Wstęp. Punkt przełomowy - kryzys naftowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2009-08-24. Wstęp. Punkt przełomowy - kryzys naftowy"

Transkrypt

1 Informacje ogólne 24 Radca Ambasady Gunnar Haglund Krótko o energii w Szwecji Wstęp Szwecja jest krajem o najbardziej rozwiniętym na świecie miksie energetycznym. Jest równieŝ jedynym krajem, który równolegle rozwinął zarówno energię nuklearną, jak i energię odnawialną. Udział paliw niekopalnych w bilansie energii pierwotnej wynosi dzisiaj w Szwecji 41%, a w ramach unijnej polityki klimatycznej - tak zwanym 3x20 - zdecydowała się na podniesienie tej wartości do poziomu 50% do roku 2020, mimo Ŝe Unia Europejska Ŝądała 49%. Punkt przełomowy - kryzys naftowy Punktem przełomowym, który wpłynął na rozwój szwedzkiego rynku produkcji energii były lata 70-te XX wieku i dwa kryzysy naftowe, które doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej. W ciągu 4 miesięcy cena za ropę wzrosła aŝ 8 razy. W tym czasie Szwecja była tak samo uzaleŝniona od ropy naftowej, jak obecnie Polska od węgla. Dywersyfikacja dostaw i wieloraki rodzaj paliw - najlepiej własnych - to było jedno z najwaŝniejszch do spełnienia zadań dla ówczesnych polityków. Przedkryzysowe źródło energii, jakim była głównie ropa naftowa zastąpiono wstępnie węglem, a następnie, dzięki pakietowi ustaw przygotowanych przez Parlament, doprowadzono do stworzenia rynku alternatywnych źródeł energii. Pakiet ten wprowadzał między innymi system podatkowy, system dotacji oraz zobowiązał gminy do przygotowania i wprowadzenia planów gospodarki regionalnymi zasobami paliw. Zmiany te umoŝliwiły nowe podejście do definicji paliwa i realizację zadania polegającego na dywersyfikacji szwedzkich źródeł energii. Obecnie Szwecja jest prawie zupełnie niezaleŝna od zagranicznych dostaw paliw kopalnych tzn. ropy, gazu i węgla do produkcji energii elektrycznej i ciepła z wyłączeniem transportu.

2 Ambasada Szwecji 2(12) Zmiany zostały wprowadzone z uwzględnieniem potrzeb energetycznych. Równocześnie zaostrzono normy ochrony środowiska, mając jednak na uwadze zachowanie konkurencyjności bardzo energochłonnego szwedzkiego przemysłu tzn. kopalnie, huty stali, fabryki papieru i przemysł chemiczny. W ten sposób zmniejszono uzaleŝnienie od importu energii i fluktuacji na międzynarodowych rynkach energii oraz zredukowano co nie było tak waŝnym czynnikiem w tamtych latach jak dzisiaj emisje kopalnego CO 2. Dzisiaj, dodatkowym aspektem wynikającym z przynaleŝności do Unii Europejskiej jest konieczność wypełnienia Dyrektyw Klimatycznych i Odpadowych, które mają duŝy wpływ na politykę energetyczno-paliwową. Według szwedzkich ekspertów Polska jest jednym z krajów, który dzięki duŝej populacji i przywiązaniu do rolnictwa ma najlepsze w UE przesłanki, aby powtórzyć tak zwany szwedzki cud energetyczny. Oszczędzanie i szanowanie energii oraz efektywizacja energetyczna NajwaŜniejszym celem polityki energetycznej Szwecji ostatnich lat była energooszczędność i efektywizacja energetyczna, co miało olbrzymie znaczenie dla zmniejszenia kosztów funkcjonowania całej gospodarki. ZuŜycie energii w Szwecji od około 25 lat pozostaje na mniej więcej tym samym poziomie - przy wzroście PKB o około 80 % w tym samym czasie. - Najtańsza energia to ta energia, która nigdy nie została wyprodukowana i nigdy nie została zuŝyta. Warto oszczędzać energię. Efektywność wzmacnia konkurencyjność. Oszczędność i efektywizacja wypełniły w 75 % wzrostu zapotrzebowania na energię w Szwecji od roku 1970 do dnia dzisiejszego, a tylko 25 % to nowe moce wytwórcze, głównie energia nuklearna, spalarnie odpadów komunalnych i kotłownie opalane biomasą. MoŜna zatem stwierdzić, Ŝe gdyby nie zwiększenie efektywności energetycznej konieczna byłaby budowa trzykrotnie więcej jednostek energetycznych aniŝeli wybudowano. Jest wiele sposobów na oszczędzanie energii. Zawsze przy wyborze metody jest to sprawa optymalizacji dla danych warunków. Oto jeden przykład oszczędności w gminie zuŝycia energii elektrycznej do oświetlenia ulic przy uŝyciu lamp energooszczędnych: Ogromny zysk w zmniejszeniu zuŝycia energii oświetleniowej nastąpił tylko dlatego, Ŝe właścicielem słupa i lampy jest ten, który płaci za energię, czyli gmina, a nie dystrybutor energii. Dlatego opłacalne stało się inwestowanie w Ŝarówki energooszczędne, przyciemniacze oświetlenia. Drugą inicjatywą było zainstalowanie czujek ruchu, które miały doprowadzić do automatycznej oszczędności energii elektrycznej uŝywanej do oświetlania gminnych pomieszczeń biurowych. Okazało się, Ŝe nikt nie odczuł niedogodności, Ŝe oświetlano tylko pomieszczenia, w których znajdują się ludzie. Efektem była oszczędność zuŝycia energii o 85%. Czas spłaty inwestycji to 3,5 roku.

3 Ambasada Szwecji 3(12) W Szwecji mówi się, Ŝe trzeba znaleźć te miejsca, gdzie najłatwiej zbierać owoce, czyli tam gdzie owoce wiszą najbliŝej ziemi. Sieć ciepłownicza Zarówno w Szwecji, jak i w Polsce sieć ciepłownicza odgrywa waŝną rolę. Zapewne większość rzeczy w czasach komunistycznych była zła, ale istnieje jeden wyjątek: sieć ciepłownicza, która umoŝliwia pewną, przewidywalną i efektywną dystrybucję ciepła oraz zagospodarowanie róŝnych rodzajów ciepła odpadowego. Sieć ciepłownicza oszczędza więc i szanuje energię. Około 50% ciepła w Szwecji dystrybuowane jest przy pomocy sieci ciepłowniczej, która posiada zbliŝone do polskiej parametry techniczne, chociaŝ szwedzkie firmy z branŝy twierdzą, Ŝe moŝna zefektywizować polską sieć ciepłowniczą o jakieś 20-40%, szczególnie jeśli chodzi o akumulację ciepła i regulację sieci. Zaopatrzenie w ciepło poza siecią ciepłowniczą (wieś, gospodarstwa, wille, letniska itp.) odbywa się poprzez grzejniki elektryczne, płytką geotermię wraz z pompą ciepła oraz spalanie peletów i drewna. Ciepłą wodę uŝytkową produkuje się coraz częściej w instalcjach solarnych. Odpady komunalne W Szwecji na cele produkcji energii cieplnej i elektrycznej spalano ok. 50 % odpadów komunalnych, które zawsze są sortowane u źródła w bardziej lub mniej efektywny sposób. PowyŜej 45 % odpadów jest odzyskane i poddane recyklingowi (papier, karton, metal, szkło, opakowania plastikowe, frakcja biologiczna itd.). Zaledwie 4 % jest składowane, przede wszystkim jako popioły lotne ze spalarni odpadów. Przychody ze sprzedaŝy energii ze spalania odpadów dają przesłanki ekonomiczne do zbierania, sortowania i odzyskiwania odpadów i materiałów do ponownego uŝycia. Odzysk materiałów nie powinien być celem samym w sobie, ale musi mieć przesłanki ekonomiczne. Odzyskiwane materiały to przede wszystkim: metale, szkło, opakowania plastykowe i papierowe, makultura itd. Jeśli nie ma korzyści ekonomicznych, zamiast recyklingować moŝna odzyskać energię z odpadów przez ich spalenie i uzyskać przychody ze sprzedaŝy energii. Co roku w Szwecji spalanych jest ok. 4,5 miliona ton odpadów komunalnych, co oznacza, Ŝe uzyskuje się co roku ok. 13,6 TWh energii z odpadów, co odpowiada rocznemu zuŝyciu ciepła w gospodarstwach domowych i energii elektrycznej w domach jednorodzinnych.

4 Ambasada Szwecji 4(12) W praktyce oznacza to, Ŝe około 15% energii cieplnej przesyłanej w sieci ciepłowniczej pochodzi ze spalania odpadów komunalnych. 60% miasta Malmö ( osób), 30% Göteborg ( osób) oraz cały południowy Sztokholm ( osób) ogrzewane są energią cieplną produkowaną w spalarniach odpadów komunalnych. Efektywna technologia odzysku energii z niesortowanych odpadów komunalnych umoŝliwia z dwóch ton odpadów komunalnych uzyskanie energii przewyŝszającej energetycznie 1 tonę węgla. Maksymalny efekt komercyjny osiągany jest przy jednoczesnej sprzedaŝy zarówno energii cieplnej jak i elektrycznej. Opłata za wywóz odpadów na składowisko wynosi dzisiaj w Polsce ok. 22 euro za 1 tonę nie licząc kosztów transportu. Składowiska często są połoŝone dalej od miasta niŝ moŝliwe spalarnie odpadów, dlatego moŝna przypuszczać, Ŝe koszty wywozu na składowisko są wyŝsze niŝ do spalarni. Elektrociepłownia opalana węglem musi płacić za paliwo, obecnie ok 60 euro za tonę plus koszty transportu. 1 tona węgla zawiera tyle samo energii co dwie tony odpadów komunalnych (szwedzkie dane). Dlatego, zamiast płacić 60 euro za tonę węgla plus koszty transportu, elektrociepłownia opalana odpadami komunalnymi w Polsce otrzymałaby od dostawcy 44 euro w celu utylizacji dwóch ton przywiezionych na miejsce odpadów (22+22=44). RóŜnica w cenie paliw (węgla i odpadów) wynosiłaby więc 104 euro plus koszt transportu węgla ( =104). Dzięki opłacalności wiele spalarni w Szwecji importuje odpady nawet z innych państw, poniewaŝ mogą w ten sposób obniŝyć cenę za ciepło dla swych mieszkańców. Przykładem takim moŝe byc Uppsala, która importuje odpady z Norwegii. System ten jest przyjazny środowisku, efektywny i ekonomiczny. Przeciętna komunalna opłata za gospodarowanie odpadami wynosi mniej niŝ złotych na rok w Szwecji. Budowa średniej wielkości spalarni odpadów komunalnych kosztuje ok. 100 milionów euro. W Szwecji jest ich ok. 30. Granica opłacalności spalarri komunalnych zaczyna się od ton odpadów komunalnych na rok, czyli od ok mieszkańców miasta i okolicy. Często stosuje się kotły polskie (Rafako). Bardzo istotnym argumentem na wykorzystanie energetyczne odpadów komunalnych jest fakt, Ŝe one są polskim paliwem.

5 Ambasada Szwecji 5(12) Ciepło odpadowe z przemysłu Około 10% ciepła w sieci ciepłowniczej stanowi ciepło odpadowe z przemysłu. W ten sposób wykorzystuje się energię, która juŝ została wytworzona dzięki czemu zmniejszamy zapotrzebowanie na nowe moce. Przykładowo prawie 1 % dostaw ciepła w szwedzkiej sieci ciepłowniczej pochodzi ze spalania gazu resztkowego z huty stali w mieście Luleå ( mieszkańców). W innych krajach taki gaz zwykle jest po prostu spalany w pochodni. W mieście Borlänge ( mieszkańców) 70 % ciepła w sieci to ciepło odpadowe z fabryki papieru Stora Enso (85 %) oraz huty stali SSAB (15 %). Gmina Borlänge otrzymuje to ciepło za darmo z zakładów, ale musiała zapłacić za inwestycje, które umoŝliwiają odbiór tego ciepła i jego dystrybucję w sieci. Zysk dla firm to lepsze parametry środowiskowe i niŝsze opłaty środowiskowe. Ciepło zawarte w Morzu Bałtyckim, w rzekach, w jeziorach i w oczyszczonych ściekach Około 10 % ciepła dostarczanego do sieci ciepłowniczej wytwarzane jest za pomocą pomp ciepła, gdzie dolnym źródłem energii jest ciepło zawarte w Morzu Bałtyckim, w rzekach, w jeziorach i w oczyszczonych ściekach. Temperatura oczyszczonych ścieków w Sztokholmie waha się w zaleŝności od pory roku pomiędzy 7 a 22 C. Ciepło to poprzez instalacje pomp ciepła zamieniane jest na wysokoparametrową energię cieplną i wpompowywane jest do sieci ciepłowniczej. Oczyszczone ścieki po tym procesie zawsze mają 1 C, ale zamiast być wypuszczane do Morza Bałtyckiego stanowią źródło chłodu, który dzięki sieci centralnego chłodu słuŝy do chłodzenia biur, szpitali i centrów handlowych, zamiast mało efektywnych klimatyzatorów. SpręŜarkowa pompa ciepła pracuje na tej samej zasadzie jak lodówka. Tradycyjnie zaleŝy nam na uŝytecznej energii cieplnej (ok. 60 C.) produkowanej z niskoparametrowego ciepła (ok. 10 C). W takim przypadku proporcje między uzyskiwaną energią cieplną a elektryczną konieczną do napędu spręŝarki wynosi w zaleŝności od proporcji temperatur od 3:1 do 4:1. Wykorzystując przy okazji wyprodukowany chłód moŝemy te proporcje poprawić do odpowiednio od 5:1 do 6:1. Znaczy to, Ŝe zuŝywając 1 kwh energii elektrycznej w pompie ciepła uzyskamy od 3 do 4 kwh energii cieplnej i 2 kwh chłodu. Warto dodać, Ŝe przeciętna oczyszczalnia ścieków w Szwecji produkuje 3 razy więcej energii niŝ sama zuŝywa. Uzyskuje się to dzięki wymienionej wyŝej technologii produkcji ciepła i chłodu w pompach ciepła zasilających sieci centralnego ciepła i chłodu oraz produkcji biogazu z osadów ściekowych.

6 Ambasada Szwecji 6(12) Odpady z leśnictwa i produkcji drzewnej, przemysłu papierniczego oraz rośliny energetyczne. Największy udział, (prawie 50 %) w miksie paliw do sieci ciepłowniczej posiadają róŝnego rodzaju odpady leśne. Jako surowiec biomasowy nie uŝywamy drewna tylko jego odpady, szczególnie z leśnictwa i przemysłu drzewnego, odpady z przemysłu papierniczego oraz specjalnie uprawiane rośliny energetyczne. W porównaniu ze Szwecją w Polsce wycina się rocznie o połowę mniej lasu, natomiast obszar pod uprawę roślin jest około 6-krotnie większy. Biomasa to najbardziej szlachetne paliwo wypełniające w całości definicję paliwa odnawialnego. Biopaliwa są droŝsze od węgla i ropy, ale w Szwecji wspierane były poprzez zwolnienie z podatku, który musiały płacić ciepłownie produkujące ciepło z paliw kopalnych. Sprzyjało to szukaniu alternatyw dla ropy i węgla. Obecnie Unia Europejska wprowadziła podobny system (uprawnienia do emisji), który spowoduje, Ŝe cena biopaliw i paliw kopalnych zostanie wyrównana. Zainteresowanie biopaliwami rozpoczęło się od współspalania z węglem w celu zmniejszenia zaleŝności od importu węgla. Przy okazji popełniono wiele błędów poniewaŝ bardzo szybko okazało się, Ŝe ze względu na wilgoć w surowej biomasie powodującej korozję i pogorszenie parametrów technicznych kotłów na węgiel maksymalnie moŝna było współspalać 10 % biomasy. Zaczęto współspalać zatem uszlachetnioną biomasę w postaci brykietów i peletów. Niestety zbyt wysoka cena tego biopaliwa - 2,5-krotnie wyŝsza od surowej biomasy - niemal nie doprowadziła do zapaści finansowej sektora energetycznego. Dopiero wynalezienie technologii skraplania spalin i spalanie surowej biomasy w kotłach do tego przeznaczonych doprowadziło do znakomitych efektów ekonomicznych. Odzyskana dzięki tej technologii energia ilościowo odpowiada w Szwecji mocy 1 reaktora atomowego. Pozwala ona na odzysk energii cieplnej, która tradycyjnie uwaŝana była jako straty kominowe. Dzięki tej technologii instalacje wyposaŝone w nią powodują zwiększenie sprawności układu o ok. 40% (bez konieczności rozbudowy istniejącej infrastruktury). Do istniejącej instalacji dokładano moduł skraplania spalin i nawilŝania powietrza spalania. Dzięki temu odzyskiwano dodatkowo 40 % energii cieplnej o temperaturze ok. 55 o C, którą natychmiast sprzedawano do miejskiej sieci cieplnej. Obecnie nie do pomyślenia jest budowa spalarni odpadów komunalnych i kotłowni na biomasę bez takiej instalacji. Dzięki temu potencjał energetyczny w mokrej biomasie i odpadach komunalnych nie zaleŝy od ich wilgotności tylko od ciepła spalania, a wynosi ono odpowiednio 18 MJ/kg za biomasę i 16 MJ/kg za odpady, co w porównaniu do dobrego węgla, czyli 24 MJ/kg, jest tylko o kilkadziesiąt procent mniej.

7 Ambasada Szwecji 7(12) Wraz z rozwojem technicznym zaczęto zajmować się wytrąconym kondensatem, który po odpowiednim oczyszczeniu dzięki technologii membranowej został uŝyty jako woda kotłowa zamiast standardowej demineralizacji wody pitnej. Spowodowało to, Ŝe ciepłownie nie potrzebują wody z zewnątrz poniewaŝ mają darmową wodę ze skroplin i w dodatku o temperaturze 45 o C. Zarówno odpady komunalne jak i biomasa ta polskie paliwa. Rolna uprawa wierzby energetycznej da sensowne zatrudnienie polskim rolnikom tak jak dało Szwedom. WaŜne jest, aby nie współspalać surowej wierzby z węglem, czyli nie mieszać suchego paliwa jakim jest węgiel z mokrym jakim jest surowa biomasa w kotłach przeznaczonych tylko na węgiel. Niektóre kotły - szczególnie ze złoŝem fluidalnym - pozwalają jednak na bardziej efektywne współspalanie, nawet do 30 % biomasy. Kotły na biomasę mają zupełnie inną konstrukcję niŝ kotły na węgiel. Dlatego teŝ są droŝsze niŝ te na węgiel. Najtańsze są kotły na gaz. NajdroŜszymi instalacjami kotłowymi są spalarnie odpadów komunalnych ze względu na toksyczne i agresywne spaliny powstające podczas ich spalania, oraz instalacje redukujące emisje do komina. Wiele gmin w Szwecji inwestując w nowe jednostki energetyczne nie ogranicza się jednak do konkretnego paliwa tylko dobiera je na najgorsze parametry czyli na odpady. Instalacja skraplania spalin i nawilŝania powietrza spalania stanowi ok. 15 % wielkości nakładów inwestycyjnych elektrociepłowni. Części składowe tej technologii często są produkowane w Polsce. Prace montaŝowe zarówno po stronie procesowej, jak i energetycznej wykonywane ostatnio są po wstąpieniu Polski do UE przez Polaków. Osady ściekowe i wilgotna frakcja biologiczna WaŜnym substratem do produkcji biogazu są osady ściekowe, wilgotna frakcja biologiczna występująca w odpadach komunalnych oraz odpady z przemysłu Ŝywnościowego i rolnictwa. Tak wytworzony biogaz moŝe być bezpośrednio uŝywany do produkcji energii elektrycznej i ciepła lub zostać poddany procesowi uszlachetniania do jakości gazu ziemnego, uŝyty jako paliwo do napędzania pojazdów lub kierowany do sieci gazu ziemnego. W Szwecji ze względu na brak sieci gazowej rozwiązaniem jest by biometan uŝyć do napędu pojazdów komunalnych najlepiej w pobliŝu biogazowni (aby zmniejszyć koszt dystrybucji gazu). W miastach Linköping i Helsingborg (po około mieszkańców), wszystkie autobusy i śmieciarki napędzane są tak wytworzonym biogazem. W Linköping biogazem napędzany jest równieŝ pociąg regionalny.

8 Ambasada Szwecji 8(12) Biogaz w produkcji jest droŝszy od gazu ziemnego, ale moŝna go uŝyć, aby zmniejszyć emisje CO 2. Państwo mobilizuje gminy do jego produkcji poprzez zwolnienie z akcyzy. Dodatkowo, według prawa unijnego nie wolno składować odpadów biologicznych ze względu na niekontrolowaną emisję metanu który ma 22-krotnie większy negatywny wpływ na efekt cieplarniany niŝ juŝ wspomniany dwutlenek węgla. W Szwecji produkcję biogazu w maksymalny sposób opiera się na róŝnego rodzaju odpadach organicznych. Produkcja biogazu z odpadów organicznych częściowo rozwiązuje problem środowiskowy w zyskowny i zrównowaŝony sposób. Właściciel odpadów musi zapłacić, aby się ich pozbyć, co powoduje, Ŝe produkcja biogazu na bazie odpadów jest o wiele tańsza niŝ produkcja na bazie uprawianych substratów, za które trzeba płacić rolnikom, które oczywiście mogli uprawiać i sprzedawać coś innego. W celu maksymalizacji opłacalności trzeba produkować nie tylko energię elektryczną, ale równieŝ komercyjnie korzystać z powstałego odpadowego ciepła. Optymalnym jest budowanie większych instalacji na ok ton substratu który posiada potencjał energetyczny na ok. 1 MW zagospodarowując odpady biologiczne z obszaru o średnicy 50 km. Budowa biogazowni kosztuje od 4 do 10 milionów euro. Urządzenie do uszlachetnienia biogazu do jakości gazu ziemnego kosztuje ok euro. Ogólnie trzeba stwierdzić, Ŝe w Szwecji nie ma problemu z zagospodarowaniem przefermentowanego osadu z oczyszczalni ścieków. Osad ten po odwodnieniu ze względu na brak w nim metali cięŝkich oraz występującemu w duŝych ilościach fosforowi zawracany jest do gleby, dzięki czemu znacznie zmniejszono uŝywanie nawozów sztucznych. Technologia mieszania ich z odpadami komunalnymi i spalania wydaje się być najbardziej efektywną technologią w przypadku, gdy poziom metali cięŝkich nie pozwala na zawrócenie osadu do gleby. Odpady, czyli energia! Jak powyŝej pokazano, około 80 procent ciepła w szwedzkiej sieci ciepłowniczej, czyli 40 procent całego ciepła, pochodzi ze źródeł energii, które w wielu innych krajach świata nie są w ogóle wykorzystywane, lecz dosłownie marnowane. Często zamiast odzyskiwać energię z ciepłych, oczyszczonych ścieków przemysł nawet woli płacić kary za zrzucanie ich do rzek.

9 Ambasada Szwecji 9(12) Produkcja energii z w/w źródeł jest i ekonomiczna i opłacalna. Zmniejsza koszty produkcji i podwyŝsza konkurencyjność. Koszty są stosunkowo niskie i produkcja efektywna. Twierdzi się, Ŝe wartość odpadów odpowiada co najmniej wartości wytworzonej z nich energii. JuŜ niebawem Polska tak jak Szwecja będzie musiała wypełnić dyrektywę unijną zabraniającą składowania frakcji biologicznej, a potem reszty odpadów komunalnych na składowiskach. Odzysk materiałów do ponownego uŝycia, oddzielenie odpadów niebezpiecznych, produkcja biogazu z frakcji biologicznej oraz spalanie reszty odpadów komunalnych z wykorzystaniem komercyjnym wytworzonej energii poprzez jej sprzedaŝ do istniejącej sieci energetyczne i cieplnej wydaje się optymalnym rozwiązania tak dla Szwecji jak i Polski. Węgiel jest paliwem wyczerpywalnym. Trzeba nim mądrze gospodarować, na przykład sprzyjając zmianie podejścia do paliw i rozwojowi utylizacji paliw odnawialnych. Osiągnie się przez to wiele korzyści: - dłuŝszy czas moŝliwośi korzystania z zasobów węgla - częściowo zastąpi się go paliwami odnawialnymi, - sensowna praca dla rolników, czyli produkcja biopaliw i biogazu, - rozwiązanie problemu ekologicznego, czyli nieskładowanie dla następnych pokoleń wyprodukowanych przez nas odpadów, oraz - pomoc w powstrzymaniu zmian klimatycznych, tzn. zmniejszenie emisji dwutlenku węgla i metanu oraz uniknięcie kar unijnych. NiezaleŜność i bezpieczeństwo energetyczne dzięki odpadom Zmniejszający się na przestrzeni lat szwedzki import ropy naftowej oraz węgla uzupełniany był własną produkcją opartą na odpadach wytwarzanych w gospodarstwach domowych, w przemyśle i w rolnictwie. Zaopatrzenie w energię w Szwecji stało się bezpieczniejsze i bardziej niezaleŝne. I wzrost i mniejsze emisje W Szwecji udało się równocześnie osiągnąć wydawałoby się sprzeczne ze sobą parametry gospodarcze Od roku 1990 do 2007 udział odnawialnych źródeł energii w szwedzkim bilansie energetycznym wzrósł o ok. 79%. W tym samym czasie wzrost PKB wyniósł ok. 48%, natomiast emisje CO 2 spadły o około 9%.

10 Ambasada Szwecji 10(12) Pobudzenie lokalnych rynków pracy Bioenergia jest nie tylko tanim sposobem wytwarzania energii, ale równieŝ sposobem na pobudzenie lokalnych rynków pracy w pobliŝu wszystkich 570 szwedzkich elektrociepłowni, poniewaŝ tylko energia odnawialna jest energetyką lokalną. Elektryczna sieć dystrybucyjna Lokalna elektrociepłownia, która produkuje ciepło dla danego miasta, pokrywa równieŝ ok. 60% zapotrzebowania w energię elektryczną miasta przez cały rok. W czasie szczególnie zimnych dni moŝna pokryć aŝ % zapotrzebowania. W Polsce, gdzie zuŝycie energii elektrycznej na osobę na chwilę obecną jest o wiele mniejsze niŝ w Szwecji, ta relacja prawdopodobnie wygląda o wiele bardziej korzystnie czyli bliŝej 100% zapotrzebowania w energię elektryczną danego miasta. Znaczy to, Ŝe na obszarze odpowidającym kilku gminom polskim istnieje taki potencjał w paliwach odnawialnych jakie jest zapotrzebowanie na energię elektryczną na tym terenie. Energia elektryczna produkowana w rozproszeniu np. w lokalnych elektrociepłowniach zapewnia równomierne rozłoŝenie źródeł produkcji. Dzięki temu zmniejszy się zapotrzebowanie na kosztowne inwestycje w rozwój sieci przesyłowej i dystrybucyjnej, przy okazji zmniejszając straty przesyłu. Niebagatelnym jest równieŝ fakt, Ŝe obecne elektrownie kondensacyjne posiadają sprawność niewiele ponad 30 %. Energia elektryczna Szwecja i Polska produkują rocznie mniej więcej tyle samo energii elektrycznej (w Szwecji ok. 130 TWh w Polsce ok.160 TWh). W Szwecji w zaleŝności od pory roku i warunków hydrologicznych największy procentowo udział w dywersyfikacji źródeł ma albo energia nuklearna albo energia wodna. Średnio posiadają po ponad 45%, czyli w sumie ponad 90% udziału w dywersyfikacji źródeł energii elektrycznej. Pozostałe 10% uzupełniane jest przez biomasę, paliwa kopalne, wiatr, odpady komunalne, biogaz. Masowe stawianie na energię atomową spowodowało, Ŝe Szwecja nie rozbudowała innych moŝliwych źródeł energii elektrycznej. Potencjał rozwoju energii wiatrowej to ok. 30 TWh. Kogeneracja ciepła i prądu przy spalaniu biomasy i odpadów komunalnych to ok. 30 TWh. Produkcja energii elektrycznej z biogazu ok. 20 TWh.

11 Ambasada Szwecji 11(12) Przy tradycyjnej produkcji energii elektrycznej w elektrowniach atomowych generowane są bardzo wysokie straty. Ze zuŝytego paliwa teŝ tylko niewiele ponad 30 % zamieniane jest na energię elektryczną. Natomiast powstała odpadowa energia cieplna jest tracona w tradycyjnych chłodniach. W latach 70-ych budując szwedzkie reaktory atomowe wybrano alternatywę mało efektywną energetycznie. Szwedzkie reaktory atomowe powstały daleko od duŝych aglomeracji miejskich, co spowodowoło, Ŝe nakłady inwestycyjne w magistralną sieć cieplną wydawały się wtedy nieopłacalne. Gdyby szwedzkie reaktory były zbudowane dzisiaj, powstały by bliŝej duŝych aglomeracji i na pewno wykorzystano by ciepło odpadowe do ogrzewania miasta Sztokholm, Göteborg, Malmö/Lund a moŝe nawet Kopenhagi. W chwili obecnej firma Fortum chciałaby ogrzewać region helsiński ciepłem odpadowym z planowanego reaktora pod miastem Loviisa na wschód od Helsinek. Rozpatrując miejsca na energetykę atomową w Polsce warto byłoby wziąć pod uwagę właśnie bliskość duŝych aglomeracji z ich siecią cieplną i duŝymi potrzebami cieplnymi. Transport Szwecja wytyczyła sobie cel, Ŝe od roku 2030 będzie niezaleŝna od importu paliw transportowych poprzez przejście na paliwa odnawialne drugiej generacji. Szwecja robi wszystko, by samemu produkować odnawialne paliwa transportowe. Prawie kaŝda stacja benzynowa wyposaŝona jest w dystrybutory paliwa E85 czyli etanolu. Szwedzkie samochody produkowne są na podwójne paliwo tzn. bezołowiową benzynę i etanol. Ogromnym powodzeniem cieszą się samochody na paliwo gazowe CNG biogaz produkowany w większości z odpadów biologicznych czyli: z frakcji biologicznej odpadów komunalnych wydzielonej w bardzo prosty sposób u źródła, osadu z oczyszczalni ścieków i odpadów z przemysłu spoŝywczego, gorzelnianego i zwierzęcego. Nadmienić naleŝy Ŝe producentami silników na to paliwo dla koncernu VW jest fabryka pod Poznaniem. Wszystkie te samochody mają prawo do darmowego wjazdu do centrów miast i zwolnione są z normalnie bardzo wysokich opłat za parkowanie w miastach. Legislacja i opodatkowanie Dokonaliśmy tych zmian na przestrzeni 28 lat. W roku 1980 udział paliw kopalnych w produkcji ciepła wynosił podobnie jak dziś w Polsce 95%. Zmiany dokonaliśmy z własnej inicjatywy nie będąc członkiem Unii Europejskiej i w okresie gdy nikt nie myślał o efekcie cieplarnianym i na długo przed konferencją w Kyoto. NajwaŜniejszym narzędziem do osiągnięcia tych zmian była bardzo konsekwentna polityka legislacyjna. Rozpoczęto od opodatkowywania tego, co było energetycznie nieefektywne i ekologicznie niewłaściwe. Opłaty, które wprowadzono były następujące:

12 Ambasada Szwecji 12(12) U wytwórcy energii za: Brak skojarzenia, Spalanie paliw kopalnych, Emisje NO x, SO 2 Podatki płacone przez odbiorcę finalnego: Energetyczny, Za zamówioną moc, Za zuŝytą energię, Na promocję energii zielonej, VAT od całej sumy Mimo wszystkich opłat i podatków średnia cena energii elektrycznej oraz cieplnej nie jest wyŝsza niŝ w Polsce. Natomiast zuŝycie energii cieplnej na jednego mieszkańca w Szwecji jest o połowę niŝsze. MoŜliwe jest to nie tylko dzięki znacznie lepszej termoizolacji budynków, ale równieŝ dzięki systemowi opodatkowania, który zniechęca Szwedów do marnowania energii. Częsty nacisk społeczeństwa na polityków by stanowili prawo, które polepsza warunki Ŝycia, jednocześnie politycy mając poparcie społeczeństwa wymuszają na producentach proekologiczne rozwiązania. Koszty Pomimo, Ŝe szwedzka średnia pensja jest 3 razy wyŝsza od polskiej - ok euro na miesiąc w porównaniu z 800 euro na miesiąc - to cena za ciepło w sieci jest nominalnie tylko 2 razy wyŝsza niŝ w Polsce : euro/mwh w porównaniu z 30 euro/mwh (producenci ciepła w Polsce nie ponoszą kosztów za emisję CO 2 ). Odwrotnie jest w przypadku energii elektrycznej a mianowicie koszt płacony przez polskiego konsumenta za energię elektryczną jest o 50% wyŝszy ( 0,15 euro/kwh) w porównaniu ze szwedzkim ( 0,1 euro/kwh ) W Szwecji koszt energii cieplnej w koszcie czynszu za mieszkanie to ok. 15%, natomiast ok. 10% to koszt energii elektrycznej. Koszty produkcji energii elektrycznej w Szwecji (za KWh): Spalarnia odpadów komunalnych 7gr Elektrownia wodna 8gr Energia nuklearna 9gr Elektrownia wodna kondensacyjna 14gr Energia wiatrowa na lądzie 16gr Spalanie biomasy w skojarzeniu 23gr Energia wiatrowa na morzu 25gr

Analizy i Opinie CSM. Zmiany klimatu: wyzwania dla polityki. Gospodarowanie odpadami w Szwecji - wnioski dla Polski. Program: Klimat i Energia

Analizy i Opinie CSM. Zmiany klimatu: wyzwania dla polityki. Gospodarowanie odpadami w Szwecji - wnioski dla Polski. Program: Klimat i Energia Program: Klimat i Energia Analizy i Opinie CSM w cyklu: Zmiany klimatu: wyzwania dla polityki Nr 12 (marzec)/2010 Gospodarowanie odpadami w Szwecji - wnioski dla Polski Anna Serzysko Postępujące zmiany

Bardziej szczegółowo

Energia w Szwecji. Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan.

Energia w Szwecji. Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan. Energia w Szwecji Warszawa, 5 maja 2011r. Józef Neterowicz Radscan Intervex/ Związek Powiatów Polskich 602 787 787 jozef.neterowicz@radscan.se Gunnar Haglund, Ambasada Szwecji 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se

Bardziej szczegółowo

Waste-to-Energy! Gunnar Haglund Ambasada Szwecji w Warszawie 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se

Waste-to-Energy! Gunnar Haglund Ambasada Szwecji w Warszawie 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se Waste-to-Energy! Gunnar Haglund Ambasada Szwecji w Warszawie 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se Międzynarodowa konferencja Najnowsze wymiary polityki klimatycznej - Trzy idee, które czynią

Bardziej szczegółowo

Rola programów rewitalizacji w idei budowania dzielnic miast Symbio City oraz rola samorządów w procesie terytorialnego zrównoważenia

Rola programów rewitalizacji w idei budowania dzielnic miast Symbio City oraz rola samorządów w procesie terytorialnego zrównoważenia Rewitalizacja Rola programów rewitalizacji w idei budowania dzielnic miast Symbio City oraz rola samorządów w procesie terytorialnego zrównoważenia mgr inż. Józef Neterowicz Radca Ambasady Królestwa Szwecji

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami w Szwecji

Gospodarka odpadami w Szwecji Niebezpieczne odpady Spalarnia odpadów komunalnych SYSAV w Malmö Recykling/odzysk materiałów Gospodarka odpadami w Szwecji Biogazownia NSR w Helsingborg Gunnar Haglund Ambasada Szwecji 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie Mikael Backman Magdalena Rogulska Główne obszary działania Szwedzko-Polskiej Platformy Zrównoważonej Energetyki * 2 Rodzaje działań Szwedzko-Polskiej Platformy

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła Biomasa i wykorzystanie odpadów - klimatycznie neutralne źródła energii dla Polski Konferencja Demos Europa Centrum Strategii Europejskiej Warszawa 10 lutego 2009 roku Eddie Johansson Rindi Energi eddie.johansson@rindi.se

Bardziej szczegółowo

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha MODEL ENERGETYCZNY GMINY Ryszard Mocha PAKIET 3X20 Załącznik I do projektu dyrektywy ramowej dotyczącej promocji wykorzystania odnawialnych źródeł energii : w 2020 roku udział energii odnawialnej w finalnym

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu z odpadów model szwedzki. Magdalena Rogulska Barbara Smerkowska

Produkcja biogazu z odpadów model szwedzki. Magdalena Rogulska Barbara Smerkowska Produkcja biogazu z odpadów model szwedzki Magdalena Rogulska Barbara Smerkowska Biogaz w Szwecji Produkcja biogazu w Szwecji rozwija się systematycznie i ma wsparcie polityczne Głównym źródłem biogazu

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Utylizacja odpadów organicznych w Szwecji. Jadwiga Buras Eko-Eurokonsult Sverige AB Zakopane, 22-25 maj 2007

Utylizacja odpadów organicznych w Szwecji. Jadwiga Buras Eko-Eurokonsult Sverige AB Zakopane, 22-25 maj 2007 Utylizacja odpadów organicznych w Szwecji Jadwiga Buras Eko-Eurokonsult Sverige AB Zakopane, 22-25 maj 2007 Współpraca Zachodniej Szwecji na rzecz wzrostu eksportu techniki dla środowiska Business Region

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna - Najlepsze praktyki na przykładzie Szwecji - Wnioski dla Polski?

Efektywność energetyczna - Najlepsze praktyki na przykładzie Szwecji - Wnioski dla Polski? Ekologicznie Efektywna Gospodarka w Szwecji Efektywność energetyczna - Najlepsze praktyki na przykładzie Szwecji - Wnioski dla Polski? Sztokholm Sztokholm Warszawa, marzec 2011r. Gunnar Haglund Ambasada

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Technologia ACREN. Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych

Technologia ACREN. Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych Technologia ACREN Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych Profil firmy Kamitec Kamitec sp. z o.o. członek Izby Gospodarczej Energetyki i Ochrony Środowiska opracowała i wdraża innowacyjną technologię

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia. Magdalena Rogulska

Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia. Magdalena Rogulska Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia Magdalena Rogulska Główne obszary działania Szwedzko-Polskiej Platformy Zrównoważonej Energetyki - Transformacja systemów energetycznych od paliw kopalnych

Bardziej szczegółowo

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków Dag Lewis-Jonsson Zapobieganie Obróbka Niedopuścić do dostarczania zanieczyszczeń których nie możemy redukować Odzysk związścieki i

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak

Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Odnawialne źródła energii w Gminie Kisielice. Doświadczenia i perspektywy. Burmistrz Kisielic Tomasz Koprowiak Kisielice 2009 Ogólna charakterystyka gminy. Gmina Kisielice jest najbardziej wysuniętą na

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami w Szwecji

Gospodarka odpadami w Szwecji Niebezpieczne odpady Spalarnia odpadów komunalnych SYSAV w Malmö Recykling Gospodarka odpadami w Szwecji Biogazownia NSR w Helsingborg Gunnar Haglund, Ambasada Szwecji 606 28 89 57 gunnar.haglund@foreign.ministry.se

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi

Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi KONFERENCJA POLITYKA ENERGETYCZNA PAŃSTWA A INNOWACYJNE ASPEKTY GOSPODAROWANIA W REGIONIE Warszawa - energetyka przyjazna klimatowi Warszawa, 18 czerwca 2009 r. Leszek Drogosz Urząd m.st. Warszawy Proces

Bardziej szczegółowo

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Zygmunt Jaczkowski Prezes Zarządu Izby Przemysłowo- Handlowej w Toruniu 1 Celem audytu w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia,

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i

Bardziej szczegółowo

Quo vadis energetyko? Europejska i wiatowa droga ku efektywno POWER RING 2009 Czysta Energia Europy Warszawa 9 grudnia 2009 r Waste to energy

Quo vadis energetyko? Europejska i wiatowa droga ku efektywno POWER RING 2009 Czysta Energia Europy Warszawa 9 grudnia 2009 r Waste to energy Quo vadis energetyko? Europejska i światowa droga ku efektywności POWER RING 2009 Czysta Energia Europy Warszawa 9 grudnia 2009 r Waste to energy szwedzki pomysł na efektywność Józef Neterowicz Ekspert

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

Jaki jest optymalny wybór technologii OZE?

Jaki jest optymalny wybór technologii OZE? Jaki jest optymalny wybór technologii OZE? 05/2010 Argumenty PC Folia 1 Pompa ciepła Kocioł na biomasę Kolektory słoneczne Fotowoltaika Energetyka wiatrowa Cele pakietu energetyczno-klimatycznego Unii

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowa Konferencja Ciepłownictwo 2010 16-18 marca 2010 Wrocław

VII Międzynarodowa Konferencja Ciepłownictwo 2010 16-18 marca 2010 Wrocław VII Międzynarodowa Konferencja Ciepłownictwo 2010 16-18 marca 2010 Wrocław Efektywność energetyczna w wytwarzaniu i przesyłaniu ciepła rozwiązania techniczne, skutki i efekty ekonomiczne Józef Neterowicz

Bardziej szczegółowo

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy Jak powstają decyzje klimatyczne Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy 1 SCENARIUSZE GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA 2 Scenariusz 1 Powstanie i wdrożenie wspólnej globalnej polityki klimatycznej (respektowanie

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Biomasa jako źródło OZE w Polsce szanse i zagrożenia

Biomasa jako źródło OZE w Polsce szanse i zagrożenia Biomasa jako źródło OZE w Polsce szanse i zagrożenia Jacek Piekacz EDF Polska Warszawa 11 października 2012r Grupa EDF - największym inwestorem zagranicznym na rynku energii elektrycznej i ciepła w Polsce

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie. Konferencja SAPE

Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie. Konferencja SAPE Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie Konferencja SAPE Andrzej Szajner Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie Zasady modernizacji lokalnych systemów ciepłowniczych Elektrociepłownie i biogazownie

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju

Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju Spotkanie otwierające realizację projektu p.t. WŁĄCZ SIĘ! Udział społeczny w tworzeniu lokalnych strategii i planów energetycznych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła energii dla Polski Konferencja Demos Europa Centrum Strategii Europejskiej Warszawa 10 lutego 2009 roku Skraplanie

Bardziej szczegółowo

Czy moŝna ograniczyć emisję CO2? Autor: Krzysztof Bratek Kraków 2008.12.11 Aktualizacja na 16.12.2008

Czy moŝna ograniczyć emisję CO2? Autor: Krzysztof Bratek Kraków 2008.12.11 Aktualizacja na 16.12.2008 Czy moŝna ograniczyć emisję CO2? Autor: Krzysztof Bratek Kraków 2008.12.11 Aktualizacja na 16.12.2008 1 Energia, a CO2 Zapotrzebowanie na energie na świecie wzrasta w tempie ok. 1,8%/rok; czemu towarzyszy

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

69 Forum. Energia Efekt Środowisko

69 Forum. Energia Efekt Środowisko Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy 69 Forum Energia Efekt Środowisko Warszawa dnia 28 stycznia 2015r Prelegent Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy

Bardziej szczegółowo

- Poprawa efektywności

- Poprawa efektywności Energetyka przemysłowa: - Poprawa efektywności energetycznej - uwarunkowania dla inwestycji we własne źródła energii elektrycznej Daniel Borsucki 24.05.2011 r. MEDIA ENERGETYCZNE 615 GWh energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne na poziomie gmin 24 stycznia 2008, Bydgoszcz Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. BIOMASA BIOMASA DREWNO

Bardziej szczegółowo

Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej

Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej INNOWACYJNE TECHNOLOGIE dla ENERGETYKI Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej Autor: Jan Gładki (FLUID corporation sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technika grzewcza

Innowacyjna technika grzewcza Innowacyjna technika grzewcza analiza ekonomiczna 2015 pompy ciepła mikrokogeneracja kondensacja instalacje solarne fotowoltaika ogniwa paliwowe Łukasz Sajewicz Viessmann sp. z o. o. 1. Struktura zużycia

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne w gminach Województwa Mazowieckiego 27 listopada 2007, Warszawa Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Bardziej szczegółowo

Targi INSTALACJE 2010. Józef Neterowicz

Targi INSTALACJE 2010. Józef Neterowicz Targi INSTALACJE 2010 Seminarium Branża Instalacyjno-Grzewcza w Polsce rok 2009 i co dalej? Inne sposoby pozyskiwania energii cieplnej w połączeniu z ochroną środowiska przykład szwedzki Poznań 28 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w przedsiębiorstwie

Efektywność energetyczna w przedsiębiorstwie Efektywność energetyczna w przedsiębiorstwie budynki, zakładowe sieci ciepłownicze i źródła ciepła wraz z przykładem wysokosprawnej kogeneracji Marek Amrozy spis treści Efektywność energetyczna Najczęściej

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE www.ruse-europe.org Efektywna gospodarka odpadami to zintegrowany system, który opiera się na zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO BRUDNE ODPADY SĄ NOWĄ CZYSTĄ ENERGIĄ

DLACZEGO BRUDNE ODPADY SĄ NOWĄ CZYSTĄ ENERGIĄ DLACZEGO BRUDNE ODPADY SĄ NOWĄ CZYSTĄ ENERGIĄ Warszawa 4 lutego 2009 Odzysk materiałów i produkcja energii z odpadów nie konkurują ze sobą tylko współgrają: Zintegrowane podejście do zachowania zasobów

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA. Jak to zrobić? Co nam to da? Szczecin październik 2009

TERMOMODERNIZACJA. Jak to zrobić? Co nam to da? Szczecin październik 2009 Jak to zrobić? Co nam to da? Jak to zrobić? Co nam to da? Jak to zrobić? Co nam to da? Jak to zrobić? Co nam to da? Szczecin październik 2009 Nasze środowisko to budynki 80 % naszego Ŝycia spędzamy we

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

Forum czystej energii Targi POLEKO Poznań 24-26 listopada 2009r. Józef Neterowicz

Forum czystej energii Targi POLEKO Poznań 24-26 listopada 2009r. Józef Neterowicz Forum czystej energii Targi POLEKO Poznań 24-26 listopada 2009r Odpady komunalne jako źródło energii, przykłady rozwiązań szwedzkich. Józef Neterowicz Ekspert ds. Ochrony Środowiska i Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE dr inŝ. Krystian Kurowski Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych przy Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej 1 zakłada zwiększenie

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Ciepło Systemowe ekologiczne i efektywne rozwiązanie dla polskich miast

Ciepło Systemowe ekologiczne i efektywne rozwiązanie dla polskich miast Ciepło Systemowe ekologiczne i efektywne rozwiązanie dla polskich miast Potencjał ciepłownictwa Ciepłownictwo w liczbach - 2012 Źródło: Urząd Regulacji Energetyki Przedsięb iorstwa- 463 Moc zainstalo wana

Bardziej szczegółowo

Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r?

Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r? Debata ZIELONE CIEPŁO Organizator: Procesy inwestycyjne sp. z o.o. Centrum Prasowe PAP, Warszawa, 8 lipca 2009, Jak i czy moŝemy zrealizować odpowiedni udział OZE w bilansie ciepła w 2020 r? - rola energetyki

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

PO CO NAM TA SPALARNIA?

PO CO NAM TA SPALARNIA? PO CO NAM TA SPALARNIA? 1 Obowiązek termicznego zagospodarowania frakcji palnej zawartej w odpadach komunalnych 2 Blok Spalarnia odpadów komunalnych energetyczny opalany paliwem alternatywnym 3 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny

Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny KLUCZOWE CZYNNIKI DLA ROZWOJU INWESTYCJI KOGENERACYJNYCH NA PODSTAWIE DOŚWIADCZEŃ FORTUM W POLSCE Remigiusz Nowakowski Plant Investments Fortum Heat Division Fortum - wiodący nordycki koncern energetyczny

Bardziej szczegółowo

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Prezentacja Ernst & Young oraz Tundra Advisory Wstęp Zapomnijmy na chwile o efekcie ekologicznym,

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

Rola odnawialnych źródeł energii w realizacji pakietu klimatycznego UE

Rola odnawialnych źródeł energii w realizacji pakietu klimatycznego UE VI Międzynarodowa Konferencja NEUF 2010 New Energy User Firendly Konsultacje publiczne map drogowych Narodowego Programu Redukcji Emisji Sesja V; Odnawialne źródła energii Procesy Inwestycyjne, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat

Podarujmy naszym dzieciom. czysty świat Podarujmy naszym dzieciom czysty świat MINIMALIZACJA ODPADÓW EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE SUROWCÓW ZRÓWNOWAŻONA GOSPO- DARKA ZASOBAMI LEŚNYMI OGRANICZANIE EMISJI DWUTLENKU WĘGLA TROSKA O DOBRO SPOŁECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo