urazów u zawodników piłki ręcznej, judo i karate.

Kręgosłup lędźwiowo krzyżowy a profilaktyka przeciążeń i urazów u zawodników piłki ręcznej, judo i karate. Kręgosłup lędźwiowo krzyżowy a profilaktyka przeciążeń i urazów u zawodników piłki ręcznej, judo i karate. Mariusz Janusz 1, Arkadiusz Berwecki 1, Małgorzata Prior 1, Komisarek Krzysztof 1, Piotr Dębosz

Bardziej szczegółowo

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia Dr Jawny System System aktywnego siedzenia Dr Jawny System jest zwieńczeniem koncepcji Systemu Aktywnego Leczenia Kręgosłupa SALK oraz wieloletnich prac konstruktorskich Jarosława Jawnego. Wszystkie części

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo