UBEZPIECZEŃ GOSPODARCZYCH. 1. Rozwój ubezpieczeń na świecie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UBEZPIECZEŃ GOSPODARCZYCH. 1. Rozwój ubezpieczeń na świecie"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ I GENEZA UBEZPIECZEŃ GOSPODARCZYCH 1. Rozwój ubezpieczeń na świecie 1.1. Pierwotne formy zrzeszeń ubezpieczeniowych Od najdawniejszych czasów człowiek podejmował wysiłki, by przeciwdziałać efektom wypadków losowych. Czynił starania, które miały tłumić ich następstwa, a z czasem, gdy zrozumiał mechanizm powstawania wypadków, starał się zapobiegać ich powstawaniu. Jest rzeczą oczywistą, że naturalny ludzki odruch skłania do pomocy poszkodowanym wskutek wypadków, jednakże system kompensowania szkód z nagromadzonych i utrzymywanych wyłącznie w tym celu rezerw pojawił się znacznie później. Historia znanych w starożytności zorganizowanych instytucji stanowiących formę stowarzyszeń wzajemnej pomocy powoływanych do życia przez członków zrzeszeń dotyczyła głównie grup sąsiedzkich, zawodowych i religijnych. Podejmowane działania obejmowały przede wszystkim: Działania tłumiące: ograniczenie zasięgu klęsk żywiołowych, opieka nad poszkodowanymi, pomoc chorym i kalekim, troska o rodziny zmarłych i poległych. Kompensację szkód: pomoc udzielana: ofiarom klęsk żywiołowych, ofiarom nieszczęśliwych wypadków, rodzinom poszkodowanych i poległych, żołnierzom zwalnianym ze służby, pokrywanie kosztów pochówku. Prewencję: sąsiedzka kontrola i nadzór, przestrzeganie zasad ostrożności, wprowadzenie przepisów porządku ogniowego". Świadczenia na pokrycie ryzyk zawodowych: finansowe lub rzeczowe kompensowanie szkód, współudział w ponoszeniu ryzyka, ubezpieczenie majątku i inwestycji jako zabezpieczenie spłat kredytów hipotecznych.

2 Gromadzone przez zrzeszenia środki (finansowe i rzeczowe) wystarczały na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb i miały przede wszystkim charakter działań tłumiących, mających złagodzić negatywne skutki klęsk żywiołowych i nieszczęśliwych wypadków. Szybko przekonano się jednak, że działania tłumiące nie spełniają oczekiwań i potrzeb w zadowalającym stopniu; nagromadzone oszczędności i materiały nie wystarczały bowiem na zaopatrzenie poszkodowanych w wyniku pożaru czy powodzi. Postępująca zapobiegliwość i dbałość o przyszłość swoją i najbliższych skłaniała ludzi do poszukiwania coraz skuteczniejszych form osłony przed skutkami wypadków losowych. Zatem to właśnie wzrastająca przezorność człowieka stanowiła podstawę rozwoju ubezpieczeń. Wyciąganie wniosków z doświadczeń skłaniało do szukania nowych sposobów zabezpieczeń, co prowadziło do powstawania coraz liczniejszych i lepiej zorganizowanych grup osób ochraniających się wzajemnie. W społecznościach aktywnych, narażonych na niebezpieczeństwa ze względu na wykonywany zawód lub sposób życia, rozpowszechniły się kolegia (collegia tenuiorum, collegia funeratitia) grupujące głównie rzemieślników, wędrownych artystów, niższych urzędników, kupców i żołnierzy, którzy wspierali się materialnie w przypadku choroby, kalectwa czy zwolnienia ze służby lub kosztów przeniesienia do innego garnizonu. Rodzinom udzielano pomocy w razie śmierci zrzeszonego. W szczególności dotyczyło to kosztów transportu ciała i pogrzebu osoby ubezpieczonej, której zwłoki należało złożyć w ojczyźnie. Organizacje te pełniły więc głównie rolę kas pogrzebowych, których ślady przetrwały do naszych czasów. Odrębnym typem zrzeszeń były organizacje, które miały na celu zabezpieczenie się przed skutkami nieszczęśliwych wypadków w pracy. Z zachowanych źródeł wiadomo, że już w czasach Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.) 1 tworzono wspólnoty ryzyk, a w okresie dominacji w handlu śródziemnomorskim Fenicjan, Greków, a potem Rzymian korzystano z istniejącej do dnia dzisiejszego w prawie morskiem instytucji awarii wspólnej, która polega na wspólnym ponoszeniu strat poczynionych nawet rozmyślnie, dla ratowania życia i uniknięcia wspólnego dla całej wyprawy niebezpieczeństwa. Wspólnoty ryzyk miały na celu solidarne zabezpieczenie się przed skutkami nieszczęśliwych wypadków i rabunków, na jakie narażeni byli uczestnicy kupieckich karawan i morskich wypraw. W razie wystąpienia szkody, zrzeszeni odstępowali część swego dobytku lub kwoty mające pokryć straty powstałe na skutek rabunku, bądź zniszczenia ładunku czy utraty zwierząt jucznych i taboru. Ten rodzaj wzajemnych ubezpieczeń" okazywał się nieskuteczny przy większych nieszczęściach, gdy wszyscy członkowie wspólnoty byli poszkodowani; nie sposób 1 Z kodeksu Hammurabiego z XVIII w. p.n.e. znane są umowy uczestników karawan, gwarantujące wspólne pokrywanie strat poniesionych w podróży; istnieją także dowody tworzenia wspólnoty ryzyk na wyspie Rodos, (lex Rhodia de iactu); dotyczyły one pokrywania szkód wynikłych z wypadków na morzu.

3 było wówczas udzielać pomocy. Dochodzono więc do wniosku, że należy zadbać o rozłożenie ryzyka pomiędzy osoby nie biorące udziału w niebezpiecznych wyprawach. Oczekiwania w tym zakresie spełniała pożyczka morska (foenus nauticum), która rozpowszechniła się w starożytnej Grecji i Rzymie, a następnie, od wczesnego średniowiecza, stosowano ją także w Hiszpanii, Portugalii i republikach włoskich. Instytucja ta jako bodmeria zachowała się w prawie morskim do dzisiaj. Warto przyjrzeć się jej nieco bliżej, gdyż popularność, zasięg i znaczenie pożyczki morskiej dla gospodarki zaważyły na szybkim rozwoju gospodarki obszarów, gdzie ją stosowano, a także ubezpieczeń w innych dziedzinach. Pożyczka morska była transakcją kredytowo-handlową, zawierała jednak elementy typowe dla umów ubezpieczeniowych. Kupiec zaciągający pożyczkę zobowiązywał się do jej zwrotu, wraz z wysokimi odsetkami (stanowiącymi sumę zwykłego oprocentowania kredytu i szacunku ryzyka przejętego przez bankiera). Jednakże zwrot następował jedynie w przypadku pomyślnego dotarcia okrętu i ładunku do miejsca przeznaczenia. Jeśli natomiast, z powodu nieszczęśliwego wypadku lub rabunku, flota lub towary przepadły i kupiec poniósł stratę, wówczas pożyczkę umorzano. Były to więc zaczątki ubezpieczenia casco i cargo. Z czasem praktyka zawierania podobnych umów między kupcami i bankierami przeniosła się w dziedzinę handlu lądowego jako foenus quasi nauticum; wzrost bezpieczeństwa ładunków zachęcał do rozwoju handlu na szlakach Europy, Azji i Afryki. Wobec ogromnych zagrożeń na jakie były w owych czasach narażone wyprawy kupieckie, upowszechnienie się pożyczek morskich rozkładało ryzyko wypraw pomiędzy kupców i bankierów, co pomagało nie tylko im samym, lecz również całym gospodarkom i bez wątpienia przyczyniło się do rozkwitu gospodarczego. Z faktu, że rozwijały się one pomyślnie przez wiele wieków można wnioskować, jak wielką wagę przywiązywali kupcy do ubezpieczania ryzyk. Pożyczki morskie były udzielane do XIII wieku, a więc do czasu, gdy na mocy bulli papieża Grzegorza IX z 1230 roku, zakazującej chrześcijańskim bankierom pobierania procentów od wszelkich pożyczek, zmuszeni zostali do zaprzestania tych praktyk; wszędzie tam, gdzie było to możliwe, rolę tę przejęli bankierzy arabscy i żydowscy. W krajach chrześcijańskich handel morski nie mógł jednak obyć się bez gwarancji pokrycia strat, mogących powstać w podróży, musiano więc uciekać się do innych form umów ubezpieczeniowych, zwanych umowami fikcyjnego kupna-sprzedaży. Umowa fikcyjnego kupna-sprzedaży zawierana była pomiędzy bankierem, który występował jako kupujący zagrożone ryzykiem przedmioty, a kupcem jako sprzedającym. Jednakże w umowie odroczone było przejęcie środków transportu i ładunku oraz zapłata. Ustalona w umowie należność była wypłacona jedynie w wypadku utracenia przez kupca (czyli sprzedającego) sprzętu lub ładunku. Jednocześnie zawierano drugą umowę, która głosiła, że w razie pomyślnego przebiegu wyprawy pierwsza umowa zostaje unieważniona. Wynagrodzenie za ryzyko ponoszone przez bankiera płacone było oddzielnie.

4 Pozostaje jeszcze do wyjaśnienia kwestia wzajemnej uczciwości między partnerami, których kontakty opierały się przede wszystkim na zasadzie dobrej wiary, czyli wzajemnego zaufania. Oprócz tego jednak dysponowano już w owym czasie solidnym bankiem danych" na temat uczciwości i fachowości kupców, bezpieczeństwa na szlakach i sprawności używanego sprzętu. Wszystko to pozwalało bankierom na lepsze oszacowanie ryzyka, choć oczywiście nie można było wykluczyć przypadków nieuczciwości. Jednak trzeba pamiętać, że utrzymanie przez kupców wiarygodności i godności zawodowej warte było więcej niż jednorazowa korzyść. Oddzielną formę ubezpieczeń stanowiły kasy gromadzące środki na pokrycie szkód majątkowych i osobowych; przyznawano je w razie klęski, choroby lub rodzinie po śmierci zrzeszonego. Kasy tworzone były przez kupców i rzemieślników skupionych w cechach i gildiach. Niektóre gildie stały się wyłącznie organizacjami pomocy wzajemnej i nosiły wszystkie istotne cechy zrzeszeń ubezpieczeniowych (np. Brandengildie) 2. Część gildii, zwłaszcza kupieckich, stała się organizacjami publicznymi, nieodłącznie związanymi z ustrojem miast średniowiecznych. Obserwując skuteczność tych zrzeszeń i korzystając z ich doświadczeń, także uczniowie i czeladnicy zaczęli tworzyć kasy i bractwa czeladnicze, funkcjonujące na podobnych zasadach, choć z natury rzeczy znacznie od gildii uboższe. Podobne kasy powstały w górnictwie i w wielu przypadkach działają one do dnia dzisiejszego. Zbliżoną do poprzednich formę organizacyjną miały kasy ogniowe, tworzone przez grupy gospodarstw zagrożonych pożarami (Feuergilden, zwane także feuerkasami"), które początkowo rozwijały się samorzutnie (np. w XIII w. w Islandii w ramach związków chłopskich, w XV w. w Niemczech i w Polsce), z czasem jednak inicjatywę ich tworzenia przejęły rady miejskie, rozszerzając zakres działań i zobowiązując mieszkańców do członkostwa 3. Obok zadań tłumiących pełniły one także funkcje prewencyjne i kompensacyjne wobec mało ostrożnych mieszkańców drewnianych, gęsto zabudowanych miast i wiosek. Oprócz wymienionych form ubezpieczeń rozwijał się także w średniowieczu system sprzedaży rent dożywotnich i rent wieczystych (przechodzących na spadkobierców), które kupowane były przez osoby majętne, pragnące zagwarantować sobie na starość godziwy, stały dochód lub świadczenia w naturze. Sprzedażą rent, w zamian za dobra ziemskie lub wysokie sumy pieniężne, trudniły się klasztory i bogate miasta; początkowo zajmowano się tym we Włoszech, Francji, Niderlandach i w Polsce, a z czasem praktyka ta upowszechniła się w całej Europie. Wzorując się na sprzedaży rent proponowano także ubezpieczenia posagowe. 2 Wiadomo o związkach pomocy (gildyj), tworzonych we wczesnym średniowieczu wśród ludów germańskich, skąd przenikały także do Polski; podobne organizacje (gegildan) tworzono w Anglii już w VII w. 3 Przykładem przymusowej organizacji ubezpieczenia jest ubezpieczenie na wypadek kradzieży i rabunku (w oparciu o dekret papieża Aleksandra III z 1155 roku) wprowadzone w diecezjach południowej Francji.

5 W tym okresie nie rozwijały się natomiast ubezpieczenia na życie, zgodnie bowiem z moralnym i prawnym porządkiem panującym w średniowieczu życie ludzkie nie mogło być przedmiotem ubezpieczenia. Jedyny wyjątek stanowiły umowy zabezpieczające sumy niezbędne na wykup z niewoli muzułmanów lub piratów 4. Często jednak te umowy, choć w istocie ubezpieczeniowe, przybierały formę zakładów, a z czasem i one traciły gospodarczy charakter, stając się grą hazardową; zakładano się nie tylko o wynik dalekich wypraw, lecz również o płeć nienarodzonych dzieci rodzin panujących, czy o długość życia papieży. Próbując powstrzymać ten proceder zakazywano zawierania zakładów, a przy tym również i umów ubezpieczenia 5. To wspólne potraktowanie obu działań wynikało po części z pomylenia pojęć; transakcje ubezpieczeniowe podobnie jak i zakłady nazywane były asekuracją, obie więc były tępione. Pomimo wprowadzanych ograniczeń ubezpieczenia rozwijały się dynamicznie, przynosząc wysokie zyski. Coraz więcej było więc chętnych do uruchamiania instytucji ubezpieczeniowych, których głównym celem było osiąganie zarobku, a nie jak wcześniej niesienie wzajemnej pomocy. Trzeba przy tym podkreślić, że ubezpieczyciele, nastawieni na duże zyski, bronili się przed zbyt wielkimi ryzykami, pozbywano się więc nadmiernych ryzyk czy to poprzez wspólne działania koasekuracyjne, których ślady znaleźć już można w dokumentach bankierów genueńskich z 1370 roku, czy też w formie dalszego odstępowania części ryzyk w formie pierwotnych umów reasekuracyjnych Ubezpieczenia w początkowym okresie kapitalizmu Wiek XVI przyniósł w Europie, głównie w Anglii, Holandii (a częściowo również we Francji i Hiszpanii) bardzo głębokie zmiany w życiu umysłowym, społecznym, gospodarczym i politycznym. W nowych warunkach jakie kupcom stwarzał porządek merkantylistyczny, zwłaszcza w krajach, które odcinając się od zwierzchnictwa Kościoła Katolickiego przyjęły zasady głoszone przez Reformację i akceptowały, a nawet zachęcały swych gorzej urodzonych lecz aktywnych, odważnych i ambitnych mieszczan do bogacenia się, następował gwałtowny wzrost gospodarczy. Początkowo wzrost wynikał z ożywionej wymiany handlowej, prowadzonej przez małe grupy kupców, a wkrótce potem ich miejsce zajęły potężne 4 Żeglarze podróżujący po Atlantyku i Morzu Śródziemnym, a także pielgrzymi do Ziemi Świętej chętnie zawierali takie umowy. Inny charakter miały (XVII w.) ubezpieczenia niewolników (zwłaszcza ciężarnych niewolnic), które choć dotyczyły ludzi, to traktowane były de facto jak ubezpieczenia majątkowe. 5 W 1568 roku książę Alba zakazał zawierania ubezpieczeń morskich, a w 1588 r. wprowadzono statut genueński, który zakazywał robienia zakładów i umów ubezpieczeniowych. Ograniczenia te wiązane są z szaleństwem zakładów, które, podobnie jak i hazardowa gra w kości, ogarnęło mieszkańców Europy w XV i XVI w.

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

(Jan Łazowski, Wstęp do nauki o ubezpieczeniach)

(Jan Łazowski, Wstęp do nauki o ubezpieczeniach) UBEZPIECZENIE Ubezpieczenie to urządzenie gospodarcze zapewniające pokrycie przyszłych potrzeb majątkowych, wywołanych u poszczególnych jednostek przez odznaczające się pewną prawidłowością zdarzenia losowe,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. A. Manes, Versicherungslexikon, Tübingen 1909, s. 760 761.

Wprowadzenie. A. Manes, Versicherungslexikon, Tübingen 1909, s. 760 761. Ubezpieczenia na życie wywodzą się z kilku źródeł. Pierwsze formy ubezpieczeń na życie pojawiły się w starożytności w ramach świadczonej przez zrzeszenia zawodowe i religijne pomocy wzajemnej. Pomoc w pokrywaniu

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach UBEZPIECZENIA W LOGISTYCE DARIUSZ PAUCH Zagadnienia umowy ubezpieczenia i kwestie z nią związane regulują: Ustawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

dr Hubert Wiśniewski 1

dr Hubert Wiśniewski 1 dr Hubert Wiśniewski 1 1. Historyczne spojrzenie na rozwój ubezpieczeń. 2. Definicja ubezpieczenia i istota metody ubezpieczeniowej. 3. Klasyfikacja ubezpieczeń. 4. Podstawowe funkcje ubezpieczeń gospodarczych.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia majątkowe

Ubezpieczenia majątkowe Wprowadzenie do ubezpieczeń Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych 2016/2017 Literatura N. L. Bowers i inni, Actuarial Mathematics, The Society of Actuaries, Itasca,

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi

Rekomendacja sprawie dobrych praktyk zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych produktami bankowymi Rekomendacja w sprawie dobrych praktyk w zakresie ubezpieczeń finansowych powiązanych z produktami bankowymi zabezpieczonymi hipotecznie Warszawa, 2 lutego 2010 r. Podstawowe informacje Cel określenie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia Sumplement do wykładów

Ubezpieczenia Sumplement do wykładów Ubezpieczenia Sumplement do wykładów I. Podział ubezpieczeń na działy i grupy wg polskiego prawa (w skrócie) Dział I Ubezpieczenia na życie(szerzej na ten temat w wykładzie nr 4) 1. Ubezpieczenia na życie

Bardziej szczegółowo

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "CUPRUM" ul. M. Skłodowskiej-Curie 82, 59-301 Lubin

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych CUPRUM ul. M. Skłodowskiej-Curie 82, 59-301 Lubin Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "CUPRUM" ul. M. Skłodowskiej-Curie 82, 59-301 Lubin Nr statystyczny REGON: 390294404 OGÓLNY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT UBEZPIECZYCIELA sporządzony na dzień: 2013-12-31 Adresat:

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK Ustalanie składek oraz świadczeń i odszkodowań. Składki, świadczenia i odszkodowania stanowią pozycje główne strumieni finansowych uruchamianych przez działalność ubezpieczeniową, główne pozycje rachunków

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka

Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka Wprowadzenie -Ewa Wierzbicka 11 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce -Kazimierz Ortyński 15 1.1. Pojęcie i funkcje rynku ubezpieczeń 15 1.2. Struktura

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Zasady udzielania i spłaty pożyczek

Postanowienia ogólne. Zasady udzielania i spłaty pożyczek Regulamin udzielania przez fundusze pożyczkowe pożyczek na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1385) Postanowienia

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Uwaga! Instytucje angażujące małoletnich wolontariuszy mogą żądać od nich pisemnej zgody rodziców lub opiekunów.

Uwaga! Instytucje angażujące małoletnich wolontariuszy mogą żądać od nich pisemnej zgody rodziców lub opiekunów. O czym każdy wolontariusz powinien wiedzieć Zasady współpracy z wolontariuszami przedstawione zostały w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873) uchwalonej

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Wprowadzenie - Ewa Wierzbicka 11. 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce - Kazimierz Ortyński 15

Opis: Spis treści: Wprowadzenie - Ewa Wierzbicka 11. 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce - Kazimierz Ortyński 15 Tytuł: Ubezpieczenia non-life Autorzy: Ewa Wierzbicka (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: W książce Ubezpieczenia non-life szczegółowo przedstawiono klasyczne oraz nowoczesne ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku Warszawa, 10 stycznia 2007 i finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku (Informacja zweryfikowana w stosunku do opublikowanej w dniu 20 grudnia 2006, stosownie do korekty danych przekazanych

Bardziej szczegółowo

WYSZCZEGÓLNIENIE STAN NA STAN NA

WYSZCZEGÓLNIENIE STAN NA STAN NA Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych "CUPRUM" ul. M. Skłodowskiej-Curie 82 59-301 Lubin Nr statystyczny REGON: 390294404 OGÓLNY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT UBEZPIECZYCIELA sporządzony na dzień: 2014-12-31 Adresat:

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 II. SKUTKI EKONOMICZNE NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKÓW PRACY. ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW

Bardziej szczegółowo

PROJEKT UMOWY. UMOWA o wykonanie zadania

PROJEKT UMOWY. UMOWA o wykonanie zadania PROJEKT UMOWY UMOWA o wykonanie zadania Część I Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności i posiadanego mienia. zawarta w dniu.. w pomiędzy: Wojewódzki Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 3

Bankowość Zajęcia nr 3 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 3 Działalność kredytowo-pożyczkowa banków Kredyt Umowa kredytu: Prawo bankowe art. 69; Umowa pożyczki: Kodeks cywilny art. 720. Umowa

Bardziej szczegółowo

Fundusze pożyczkowe Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego oferta dla małopolskich Przedsiębiorców. www.marr.pl

Fundusze pożyczkowe Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego oferta dla małopolskich Przedsiębiorców. www.marr.pl Fundusze pożyczkowe Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego oferta dla małopolskich Przedsiębiorców O Agencji Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego Założona w 1993 roku w celu rewitalizacji zdegradowanych

Bardziej szczegółowo

TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych)

TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2012 roku Aktywa 31.12.2011 31.12.2012 A Wartości niematerialne i prawne 13

Bardziej szczegółowo

TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych)

TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) TUiR Allianz Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2013 roku Aktywa Nota 31.12.2012 31.12.2013 A Wartości niematerialne i prawne

Bardziej szczegółowo

Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk

Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk ubezpieczenie urządzenie gospodarcze, zapewniające pokrycie pewnych potrzeb majątkowych, wywołanych u pewnych jednostek przez odznaczające się pewna prawidłowością

Bardziej szczegółowo

Wybór właściwego zakresu pozwoli w przyszłości uniknąć rozczarowania zakupionym produktem ubezpieczeniowym.

Wybór właściwego zakresu pozwoli w przyszłości uniknąć rozczarowania zakupionym produktem ubezpieczeniowym. Wybór właściwego zakresu pozwoli w przyszłości uniknąć rozczarowania zakupionym produktem ubezpieczeniowym. Warunkiem zawarcia kompleksowej umowy ubezpieczenia jest objęcie ochroną ryzyka ognio wego, które

Bardziej szczegółowo

3 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ I ZAKŁADÓW REASEKURACJI

3 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ I ZAKŁADÓW REASEKURACJI Załącznik nr 3 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ I ZAKŁADÓW REASEKURACJI Wstęp obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

RAPORT. z badania sprawozdania o wypłacalności i kondycji finansowej za rok obrotowy Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych MEDICUM

RAPORT. z badania sprawozdania o wypłacalności i kondycji finansowej za rok obrotowy Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych MEDICUM RAPORT z badania sprawozdania o wypłacalności i kondycji finansowej za rok obrotowy 2016 Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych MEDICUM Misters Audytor Adviser Spółka z o.o. Warszawa, 18 maja 2017 roku I.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w logistyce. 15 h wykładu Zaliczenie na podstawie pisemnego kolokwium zaliczeniowego

Ubezpieczenia w logistyce. 15 h wykładu Zaliczenie na podstawie pisemnego kolokwium zaliczeniowego Ubezpieczenia w logistyce 15 h wykładu Zaliczenie na podstawie pisemnego kolokwium zaliczeniowego Treści kształcenia 1. Rozwój ubezpieczeń na świecie i w Polsce. 2. Ryzyko. 3. Istota, funkcje i zasady

Bardziej szczegółowo

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14.

W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza odpowiedzi do przetargu ZP/26/PN/14. Śrem, dnia 25.11.2014r. Dotyczy sprawy: ZP/26/PN/14 SPROSTOWANIE DO UDZIELNYCH ODPOWIEDZI w dniu 24.11.2014 W związku z tym, iż Zamawiający pominął odpowiedź na pytanie nr 28 dlatego jeszcze raz umieszcza

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia typowe (zgodne z art. 12a ustawy o działalności ubezpieczeniowej)

I. Postanowienia typowe (zgodne z art. 12a ustawy o działalności ubezpieczeniowej) Ogólne Warunki Ubezpieczenia na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ze Składką Jednorazową Multiportfel Asas/Multiportfel Protekt Skandia Życie TU S.A. data wejścia w życie - 10 sierpnia 2007

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA OD A DO Z. Marek Krawczyk Częstochowa, 25.11.2014 r.

UBEZPIECZENIA OD A DO Z. Marek Krawczyk Częstochowa, 25.11.2014 r. UBEZPIECZENIA OD A DO Z. Marek Krawczyk Częstochowa, 25.11.2014 r. Kontrakt! PLAN SPOTKANIA: Częstochowa, 25.11.2014 r. 1. CZYM SA UBEZPIECZENIA? A) WSTĘP B) PRZYKŁAD C) HISTORIA D) KTO OFERUJE? 2. RODZAJE

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ I ZAKŁADÓW REASEKURACJI.

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ I ZAKŁADÓW REASEKURACJI. Aktywa A. Wartości niematerialne i prawne 1. Wartość firmy 2. Inne wartości niematerialne i prawne i zaliczki na poczet wartości niematerialnych i prawnych B. Lokaty I. Nieruchomości 1. Grunty własne oraz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku 05 listopada 2012 r. Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisja

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA

PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA UMOWA Zawarta w dniu. w Ostrołęce, pomiędzy Miejskim Zakładem Komunikacji Spółka z o.o. w Ostrołęce, ul. Kołobrzeska 1, 07-410 Ostrołęka, wpisanym, do Rejestru Przedsiębiorców KRS w Sądzie Rejonowym dla

Bardziej szczegółowo

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego Listopad 2010 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny 1 Plan prezentacji 1. Miejsce UFG w systemie ubezpieczeń obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

aktywa wyszczególnienie Początek okresu Koniec okresu

aktywa wyszczególnienie Początek okresu Koniec okresu aktywa wyszczególnienie Początek okresu Koniec okresu A. Wartości niematerialne i prawne 335 305 1. Wartość firmy 0 0 2. Inne wartości niematerialne i prawne i zaliczki na poczet wartości niematerialnych

Bardziej szczegółowo

Polisa nr 556000000000

Polisa nr 556000000000 SOPOCKIE TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ ERGO HESTIA SA ul. Hestii 1, 81-731 Sopot. Numer KRS 0000024812 Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. NIP 585-000-16-90.

Bardziej szczegółowo

1. Geneza i rys historyczny ubezpieczeń społecznych.

1. Geneza i rys historyczny ubezpieczeń społecznych. 1. Geneza i rys historyczny ubezpieczeń społecznych. Problem środków utrzymania na wypadek niemożności ich wypracowania we własnym zakresie, z powodu trwałej lub przejściowej utraty zdolności do zarobkowania,

Bardziej szczegółowo

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego Eugeniusz Gostomski Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego 1 Ryzyko kredytowe to niebezpieczeństwo, iŝ kredytobiorca nie zwróci w ustalonym terminie kredytu wraz z odsetkami i bank poniesie stratę.

Bardziej szczegółowo

URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin

URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin tel.: +48 91 4403 423 fax: +48 91 4403 441, e-mail: sekretariat@ums.gov.pl Znak : PO- II 370/ZZP-3/57/10 Szczecin, dnia 25 listopada 2010 r. Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ I PRZEDMIOT UMOWY 1

DZIAŁ I PRZEDMIOT UMOWY 1 -WZÓR- UMOWA Nr... o świadczenie usług ubezpieczeniowych Zawarta w dniu...r. w Radzionkowie pomiędzy: Gminą Radzionków siedziba Urzędu Gminy, ul. Męczenników Oświęcimia 42, 41-922 Radzionków zwanym dalej

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. O czym należy wiedzieć angażując wolontariusza.

Wolontariat. O czym należy wiedzieć angażując wolontariusza. Wolontariat O czym należy wiedzieć angażując wolontariusza. Dla wielu organizacji pozarządowych zaangażowanie wolontariuszy w pracę organizacji jest często niezbędnym elementem ich funkcjonowania, a wysiłek

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych. Zbiorowe ubezpieczenie depozytów członków SKOK (DEP) Ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych

Ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych. Zbiorowe ubezpieczenie depozytów członków SKOK (DEP) Ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych INFORMACJA POŚREDNIKA UBEZPIECZENIOWEGO sporządzona zgodnie z wymogami ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. z 2003 Nr 124, poz. 1154 z późn. zm.) określenie agenta ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Kupujący oznacza osobę lub firmę lub spółkę składającą zamówienie na dany towar.

Kupujący oznacza osobę lub firmę lub spółkę składającą zamówienie na dany towar. REGUŁY I WARUNKI SPRZEDAŻY 1. Pojęcia Sprzedający Financiera Maderera, S.A. Kupujący oznacza osobę lub firmę lub spółkę składającą zamówienie na dany towar. Kontrakt oznacza zamówienie wysłane przez kupującego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego powinniśmy sprzedawać Ubezpieczenie CPI do Kredytów Mieszkaniowych udzielanych przez Pekao S.A.

Dlaczego powinniśmy sprzedawać Ubezpieczenie CPI do Kredytów Mieszkaniowych udzielanych przez Pekao S.A. Dlaczego powinniśmy sprzedawać Ubezpieczenie CPI do Kredytów Mieszkaniowych udzielanych przez Pekao S.A. Warszawa, czerwiec 2011 Korzyści dla Klienta i Partnera SprzedaŜy CPI Ubezpieczenie wpływa na wzrost

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE I BEZPIECZNE FINANSE SENIORA V EDYCJA

NOWOCZESNE I BEZPIECZNE FINANSE SENIORA V EDYCJA NOWOCZESNE I BEZPIECZNE FINANSE SENIORA V EDYCJA MODUŁ 1 Renta dożywotnia a odwrócony kredyt hipoteczny TEST WIEDZY 1. Co to jest odwrócony kredyt hipoteczny? 2. Co to jest renta dożywotnia? 3. Czy w/w

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY. Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. System ubezpieczeni a.

FORMULARZ CENOWY. Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. System ubezpieczeni a. ... /pieczęć adresowa firmy Wykonawcy/ FORMULARZ CENOWY Dla części I - na ubezpieczenie majątku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rodzaj ubezpieczenia Przedmiot ubezpieczenia Budynki i budowle

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia 1. UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE 1.1. POSTANOWIENIA WSPÓLNE DLA UBEZPIECZEŃ KOMUNIKACYJNYCH 1.1.1. Zostanie zawarta jedna Umowa Ubezpieczeń Komunikacyjnych w zakresie OC/AC/NNW/Assistance Polska na warunkach

Bardziej szczegółowo

S Składki, odszkodowania i świadczenia oraz koszty wg linii biznesowych

S Składki, odszkodowania i świadczenia oraz koszty wg linii biznesowych S.02.01.02 Bilans Wartość bilansowa wg Wypłacalność II Aktywa Wartości niematerialne i prawne R0030 0 Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego R0040 0 Nadwyżka na funduszu świadczeń emerytalnych

Bardziej szczegółowo

pomiędzy nym w dalszej części umowy Wykonawcą, wpisanym do KRS nr., NIP..., REGON... reprezentowanym przez:

pomiędzy nym w dalszej części umowy Wykonawcą, wpisanym do KRS nr., NIP..., REGON... reprezentowanym przez: Załącznik nr 6 do SIWZ Projekt Umowy PROJEKT UMOWY GENERALNEJ NA KOMPLEKSOWE UBEZPIECZENIE MIENIA I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAKŁADU GOSPODARKI ODPADAMI S.A. 8/ZP/ZGO/2014 zawarta w dniu roku w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY UBEZPIECZEŃ WARSZAWSKIEGO UNIWERSTYSTEU MEDYCZNEGO ROK AKADEMICKI 2016/2017. Ubezpieczenie NNW

PROGRAMY UBEZPIECZEŃ WARSZAWSKIEGO UNIWERSTYSTEU MEDYCZNEGO ROK AKADEMICKI 2016/2017. Ubezpieczenie NNW PROGRAMY UBEZPIECZEŃ WARSZAWSKIEGO UNIWERSTYSTEU MEDYCZNEGO ROK AKADEMICKI 2016/2017 Ubezpieczenie NNW Ubezpieczyciel: STU ERGO HESTIA SA Suma ubezpieczenia 40 000 zł ZAKRES UBEZPIECZENIA 1. Wypłata świadczeń

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego w Katowicach Moja Przychodnia ul. PCK 1, 40-057 Katowice

Samodzielny Publiczny Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego w Katowicach Moja Przychodnia ul. PCK 1, 40-057 Katowice Samodzielny Publiczny Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego Moja Przychodnia w Katowicach ul. PCK 1, 40-057 Katowice SPZLA/DZP/RJ/340 /2012 Katowice, dnia 10.09.2012 roku Wszyscy zainteresowani złożeniem oferty

Bardziej szczegółowo

Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała.

Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała. Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała. Śmierć członka rodziny i związana z nią trudna sytuacja, na którą składa się konieczność urządzenia ceremonii pogrzebu, jest ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Kredyt kupiecki w działalności eksportowej. Warszawa, 15 września 2009 r.

Kredyt kupiecki w działalności eksportowej. Warszawa, 15 września 2009 r. Kredyt kupiecki w działalności eksportowej Warszawa, 15 września 2009 r. Ryzyko sprzedaŝy z odroczonym terminem płatności SprzedaŜ towarów lub świadczenie usług z odroczonym terminem płatności (kredyt

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do SIWZ

Załącznik nr 5 do SIWZ Załącznik nr 5 do SIWZ Projekt umowy UMOWA Zawarta w dniu...2009 r. w Warszawie pomiędzy: Ministerstwem Infrastruktury z siedzibą w Warszawie, ul. Chałubińskiego 4/6, reprezentowanym przez Dyrektora Generalnego,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego ZAŁĄCZNIK Nr 2 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne Załącznik nr 3 Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne zakładu reasekuracji wykonującego działalność reasekuracyjną w zakresie reasekuracji ubezpieczeń, o których mowa w dziale I załącznika do ustawy (reasekuracja

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne Załącznik nr 4 Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne zakładu reasekuracji wykonującego działalność reasekuracyjną w zakresie reasekuracji ubezpieczeń, o których mowa w dziale II załącznika do ustawy

Bardziej szczegółowo

dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt)

dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt) BZ/ZP.02/23/02/15. Załącznik Nr 7 do SIWZ dla Zadania Nr 1 Umowa (Projekt) zawarta w dniu we Włocławku pomiędzy Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej SANIKO Sp. z o.o. z siedzibą we Włocławku przy ul.

Bardziej szczegółowo

TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych)

TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2013 roku Aktywa A Wartości niematerialne i prawne 8 303 11 436 1. Wartość

Bardziej szczegółowo

TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych)

TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) TU Allianz Życie Polska S.A. Bilans zakładu ubezpieczeń (w tys. złotych) Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2012 roku Aktywa A Wartości niematerialne i prawne 7 900 8 303 1. Wartość

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy 341/6/10 Gubin 16 grudnia 2010 r. Wszyscy wykonawcy, którzy pobrali SIWZ. Modyfikacja treści SIWZ

Nr sprawy 341/6/10 Gubin 16 grudnia 2010 r. Wszyscy wykonawcy, którzy pobrali SIWZ. Modyfikacja treści SIWZ Nr sprawy 341/6/10 Gubin 16 grudnia 2010 r. Wszyscy wykonawcy, którzy pobrali SIWZ Modyfikacja treści SIWZ Dotyczy zamówienia publicznego pod nazwą : Kompleksowe ubezpieczenie majątku oraz innych ryzyk

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY POWIATU RYBNICKIEGO z dnia.. r.

UCHWAŁA NR RADY POWIATU RYBNICKIEGO z dnia.. r. UCHWAŁA NR RADY POWIATU RYBNICKIEGO z dnia.. r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania

Bardziej szczegółowo

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała. Śmierć członka rodziny i związana z nią trudna sytuacja, na którą składa się konieczność urządzenia

Bardziej szczegółowo

BILANS AKTYWA Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych "CUPRUM" według stanu na r

BILANS AKTYWA Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych CUPRUM według stanu na r BILANS AKTYWA Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych "CUPRUM" według stanu na 31.12.2011 r Wyszczególnienie początek okresu koniec okresu A B C A. Wartości niematerialne i prawne 225 175 1. Wartość firmy 2.

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Stowarzyszenie Wychowanków AGH im.st.staszica Informacja dodatkowa za 01 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Środki trwałe Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie - Koźlu PZD.272.9.2014 Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

1/1/82 Zastrzega się pierwszeństwo tekstu oryginalnego INSTYTUTOWE KLAUZULE STRAJKOWE (ŁADUNKOWE)

1/1/82 Zastrzega się pierwszeństwo tekstu oryginalnego INSTYTUTOWE KLAUZULE STRAJKOWE (ŁADUNKOWE) 1/1/82 Zastrzega się pierwszeństwo tekstu oryginalnego INSTYTUTOWE KLAUZULE STRAJKOWE (ŁADUNKOWE) RYZYKA OBJĘTE UBEZPIECZENIEM 1. Niniejsze ubezpieczenie obejmuje, z wyjątkami wymienionymi niżej w klauzulach

Bardziej szczegółowo

Indywidualne terminowe ubezpieczenie na życie jest odpowiednie dla każdego, kto:

Indywidualne terminowe ubezpieczenie na życie jest odpowiednie dla każdego, kto: Indywidualne terminowe ubezpieczenia na życie Posiadając kredyt, pożyczkę lub zobowiązanie w formie leasingu, trzeba mieć odpowiednie zabezpieczenie - najlepiej w formie odpowiedniej polisy na życie. Indywidualne

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Część I Istota i historia ubezpieczeń

Spis treści. Wstęp. Część I Istota i historia ubezpieczeń Spis treści Wstęp Część I Istota i historia ubezpieczeń Rozdział 1. Pojęcie ubezpieczenia i podstawowa terminologia (Piotr Jaworski, Jacek Micał) 1.1. Istota ubezpieczeń 1.2. Wspólnota ryzyka i zasada

Bardziej szczegółowo

AIG SPECIALTYsolutions. Wyjątkowe rozwiązania dla nietypowych ryzyk. Bring on tomorrow

AIG SPECIALTYsolutions. Wyjątkowe rozwiązania dla nietypowych ryzyk. Bring on tomorrow AIG SPECIALTYsolutions Wyjątkowe rozwiązania dla nietypowych ryzyk Bring on tomorrow SPECIALTYsolutions to program przeznaczony dla klientów z nietypowych lub złożonych grup ryzyka. W AIG zapewniamy zindywidualizowane

Bardziej szczegółowo

Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie

Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna Gwarancje ubezpieczeniowe budują zaufanie www.kuke.com.pl Kim jesteśmy Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych Spółka Akcyjna (KUKE) prowadzi

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE PODRÓŻ BEZ ZMARTWIEŃ

UBEZPIECZENIE PODRÓŻ BEZ ZMARTWIEŃ Karta Produktu UBEZPIECZENIE PODRÓŻ BEZ ZMARTWIEŃ Ubezpieczający: Raiffeisen Bank Polska S.A., zwany dalej Bankiem Ubezpieczony: Osoba fizyczna (18-70 lat) będąca Klientem Banku, będąca posiadaczem karty

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 sierpnia 2010 r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010 r.

USTAWA. z dnia 12 sierpnia 2010 r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 148 11547 Poz. 992 992 USTAWA z dnia 12 sierpnia 2010 r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010 r. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa reguluje udzielanie

Bardziej szczegółowo

Umowa agencyjna. zawarta w dniu w pomiędzy: , reprezentowaną przez:

Umowa agencyjna. zawarta w dniu w pomiędzy: , reprezentowaną przez: Umowa agencyjna zawarta w dniu w pomiędzy: zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem NIP : 2) 3) Imię i nazwisko:, reprezentowaną przez: Stanowisko: zwaną dalej Dającym zlecenie, a zam. w

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2013 r.

Informacja dodatkowa za 2013 r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Chrześcijańskich Organizacji Wiejskich Informacja dodatkowa za 013 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce)

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Mają one charakter rekomendacji. Celem tych rekomendacji jest podniesienie standardów

Mają one charakter rekomendacji. Celem tych rekomendacji jest podniesienie standardów REKOMENDACJA POLSKIEJ IZBY UBEZPIECZEŃ - MINIMALNE WYMOGI INFORMACYJNE Minimalne Wymogi Informacyjne zawarte w formularzach i innych dokumentach, zwane dalej Minimalnymi Wymogami Informacyjnymi zostały

Bardziej szczegółowo

PORADNIK PODATKOWY DLA POWODZIAN

PORADNIK PODATKOWY DLA POWODZIAN Szanowni Państwo, Oddajemy w Państwa ręce opracowany z inicjatywy Krajowej Rady Doradców Podatkowych poradnik zawierający najważniejsze informacje dotyczące dostępnych form wsparcia dla ofiar powodzi,

Bardziej szczegółowo

Europa w epoce wielkich odkryć

Europa w epoce wielkich odkryć Europa w epoce wielkich odkryć 1. Rozwój demograficzny Od poł. XV w. ożywienie demograficzne W XVI w. w Europie żyło ok. 85-90 mln. ludzi; rocznie liczba ludności rosła o ok. 0,8-1% Przyczyny (książka

Bardziej szczegółowo

PoŜyczki dla Podmiotów Ekonomii Społecznej oraz. w ramach funduszy poŝyczkowych prowadzonych przez Fundację Rozwoju Regionu Rabka

PoŜyczki dla Podmiotów Ekonomii Społecznej oraz. w ramach funduszy poŝyczkowych prowadzonych przez Fundację Rozwoju Regionu Rabka MAŁOPOLSKI PAKT NA RZECZ EKONOMII SPOŁECZNEJ PoŜyczki dla Podmiotów Ekonomii Społecznej oraz przedsiębiorców w ramach funduszy poŝyczkowych prowadzonych przez Fundację Rozwoju Regionu Rabka Kraków 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna. mgr Małgorzata Dziwoki

Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna. mgr Małgorzata Dziwoki Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna mgr Małgorzata Dziwoki Umowa sprzedaży Klasyfikacja jako czynności prawnej: stosunek dwustronny; konsensualna; odpłatna; dwustronnie zobowiązująca; wzajemna;

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Pozostaję z wyrazami szacunku, Arek M. Obcieszko. Prezes Zarządu Broker Ubezpieczeniowy MGM Brokers

Szanowni Państwo, Pozostaję z wyrazami szacunku, Arek M. Obcieszko. Prezes Zarządu Broker Ubezpieczeniowy MGM Brokers Szanowni Państwo, Mam przyjemność przekazać Państwu w załączeniu ogólną ofertę obsługi brokerskiej MGM Brokers Sp. z o.o. dla Państwa Firmy w zakresie szeroko pojętych produktów i usług ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Fundacja Już czas Informacja dodatkowa za 2012 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ WYKŁAD 2 Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ 1. Istota, pojęcie i podstawy tworzenia rezerw Rezerwy w rachunkowości to potencjalne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I

Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I Klauzule dodatkowe i inne postanowienia szczególne fakultatywne Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I Graffiti szkody powstałe wskutek pomalowania mienia. Limit odpowiedzialności dla tych szkód 10

Bardziej szczegółowo