ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C 1"

Transkrypt

1 ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C Jacek Czepiel, Grażyna Biesiada, Tomasz Mach Katedra i Klinika Gastroentero logii, Hepato logii i Chorób Zakaźnych, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Kraków SŁOWA KLUCZOWE epidemio logia, leczenie, patogeneza, wirusowe zapalenie wątroby typu C STRESZCZENIE Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest wynikiem zakażenia HCV (hepatitis C virus). Według danych Światowej Organizacji Zdrowia HCV zarażone jest 3% populacji na świecie (ok. 170 mln osób, a w Polsce ponad 700 tys.). U ponad 70% chorych ostra faza zakażenia przebiega bezobjawowo, a u około 70 80% dochodzi do przejścia zakażenia w proces przewlekły. U pacjentów, u których dochodzi do rozwoju objawowego ostrego WZW C, najczęściej stwierdza się niecharakterystyczne objawy występujące również w przebiegu innych ostrych wirusowych zapaleń wątroby: złe samopoczucie, osłabienie, ból brzucha, niewielkie powiększenie wątroby i śledziony oraz ból stawowy. Objawy te z reguły utrzymują się około 2 12 tygodni. W fazie przewlekłej choroby u części pacjentów występują: złe samo poczucie, mdłości, ból brzucha i świąd. Przewlekłe WZW C po latach może prowadzić do marskości wątroby. Podstawowymi metodami diagnostycznymi w zakażeniu HCV są: oznaczenie miana przeciw ciał anty HCV metodą ELISA i badanie materiału genetycznego wirusa (HCV RNA) metodą RT PCR. Współczesne leczenie WZW C polega na podawaniu pegylowanego interferonu α w skojarzeniu z rybawiryną przez 48 tygodni w zakażeniu genotypami HCV 1 i 4 oraz przez 24 tygodnie w zakażeniu genotypami 2 i 3. Skuteczność terapii zależy od genotypu HCV u chorych z genotypem 2 i 3 sięga 78%, u zakażonych genotypem 1 zaś około 55%. Adres do korespondencji: dr med. Jacek Czepiel, Klinika Chorób Zakaźnych, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, ul. Śniadeckich 5, Kraków, tel.: , fax: , e mail: Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono sprzeczności inter esów. Pol Arch Med Wewn. 2008; 118 (12): Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2008 Wprowadzenie Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) wywołane przez HCV (hepatitis C virus) jest jednym z najpoważniejszych problemów współ czesnej medycyny. Wynika to z dużego rozpowszechnienia tego wirusa na świecie, różnorodnych dróg jego transmisji i braku metody leczenia o zadowalającej skuteczności. Ostre WZW C (OWZW C) u około 80% chorych przechodzi w proces przewlekły, przewlekłe WZW C (PWZW C) po latach prowadzi do wielu powikłań typowych dla tej choroby i często kończy się śmiercią. 1 HCV został zidentyfikowany w USA w 1989 roku. 2 Zaliczany jest do flawi wirusów, składa się z jedno niciowego RNA zawierającego około nukleotydów, osłoniętego zewnętrzną osłonką lipidową. Średnica wirusa wynosi około nm. 1 Wirus cechuje się dużą zmiennością. Wyróżnia się co najmniej 6 jego genotypów, oznaczanych cyframi 1 6, oraz ponad 50 podtypów, oznaczanych kolejnymi literami alfabetu (np. 1a, 1b, 2a, 2b). Sekwencje nukleotydowe poszczególnych genotypów różnią się w około 31 34%, natomiast w grupie podtypów w około 20 23%. 3 Ze względu na dużą zmienność genomu i częste mutacje populacja HCV u zakażonego pacjenta jest znacznie zróżnicowana, dzięki czemu wirus skutecznie broni się przed mechanizmami obronnymi układu odpornościowego gospodarza. W wyniku tego zmieniony fenotypowo HCV nie jest eliminowany przez anty HCV, a przeciw ciała te stanowią tylko dowód na zakażenie (podobnie zachowuje się wirus HIV). 1 Dane epidemio logiczne Według danych Światowej Organizacji Zdrowia HCV zakażone jest 3% populacji, czyli około 170 mln osób. W zależności od regionu częstość występowania PWZW C wynosi 0,1 26%. 1,4 Odsetek zakażeń HCV w Europie Wschodniej szacuje się na około 0,7 4,9%. 2 W Polsce odsetek osób, u których stwierdzono przeciwciała anty HCV, wynosi około 1,4%, co daje liczbę około 500 tys. osób. Według najnowszych danych jest to liczba zaniżona uważa się, że liczba zakażonych przekracza 750 tys. Według danych Państwowego Zakładu Higieny oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego, w ostatnich latach wirusem HCV zakaża się około 2000 Polaków rocznie. 3,5 ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C 1

2 Wyróżnia się 6 typów wirusa HCV oraz liczne jego podtypy. Najczęściej występuje genotyp 1 u 40 80% wszystkich chorych na PWZW C. Genotyp 1 przeważa w Stanach Zjednoczonych, Europie i Japonii; w Europie i Japonii stosunkowo często spotykane są również genotypy 2 i 3. Genotyp 4 dominuje w Egipcie i krajach Bliskiego Wschodu. Genotyp 5 jest typowy dla Afryki południowej, genotyp 6 dla Hongkongu i innych krajów Azji południowo wschodniej. Genotypy 4, 5 i 6 poza wymienionymi powyżej regionami spotykane są bardzo rzadko. W Polsce około 80% chorych jest zakażonych genotypem 1, głównie podtypem 1b. 6,7 Drogi zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C Do zakażenia HCV może dojść poprzez krew i produkty krwiopochodne, przez kontakty płciowe i na drodze wertykalnej. Wyróżnia się także tzw. zakażenia sporadyczne, które stanowią nawet do 40% wszystkich przypadków zachorowań na PWZW C. Rozpoznaje się je wtedy, gdy droga zakażenia jest nieznana. Do zakażenia poprzez krew może dojść podczas przetoczenia krwi, przeszczepienia narządu i inwazyjnych zabiegów diagnostycznych (np. biopsji narządów, badań endoskopowych). U chorego z przewlekłym zakażeniem w 1 ml krwi znajduje się około cząstek wirusa, a u około 15% chorych nawet 10 9 cząstek. Liczba cząstek wirusa w płynach ustrojowych i tkankach jest znacznie mniejsza. 3 W Polsce duży odsetek zakażeń około 57 90% stwierdza się wśród narkomanów przyjmujących dożylnie środki odurzające, częściej narkomanów zakażonych HIV. Grupami szczególnie narażonymi na zakażenie są chorzy na hemo filię oraz chorzy dializowani. Szacuje się, że na świecie wirusem HCV zakażonych jest około 50 90% chorych na hemo filię. 3 Powodem są liczne przetoczenia krwi i preparatów krwiopochodnych, choć wprowadzenie najnowszych metod diagnostycznych w krwiolecznictwie znacznie zminimalizowało ryzyko przeniesienia zakażenia. Częstość występowania anty HCV we krwi osób dializowanych zależy od okresu dializo terapii i zwiększa się wraz z częstością dializ. W skali światowej częstość zakażeń HCV w tej grupie ocenia się na około 10 20%, w Polsce na 30 58%. 3 Po przeszczepieniu narządu pobranego od pacjenta zakażonego HCV do transmisji wirusa dochodzi w około 50% przypadków. W związku z leczeniem immunosupresyjnym stosowanym po przeszczepieniu u bio rcy zakażonego HCV, WZW ma często charakter przewlekły lub piorunujący. 1 W wyniku zakażenia drogą krwi może dojść również do zachorowań zawodowych, głównie u pracowników służby zdrowia, ale również u policjantów, strażników miejskich i pracowników służb penitencjarnych. Do zakażenia HCV może dojść także na drodze okołoporodowej. Nie udało się ustalić, w jaki sposób wirus przed ostaje się od matki do dziecka ani kiedy do tego dochodzi. Nie wiadomo, czy do zakażenia dochodzi w trakcie ciąży, podczas porodu, czy po porodzie, w trakcie karmienia piersią. Nie potwierdzono dotychczas sugerowanej drogi zakażenia poprzez pokarm matki. Nie ma na razie możliwości ochrony dziecka przed zakażeniem HCV. Do zakażenia dziecka dochodzi częściej w przypadku zachorowania na OWZW C w III trymestrze ciąży, a także w przypadku koinfekcji HIV. Należy pamiętać, że tuż po porodzie we krwi dziecka można wykryć przeciw ciała anty HCV (nawet do 1,5 roku) biernie przeniesione od matki; nie ma to żadnego znaczenia patogenetycznego. 8 Możliwość zakażenia w wyniku kontaktów seksualnych szacuje się, w zależności od opracowania, na 2 27%; średnio przyjmuje się nie więcej niż 15%. Odsetek zakażonych koreluje z liczbą partnerów seksualnych, częściej też zakażone są prostytutki i partnerzy osób przyjmujących dożylnie narkotyki. Zmienne dane epidemio logiczne dotyczą homo seksualistów 3 oraz przenoszenia wewnątrzrodzinnego. W przypadku współ małżonków częstość zakażeń ocenia się na około 6 23%. Przebieg i obraz kliniczny WZW C Okres inkubacji wirusa wynosi przeciętnie dni, średnio dni. Najwcześniej przeciw ciała można wykryć po 4 tygodniach od zakażenia, jednak w większości przypadków okres ten przekracza 10 tygodni. U około 7% chorych w ogóle nie stwierdza się serokonwersji. W ponad 70% przypadków ostra faza zakażenia przebiega bezobjawowo. Niecharakterystyczne objawy występują w około 10 30% przypadków; są to: niezbyt nasilona niestrawność, rzadziej objawy grypopodobne, bóle mięśniowo stawowe i łagodne stany podgorączkowe. Żółtaczkę i powiększenie wątroby stwierdza się rzadko, u około 1/3 pacjentów. Aktywność aminotransferazy alaninowej (alanine aminotransferase ALT) w surowicy przeważnie około 10 krotnie przekracza wartości referencyjne. W przypadku OWZW C zapalenie wątroby o charakterze piorunującym obserwuje się niezwykle rzadko, natomiast u aż 70 80% chorych dochodzi do przejścia zakażenia w proces przewlekły. Przebycie zakażenia HCV z potwierdzonym brakiem HCV RNA w tkance wątrobowej po zakażeniu nie wyklucza ponownego zakażenia. 1,3 W trakcie trwającego wiele lat przewlekłego procesu zapalnego wątroby stopniowo postępuje proces uszkadzania tego narządu. Z reguły przez bardzo długi czas nie stwierdza się żadnych objawów lub jedynym objawem jest uczucie zmęczenia. Rzadko pojawiają się objawy dyspeptyczne lub świąd skóry. Aktywność ALT we krwi waha się od prawidłowej do nieznacznie zwiększonej. Aktywność γ glutamylotransferazy i fosfatazy alkalicznej oraz stężenie bilirubiny w surowicy rzadko są nieznacznie zwiększone. Po 20 latach u około 20% chorych dochodzi do marskości wątroby z typowymi objawami oraz jej powikłań Śmiertelność wśród chorych z marskością wątroby związaną z zakażeniem HCV w wyniku 2 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (12)

3 TABELA 1 Stopień nasilenia aktywności procesu zapalno-martwiczego (G) w przestrzeniach wrotnych, okołowrotnych i na terenie zrazików w punktacji 0 4 wg Battsa i Ludwiga 17 0 zmiany zapalne ograniczają się do przestrzeni wrotnej, brak martwicy kęsowej i cech zrazikowego zapalenia (obraz, który w klasycznej terminologii odpowiada hepatitis chronica persistens) 1 okołowrotny naciek zapalny, ogniskowa martwica kęsowa i zrazikowe zmiany zapalne o minimalnym nasileniu (hepatitis chronica activa minimalis) 2 okołowrotny naciek zapalny, martwica kęsowa wokół niektórych przestrzeni wrotnych i śródzrazikowe zmiany zapalne o niewielkim nasileniu (hepatitis chronica activa minoris gradus) 3 okołowrotny naciek zapalny, martwica kęsowa wokół wszystkich przestrzeni wrotnych i zrazikowe zmiany zapalne o umiarkowanym nasileniu (hepatitis chronica activa mediocris gradus) 4 okołowrotny naciek zapalny, martwica kęsowa o dużym nasileniu, współistnienie zmian zapalnych typu pomostowego (wrotno-żylnego), rozległe uszkodzenie komórek wątrobowych (hepatitis chronica activa maioris gradus) TABELA 2 Stopień zaawansowania włóknienia (S) w wątrobie w punktacji 0 4 według Battsa i Ludwiga 17 0 brak 1 włóknienie w przestrzeniach wrotnych 2 włóknienie okołowrotne, obecność pojedynczych przegród pomiędzy sąsiednimi przestrzeniami wrotnymi 3 obecność przegród włóknistych łączących sąsiadujące przestrzenie wrotne, a także przestrzenie wrotne z żyłą środkową zrazika, początkowe zaburzenia architektury zrazika 4 marskość przebudowa struktury wątroby i obecne guzki regeneracyjne rozwoju nadciśnienia wrotnego, niewydolności wątroby lub pierwotnego raka wątroby (hepatocellular carcinoma HCC) wynosi 2 5% rocznie, natomiast częstość rozwoju HCC wynosi około 1 4% na rok. 1,3 Diagnostyka zakażenia HCV Wraz ze zidentyfikowaniem HCV (1989 rok), a następnie pojawieniem się testów kolejnych generacji, zmniejsza się odsetek zakażeń przenoszonych przez przetoczenie krwi i przeszczepianie narządów. Przed 1989 rokiem krew uznawano za potencjalnie zakaźną (dawcę za potencjalnie zakażonego), jeżeli po zabiegu aktywność ALT była zwiększona. Test ELISA pierwszej generacji, wprowadzony w maju 1990 roku, charakteryzował się 46% czułością, test ELISA drugiej generacji (lipiec 1991 rok) miał czułość 60%, test RIBA II (recombinant immunoblot assay) zwiększył czułość do 90%. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych w 1992 roku wykazały, że ryzyko zakażenia HCV w czasie przetoczenia krwi wynosiło aż 4%, a po wprowadzeniu testów drugiej generacji (ELI SA, RIBA II) zmalało do 0,6%. Testy ELISA trzeciej generacji cechują się czułością i swoistością sięgającą nawet 99%, a dodatkowe wykonywanie oznaczenia HCV RNA metodą PCR ogranicza możliwość zakażenia drogą przetoczeń. 3 Obecnie w diagnostyce zakażenia HCV wykorzystuje się testy ELISA trzeciej generacji, zawierające anty geny rdzenia (C) oraz co najmniej 2 antygeny białek niestrukturalnych. Czułość i swoistość tych testów wynosi około 99%. Samo wykrycie przeciw ciał anty HCV w surowicy nie jest dowodem na zakażenie. Przeciwciała te mogą występować także u osób, które przebyły WZW C. Możliwe jest również zakażenie HCV bez pojawienia się przeciw ciał anty HCV u osób z immunosupresją. Kolejnym badaniem potwierdzającym zakażenie HCV, które należy wykonać po stwierdzeniu anty HCV w surowicy, jest oznaczenie we krwi materiału genetycznego HCV, najczęściej metodą RT PCR (reverse transcription polymerase chain reaction), której swoistość wynosi 98%. Do oceny ilościowej wirusa, niezbędnej zwłaszcza w ocenie skuteczności leczenia przeciw wirusowego, wykorzystuje się metodę bdna (branched DNA) i PCR. Inny wykorzystywany test to ocena obecności anty genu rdzeniowego HCV (HCVAg), przydatna w trakcie tzw. okienka sero logicznego, zanim pojawią się anty HCV Najwcześniejszym markerem sero logicznym zakażenia HCV jest HCV RNA, który pojawia się przeciętnie po upływie 1 2 tygodni od zakażenia. Z niewielkim około 1 1,5 dniowym opóźnieniem pojawia się HCVAg. Przeciwciała anty HCV można wykryć średnio 3 8 tygodni po zakażeniu, przeciętnie 34 dni po pojawieniu się HCV RNA we krwi. 3 Zmiany histopato logiczne w wątrobie Zmiany histopato logiczne w wątrobie w przebiegu WZW C, zarówno w jego ostrej, jak i przewlekłej fazie, cechują się obecnością nacieków zapalnych, włóknienia i zmian degeneracyjnych hepatocytów. Nacieki zapalne są zlokalizowane wewnątrz zrazikowo oraz w przestrzeniach bramnych; tworzą je limfocyty, plazmocyty oraz komórki prezentujące anty gen. Natomiast zmiany degeneracyjne mają charakter obrzmienia komórek, kwasochłonnych zmian wstecznych, ciałek kwasochłonnych lub ciałek Councilmana; u około połowy chorych z PWZW C stwierdza się również stłuszczenie hepatocytów. Martwica hepatocytów może być ogniskowa lub zlewna. Martwica zlewna łącząca struktury naczyniowe przestrzeni bramnych określana jest mianem martwicy mostkowej. Topografia zmian zapalnych i degeneracyjnych komórek wątrobowych zależy od fazy zapalenia w ostrej fazie przeważają zmiany zrazikowe, natomiast w przewlekłej bardziej nasilone są zmiany w przestrzeniach bramnych. Obraz histopato logiczny w zakażeniu HCV jest podobny do zmian występujących w przebiegu infekcji HBV, jednak w przypadku PWZW C częściej stwierdza się uszkodzenie dróg żółciowych, tworzenie się uformowanych grudek chłonnych w przestrzeniach bramnych, ogniskowe stłuszczenie wielkokroplowe hepatocytów oraz niekiedy ciałka Mallory ego. 16 (TABELA 1 i 2) Leczenie inter feronem α z rybawiryną Leczenie PWZW C jest jednym z najistotniejszych problemów współ czesnej medycyny. W przypadku tej choroby odsetek chorych, u których dochodzi do samo istnego wyleczenia, jest najmniejszy ze wszystkich postaci WZW. Przebieg PWZW C ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C 3

4 TABELA 3 Działania niepożądane interferonu i rybawiryny działania niepożądane interferonu gorączka objawy grypopodobne bezsenność, stany subdepresyjne, depresyjne zaburzenia czynności tarczycy leukopenia, małopłytkowość wypadanie włosów działania niepożądane rybawiryny hemoliza zwiększenie stężenia kwasu moczowego w surowicy kaszel wysypka, świąd skóry jest co prawda z reguły stosunkowo wolny, ale nieuchronnie prowadzi do ciężkich powikłań, z marskością wątroby i HCC włącznie. Jeżeli do zakażenia dojdzie u młodych osób, mających przed sobą potencjalnie wiele lat życia, jest niemal pewne, że te powikłania wystąpią. Obecnie w terapii PWZW C stosuje się skojarzone leczenie pegylowanym inter feronem α (PEG IFN) z rybawiryną przez tygodni. Do niedawna stosowano rekombinowane interferony, obecnie zostały one zastąpione przez rekombinowane PEG IFN. Wprowadzenie pegylowanych inter feronów znacznie zwiększyło skuteczność terapii zakażenia HCV. PEG IFN to inter feron sprzężony z glikolem polietylenowym, charakteryzujący się długim okresem półtrwania i lepszą dostępnością bio logiczną. Dzięki cząsteczce glikolu polietylenowego lek dłużej utrzymuje się we krwi, a jego stężenie we krwi jest stabilniejsze. 3,18 Skuteczność leczenia inter feronem α i rybawiryną wynosi 37 42%, natomiast PEG IFN z rybawiryną u chorych z genotypem innym niż 1 do 78% i do 55% u zakażonych genotypem 1. 3,19-23 Działania niepożądane inter feronu i rybawiryny przed stawiono w TABELI 3. 1,3,4 Kryteria kwalifikowania chorych na PWZW C do leczenia przeciw wirusowego uległy w ostatnich latach zmianie. Początkowo leczono chorych na PWZW C ze zwiększoną aktywnością ALT utrzymującą się ponad 6 miesięcy, z wyrównaną czynnością wątroby, zmianami histo logicznymi w wątrobie (włóknienie, zapalenie) oraz bez przeciw wskazań. Takie leczenie trwało tygodni, w zależności od genotypu wirusa, i cechowało się skutecznością do 40%. W ostatnich latach zakwestionowano pogląd, że u chorych z prawidłową aktywnością ALT choroba wątroby rozwija się w stopniu minimalnym. Shiffman i wsp. opublikowali wyniki badania, w którym oceniano 480 chorych na PWZW C, u których aktywność ALT była stale prawidłowa, a oceniane histo logicznie zmiany były mniej nasilone niż u chorych z dużą aktywnością ALT i zaawansowanymi zmianami martwiczo zapalnymi oraz włóknieniem. Autorzy ci uważają, że chorych z prawidłową aktywnością ALT należy traktować tak samo jak tych z aktywnością zwiększoną. 24 Zostało to powszechnie zaaprobowane w aktualnych rekomendacjach terapeutycznych. Ciekawe wyniki przed stawili Prati i wsp., którzy wykazali, iż u chorych z prawidłową aktywnością ALT leczonych PEG IFN z rybawiryną udało się uzyskać SVR (sustained viro logical response) i dalsze zmniejszenie aktywności ALT. Autorzy ci uważają, że należy zrewidować górną granicę normy dla ALT. 25 American Association for the Study of the Liver Diseases zaleca następujące podejście w ocenie chorych z PWZW C kwalifikowanych do terapii przeciw wirusowej. Wyróżnia się 3 grupy pacjentów: pierwsze 2 to chorzy albo z niepodlegającymi dyskusji wskazaniami, albo z przeciwwskazaniami. Trzecia grupa obejmuje chorych, u których zastosowanie terapii nie jest tak oczywiste w ich przypadku należy wdrożyć indywidualnie podejście. Do terapii kwalifikuje się pacjentów, u których wykryto materiał genetyczny wirusa (pozytywny HCV RNA). Zalecenia przedstawiono w TABELACH Celem leczenia WZW typu C jest trwałe zahamowanie replikacji wirusa, zatrzymanie zmian histopato logicznych w wątrobie lub ich spowolnienie oraz normalizacja bio chemicznych parametrów czynności wątrobowych. Zróżnicowanie w sekwencji nukleotydów, obserwowane w poszczególnych genotypach i podtypach wirusa, ma istotny wpływ na odpowiedź na leczenie. Gorsze wyniki leczenia uzyskuje się w przypadku genotypu 1 oraz 4. Zróżnicowanie to utrudnia także skonstruowanie skutecznej szczepionki. 27,28 W ostatnich latach podjęto obiecujące próby leczenia pacjentów na OWZW C. Okazało się, że skuteczność terapii inter feronem α w tej grupie chorych jest większa niż leczenia inter feronem α z rybawiryną w grupie pacjentów z PWZW C. SVR w grupie pacjentów z OWZW C leczonych interferonem α wynosi około 70 95%. Nie uzyskano jednak wystarczająco dużo danych, aby stwierdzić, których pacjentów należy leczyć, w którym tygodniu zakażenia powinno się rozpoczyαααnać terapię przeciw wirusową, a także jak długo powinna ona trwać. Na podstawie dostępnych danych można zakładać, iż terapię należy rozpocząć około 12 tygodni po wystąpieniu objawów, ponieważ w tym czasie u około 15 20% pacjentów dochodzi do samo istnej eliminacji wirusa. Dostępne metaanalizy pokazują, iż 2 3 miesięczne odroczenie terapii nie wpływa niekorzystnie na SVR. Wydaje się również, że dołączanie do terapii rybawiryny nie zwiększa SVR Po zakończeniu leczenia przeciw wirusowego pacjenci powinni pozostać pod opieką Poradni Wirusowych Zapaleń Wątroby. Jeżeli nie uzyskano SVR, co 6 12 miesięcy należy oceniać funkcję wątroby oraz stężenie AFP (α fetoproteiny) i wykonywać USG jamy brzusznej. Należy również rozważyć ponownie terapię PEG IFN z rybawiryną oraz kwalifikować pacjentów do ponownego leczenia 4 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (12)

5 TABELA 4 Charakterystyka chorych, których kryteria kwalifikacji do terapii są powszechnie akceptowane wiek 18. roku życia nieprawidłowa aktywność aminotransferazy alaninowej w biopsji wątroby cechy PWZW ze znaczącym włóknieniem wyrównana czynność wątroby (bilirubina <1,5 g/dl, międzynarodowy współczynnik znormalizowany <1,5; albumina >3,4 g/dl, liczba płytek >75 tys./ mm 3, brak encefalopatii, brak wodobrzusza) hemoglobina: >13 g/dl u mężczyzn i >12 g/dl u kobiet; neutrofilia >1,5 tys./mm 3, kreatynina <1,5 mg/dl wcześniejsze leczenie przeciwwirusowe nie jest przeciwwskazaniem dobrze kontrolowana depresja brak przeciwwskazań bezwzględnych TABELA 5 Charakterystyka chorych z bezwzględnymi przeciwwskazaniami do włączenia leczenia niekontrolowana depresja stan po przeszczepieniu nerki, serca lub płuca obecność chorób autoimmunologicznych lub innych, w przypadku których interferon i rybawiryna spowodują zaostrzenie nieleczona nadczynność tarczycy ciąża lub niemożność stosowania odpowiedniej antykoncepcji choroby kardiologiczne źle kontrolowane lub o dużym nasileniu: ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, choroba wieńcowa źle kontrolowana cukrzyca lub przewlekła obturacyjna choroba płuc wiek <3. roku życia nadwrażliwość na interferon lub rybawirynę uzależnienie od środków odurzających TABELA 6 Charakterystyka chorych, u których decyzja o włączeniu do grupy leczonych powinna być rozpatrywana indywidualnie utrzymująca się prawidłowa aktywność aminotransferazy alaninowej chęć rozpoczęcia leczenia odwykowego w przypadku uzależnienia od narkotyków lub alkoholu w biopsji wątroby brak włóknienia lub włóknienie nieznaczne wiek <18. roku życia przewlekła choroba nerek zdekompensowana marskość wątroby po przeszczepieniu wątroby przeciw wirusowego z chwilą pojawienia się nowych, efektywniejszych leków przeciw wirusowych. Pacjenci, u których uzyskano SVR, powinni zgłaszać się do poradni co 1 2 lata i podlegać ściślejszej kontroli w przypadku zachorowania na chorobę układu odpornościowego albo takiego, w którym stosuje się leczenie immunosupresyjne. Postępowanie po ekspozycji na wirus HCV Zakażenie HCV może być zachorowaniem zawodowym, głównie u pracowników służby zdrowia, ale także u policjantów, strażników miejskich i pracowników służb penitencjarnych. Największe ryzyko transmisji zakażenia związane jest ze zranieniem skóry igłą lub innym ostrym przed miotem zabrudzonym krwią pacjenta HCV dodatniego wynosi około 1,8%. Ryzyko zakażenia w wyniku kontaktu błon śluzowych z krwią pacjenta HCV dodatniego jest bardzo małe, nie stwierdzono dotychczas również przeniesienia zakażenia w wyniku zachlapania skóry. Podstawową metodą unikania zakażeń HCV (i HBV oraz HIV) w trakcie wykonywania zawodu jest właściwe szkolenie personelu. Pracodawcy powinni zagwarantować pracownikom stały, niezależny od pory dnia dostęp do lekarza. Każdy pracownik niezwłocznie po ekspozycji powinien zgłosić ten fakt wyznaczonemu lekarzowi, który oceni ryzyko zakażenia po ekspozycji i zastosuje odpowiednie postępowanie. Rany i skórę zanieczyszczoną zakaźnym materiałem należy umyć mydłem i wodą, natomiast błony śluzowe wystarczy opłukać wodą. Nie ma dowodów, że stosowanie środków przeciwbakteryjnych jest skuteczniejsze, choć ich użycie nie jest przeciw wskazane. Brakuje wiarygodnych danych wskazujących na skuteczność stosowania immunoglobulin w profilaktyce poekspozycyjnej. Wyniki dotychczasowych badań dowodzą, iż interferon jest skuteczny tylko w przypadku już rozwiniętego WZW C. U osoby narażonej na zakażenie należy wyjściowo oznaczyć miano przeciwciał anty HCV i aktywność ALT w surowicy. Jeśli nie stwierdza się przeciw ciał anty HCV, testy trzeba powtórzyć w 6. tygodniu, a następnie w 3. i 6. miesiącu. 32,33 Piśmiennictwo 1 Juszczyk J. Wirusowe zapalenie wątroby typu C. In: Dziubek Z (ed). Wirusowe zapalenia wątroby. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000: Memon MI, Memon MA. Hepatitis C: an epidemio logical review. J Viral Hepat. 2002; 9: Juszczyk J. Hepatitis C Vademecum diagnostyki i leczenia przeciwwirusowego. Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań Afdhal NH. The natural history of hepatitis C. Sem Liv Dis. 2004; 24: McHutchison JG, Bacon BR. Chronic hepatitis C: an age wave of disease burden. Am J Manag Care 2005; 11: Shepard CW, Finelli L, Alter MJ. Global epidemiology of hepatitis C virus infection. Lancet Infect Dis. 2005; 5: Bellentani S, Miglioli L, Bedogni G. Epidemiology of hepatitis C virus infection. Minerva Gastroenterol Dietol. 2005; 51: Herrine SK, Rossi S, Navarro VJ. Management of patients with chronic hepatitis C infection. Clin Exp Med. 2006; 6: Sterling RK, Bralow S. Extrahepatic manifestations of hepatitis C virus. Curr Gastroenterol Rep. 2006; 8: Vento S, Nobili V, Cainelli F. Clinical course of infection with hepatitis C. Br Med J. 2006; 18: Freeman AJ, Law MG, Kaldor JM, et al. Predicting to cirrhosis in chronic hepatitis C virus infection. J Vir Hepat. 2003; 10: Poynard T, Yuen M, Ratziu V, et al. Viral hepatitis C. Lancet. 2003; 362: Ferreira Gonzalez A, Shiffman ML: Use of diagnostic testing for managing hepatitis C virus infection. Sem Liv Dis. 2004; 24: Jerome KR, Gretch DR. Laboratory approaches to the diagnosis of hepatitis C virus infection. Minerva Gastroenterol Dietol. 2004; 50: D Souza R, Foster GR. Diagnosis and treatment of hepatitis C. J R Soc Med. 2004; 97: Cielecka Kuszyk J, Pawłowska J. Badanie histopato logiczne w przewlekłym wirusowym zapaleniu wątroby: klasyfikacja, określenie stopnia aktywności zmian zapalnych i włóknienia. Hepatol Pol. 1997; 4: Batts KP, Ludwig J. Chronic hepatitis. An update on terminology and reporting. Am J Surg Pathol. 1995; 19: Fried MW, Hadziyannis MD. Treatment of chronic hepatitis C infection with peginterferons plus ribavirin. Sem Liv Dis. 2004; 24: ARTYKUŁ POGLĄDOWY Wirusowe zapalenie wątroby typu C 5

6 19 Kim AI, Saab S. Treatment of hepatitis C. Am J Med. 2005; 118: Heathcote J, Main J. Treatment of hepatitis C. J Viral Hepat. 2005; 12: Abonyi ME, Lakatos PL. Ribavirin in the treatment of hepatitis C. Anticancer Res. 2005; 25: Zaman A, Fennerty MB, Keeffe EB. Systemic review: peginterferon vs standard inter feron in the treatment of chronic hepatitis C. Aliment Pharmacol Ther. 2003; 18: Lake Bakaar G. Current and future therapy for chronic hepatitis C virus liver disease. Cur Drug Targ Inf Dis. 2003; 3: Shiffman M, Zeuzem S, Diago M, et al. Natural history of chronic hepatitis C (CHC) in patients with persistently normal ALT levels in the multinational peginterferon alfa 2a (40 KD) (PEGASYS) plus ribavirin (COPEGUS) study: comparison of baseline histology with baseline data from patients with elevated ALT levels enrolled in phase III studies. Hepatology. 2004; 40 (Suppl. 1): Prati D, Shiffman M, Diago M, et al. How normal are normal alanine aminotransferase (ALT) levels in patients with chronic hepatitis C (CHC)? Data from the randomized, multinational peginterferon alfa 2a (40 KD) (PE GASYS) plus ribavirin (COPEGUS) trial in patients with persistently normal ALT levels. Hepatology. 2004; 40 (Suppl. 1): Strader DB, Wright T, Thomas DL, et al. Diagnosis, management and treatment of hepatitis C. Hepatology. 2004; 39: Koike K, Kyoji M, Kimura S. Role of hepatitis C virus in the development of hepatocellular carcinoma: transgenic approach to viral hepatocarcinogenesis. J Gastroenterol Hepatol. 2002; 17: Manns MP, Wedemeyer H, Cornberg M. Treating viral hepatitis C: efficacy, side effects, and complications. Gut. 2006; 55: Caruntu FA, Benea L. Acute hepatitis C virus infection: diagnosis, pathogenesis, treatment. J Gastrointestin Liver Dis. 2006; 15: Heller T, Rehermann B. Acute hepatitis C: multifaceted disease. Semin Liver Dis. 2005; 25: Palumbo E. PEG interferon alfa 2b for acute hepatitis C: a review. Min Rev Med Chem. 2007; 7: Beltrami EM, Alvarado Ramy F, Critchley SE, et al. Updated U.S. Public Health Service guidelines for the management of occupational exposures to HBV, HCV and HIV and recommendations for postexposure prophylaxis. MMWR 2001; 50: Preboth M. United States Public Health Service. PHS guidelines for management of occupational exposure to HBV, HCV and HIV: HIV postexposure prophylaxis regimens. Am Fam Physician. 2002; 65: POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2008; 118 (12)

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak

Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Odległe następstwa różnych scenariuszy polityki zdrowotnej w zakresie kontroli zakażeń HCV Robert Flisiak Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B załącznik nr 25 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby

Bardziej szczegółowo

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. 21. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU B (ICD-10 B 18.

Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. 21. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU B (ICD-10 B 18. ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria Kwalifikacji 1.1. Do programu są kwalifikowani świadczeniobiorcy w wieku powyżej 3 lat, chorzy na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, charakteryzujący się obecnością

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 lutego 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 lutego 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 52 3291 Poz. 270 270 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 lutego 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1)

21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1) Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2011 r. 21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1.

Bardziej szczegółowo

Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV. Zakazenia i zachorowania etiologii HCV - klinika, diagnostyka, leczenie

Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV. Zakazenia i zachorowania etiologii HCV - klinika, diagnostyka, leczenie Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV Zakazenia i zachorowania etiologii HCV - klinika, diagnostyka, leczenie HCV zidentyfikowany w 1989 roku nalezy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA. Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r

PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA. Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r 1. OPIS PROBLEMU ZDROWOTNEGO Problem zdrowotny Problem WZW

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia u pracownika ekspozycji

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy w wieku powyżej 3

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie przewlekłego WZW typu C

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie przewlekłego WZW typu C Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU C ICD - 10 B 18.2 - przewlekłe zapalenie wątroby typu C Załącznik nr 47 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Dziedzina

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.2. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C (ICD-10 B 18.2) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1. Do programu kwalifikowani są świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy

Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy Zespół Gilberta u chorego z rozpoznaniem przewlekłego wzw B, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i HFE-hemochromatozy Katarzyna Sikorska Gdański Uniwersytet Medyczny ABC Hepatologii dziecięcej 16.10-17.10.2015,

Bardziej szczegółowo

Miejsce terapii trójlekowej w leczeniu zakażeń HCV

Miejsce terapii trójlekowej w leczeniu zakażeń HCV Miejsce terapii trójlekowej w leczeniu zakażeń HCV Robert Flisiak Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Warszawa, 10 luty 2012 Przeciwciała anty-hcv i genotypy HCV

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Rozpowszechnienie zakażeń HCV Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zakażeni HCV stanowią

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Dr hab. n.med. Jarosław Drobnik prof. nadzw. PMWSZ Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego WNoZ Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu HCV wirusowe zapalenie wątroby typem wirusa C (dawniej nie A /

Bardziej szczegółowo

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Waldemar Halota HCV RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Instytut Ochrony Zdrowia Członkowie Rady Konsultacyjnej Waldemar Halota, Robert Flisiak, Małgorzata Pawłowska, Krzysztof Tomasiewicz, Mirosław

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Magdalena Rosińska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Jak powstają statystyki dotyczące HIV? Osoby,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie przewlekłego WZW typu B lub C

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie przewlekłego WZW typu B lub C Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B lub C ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B B 18.2 - przewlekłe zapalenie wątroby typu C Dziedzina medycyny: Choroby zakaźne załącznik nr

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Działalność Polskiej Grupy Ekspertów HBV

Działalność Polskiej Grupy Ekspertów HBV Działalność Polskiej Grupy Ekspertów HBV Prof. Jacek Juszczyk [Przewodniczący], Prof. Anna Boroń-Kaczmarska, Prof. Janusz Cianciara, Prof. Robert Flisiak, Prof. Andrzej Gładysz, Prof. Waldemar Halota,

Bardziej szczegółowo

Powikłania wątrobowe u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) Dr hab. n.med. Jarosław Kierkuś

Powikłania wątrobowe u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) Dr hab. n.med. Jarosław Kierkuś Powikłania wątrobowe u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) Dr hab. n.med. Jarosław Kierkuś Klinika Gastrologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

WĄTROBOWOKOMÓRKOWY. Prof. Jacek Juszczyk

WĄTROBOWOKOMÓRKOWY. Prof. Jacek Juszczyk ZAKAŻENIE HBV A RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY Prof. Jacek Juszczyk Przewodniczący Polskiej lk Grupy Ekspertów HBV Historia naturalna zakażenia HBV Historia naturalna przewlekłego zapalenia wątroby typu B jest

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B. załącznik nr 5 do zarządzenia 45/2008/DGL z dnia 7 lipca 2008 r. załącznik nr 33 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: ZAPOBIEGANIE KRWAWIENIOM U DZIECI Z

Bardziej szczegółowo

Efekty leczenia lamiwudyną przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby typu B na podstawie materiału własnego.

Efekty leczenia lamiwudyną przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby typu B na podstawie materiału własnego. Efekty leczenia lamiwudyną przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby typu B na podstawie materiału własnego. Hanna Berak Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie Wskazania do leczenia lamiwudyną nieskuteczna

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Programy terapeutyczne/lekowe w chorobach zakaźnych - dostęp do innowacyjnych leków. Andrzej Horban

Programy terapeutyczne/lekowe w chorobach zakaźnych - dostęp do innowacyjnych leków. Andrzej Horban Programy terapeutyczne/lekowe w chorobach zakaźnych - dostęp do innowacyjnych leków Andrzej Horban Programy terapeutyczne/lekowe w chorobach zakaźnych - dostęp do innowacyjnych leków Przyczyny tworzenia

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO

Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO Załącznik nr 48 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE RAKA WĄTROBOKOMÓRKOWEGO ICD-10 C 22.0 Rak komórek wątroby Dziedzina medycyny: Onkologia

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie

Ryzyko zakażenia HIV. dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ryzyko zakażenia HIV profilaktyka przed i poekspozycyjna dr med. Anna Kalinowska-Nowak Klinika Chorób Zakaźnych CMUJ w Krakowie Ekspozycja zawodowa Sytuacja w miejscu pracy, w której dochodzi do narażenia

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0)

LECZENIE CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0) Załącznik B.47. LECZENIE CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0) Kwalifikacja do programu ŚWIADCZENIOBIORCY A. Kryteria kwalifikacji do leczenia ustekinumabem albo adalimumabem w ramach

Bardziej szczegółowo

HCV co nowego? Alicja Wiercińska- Drapało Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii Warszawski Uniwersytet Medyczny

HCV co nowego? Alicja Wiercińska- Drapało Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii Warszawski Uniwersytet Medyczny HCV co nowego? Alicja Wiercińska- Drapało Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Całkowita, szacunkowa liczba zakażonych HCV 115 mln (92-149) anty- HCV występuje

Bardziej szczegółowo

WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY Marta Wróblewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, Warszawski Uniwersytet Medyczny

WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY Marta Wróblewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, Warszawski Uniwersytet Medyczny WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY Marta Wróblewska Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, Warszawski Uniwersytet Medyczny WIRUSY ZAPALENIA WĄTROBY Pierwotnie hepatotropowe: HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, HGV Inne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

LECZENIE UMIARKOWANEJ I CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0)

LECZENIE UMIARKOWANEJ I CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0) Załącznik B.47. LECZENIE UMIARKOWANEJ I CIĘŻKIEJ POSTACI ŁUSZCZYCY PLACKOWATEJ (ICD-10 L 40.0) A. Kryteria kwalifikacjiś WIADCZENIOBIORCY 1. Pacjent jest kwalifikowany do programu przez Zespół Koordynacyjny

Bardziej szczegółowo

Wyniki najnowszych badań klinicznych i perspektywy ich wykorzystania

Wyniki najnowszych badań klinicznych i perspektywy ich wykorzystania Wyniki najnowszych badań klinicznych i perspektywy ich wykorzystania Dr hab. med. Jerzy Jaroszewicz Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Kierownik: prof. Robert Flisiak

Bardziej szczegółowo

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia

Zakresy świadczeń. chirurgia naczyniowa - drugi poziom referencyjny. chirurgia szczękowo-twarzowa. dermatologia i wenerologia Zakresy świadczeń Tryb realizacji świadczeń Lp. Kod produktu Nazwa świadczenia Uwagi 1 2 3 4 6 7 1 5.52.01.0000029 Hospitalizacja przed przekazaniem do ośrodka o wyższym poziomie referencyjnym 5 12 X X

Bardziej szczegółowo

EFFICACY OF TRIPLE THERAPY IN PATIENTS WITH CHRONIC HEPATITIS C NOT TREATED AND PATIENTS PREVIOUSLY TREATED INEFFECTIVELY

EFFICACY OF TRIPLE THERAPY IN PATIENTS WITH CHRONIC HEPATITIS C NOT TREATED AND PATIENTS PREVIOUSLY TREATED INEFFECTIVELY ZEGL EPIDEMIOL 2012; 66: 49-54 Problemy zakażeń Dorota Kozielewicz, Waldemar Halota, Dorota Dybowska SKUTECZNOŚĆ TERAPII TRÓJLEKOWEJ U CHORYCH ZEWLEKLE ZAKAŻONYCH HCV, NIELECZONYCH I Z NIESKUTECZNĄ WCZEŚNIEJSZĄ

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie

Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie Pytania Co było przyczyną zgonu dziecka? 1. Odstawienie leków przez

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Tomasiewicz

Krzysztof Tomasiewicz HCV w statystyce Krzysztof Tomasiewicz Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 22.09.2015 Transmisja HCV w Polsce Zakażenia krwiopochodne drogą płciową (1%), z matki

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

metodyczny PORADNIK profilaktyki zakażeń HBV i HCV przeznaczony dla nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych Warszawa, wrzesień 2011 r.

metodyczny PORADNIK profilaktyki zakażeń HBV i HCV przeznaczony dla nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych Warszawa, wrzesień 2011 r. PORADNIK metodyczny profilaktyki zakażeń HBV i HCV przeznaczony dla nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych Autorzy Magdalena Ankiersztejn-Bartczak Agnieszka Górecka Konsultacja medyczna: Rafał M Szymański

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 18 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie przewlekłego WZW typu B

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie przewlekłego WZW typu B Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B Załącznik nr 46 do zarządzenia nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ Załącznik nr 10 do zarządzenia nr 10/2012/DGL Prezesa NFZ z dnia 15 lutego 2012 r. ICD - 10 B

Bardziej szczegółowo

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Podstawy mikrobiologii Wykład 3 Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Budowa wirusów Wirusy nie mają budowy komórkowej, zatem pod względem biologicznym nie są organizmami Ŝywymi! Są to twory nukleinowo

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń HCV wśród mieszkańców Miasta Kalisza na lata

Program profilaktyki zakażeń HCV wśród mieszkańców Miasta Kalisza na lata Załącznik do UCHWAŁY NR XVIII/211/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 29 grudnia 2015 r. Program profilaktyki zakażeń HCV wśród mieszkańców Miasta Kalisza na lata 2015-2017 Program profilaktyki zakażeń

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

Wirusowe zapalenie wątroby typu B Prof. dr med. Stefan Zeuzem Wirusowe zapalenie wątroby typu B Zagrożenia, zapobieganie i leczenie European Liver Patients Association F. De Renesselaan, 57 B - 3800 Sint-Truiden, Belgium email: contact@elpa-info.org

Bardziej szczegółowo

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006 W Ŝyciu jak w tańcu kaŝdy krok ma znaczenie. HIV? AIDS? J.Kadowska 2006 HIV? To ludzki wirus upośledzenia odporności AIDS? To zespół nabytego upośledzenia odporności to końcowy etap zakażenia wirusem HIV

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażeń HCV w Polsce

Epidemiologia zakażeń HCV w Polsce Epidemiologia zakażeń HCV w Polsce Krzysztof Tomasiewicz Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.01.2015 Historia HCV 1989 Odkrycie wirusa zapalenia wątroby typu

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015

Światowy Dzień WZW 28 lipca 2015 N A R O D O W Y I N S T Y T U T Z D R O W I A P U B L I C Z N E G O P A Ń S T W O W Y Z A K Ł A D H I G I E N Y 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Centrala: (+48 22) 54-21-400, Dyrektor: (+48 22) 849-76-12

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV. HCV - klinika, diagnostyka, leczenie

Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV. HCV - klinika, diagnostyka, leczenie Pilotazowy Program Profilaktyki Zakazen HCV HCV - klinika, diagnostyka, leczenie HCV zidentyfikowany w 1989 roku nalezy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje bialka strukturalne i niestrukturalne

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 5/2013 z dnia 21 stycznia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Copegus

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Magdalena Durlik Klinika Medycyny Transplantacyjnej i Nefrologii Instytut Transplantologii Warszawski Uniwersytet Medyczny

Magdalena Durlik Klinika Medycyny Transplantacyjnej i Nefrologii Instytut Transplantologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Magdalena Durlik Klinika Medycyny Transplantacyjnej i Nefrologii Instytut Transplantologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Ryzyko przeniesienia choroby od dawcy do biorcy przeszczepu Zakażenia bakteryjne,

Bardziej szczegółowo

chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Warszawa, 27 listopada 2009 r.

chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Warszawa, 27 listopada 2009 r. Współczesne leczenie chorych na ITP Krzysztof Chojnowski Klinika Hematologii UM w Łodzi Warszawa, 27 listopada 2009 r. Dlaczego wybór postępowania u chorych na ITP może być trudny? Choroba heterogenna,

Bardziej szczegółowo