Depresja w wieku podeszłym a nadużywanie i uzależnienie od benzodwuazepin Depression in the elderly and benzodiazepines abuse and dependence

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Depresja w wieku podeszłym a nadużywanie i uzależnienie od benzodwuazepin Depression in the elderly and benzodiazepines abuse and dependence"

Transkrypt

1 PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2006;3(4): artykuł oryginalny oryginal article Depresja w wieku podeszłym a nadużywanie i uzależnienie od benzodwuazepin Depression in the elderly and benzodiazepines abuse and dependence Tomasz Sobów, Elżbieta Kisiela, Iwona Kłoszewska Klinika Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Słowa kluczowe: depresja, depresja nawracająca, choroba afektywna dwubiegunowa, chorzy w wieku podeszłym, benzodwuazepiny, uzależnienie, nadużywanie Key words: depression, unipolar, bipolar, elderly, benzodiazepines, dependence, abuse Streszczenie Wstęp. Nadużywanie leków uspokajających i nasennych jest częste w populacji osób w wieku podeszłym. Współwystępowanie nadużywania i uzależnienia od leków z zaburzeniami afektywnymi pogarsza rokowanie, zwłaszcza w kontekście możliwości uzyskania długotrwałej remisji. Czynniki wpływające na ryzyko rozwoju nadużywania benzodwuazepin u chorych z depresją w wieku podeszłym są słabo poznane, zwłaszcza w aspekcie możliwych różnic między depresją nawracającą a chorobą afektywną dwubiegunową (CHAD). Materiał i metody. Dokonano retrospektywnej analizy dokumentacji medycznej 175 pacjentów z epizodem depresyjnym (w przebiegu depresji nawracającej lub CHAD). Oceniano rozpowszechnienie uzależnienia i nadużywania benzodwuazepin oraz możliwe czynniki ryzyka ich rozwoju. Wyniki. Nadużywanie i/lub uzależnienie od benzodwuazepin było częste w badanej grupie i dotyczyło około 30% badanych. Współwystępowanie uzależnienia (lub nadużywania) benzodwuazepin było istotnie częstsze w grupie chorych z depresją nawracającą w porównaniu z pacjentami z CHAD. Ryzyko rozwoju uzależnienia od benzodwuazepin (niezależnie od diagnozy zaburzenia afektywnego) podwyższają przewlekłość choroby, współwystępowanie zaburzeń lękowych o obrazie uogólnionego zaburzenia lękowego oraz niski poziom wykształcenia. Diagnoza depresji nawracającej, niepełna poprawa (brak remisji), utrzymywanie się zaburzeń zasypiania oraz utrzymywanie się niektórych objawów somatycznych podwyższają ryzyko długoterminowego stosowania benzodwuazepin u chorych, którym włączono te leki w trakcie indeksowego epizodu. Wnioski. Chorzy w wieku podeszłym z depresją nawracającą są bardziej niż osoby z diagnozą CHAD narażeni na ryzyko nadużywania i/lub uzależnienia od benzodwuazepin. Niektóre korelaty kliniczne pozwalają na wyodrębnienie grupy podwyższonego ryzyka rozwoju uzależnienia u chorych w wieku podeszłym z zaburzeniami afektywnymi. PGP 71 Adres do korespondencji: dr n. med. Tomasz Sobów Klinika Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych Uniwersytet Medyczny w Łodzi ul. Czechosłowacka 8/10, Łódź Copyright 2005 Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego

2 184 Summary Indroduction. Benzodiazepines abuse and/or dependence is common in the elderly. Prognosis in depressed elderly, particularly the chance of long-term remission, is severely compromised in those with co-morbid drug dependence or abuse. Factors influencing the risk of drug abuse and dependence in the depressed elderly (including differences between unipolar and bipolar cases) are poorly understood. Material and methods. A retrospective medical charts analysis has been done to assess the prevalence and clinical correlates of benzodiazepines abuse and dependence in 175 depressed (unipolar and bipolar), hospitalized elderly. Results. Benzodiazepines abuse or dependence was common in the cohort of interest and amounted to 30% of cases. Unipolar depressed subjects were at higher risk than their bipolar counterparts. The risk of drug abuse or dependence was higher in patients with chronic affective illness, co-morbid generalized anxiety disorder and less educated. The risk of long-term use of benzodiazepines in subjects who started them during index episode was higher in unipolars, those without remission, sleeping disorders and somatic complaints. Conclusions. Unipolar depression raises the risk of benzodiazepine abuse or dependence more than bipolar depression. Based on the presence of several clinical correlates, it is possible to characterize a group of subjects with higher risk of developing benzodiazepine dependence or their long-term use. Wstęp Stosowanie benzodwuazepin przez osoby w wieku podeszłym jest bardzo częste. Dane z badań epidemiologicznych wskazują, że pacjenci po 65. roku życia otrzymują ponad jedną czwartą wszystkich recept na benzodwuazepiny [1, 2]. Ponadto w przeciwieństwie do osób młodszych stosowanie benzodwuazepin w grupie wiekowej powyżej 65. roku życia jest często przewlekłe, a wskazania do kontynuacji zaleceń rzadziej oceniane i weryfikowane w toku terapii [3, 4]. Wśród czynników ryzyka długotrwałego stosowania benzodwuazepin u chorych w wieku podeszłym wymienia się starszy wiek, płeć żeńską, niższy poziom wykształcenia, liczne hospitalizacje (także niepsychiatryczne) lub przebywanie w ośrodkach opiekuńczych oraz korzystanie z porad wielu lekarzy [5-7]. Chorzy w wieku podeszłym z zaburzeniami afektywnymi (zwłaszcza depresją) stanowią grupę ryzyka długotrwałego stosowania benzodwuazepin, a czynnikami sprzyjającymi długotrwałemu stosowaniu i nadużywaniu benzodwuazepin są współistniejące zaburzenia lękowe (nawet niespełniające pełnych kryteriów diagnostycznych), zaburzenia snu (zwłaszcza zasypiania) oraz starszy wiek i płeć żeńska [7-8]. Związki między diagnozą choroby afektywnej dwubiegunowej u pacjentów w wieku podeszłym a stosowaniem benzodwuazepin są słabo zbadane, choć zwłaszcza w ostrej fazie choroby leki te są powszechnie stosowane. W pracy podjęliśmy próbę oceny częstości występowania oraz korelatów klinicznych uzależnienia i nadużywania benzodwuazepin w grupie hospitalizowanych chorych z depresją w przebiegu nawracającego zaburzenia depresyjnego i choroby afektywnej dwubiegunowej. Dodatkowymi celami badania było ustalenie, w jakim stopniu skuteczne leczenie aktualnego epizodu pozwala na odstawienie lub redukcję dawek benzodwuazepin, zwłaszcza włączonych jako towarzyszące leczenie w trakcie indeksowego epizodu. Ponadto podjęto próbę identyfikacji czynników odpowiedzialnych za uporczywe (pomimo uzyskania poprawy klinicznej w zakresie objawów epizodu depresyjnego) przyjmowanie benzodwuazepin. Materiał i metoda Przeanalizowano dane z dokumentacji medycznej dotyczące 175 kolejnych pacjentów hospitalizowanych w Klinice Psychiatrii Wieku Podeszłego i Zaburzeń Psychotycznych, u których rozpoznano epizod depresyjny w przebiegu nawracającego zaburzenia depresyjnego (choroby afektywnej jednobiegunowej, CHAJ) lub choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD). Rzetelna retrospektywna analiza dokumentacji

3 185 była możliwa dzięki systematycznemu zbieraniu informacji klinicznych dotyczących poszczególnych pacjentów oraz stosowaniu w naszej klinice jednakowego schematu diagnostycznego. W szczególności u wszystkich pacjentów stawiano diagnozy na podstawie kryteriów ICD-10, ponadto chorzy są oceniani za pomocą skal klinicznych dla oceny nasilenia zaburzeń afektywnych (Geriatryczna Skala Depresji, ang. Geriatric Depression Scale według Yesavage oraz Skala Depresji Hamiltona), u wszystkich pacjentów odnotowuje się także stopień poprawy klinicznej przy wypisie z oddziału. Informacje dotyczące przyjmowania benzodwuazepin przed przyjęciem do kliniki zbierano od pacjentów oraz, w miarę możliwości, weryfikowano w oparciu o istniejącą i dostępną badaczom indywidualną dokumentację medyczną pacjentów (np. karty informacyjne z pobytów w innych szpitalach, odpisy ambulatoryjnych historii choroby) a także wtedy, kiedy było to możliwe, na podstawie wywiadów od opiekunów (zwykle współmałżonków lub dzieci) chorych. Dawki przyjmowanych benzodwuazepin przeliczano na ekwiwalenty diazepamu według tabeli opublikowanej przez profesor Heather Ashton z Uniwersytety w Newcastle (pełny tekst źródłowy dostępny na stronie internetowej Dane, których istniała wątpliwość co do ich rzetelności, traktowano jak dane brakujące, a analizy statystyczne uwzględniały brak niektórych danych. Wszystkie analizy statystyczne przeprowadzono z wykorzystaniem programu statystycznego SPSS 13.0 for Windows (The Apache Software Foundation, 2004, Chicago, Illinois, USA), z wyjątkiem porównań proporcji i rozkładów oraz ilorazów szans dla zmiennych nominalnych (np. płci, kategorii diagnostycznych), których dokonano z wykorzystaniem programu MedCalc (Frank Schoopians, 2005, Belgia). Dla porównania średnich w przypadku zmiennych o charakterystyce ciągłej zastosowano test t-studenta dla prób niezależnych. Dla porównania rozkładów zmiennych nominalnych stosowano test χ 2, a istotność statystyczną ilorazów szans kalkulowano testem dokładnym Fischera. Wyniki Stosowanie benzodwuazepin, jak należało oczekiwać, było częste w badanej grupie. Spośród 175 badanych chorych rozpoznanie uzależnienia od benzodwuazepin (według kryteriów ICD-10) można było postawić u 33, co stanowiło 18,9% badanej grupy. Pacjenci, u których można było postawić diagnozę uzależnienia, chorowali dłużej (średni czas trwania choroby afektywnej 12,8 ±8,4 lat w porównaniu z 9,0 ±3,1 dla nieuzależnionych; test t-studenta dla prób niezależnych, t= -2,3; p=0,026) oraz byli gorzej wykształceni (średnia liczba lat formalnego wykształcenia 6,7±2,1 lat w porównaniu z 8,9 ±3,1 lat dla nieuzależnionych; test t-studenta dla prób niezależnych, t=3,8; p<0,0001), nie różnili się natomiast pod względem wieku, liczby uprzednich epizodów, czasu trwania obecnego epizodu ani nasilenia objawów obecnego epizodu. Przeciwnie do intuicyjnego i znajdującego oparcie w piśmiennictwie [5-6] poglądu rozkład płci wśród uzależnionych nie wskazywał na przewagę kobiet (χ 2 =0,14; p=0,7). Odsetek osób, u których rozpoznano uzależnienie od benzodwuazepin, był około dwukrotnie wyższy w grupie osób z nawracającym zaburzeniem depresyjnym (21%) niż z chorobą dwubiegunową (11%), to różnica ta nie osiągnęła jednak istotności statystycznej [OR=2,3 (95% CI = 0,8-6,3), test dokładny Fishera p=0,1] (tabela 1). Rozpoznanie nadużywania benzodwuazepin (bez uzależnienia; kategoria ICD-10: używanie szkodliwe) było w badanej grupie, naturalnie, znacznie częstsze niż uzależnienie i dotyczyło 54 osób, co stanowiło 30,9%. Podobnie jak w przypadku pacjentów uzależnionych, osoby nadużywające benzodwuazepin chorowały dłużej (12,1± 8,2 lat w porównaniu do 8,0 ± 8,1 dla nienadużywających; test t-studenta dla prób niezależnych, t= -2,5; p=0,14), były gorzej wykształcone (średnia liczba lat formalnego wykształcenia 7,7 ±2,8 lat w porównaniu z 8,9 ± 3,1 lat dla nienadużywających; test t-studenta dla prób niezależnych, t=3,8; p=0,04) oraz miały za sobą większą liczbę uprzednich hospitalizacji psychiatrycznych (3,1 ± 2,1 versus 2,4 ± 1,0; test t-studenta dla prób niezależnych, t= -2,0; p=0,04 [z uwzględnieniem nierówności wariancji rozkładu w obu grupach, test Levene a F=8,9; p<0,05]). Nie obserwowano różnic ze względu na płeć (χ 2 =0,3; p=0,6). Nadużywanie benzodwuazepin było natomiast statystycznie częstsze u osób z diagnozą nawracającego zaburzenia depresyjnego niż w przebiegu CHAD [OR = 3,9, 95% CI= 1,6 10,0; test dokładny Fischera, p=0,03, tabela 2). Bez względu na to, czy można było postawić niezależną od epizodu depresyjnego diagnozę uzależnienia lub nadużywania benzodwuazepin, pacjenci z CHAJ przyjmowali wyjściowo wyższe dawki (w przeliczeniu na ekwiwalenty diazepamu) niż chorzy z CHAD (12,9 ± 10,3 versus 7,9 ± 6,7 mg; różnica na poziomie

4 186 trendu: test t-studenta dla prób niezależnych, t= -1,9; p=0,05). W momencie wypisu z kliniki, pomimo istotnej redukcji dawek benzodwuazepin w obu grupach, chorzy z CHAJ nadal przyjmowali istotnie wyższe ich dawki (7,7 ±6,3 versus 2,8 ± 4,6 mg; test t-studenta dla prób niezależnych, t= -3,1; p<0,005). Tabela 1. Rozpoznanie uzależnienia w badanej grupie wg kryteriów ICD-10 Tab.1. Diagnosis of benzodiazepine dependence in the cohort examined according to ICD-10 criteria Diagnoza Rozpoznanie uzależnienia nie tak Razem F31 choroba dwubiegunowa F33 choroba jednobiegunowa Razem Tabela 2. Rozpoznanie nadużywania benzodwuazepin bez uzależnienia w badanej grupie według kryteriów ICD-10 Tab. 2. Diagnosis of benzodiazepine abuse (no dependence) in the cohort examined according to ICD-10 criteria Diagnoza Nadużywanie benzodwuazepin nie tak Razem F31 choroba dwubiegunowa F33 choroba jednobiegunowa Razem Przeanalizowano także łączne stosowanie benzodwuazepin u wszystkich chorych, w tym także u tych pacjentów, u których leki te włączono w trakcie indeksowego epizodu. Jak należało oczekiwać, wystąpienie epizodu podwyższa prawdopodobieństwo sięgnięcia po benzodwuazepiny: w grupie pacjentów z nawracającym zaburzeniem depresyjnym poza 48 osobami nadużywającymi lub uzależnionymi od leków w trakcie epizodu stosowało te leki dodatkowych 36 osób (w całej próbie 84 spośród 129, czyli 65,1%); w grupie chorych z CHAD poza 6 osobami nadużywającymi lub uzależnionymi od leków w trakcie epizodu stosowało benzodwuazepiny dodatkowo 12 osób (w całej próbie 18 z 46, czyli około 40%). Odsetki pacjentów, u których włączono benzodwuazepiny w trakcie indeksowego epizodu, nie różniły się w grupie z diagnozą CHAJ i CHAD benzodwuazepiny i stanowiły odpowiednio 27,9% i 26,1%. Ważnym pytaniem badawczym było stwierdzenie, czy możliwe jest odstawienie benzodwuazepin po uzyskaniu poprawy w zakresie objawów indeksowego epizodu. Okazało się, że było to możliwe u wszystkich osób z CHAD (N=12), które zaczęły stosować te leki w trakcie epizodu, i zaledwie u 23 osób z CHAJ spośród 36, które zaczęły stosować benzodwuazepiny w trakcie epizodu. A zatem u aż 13 nowych osób z CHAJ benzodwuazepiny były nadal stosowane pomimo uzyskania poprawy klinicznej. Skalkulowany iloraz szans (CHAD vs CHAJ) możliwości odstawienia benzodwuazepin w całej grupie osób je stosujących: OR = 5,3 (1,8-15,8), test dokładny Fischera p=0,002 [Porównanie proporcji osób, które odstawiły benzodwuazepiny po ustąpieniu epizodu u tych chorych, którzy sięgnęli po nie wyłącznie w trakcie epizodu: CHAD 12/12 =1; CHAJ 23/36 =0,64; średnia różnica 36% (95% CI 20,3-51,7), χ 2 = 4,2; p= 0,04]. Podjęto także próbę identyfikacji czynników odpowiedzialnych za uporczywe (pomimo uzyskania poprawy klinicznej w zakresie objawów epizodu depresyjnego) przyjmowanie benzodwuazepin. Jak wykazano, za pomocą analizy metodą regresji logistycznej, takimi czynnikami ryzyka, poza diagnozą

5 187 CHAJ, okazały się być utrzymywanie się zaburzeń snu, zwłaszcza zasypiania, utrzymywanie się innych niż zaburzenia snu objawów somatycznych depresji oraz niepełna remisja, bez względu na charakter utrzymujących się objawów. Ponadto zarówno uzależnienie, jak i nadużywanie benzodwuazepin wiązało się u niektórych pacjentów z diagnozą uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD) lub podobnego doń zaburzenia lękowego, choć niespełniającego kryteriów diagnostycznych dla GAD. Diagnoza GAD lub zaburzenia lękowego podobnego do GAD była istotnie częstsza u chorych z CHAJ (35 z 129) niż CHAD (2 z 46): różnica jest istotna statystycznie (OR=6,2; 95CI=1,4-30; test dokładny Fischera, p=0,0006). Wśród pacjentów, którzy cierpieli z powodu objawów GAD stosowanie benzodwuazepin wynosiło 100%, kryteria dla nadużywania spełniała większość (36 z 37 chorych), a znaczny odsetek także kryteria dla uzależnienia (22 z 37). Co ciekawe, wśród chorych uzależnionych z diagnozą CHAJ (N=28) większość cierpiała jednocześnie na uporczywe zaburzenia lękowe o obrazie GAD lub zbliżonym do GAD (N=21), natomiast wśród 5 uzależnionych chorych z CHAD objawy lękowe o obrazie podobnym do GAD stwierdzono tylko u jednej chorej. Dyskusja Zgodnie z danymi z literatury odsetki osób z epizodem depresyjnym (bez względu na nozologiczną diagnozę nawracającego zaburzenia depresyjnego lub choroby afektywnej dwubiegunowej) nadużywających lub uzależnionych od benzodwuazepin były wysokie [7-9]. Rozpoznanie uzależnienia od benzodwuazepin było numerycznie (ale nie istotnie statystycznie) dwukrotnie częstsze w grupie osób z depresją nawracającą w porównaniu z grupą z rozpoznaniem CHAD, zaś nadużywanie benzodwuazepin było w grupie z depresją nawracającą blisko czterokrotnie częstsze. Dane z badań epidemiologicznych dotyczące osób w wieku podeszłym wskazują jednoznacznie, że depresja (zwłaszcza przewlekła [7, 8, 10]) jest potężnym czynnikiem podwyższającym ryzyko nadużywania lub uzależnienia od benzodwuazepin [11, 12], a dodatkowo wskaźniki podwyższają (i to kilkakrotnie) sam fakt hospitalizacji [13], a zwłaszcza przebywania w domach opieki [10]. Z przeglądu literatury wynika, że trzy czynniki mogą kontrybuować do większego ryzyka nadużywania benzodwuazepin w przypadku depresji nawracającej: przewlekłość i nasilenie zaburzeń [8], poziom wykształcenia [8, 14] oraz rodzaj opieki (wyższe w opiece zamkniętej niż otwartej oraz wyższe w praktykach lekarzy rodzinnych niż specjalistów [5, 15]). W naszej obserwacji potwierdził się niewątpliwie wpływ niskiego poziomu wykształcenia oraz przewlekłości choroby. Nie budzi także wątpliwości znaczenie współwystępowania zaburzeń lękowych, zwłaszcza typu uogólnionego zaburzenia lękowego. Co ciekawe, nie ma istotnego znaczenia, czy objawy zaburzenia lękowego spełniają (zwłaszcza obecnie) wszystkie wymagania dla postawienia diagnozy według kryteriów ICD-10. Ta obserwacja może wskazywać na niedoskonałość kryteriów, co podkreślają również inni badacze [16] oraz na znaczenie rozpoznawania takich formalnie subklinicznych zaburzeń lękowych. Podkreślić należy także, że współistniejąca diagnoza zaburzenia lękowego o obrazie GAD była zgodnie z danymi z literatury częsta (około 21% w całej kohorcie, w podgrupie z depresją nawracającą aż 27%) oraz, również w zgodzie z danymi z piśmiennictwa ich obecność znacznie podwyższała ryzyko długoterminowego stosowania benzodwuazepin i rozwoju uzależnienia [17-19]. Istotna wydaje się obserwacja pacjentów, u których włączono benzodwuazepin w trakcie indeksowego epizodu i możliwości ich odstawienia, gdy ustąpią podstawowe objawy epizodu. W naszej grupie pacjenci, którzy po ustąpieniu objawów epizodu nadal wymagali pobierania benzodwuazepin, należeli wyłącznie do grupy z diagnozą depresji nawracającej. Obserwacja, że czynnikami ryzyka takiego stanu były utrzymywanie się zaburzeń zasypiania (zwykle obecnych przed epizodem i z nim niezwiązanych) oraz objawów somatycznych jest zgodna z danymi z literatury, wskazującymi, że ryzyko długoterminowego używania benzodwuazepin jest wyższe, jeśli leki te włączono z powodu zaburzeń zasypiania oraz u chorych odbierających swój ogólny stan zdrowia jako niedobry i/lub zgłaszających liczne skargi somatyczne [9, 20]. Na ryzyko długoterminowego stosowania benzodwuazepin u chorych w wieku podeszłym z zaburzeniami afektywnymi wpływa wiele czynników, niektóre z nich, o ile odpowiednio wcześnie zidentyfikowane, pozwalają na podjęcie działań profilaktycznych. Wydaje się zatem, że szczególnej ostrożności przy po-

6 188 dejmowaniu decyzji o zapisaniu benzodwuazepin wymagają pacjenci z towarzyszącymi zaburzeniami lękowymi (nawet jeśli nie spełniają one formalnych kryteriów diagnostycznych!), z nieustępującymi w toku leczenia zaburzeniami zasypiania i objawami somatycznymi oraz gorzej wykształceni. Wnioski 1. Uzależnienie od benzodwuazepin jest często dodatkową diagnozą u chorych w wieku podeszłym zarówno z CHAJ, jak i CHAD. W badanej przez nas populacji chorzy z taką podwójną diagnozą stanowili około 19%. Wprawdzie odsetek chorych z podwójną diagnozą był wyższy w grupie CHAJ (blisko 22%) niż CHAD (niespełna 11%), to różnica ta nie osiąga poziomu istotności statystycznej (test dokładny Fischera, p=0,1). 2. Nadużywanie benzodwuazepin (z uzależnieniem lub bez) było bardzo częste w całej badanej grupie i dotyczyło ponad 30% chorych. Zjawisko to było istotnie bardziej powszechne u chorych z CHAJ (37%) niż CHAD (13%); różnica jest istotna statystycznie (test dokładny Fischera, p=0,03). 3. Czynnikami ryzyka uzależnienia od benzodwuazepin (lub nadużywania tych leków) u chorych w wieku podeszłym z nawracającym zaburzeniem afektywnym (CHAJ lub CHAD) są przewlekłość choroby oraz niski poziom formalnego wykształcenia 4. Współwystępowanie objawów lękowych o obrazie klinicznym uogólnionego zaburzenia lękowego (spełniające formalne kryteria dla GAD lub nie) wyraźnie podwyższa ryzyko nadużywania i uzależnienia od benzodwuazepin, zwłaszcza u chorych z diagnozą CHAJ. 5. Spośród osób, które sięgnęły po benzodwuazepiny wyłącznie w trakcie epizodu (N=48), 13 nadal pobierało te leki pomimo uzyskania poprawy klinicznej. Wszystkie (!) te osoby cierpiały na CHAJ, a czynnikami, które odróżniały je od pozostałych (tj. od tych, którzy odstawili benzodwuazepiny przyjmowane wyłącznie w trakcie epizodu), były: niepełna poprawa, utrzymywanie się zaburzeń zasypiania oraz utrzymywanie się niektórych objawów somatycznych. Piśmiennictwo [1] Woods JH, Winger G. Current benzodiazepine issues. Psychopharmacology 1995; 118: [2] Thomson M, Smith WA. Prescribing benzodiazepines for noninstitutionalized elderly. Can Fam Physician. 1995; 41: [3] Mellinger GD, Balter MB, Uhlenhuth EH. Prevalence and correlates of the long-term regular use of anxiolytics. JAMA. 1984; 251: [4] Mant A, Duncan-Jones P, Saltman D, Bridges-Webb C, Kehoe L, Lansbury G, Chancellor AH. Development of long term use of psychotropic drugs by general practice patients. Br Med J (Clin Res Ed). 1988; 296: [5] Isacson D. Long-term benzodiazepine use: factors of importance and the development of individual use patterns over time - a 13-year follow-up in a Swedish community. Soc Sci Med. 1997; 44: [6] Jorm AF, Grayson D, Creasey H, Waite L, Broe GA. Long-term benzodiazepine use by elderly people living in the community. Aust N Z J Public Health. 2000; 24: [7] Fourrier A, Letenneur L, Dartigues JF, Moore N, Begaud B. Benzodiazepine use in an elderly community-dwelling population. Characteristics of users and factors associated with subsequent use. Eur J Clin Pharmacol. 2001; 57: [8] Valenstein M, Taylor KK, Austin K, Kales HC, McCarthy JF, Blow FC. Benzodiazepine use among depressed patients treated in mental health settings. Am J Psychiatry. 2004; 161: [9] Gleason PP, Schulz R, Smith NL, Newsom JT, Kroboth PD, Kroboth FJ, Psaty BM. Correlates and prevalence of benzodiazepine use in community-dwelling elderly. J Gen Intern Med. 1998; 13: [10] Zandstra SM, Furer JW, van de Lisdonk EH, Bor JH, Zitman FG, van Weel C. Differences in health status between long-term and short-term benzodiazepine users. Br J Gen Pract. 2002; 52:

7 189 [11] Myers JK, Weissman MM, Tischler GL, Holzer CE 3rd, Leaf PJ, Orvaschel H, Anthony JC, Boyd JH, Burke JD Jr, Kramer M. Six-month prevalence of psychiatric disorders in three communities 1980 to Arch Gen Psychiatry. 1984; 41: [12] Robins LN, Helzer JE, Weissman MM, Orvaschel H, Gruenberg E, Burke JD Jr, Regier DA. Lifetime prevalence of specific psychiatric disorders in three sites. Arch Gen Psychiatry. 1984; 41: [13] Salzman C, van der Kolk B. Psychotropic drug prescriptions for elderly patients in a general hospital. J Am Geriatr Soc. 1980; 28: [14] Zandstra SM, Van Rijswijk E, Rijnders CA, Van De Lisdonk EH, Bor JH, Van Weel C, Zitman FG. Long-term benzodiazepine users in family practice: differences from short-term users in mental health, coping behaviour and psychological characteristics. Fam Pract. 2004; 21: [15] van Hulten R, Isacson D, Bakker A, Leufkens HG. Comparing patterns of long-term benzodiazepine use between a Dutch and a Swedish community. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2003; 12: [16] Flint AJ. Generalized Ankiety Disorder in elderly patients. Drugs Aging 2005; 22: [17] Schoevers RA, Deeg DJ, van Tilburg W, Beekman AT. Depression and generalized anxiety disorder: co-occurrence and longitudinal patterns in elderly patients. Am J Geriatr Psychiatry. 2005; 13: [18] Lenze EJ, Mulsant BH, Mohlman J, Shear MK, Dew MA, Schulz R, Miller MD, Tracey B, Reynolds CF 3rd. Generalized anxiety disorder in late life: lifetime course and comorbidity with major depressive disorder. Am J Geriatr Psychiatry. 2005; 13: [19] Grant BF, Hasin DS, Stinson FS, Dawson DA, June Ruan W, Goldstein RB, Smith SM, Saha TD, Huang B. Prevalence, correlates, co-morbidity, and comparative disability of DSM-IV generalized anxiety disorder in the USA: results from the National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions. Psychol Med. 2005; 35: [20] van Hulten R, Teeuw KB, Bakker A, Leufkens HG. Initial 3-month usage characteristics predict long-term use of benzodiazepines: an 8-year follow-up. Eur J Clin Pharmacol. 2003; 58: Zrecenzowano/Reviewed Zatwierdzono do druku/accepted

8 190 KOMUNIKAT REDAKCJI Zaproszenie do publikacji Redakcja uprzejmie zaprasza do nadsyłania pełnotekstowych artykułów oryginalnych i krótkich doniesień badawczych mieszczących się w tematyce czasopisma, wcześniej niepublikowanych oraz nieprzedłożonych do innych wydawnictw, celem rozważenia publikacji w Psychogeriatrii Polskiej. Wszystkie przedłożone artykuły zostaną niezależnie zrecenzowane. Wydawca Psychogeriatrii Polskiej Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego Wrocław, ul. Nożownicza 4/8

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Część I: Dane epidemiologiczne wraz z analizą związku wybranych zmiennych z rodzajem współwystępujących zaburzeń nastroju. *

Część I: Dane epidemiologiczne wraz z analizą związku wybranych zmiennych z rodzajem współwystępujących zaburzeń nastroju. * 1 Współwystępowanie zaburzeń osobowości, zaburzeń lękowych i uzależnień z zaburzeniami nastroju w populacji polskiej analiza wyników rejestru epidemiologicznego. Część I: Dane epidemiologiczne wraz z analizą

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Tomasz Sobów, Elżbieta Kisiela, Małgorzata Bocheńska, Iwona Kłoszewska

Tomasz Sobów, Elżbieta Kisiela, Małgorzata Bocheńska, Iwona Kłoszewska PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(4):201-211 artykuł oryginalny oryginal article Odrębności w obrazie klinicznym epizodu depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej i zaburzenia depresyjnego nawracającego

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 571 SECTIO D 2005 Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Białymstoku Kierownik dr hab. med. Andrzej Czernikiewicz Department

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn na podstawie wybranych czynników ryzyka i skali D.Norton Aleksandra Popow, Maria T. Szewczyk, Katarzyna Cierzniakowska, Elżbieta Kozłowska Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego,

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

Analiza danych ilościowych i jakościowych

Analiza danych ilościowych i jakościowych Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego 8 kwietnia 2010 Plan prezentacji 1 Zbiory danych do analiz 2 3 4 5 6 Implementacja w R Badanie depresji Depression trial data Porównanie

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski FARMAKOTERAPIA W PSYCIDATRII I NEUROLOOll, 98, 2, 82-87 Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski WPŁYW IMIPRAMINY, DOKSEPlNY I MIANSERYNY NA UKŁAD KRĄŻENIA U CHORYCH NA DEPRESJĘ W STARSZYM

Bardziej szczegółowo

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu.

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Omówienie artykułu: "Risperidon in acute and continuation treatment of mania." Yatham L. N. i wsp. RIS-CAN Study Group. International Clinical

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

* Rejestr epidemiologiczny: przeprowadzenie i opracowanie wyników sponsorowane przez firmę Sanofi- Aventis-Polska. Nr badania: DPKIN_L_01684

* Rejestr epidemiologiczny: przeprowadzenie i opracowanie wyników sponsorowane przez firmę Sanofi- Aventis-Polska. Nr badania: DPKIN_L_01684 1 Współwystępowanie zaburzeń osobowości, zaburzeń lękowych i uzależnień z zaburzeniami nastroju w populacji polskiej analiza wyników rejestru epidemiologicznego. Część II: Ocena metod leczenia pacjentów

Bardziej szczegółowo

Obraz i leczenie kolejnych epizodów depresji (wyniki polskiego badania wieloośrodkowego) *

Obraz i leczenie kolejnych epizodów depresji (wyniki polskiego badania wieloośrodkowego) * Obraz i leczenie kolejnych epizodów depresji (wyniki polskiego badania wieloośrodkowego) * Clinical picture and treatment of subsequent depressive episodes results of Polish multicenter study Janusz Rybakowski

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Czy patologiczne zbieractwo mieści się w tak zwanych "nałogach behawioralnych?

Czy patologiczne zbieractwo mieści się w tak zwanych nałogach behawioralnych? Czy patologiczne zbieractwo mieści się w tak zwanych "nałogach behawioralnych? II Międzynarodowa Konferencja: Patologiczny hazard i inne uzależnienia behawioralne Warszawa, 26 XI 2014 r TOMASZ SZAFRAŃSKI

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015

Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr 47/1698/13 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 listopada 2013 r. Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Kujawsko- Pomorskiego na lata 2013-2015 Toruń,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2007, 4, 355 359 Agnieszka Ćwirlej, Elżbieta Domka-Jopek, Katarzyna Walicka-Cupryś, Anna Wilmowska-Pietruszyńska

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna i rodzinna osób starszych. Wstępne wyniki projektu PolSenior

Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna i rodzinna osób starszych. Wstępne wyniki projektu PolSenior Aleksandra Szybalska Katarzyna Broczek Warszawski Uniwersytet Medyczny Malwina Wawrzyniak Warszawski Uniwersytet Medyczny Małgorzata Mossakowska Geriatryczna Skala Oceny Depresji a sytuacja materialna

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Współwystępowanie uzależnienia od alkoholu z innymi zaburzeniami psychicznymi. Część I. Epidemiologia podwójnego rozpoznania

Współwystępowanie uzależnienia od alkoholu z innymi zaburzeniami psychicznymi. Część I. Epidemiologia podwójnego rozpoznania Psychiatr. Pol. 2015; 49(2): 265 275 PL ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE) www.psychiatriapolska.pl DOI: http://dx.doi.org/10.12740/pp/25704 Współwystępowanie uzależnienia od alkoholu z innymi

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA

Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące WIEDZA Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: GERIATRIA I OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Typ studiów: doskonalące

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 2 Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Analiza retrospektywna skuteczności terapii elektrowstrząsami w depresji lekoopornej

Analiza retrospektywna skuteczności terapii elektrowstrząsami w depresji lekoopornej FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2013, 1, 51 56 Praca oryginalna Original paper MIŁOSZ KRZYWOTULSKI, MARIA CHŁOPOCKA-WOŹNIAK, MARIA ABRAMOWICZ, MACIEJ RÓŻAŃSKI, JANUSZ RYBAKOWSKI Analiza retrospektywna

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 223 SECTIO D 2003 Uniwersytet Jagielloński Collegiu Medicum, Instytut Pielęgniarstwa Wydział Ochrony Zdrowia, Kraków

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach)

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach) Nazwa i adres samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej MSW Numer identyfikacyjny REGON MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA, 02-507 Warszawa, ul. Wołoska 137 MSW-36 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys

Joanna Łapin, Leszek Bidzan, Jacek Turczyński, Krzysztof Sołtys PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(2):81-88 artykuł oryginalny oryginal article Wpływ dawki kwasu walproinowego na redukcję zaburzeń zachowania u osób z organicznymi zaburzeniami osobowości Valproate dose and

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 572 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 572 SECTIO D 2005 AALES UIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLI - POLOIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 72 SECTIO D 200 Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej w Białymstoku Kierownik dr hab. med. Andrzej Czernikiewicz Department

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA MSW-36 Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych

Bardziej szczegółowo

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015)

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15 Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Bardziej szczegółowo

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Kierunek: Specjalność:- Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 195godzin Wykłady: 45godzin,

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Medycyna Pracy, 2001; 52; 5; 329 336 329

Medycyna Pracy, 2001; 52; 5; 329 336 329 Medycyna Pracy, 2001; 52; 5; 329 336 329 Agnieszka Mościcka Zofia Makowska Dorota Merecz Wojciech Kolasa STAN ZDROWIA PSYCHICZNEGO OSÓB PRACUJ CYCH WYNIKI UZYSKANE NA PODSTAWIE BADAÑ MONACHIJSK WERSJ Z

Bardziej szczegółowo

POZA KLASYCZNYM DOSSIER I SPEŁNIANIEM WYMOGÓW FORMALNYCH WYKORZYSTANIE REAL WORLD DATA, PRZEGLĄDY BURDEN OF ILLNESS I UNMET NEED.

POZA KLASYCZNYM DOSSIER I SPEŁNIANIEM WYMOGÓW FORMALNYCH WYKORZYSTANIE REAL WORLD DATA, PRZEGLĄDY BURDEN OF ILLNESS I UNMET NEED. POZA KLASYCZNYM DOSSIER I SPEŁNIANIEM WYMOGÓW FORMALNYCH WYKORZYSTANIE REAL WORLD DATA, PRZEGLĄDY BURDEN OF ILLNESS I UNMET NEED Izabela Pieniążek Klasyczne dossier? Rozporządzenie MZ w sprawie MINIMALNYCH

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna?

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Aleksander Araszkiewicz Katedra i Klinika Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy Zdrowie psychiczne decyduje o dobrym samopoczuciu jednostek

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

Metody leczenia proponowane pacjentom na poszczególnych etapach drogi do psychiatry

Metody leczenia proponowane pacjentom na poszczególnych etapach drogi do psychiatry Metody leczenia proponowane pacjentom na poszczególnych etapach drogi do psychiatry Methods of treatment in different stages of the pathway to psychiatric care Tomasz Pawłowski, Piotr Baranowski, Krzysztof

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

za rok 2011 Rodzaj poradni

za rok 2011 Rodzaj poradni MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA, ul. STANISŁAWA DUBOIS 5A, 00-184 WARSZAWA Nazwa jednostki macierzystej Adresat MZ-15 Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica,

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej Nazwa i adres poradni / gabinetu a/ nazwa: ulica, nr: kod, miejscowość: województwo: MZ-15 sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS.

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Testy (niekompletne) zostały wysłane dopiero do sądu karnego Legionowo

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII)

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej MZ-15 Adresat Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica, nr kod, miejscowość województwo Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w psychiatrii

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA MATEMATYCZNA

STATYSTYKA MATEMATYCZNA STATYSTYKA MATEMATYCZNA 1. Wykład wstępny. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 3. Zmienne losowe 4. Populacje i próby danych 5. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 6. Test t 7. Test

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS 2012-2015. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. PSYCHIATRIA (Opieka Specjalistyczna) Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu

SYLABUS 2012-2015. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. PSYCHIATRIA (Opieka Specjalistyczna) Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: SYLABUS 2012-2015 Część A - Opis przedmiotu kształcenia. PSYCHIATRIA (Opieka Specjalistyczna) Kod modułu Wydział Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu PO.1.OS-P Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

pływ wybranych czynników socjodemograficznych na występowanie zaburzeń depresyjnych wśród kobiet

pływ wybranych czynników socjodemograficznych na występowanie zaburzeń depresyjnych wśród kobiet P R A C A O R Y G I N A L N A Robert Ślusarz 1, 2, Agnieszka Borzyszkowska 2, Justyna Szrajda 3, Wiesław Fidecki 4, Beata Haor 5 1 Zakład Pielęgniarstwa Neurologicznego i Neurochirurgicznego, Collegium

Bardziej szczegółowo

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska Standardy postępowania w chorobach otępiennych Maria Barcikowska Rozwój wiedzy od 1984 1. Przestało obowiązywać rozpoznanie AD przez wykluczenie - fenotyp został ostatecznie zdefiniowany 2. Rozwój metod

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Artykuł oryginalny/original article

Artykuł oryginalny/original article Artykuł oryginalny/original article Nasilenie objawów depresji mierzone za pomocą Skali depresji Hamiltona oraz manii mierzone za pomocą Skali manii Younga w stanie mieszanym w przebiegu choroby afektywnej

Bardziej szczegółowo

CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA)

CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA) CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się cyklicznymi, naprzemiennymi epizodami depresji, hipomanii, manii, stanów mieszanych i stanu

Bardziej szczegółowo

Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym wieku w Praktyce Lekarza Rodzinnego

Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym wieku w Praktyce Lekarza Rodzinnego M.M. Bujnowska-Fedak, U. Grata- Borkowska, B.J. Sapilak Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym : 349 353 Copyright by Wydawnictwo Continuo PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Otępienie i depresja u

Bardziej szczegółowo

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE POSZUKIWANIA NOWYCH LEKÓW I METOD TERAPII W PSYCHIATRII 27-28.05.2011 Hotel Amber Baltic ul. Promenada Gwiazd 1 72-500 Międzyzdroje POLSKIE TOWARZYSTWO PSYCHIATRYCZNE

Bardziej szczegółowo

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów dr n. med. Paweł Balsam I Katedra i Klinika Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Komisja Informatyki i Telemedycyny

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Dulsevia przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Częstość i rozpowszechnienie (prewalencja)

Bardziej szczegółowo

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo