w teorii i w praktyce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "w teorii i w praktyce"

Transkrypt

1 Gospodarka lokalna w teorii i w praktyce Materiały z konferencji zorganizowanej przez Katedrę Gospodarki Regionalnej jeleniogórskiego Wydziału Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu Karpacz, czerwca 1996 Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu Wrocław 1997

2 Pracę wydrukowano na podstawie materiałów dostarczonych przez Autorów w formie gotowej do reprodukcji Publikacja sfmansowana ze środków własnych Katedry Gospodarki Regionalnej jeleniogórskiego Wydziału Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu Copyright by Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wrocław 1997 PL ISSN Druk i oprawa: Zakład Graficzny AE we Wrocławiu. Zam. 172/97

3 SPIS TREŚCI Słowo wstępne Alojzy Zalewski, Marek Ziółkowski: Strategie rozwoju lokalnego w Połsce - teoria i praktyka Ryszard Broszkiewicz: Bariery ograniczające rozwój gospodarki lokalnej Grzegorz Gorzełak, Bohdan Jałowiecki: Koniunktura gospodarcza i mobilizacja społeczna w gminach Marek Obrębalski: Marketing przestrzeni w skali lokalnej Andrzej Sztando: Strategia rozwoju gospodarczego gminy jako element lokalnego otoczenia przedsiębiorstwa Ja na Bra u weiler: Umweltorientierte Unternehmensfiihrung in Polen und Tschechien - Umweltschutzpotentiale in kleinen und mittleren Unternehmen der Euroregion Neil3e Franciszek Adamczuk: Eksport dóbr i usług na rynek niemiecki - wybrane problemy teoretyczne i praktyczne Eugeniusz Wojciechowski: Problem działalności gospodarczej gminy 82 Elżbieta Tyszkiewicz: Mienie komunalne podstawą samodzielności gospodarczej gminy Dariusz Głuszczuk : Koncepcja funduszu gwarancyjnego - szansa na rozwój lokalnej przedsiębiorczości Maria Dobrodziej: Zamówienia publiczne w gminie Jerzy Za part: Dodatki mieszkaniowe w województwie jeleniogórskim - po roku doświadczeń Lucjan Kowalczyk: Zarządzanie usługami społecznymi w skali lokalnej Uako przedmiot badań i kształcenia) Piotr Bury: Kształcenie kadr dla samorządu terytorialnego Beata Wenerska: Udział władz gminy w kreowaniu rozwoju lokalnego. 153 Ryszard Broi, M arian M aciejuk: Rola i zadania organów samorządu i administracji w procesie realizacji strategii rozwoju turystyki A n dr z ej W i t e k: Niektóre przesłanki do opracowania strategicznego programu rozwoju gminy - doświadczenia miasta Starachowice Mieczysław Morawski: Umiejętności społeczne przewodniczącego, czyli jak skutecznie prowadzić zebranie Piotr Roman: Z prac Sejmiku Samorządowego II kadencji E d w ar d Szczerb i e ń: Z wiązek Gmin K WISA - doświadczenia i perspektywy rozwoju

4 PRACE NAUKOWE AKADEMII EKONOMICZNEJ WE WROCŁAWIU Nr Gospodarka lokalna w teorii i praktyce Andrzej Sztando Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu STRATEGIA ROZWOJU GOSPODARCZEGO GMINY JAKO ELEMENT LOKALNEGO OTOCZENIA PRZEDSIĘBIORSTW A Pierwotnym działaniem służącym do wykreowania strategii konkurencji każdego przedsiębiorstwa, postrzeganej w tzw. ujęciu klasycznym jako wiązka celów, do których przedsiębiorstwo dąży oraz metod i narzędzi służących do ich osiągania, jest analiza otoczenia przedsiębiorstwa. Tradycyjnie za kluczowy, sektorowy element tego otoczenia uważa się pięć najważniejszych sił konkurencyjnych, do których zalicza się: rywalizację pomiędzy istniejącymi firmami, siłę przetargową dostawców, siłę przetargową odbiorców, potencjalnych nowych konkurentów oraz groźbę pojawienia się substytucyjnych wyrobów lub usług. W niektórych ośrodkach lokalnych pojawia się jednak dodatkowy element, który może posiadać silny wpływ na działalność przedsiębiorstwa. Jest nim sformułowana świadomie 1 (zwykle sformalizowana) lokalna strategia rozwoju gospodarczego gminy. Jest ona zbiorem celów harmonijnego rozwoju gminy oraz skoordynowaną sekwencją działań służących ich realizacji. Może być ona pojmowana również w charakterze czynnościowym jako wiązka przedsięwzięć podejmowanych przez Radę, Zarząd i poszczególne komórki organizacyjne Urzędu Gminy, Agencję Rozwoju Lokalnego, inkubatory przedsiębiorczości, stowarzyszenia, fundacje i inne organizacje, zgodnie z harmonogramem wspólnego sformalizowanego w postaci dokumentu planu strategicznego. Materializuje się zatem nowy zbiór istotnych sił wpływających na przedsiębiorstwo a pochodzących spoza branżowo 2 rozumianego sektora jego działał- ności 2 1 W przeciwieństwie do tzw. strategii wynikowej, będącej wynikiem nieskoordynowanej d z iałal poszczególnych obszarów funkcjonalnych gminy. Pojęcie branżowego sektora d ziałalności wynika z zastosowania kryterium podobieństwa produktowego przy określaniu kategońi sektora działalności przedsiębiorstwa.

5 63 ności. Ich oddziaływanie posiada zarówno charakter bezpośredni jak i pośredni. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją polegającą na podejmowaniu decyzji przez w/w podmioty lokalne w stosunku do przedsiębiorstwa, w drugim natomiast z ich działaniami ukierunkowanymi na, wyodrębnione na wstępie, składniki sektorowego otoczenia. Interakcje pomiędzy strategią rozwoju gminy a podmiotami gospodarczymi funkcjonującymi na jej terenie nie mają przy tym charakteru jednostronnego. Wyodrębnić można bowiem sytuacje gdy następuje oddziaływanie przedsiębiorstw na strukturę strategii gminy. Dzieje się tak przede wszystkim w okresie konceptualizacji strategii, kiedy to najważniejsi aktorzy życia społeczno-gospodarczego gminy współuczestniczą tym procesie, a także (chociaż rzadziej) w trakcie jej realizacji. Całość tych procesów ilustruje zamieszczony poniżej rys. l. Grotbil nowych wejśt - STRATEGIA SKOOR DYNOWANEGO ROZ WOJUGMINY Wzajemne oddziaływania przedsiębiorstwa z elementami otoczenia. ----~ ----::00....!> Oddziaływanie strategu rozwoju gminy na przedsiębiorstwo. Oddziaływanie przedsiębiorstwa na strategię rozwoju gminy. Oddziaływanie strategu rozwoju gminy na elementy otoczenia przedsiębiorstwa (możliwe pośrednie oddziaływanie na przedsiębicrstwo ). Oddziaływanie elementów otoczenia przedsiębiorstwa na strategię rozwoju gminy. Rys. l. Aktorzy konkurencji wewnątrz sektora z uwzględnieniem wielowymiarowego wpływu strategii rozwoju gminy Źródło: Opracowanie własne na podstawie: M.E. Porter: Strategia konkurencji - metody analizy sektorów i konkurentów. Warszawa 1994.

6 64 Poniżej kolejno zostaną omówione przejawy oddziaływania omawianej strategii na przedsiębiorstwo (oraz składniki jego otoczenia), które zostały zgrupowane w dwunastu agregatach tematycznych. - Infrastruktura techniczna - Niemalże każdy lokalny plan strategiczny odnosi się do zagadnień infrastrukturalnych. Upatruje się bowiem w infrastrukturze komunikacyjnej, paliwowej, energetycznej, komunalnej i łącznościowej niebagatelnych czynników aktywizacji gospodarczej środowisk biznesu. Realizacja inwestycji infrastrukturalnych, zazwyczaj przygotowywana przez Urząd Miasta i Gminy a wykonywana przez inny podmiot, staje się w ten sposób istotnym czynnikiem stymulującym decyzje inwestycyjne przedsiębiorczości lokalnej jak i ościennej. Korzystniejsze stają się także warunki funkcjonowania podmiotów już istniejących. Skutki zabiegów infrastrukturalnych nie zawsze muszą być dla danego przedsiębiorstwa pozytywne. Wzmocnienie atrakcyjności regionu może prowadzić do pojawienia się w nim nowego czynnika konkurencyjnego w postaci podmiotu wykonującego substytucyjne świadczenia w stosunku do otoczenia. - Gospodarka przestrzenna - W ramach realizacji strategii, zgodnie z założeniami polityki przestrzennej, wyodrębniane i przygotowywane są obszary terytorialne przeznaczone na działalność gospodarczą. Ich lokalizacja nie jest pod żadnym względem przypadkowa i opiera się o szczegółowe analizy logistyczne, ekologiczne, infrastrukturalne i rynkowe. Znalezienie swojego miejsca przez przedsiębiorcę w tak określonej strukturze przestrzennej gminy może stać się czynnikiem rozwojowym jego firmy, zwłaszcza jeśli związane są z tym dodatkowe korzyści ekonomiczne oferowane przez lokalne władze. Podobnie jak w ramach zagadnień infrastrukturalnych istnieje tu zagrożenie pojawienia się nowych (rozrostu dotychczasowych) konkurentów. - Polityka fiskalna oraz polityka opłat - Mimo, iż lokalne obciążenia podatkowe oraz opłaty lokalne zwykłe nie stanowią najpoważniejszego składnika wszystkich obciążeń firmy to jednak oferowane w ramach strategii gminy ulgi, umorzenia i zwolnienia mogą stać się elementem wartym uwagi. Oczywiście wiąże się to z koniecznością spełnienia odpowiednich, ustalonych przez władze lokalne warunków. Zwykle dotyczą one zatrudniania bezrobotnych mieszkańców gminy (także z uwzględnieniem struktury wieku lub/i płci), kreowania na wsi nie związanych z rolnictwem miejsc pracy, zagospodarowywania nieużytkowanego majątku trwałego, wykorzystywaniem lokalnych zasobów naturalnych itp. Uzyskanie tych przywilejów przez konkurencję podnosi jej siłę przetargową i może stać się jednym z czynników przyszłej przewagi. - Ekorozwój lokalny - Działania mieszczące się w tej grupie odnoszą si ę do przedsiębiorstw, których działalność wywiera istotny negatywny wpływ na środowisko naturalne. Nie muszą mieć one przy tym restrykcyjnego charakteru. Możliwe są tu wspólne przedsięwzięcia (często o charakterze inwestycyjnym) podmiotów gospodarczych i gmin na rzecz zmniejszenia zagrożeni a środowiska

7 naturalnego oraz wspólne poszukiwania zewnętrznych źródeł finansowania, a także inne działania o charakterze proekologicznym. Szczególnym elementem tej współpracy może być współpraca w zagospodarowaniu środków Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska poprzez połączenie wysiłku finansowego i organizacyjnego gminy z profesjonalną wiedzą oraz know-how przedsiębiorstwa. Każda firma borykająca się z problematyką zanieczyszczeń nie może pozwolić sobie na rezygnację z szansy uporania się z nią na drodze współpracy z gminą. Droga ta jest bowiem korzystniejsza dla firmy chociażby ze względu na współudział finansowy, organizacyjny i merytoryczny gminy w realizacji niezbędnych inwestycji. - Kreowanie zrównoważonej struktury przemysłu -Jednym z podstawowych bodźców do poszukiwania spójnych, sformalizowanych strategii rozwoju przez władze lokalne jest występowanie negatywnych skutków monokultury przemysłowej gminy. Są nimi przede wszystkim: potransformacyjny spadek produkcji, zwolnienia grupowe a także wyczerpywanie się zasobów naturalnych. Tą negatywną sytuację kompensować mają działania kreujące alternatywne formy przedsiębiorczości. Istotne jest zatem aby w firmie prowadzony był monitoring szans i udogodnień oferowanych w ramach tych działań. Podejmowane są także w ramach omawianej strategii współdziałania pomiędzy przedsiębiorstwem determinującym monoprodukcyjny charakter regionu a jej kreatorami i wykonawcami, których celem jest restrukturyzacja i kompensacja redukcji zatrudnienia. W ten sposób skoordynowana sekwencja działań na rzecz harmonijnego rozwoju gminy staje się siłą wspomagającą funkcjonowanie firmy. - Gospodarowanie nieruchomościami - Możliwość dysponowania nieruchomościami będącymi własnością komunalną stanowi istotny sposób wpływania władz lokalnych na przedsiębiorczość lokalną. Podstawowymi, wykonawczymi instrumentami wpływu strategii na biznes są tu: sprzedaż, najem, dzierżawa, polityka opłat i czynszów. Gmina występuje tu w stosunku do danego przedsiębiorstwa zarówno jako partner rynkowy jak i stymulator rozwoju wybranych dziedzin przedsiębiorczości. - Restrukturyzacja lokalnego rynku pracy - Zaplecze kadrowe firmy to czynnik postrzegany przez niektórych ekonomistów jako główny wyznacznik sukcesu. Zatem wszelkie działania gminy prowadzące do dostosowania struktury kwalifikacyjnej na rynku pracy polegające na braniu udziału w rozszerzaniu i przekształcaniu zaplecza edukacyjnego, przekwalifikowywaniu oraz doskonaleniu zawodowym mogą mieć istotny wpływ na przyszłe losy lokalnej przedsiębiorczości. - Działania promocyjne - Promocja gminy, która może być realizowana na różne sposoby i w różnorodnych celach, zawsze prowadzi do zwiększenia informacji otoczenia o podmiotach mikroregionu. Do potencjalnych partnerów handlowych docierają za jej pomocą informacje o dynamice rozwoju gospodarczego głównych przedsiębiorstw, zaletach infrastrukturalnych, logistycznych. 65

8 66 Promocja zawiera również informacje dotyczące możliwości inwestowania na terenie gminy i potencjalnych korzyści, na jakie mogą liczyć przyszli inwestorzy. Dla celów promocji powołane mogą zostać specjalne instytucje np.: Centrum Informacji Promocji i Obsługi Biznesu. Promocja nie prowadzi wyłącznie do konstrukcji niematerialnych bo informacyjnych składników otoczenia przedsiębiorstwa. W jej ramach dąży się również do stworzenia wymiernych, materialnych czynników rozwoju powołując instytucje administracji centralnej (urząd skarbowy, sąd, prokuratura). Ich obecność może ułatwiać bieżące funkcjonowanie lokalnej przedsiębiorczości. - Powoływanie podmiotów specjalnego przeznaczenia - Realizacja konkretnych zadań strategicznych gminy może pociągać za sobą konieczność powołania specjalnych podmiotów gospodarczych (w formie spółek prawa handlowego) prowadzących obsługę techniczną i komunalną w stosunku do przedsiębiorstw wchodzących w proces realizacji strategii gminy. Z woli gminy powstają w ten sposób firmy stające się partnerami lokalnych przedsiębiorstw a tym samym kolejnymi siłami napędowymi konkurencji wewnątrz sektora. - Restrukturyzacja wsi - Działalność wielu przedsiębiorstw jest nierozerwalnie związana z funkcjonowaniem wiejskich gospodarstw rolnych. Porlejmowanie przez gminę dążeń do wykreowania farmerskiego (wyspecjalizowanego i komercyjnego) typu gospodarstw czy też edukacja rolniczo-ekonomiczna mieszkańców wsi odbija się pośrednio na wspomnianej grupie przedsiębiorstw. Te z nich, które wykorzystają wspomniane zjawiska odniosą wymierne korzyści materialne. - Bezpośredni, wykonawczy udział przedsiębiorstwa w realizacji przedsięwzięć gminy - Strategia skoordynowanego rozwoju gminy, w ujęciu czynnościowym, wymaga często rozbudowanych działań inwestycyjnych i usługowych. Są one zazwyczaj zlecane lokalnym przedsiębiorstwom stanowiąc dla nich istotny bodziec rozwojowy. - Umocnienie pozycji gospodarczej gminy - Decyzje podejmowane w ramach realizacji rozważanej tu strategii w stosunku do innych działów gospodarki mają zawsze jakiś wpływ na przedsiębiorczość. Rozumowanie takie wynika ze świadomości wielowymiarowych powiązań, efektów synergicznych i mnożnikowych. Tak więc rozwój innych obszarów funkcjonalnych zawsze odbija się na sferze przedsiębiorczości Sposób oddziaływania strategii rozwoju gospodarczego na przedsiębiorstwo oraz podstawowe elementy jego otoczenia konkurencyjnego prezentuje macierz (tab. 1). Nagłówki wierszy prezentują kolejno wszystkie omówione tu płaszczyzny wpływu strategii na szeroko rozumianą przedsiębiorczość. Nagłówki kolumn natomiast, przedstawiają przedsiębiorstwo oraz składniki (aktorów) jego otoczenia konkurencyjnego. W wyniku tak przeprowadzonego zabiegu otrzymano macierz, której pola zawierają zjawiska i reakcje wywołane pośrednio lub

9 Zachowania przedsiębiorstwa podmiotów otoczenia przedsiębiorstwa w sytuacji zaistnienia strategii rozwoju lokalnego Tablica l Przedsiębiorstwo l!infrastruktura techni j szanse rozwojowe czna 2 l Gospodarka strzenna 3 l Prorozwojowa tyka fiskalna prze- l szanse rozwojowe poli-l szanse rozwojowe l Bezpośredni konkurenci 1 Potengalni wchodzący Nabywcy Dostawcy Substytuty lokalni nielokalni wzrost zagrożenia wzrost zagrożenia wzrost zagrożenia 4 l Ochrona środowiska szansa współpracy relatywny spadek za. z gminą grożenia zagrożenie wywołane wzrost zagrożenia obostrzeniem warun- w wypadku prockoloków funk<;ionowania gicznej współpracy 5 l Kreowanie zrówna-~ uzyskiwanie wsparcia ważonej struktury w: przedsiębiorr..-zości redukcji zatrudnienia kreowaniu alternatywnych miejsc pracy 6 l Gospodarowanie nieruchomośdarni z gminą relatywny wzrost zagrożenia w wypadku podjęcia współpracy z gminą w tym zakre sic restrukturyzacji przedsiębiorstwa szansa rozwojowa wzrost zagrożenia w wypadku korzysta w wypadku korzystania z atrakcyjnych nia z atrakcyjnych ofert gminy ofert gminy potencjalny rclatyw-~ wzrost zagrożenia po- wzrost zainteresowania wzrost zainteresowa-1 spadek zagrożenia ny spadek zagrożenia przez wzrost atrakcyj współpracą nia współpracą oości gminy potencjalny rclatyw-~ wzrost zagrożenia po- wzrost zainteresowania wzrost zaintercsowa-1 spadek zagrożenia ny spadek zagrożenia przez wzrost atrakcyj- współpracą nia Wlipółpracą ności gminy wzrost zainteresowania współpracą potencjalny rclatyw l wzrost zagrożenia pony wzrost zainteresowania spadek zagrożenia przez wzrost atrakcyj ności gminy współpracą oczekiwanic rcdukt..ji cenowych oczekiwanic potencjalny rclalyw ny spadek zagrożenia potencjalny rclalyw ny wzrost zagrożenia ilościowego \\'Zrostu zamówień spadek zagrożenia ze wzrost zainteresowania możliwe niczadowa-l spadek zagrożenia względu na utratę pole współpracą ze względu lenie z ewentualnego ncjalnej przewagi ek.olo- na: proekologicznego gicznej i ograniczenie redukcje cenowe wzrostu wymagań pola wyboru działalno wzrost jakości w stosunku do dosla ści wzrost produktywnośc..-i w potencjalny relalyw wzrost zagrożenia. po- l wzrost zainteresowania zmiany ofert i form l spadek zagrożenia ny spadek zagrożenia przez wzrost atrakcyj współpracą ze względu współpracy na chara ności jeśli nowa działal- na: klerystyczne dla kan ność mieści się w pol u wzrost prawdopodorestrukturyzacyjnym taktów średnio i dłu hicństwa dalszego ist gookrcsowych spadek zagrozema oicnia przedsiębiorstwa w przypadku odwrot- możliwość redukcji cenyrn nowych potencjalny rclatyw-~ wzrost zagrożenia ze wzrost zainteresowania wzrost zainteresowania spadek zagrożenia ny spadek zagrożenia względu na atrakcyjność ze względu na wzrost współpracą ze nicruchomośd dostępności przedsię względu na wzrost biorstwa orazjego potem.. jału ekonomicznego potencjału ekonomi 7 l Restrukturyzacja lo-~ szansa rozwojowa l wzrost zagrożenia l potencjalny relatyw-~ wzrost zagrożenia ze kainego rynku pracy poprzez rozbudowl' w wypadku korzysta- ny spadek zagrożenia względu na atrakcyjzaplecza kadrowego nia z powstającego ność lokalnego rynku zaplc<.:za kadrowego pracy wzrost zaintercsowan:ia współpracą wywołany progresją jakości zapłc cza kadrowego {naukowego) przedsiębiorstwa cznego przedsiębiorstwa brak wpływu spadek zagrożerua ~

10 ="' 00 8 l Działania promocyjną szansa rozwojowa wzrost zagrożenia potencjalny reiatyw-l wzrost zagrożenia na poprzez zidentyfiko- w wypadku zidentyfiwanie ny spadek zagrożenia dzięki zwiększeniu atranie i wykorzysta- kowania i wykorzyskcyjności gmjny działań promocyj- tania działań promonych gmjny oraz na- cyjnych gminy wiązanie kooperacji 9 l Powoływanie pod-~ szansa rozwojowa na wzrost zagrożenia miotów spct.jalnego drodze współtworze- w wypadku współprzeznaczenia nia lub/i korzystania tworzenia lub/i korzystania lo l Restrukturyzacja wsi szansa rozwojowa wzrost zagroi.t:nia w wypadku wykorzystania dz.iałań prowadzonych w tym obszarze w wypadku wykorzystania dz.iałań w tym obsz.arzc li l Bezpośredni, wykonawczy udział przedsiębiorstwu w realiza Lji przed:iięwzięć gminy 12 l Umacnianic pozycji gospodarczej gminy potencjalny relatywny spadek zagrożenia wzrost zainteresowania l wzrost zaintercsowa-1 spadek zagrożenia wywołany strumieniem nia wywołany oczekiinformacyjnym płyną- waniem wzrostu zacym z obszaru lokaliza- mówień cyjnego przed:iiębiorstwa potencjalny reiatyw-l wzrost zagrożenia l brak wpływu ny spadek zagrożenia w wypadku wzrostu atrakcyjności gmjny dzięki zaistnieniu podmiotu wzrost zaintcresowa- spadek zagrożenia jenia jeśli współpraca( śli współpracafwspółfwspółudział w pod- udział w podmiocie miolie zwiększa pote- zwiększa potenc;jał fi- specjalnego przeznacze- ogai firmy rmy nia wzrost zagrożenia poprzez wzrost atrakcyjności gminy w obsza- rach wiejskich ~zansa rozwojowa l wzrost zagrożenia ~tcncjalny relatywny! intensyfikacja atrakcyj poprzez przyjędc złe- w wypadku przyjęcia padck zagrożenia ności (i zagrożenia) wycenia zleceni«wołana wzrostem prawdopodobieństwa przyj~da zlecenia szansa rozwoju poprzez wielowymiarowe interakcje z rozwijającym si~ otoczcnit.11l Źródło: Opracowanie własne. wzrost zagrożenia poprzez wielowymiarowe interakcje z rozwijającym się otoczeniem potencjalny relalyw-~ wzrost alrakcyjnośd (i l brak wpływu ny spadek zagrożenia zagrożenia) poprzez możliwość zdyskontowania wielowymiarowych interakcji z otoczeniem wzrost zainteresowania wzrost zalnteresowawywołany spadek zagrożenia rozwojem nia wywołany rozwo w wypadku dyskon p r z c d s i ę b i o r s t w a jem przedsiębiorstwa towania gminnych (współpraca z rolnika- (współpraca z rolnimi, działań w obrębie relywnych kreowanie a.lterna- karni, k.reowarrie ahestrukturyzac...ji wsi miejsc pracy) rnatywnych miejsc pracy) wzrost zainteresowania wzrost zaintcresowa-~ spadek Zligrożcnia prze dsiębiorstwem wy~ nia nawiązaniem/ poprzez wzrost polc-l grywającym przetargi (kontynuacją współ., ncjału firmy Gakość, cena. terminy pracy z prudsiębiąrsitp.) lwem przyjmującym zleoonia wzrost zainlcresowa- ~spadek zagrożeniu rua rozwijającym si~ JX>przez wzrost potcprzedsiębiorstwem ncjału firmy

11 bezpośrednio przez strategię rozwoju lokalnego w przedsiębiorstwie i u aktorów jego otoczenia. Jeśli chodzi o zjawiska i reakcje dotyczące tych ostatnich to wybrano spośród nich tylko te, które dotyczą bezpośrednio przedsiębiorstwa. Komórki zawierające zachowania sprzyjające przedsiębiorstwu wyeksponowano kolorem białym, komórki zawierające zachowania niesprzyjające przedsiębiorstwu kolorem ciemnym. W przyp;tdku gdy zachowania charakteryzują się niejednoznacznością kierunku oddziaływania komórkom nadano kolor szary. Cechą charakterystyczną macierzy jest fakt jednoczesnego ujmowania wszystkich przejawów oddziaływania strategii rozwoju lokalnego u pełnego spektrum podmiotów konkurencji. Należy zatem pamiętać, iż pojawienie się w praktyce życia gospodarczego danego zachowania lub zjawiska jest uzależnione od zaistnienia instrumentalnego oddziaływania strategii w danym Uednym z dwunastu) obszarze funkcjonalnym i przyjęcia tego oddziaływania przez przedsiębiorstwo. Wszystkie bowiem zachowania (przedstawione w kolejnych wierszach) pozostałych podmiotów są uwarunkowane wejściem przedsiębiorstwa w interakcje z polem funkcjonalnym strategii. Przy budowie macierzy poczyniono dodatkowo następujące założenia i zabiegi o charakterze technicznym: l) Bezpośredni konkurenci lokalni to przedsiębiorstwa wytwarzające wyroby (usługi) tego samego rodzaju jak przedsiębiorstwo i znajdujące się obszarze oddziaływania instrumentów strategii. Są to przedsiębiorstwa konkurujące zarówno na rynku lokalnym jak i pozalokalnym lecz ich siedziba mieści się na terenie gminy. 2) Bezpośredni konkurenci nielokalni to przedsiębiorstwa wytwarzające wyroby (usługi) tego samego rodzaju jak przedsiębiorstwo lecz nie znajdujące się w obszarze oddziaływania instrumentów strategii. Mogą one konkurować z przedsiębiorstwem na rynkach lokalnych lub]i pozalokalnych. 3) Komórki w których zlokalizowano zjawiska i zachowania dotyczące samego przedsiębiorstwa otoczono zbiorczo pogrubioną czarną linią Utylitarność macierzy wyraża się na dwa sposoby. Pierwszy z nich dotyczy walorów dydaktycznych oraz poznawczych. W prosty sposób bowiem można zidentyfikować wszelkie konsekwencje płynące ze strategii rozwoju gminy dla przedsiębiorstwa. Ich zbiorcza lokalizacja na płaszczyźnie macierzy pozwala na dokonywanie porównań zarówno w układzie instrumentalnym (wierszowym) jak i podmiotowym (kolumnowym). Drugi przejaw utylitarności wynika w prostej linii z pierwszego i odnosi się do wniosków jakie można wyciągnąć przeprowadzając w/w porównań. Sprowadzają się one do możliwości postawienia kilku niżej zaprezentowanych tez. l) Strategia rozwoju lokalnego gminy niemalże w większości przypadków sprzyja pojawianiu się szans rozwojowych przedsiębiorstwa. Wyjątek stanowią tu możliwe do zaistnienia przypadki ograniczenia poła wyboru podejmowania i prowadzenia działalności poprzez ustalenia proekologiczne strategii. 69

12 70 2) Oddziaływanie instrumentów strategii na bezpośrednich konkurentów lokalnych w większości przypadków prowadzi do wzrostu ich potencjału ekonomicznego przez co strategia ta staje się pośrednim zagrożeniem dla przedsiębiorstwa Niefrasobliwa rezygnacja z uczestnictwa w kreowaniu i korzystaniu z instrumentów strategii przez przedsiębiorstwo potęguje zagrożenie ze strony konkurencji aktywnie w tych procesach uczestniczącej. 3) Strategia rozwoju lokalnego stanowi czynnik zdecydowanie podnoszący zagrożenie pojawienia się nowego konkurencyjnego przedsiębiorstwa czego przyczyną jest wzrost atrakcyjności obszarów lokalnych wywołany strategią. 4) Zarówno w obszarze kontaktów z dostawcami jak i odbiorcami przedsiębiorstwa strategia rozwoju lokalnego posiada w przeważającej mierze pozytywny wpływ opierający się na wielowymiarowych impulsach stymulacyjnych. 5) Bazując na teorii substytucji opierającej się głownie na kategorii ceny i jakości strategia rozwoju lokalnego zmniejsza zagrożenie przedsiębiorstwa ze strony substytutów pozwalając zmniejszyć koszty i stymulując jakość wyrobów. Wielowątkowe oddziaływanie strategii rozwoju lokalnego na przedsiębiorstwa prowadzi do pojawienia się w tych ostatnich działań zmierzających do wpływania na jej kształt koncepcyjny i sposoby realizacji. Naturalnym powodem tego zjawiska jest pragnienie zidentyfikowania i wykorzystania potencjalnych szans rozwojowych płynących ze strategii, wykrycia oraz zabezpieczenia się przed zagrożeniami a także uzyskanie przewagi nad konkurencją co jest zbieżne z tezami przedstawionymi w punktach 1-6. Wpływ przedsiębiorstw gminy na kształt i sposób realizacji strategii posiada dwojaki charakter. Po pierwsze każde z przedsiębiorstw w mniejszym lub większym stopniu implikuje profil diagnozy prospektywnej stanowiącej wstępny etap budowy strategii. Wpływ ten można opatrzyć mianem wpływu pasywnego, którego charakter nie może być w krótkim okresie czasu zmieniony 3 Najważniejszymi jego przejawami jest zaistnienie w istotny sposób w częściach diagnozy poświęconych lokalnemu rynkowi pracy (np.: Demograficzne aspekty rozwoju gminy) oraz specyfice struktury gospodarczej gminy. Zaistnienie w zbiorze innych (ogólnie dostępnych - statystycznych) poświęconych specyfice gospodarczej gminy jest uwarunkowane strukturotwórczym charakterem przedsiębiorstwa zarówno pod względem sektorowym 4 jak i własnościowym oraz udziału w produkcji gminy. Ocenia się tu również strukturotwórczy wpływ efektywności, związków z otoczeniem, rozwojowości i nowoczesności 3 Stan przedsiębiorstwa enumeratywnie lub zbiorczo (wspólnie z innymi przedsiębiorstwami) zidentyfikowany w diagnozie prospektywnej jest stanem na dany okres jego funkcjonowania nawet jeśli zawiera informacje o charakterze prognostycznym. Dotyczy zatem tzw. krótkiego okresu czasu (w sensie ekonomicznym), a więc nie może zostać w jego trakcie istotnie zmieniony. 4 Sektor rozumiany jest tu jako fragment ogółu podmiotów wyodrębniony ze względu na branżowe lub/i terytorialne podobieństwo.

13 podmiotu a także jego efektów synergicznych i mnożnikowych w stosunku do innych działów gospodarki narodowej. Całość tych zagadnień jest zwykle przedmiotem części zatytułowanej: "Struktura gospodarki lokalnej". Zagadnienia identyfikacyjne diagnozy uzupełniane są miejscem podmiotu w rozpoznaniu sfery ekologicznej. Analiza tak skonstruowanego obrazu struktury pozwala ocenić czy dane przedsiębiorstwo samodzielnie lub w grupie innych przedsiębiorstw Gako integralny składnik tej grupy) jest dla strategii szansą, zagrożeniem, silną lub słabą stroną co jest jednocześnie jednym z fundamentalnych ustaleń strategicznych i wynikiem takiego a nie innego pasywnego usytuowania przedsiębiorstwa w diagnozie. Przejawów wpływu, który możnaby nazwać aktywnym z powodu umiejscowienia inicjatywy w przedsiębiorstwie, można upatrywać w przekazywaniu przez przedsiębiorstwo szczegółowych, specyficznych danych do diagnozy prospektywnej Porlobnie jeśli chodzi o przekazywanie informacji o firmie w ramach ankiet podmiotów gospodarczych gdzie przekazywane są dane co do własnych zmierzeń, bolączek, pragnień, wizji przyszłości i rozwoju lokalnego. Z pewnością jednak na miano aktywnego wpływu na formułowanie i wykonanie strategii zasługują działania takie jak: - Nacisk przedsiębiorstwa w formie oświadczeń, uwag i argumentów dotyczących strategii rozwoju lokalnego. - Udział przedstawiciela przedsiębiorstwa w grupie liderów lokalnych biorących aktywny udział w formułowaniu i realizacji strategii w całym okresie jej istnienia. - Wpływ na rozszerzanie, modernizację, relokalizację i dostępność elementów walorów użytkowych gminy. - Oficjalne opiniowanie przedstawianych przez zespół tworzący strategię propozycji głównych kierunków rozwoju. - Aktywny udział w opracowywaniu i realizacji proekologicznych programów strategii rozwoju gminy. - Aktywowanie uczestnictwa w realizacji strategii poprzez przekazywanie propozycji prorozwojowych z stosunku do przedsiębiorczości małej i średniej lokalnej opierających się na narzędziach stymulujących (podatki, ulgi, opłaty, stawki dzierżaw) itp. - Finansowe partycypowanie w korzystnych dla przedsiębiorstwa działaniach zawartych w strategii a przez to możliwość współdecydowania o ich kształcie. - Wpływ na strategię poprzez uzasadnione ekonomicznie i gospodarczo propozycje modyfikacji działań wykonawczych w sytuacji gdy przedsiębiorstwo jest wykonawcą lub współwykonawcą przedsięwzięć podejmowanych w ramach strategii. (np.: o charakterze inwestycyjnym) - Udział w lokalnych lobby oraz grupach nieformalnego, politycznego nacisku. 71

14 72 Zawsze jednak powinien im towarzyszyć negocjacyjny a nie konfrontacyjny charakter wymiany poglądów gdyż tylko dzięki obopólnej współpracy istnieje możliwość wykreowania korzystnych kluczowych założeń. Oba rodzaje oddziaływań to znaczy strategii na przedsiębiorstwo oraz przedsiębiorstwa na strategię muszą przeto wynikać z negocjacji i świadomości, iż zasadniczym celem strategii jest intensyfikacja rozwoju społeczno-gospodarczego gminy. Podsumowując należy stwierdzić, iż spójna i sformalizowana strategia rozwoju gminy może być postrzegana jako pełnoprawny i silny fragment otoczenia przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo bowiem może wchodzić z nią w wielowymiarowe i brzemienne dla niego w skutkach interakcje podobnie jak ma to miejsce w przypadku interakcji z konkurentami, dostawcami i odbiorcami. Strategia może stać się dala niego drogą rozwoju i]lub restrukturyzacji, może być również dla niego przyczyną zjawisk niepożądanych Od działań konkretnego podmiotu wyłącznie zależy czy omawianą strategię gminy zidentyfikuje jako istotny element swojego otoczenia (wykorzystując szanse z niej płynące lub przygotowując się na zagrożenia), czy też zignoruje pozbawiając się w ten sposób infonnacji o istotnych zjawiskach zachodzących w otoczeniu i tracąc możliwość wpływania na nie. LITERATURA [l] Lokalna strategia rozwoju gospodarczego gminy Polkowice. Ośrodek Badań Naukowych i Usług "Economicus": Jelenia Góra [2] Porter M.E.: Strategia konkurencji - metody analizy sektorów i konkurentów. Warszawa [3] Strategia rozwoju lokalnego gminy Nowogrodziec. Ośrodek Badań Naukowych i Usług "Economi cus": Jelenia Góra [4] Sztando A.: Strategia rozwoju Starachowicjako ośrodka przemysłowego (fragment strategii rozwoju lokalnego Starachowic). Jelenia Góra- Wrocław [5] Zarys strategii rozwoju lokalnego gminy Rudna. Ośrodek Badań Naukowych i Usług "Economicus": Jelenia Góra 1996.

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego

Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego Raport z badania 1. Metoda i technika badania Badanie zostało metodą CAWI (za pomocą elektronicznego formularza ankiety) oraz

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie współpracy dla innowacji

Rozwijanie współpracy dla innowacji Rozwijanie współpracy dla innowacji Warsztat dr inż. Anna Sworowska na zlecenie Górnośląskiej Agencji Przedsiębiorczości i Rozwoju Sp. z o.o. Radlin, 14 marca 2014 r. Cel spotkania Po co to wszystko? uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Gminy Zator 2014-2022

Gminy Zator 2014-2022 Strategia Rozwoju Gminy Zator na lata 2014-2022 Strategia Rozwoju Gminy Zator 2014-2022 Zator, wrzesień 2014 r. Strategia Rozwoju Gminy Zator na lata 2014 2022 Zarys Strategii broszura informacyjna Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU

Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU PROJEKT ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY JANÓW PODLASKI Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA 2016 ROK Rozdział 1 PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Lider Projektu Powiat Chojnicki

Lider Projektu Powiat Chojnicki Lider Projektu Powiat Chojnicki Starostwo Powiatowe w Chojnicach ul. 31 Stycznia 56 89-600 Chojnice tel. 52 396 65 00 e-mail: starostwo@powiat.chojnice.pl Partnerzy Projektu Gmina Brusy Gmina Chojnice

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Analiza działalności centrów logistycznych w Polsce w latach.. 2. Zarządzanie procesami w łańcuchach logistycznych dostaw w wybranym przedsiębiorstwie 3. Analiza

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski

Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski Zakład Zagospodarowania Przestrzennego Instytut Geografii i Rozwoju regionalnego Wydział Nauk o Ziemi i Kształtowania środowiska Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Analiza działalności centrów logistycznych w Polsce w latach.. 2. Zarządzanie procesami w łańcuchach logistycznych dostaw w wybranym przedsiębiorstwie 3. Analiza

Bardziej szczegółowo

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne Podstawy decyzji marketingowych Marketing - studia zaoczne 1 Określenie biznesu Revlon PKP Telewizja Polska SA PWN W kategoriach produktu produkujemy kosmetyki prowadzimy linie kolejowe produkujemy i emitujemy

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia 1. Informacje ogólne Przedmiotem zamówienia jest opracowanie kompletu 4 ekspertyz sektorowych w postaci dokumentów: 1) Ekspertyza usług publicznych

Bardziej szczegółowo

Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia

Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof.

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA NIEGO SZANS I ZAGROŻEŃ SPOTKANIE KONSULTACYJNE W CELU OPRACOWANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU NA LATA 2014-2020 Grudziądz, 30 listopada 2015 roku ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON OBSZARU OBJĘTEGO LSR ORAZ ZIDENTYFIKOWANYCH DLA

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Struktura Katedry Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r.

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. Opole 2013 Województwo opolskie przyjazne mieszkańcom i przedsiębiorcom HIERARCHICZNY UKŁAD PIĘCIU POZIOMÓW PLANOWANIA

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Istota inwestycji lokalnych i ich rola w rozwoju gminy

Istota inwestycji lokalnych i ich rola w rozwoju gminy dr Jarosław Hermaszewski Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie Istota inwestycji lokalnych i ich rola w rozwoju gminy Wstęp Prawne uregulowania zadań władz lokalnych, zapisane w ustawie o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Brąchnówko, 09.11.2015 RAPORT Z PRZEPROWADZONYCH ANKIET BADAJĄCYCH LOKALNE WARUNKI DO ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W kwietniu 2015 roku na stronie internetowej ( www.lgd.ziemiagotyku.com) Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Siewierz z Organizacjami Pozarządowymi i innymi organizacjami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2015 rok

Program Współpracy Gminy Siewierz z Organizacjami Pozarządowymi i innymi organizacjami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2015 rok Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr.... /.. /14 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2014 r. Program Współpracy Gminy Siewierz z Organizacjami Pozarządowymi i innymi organizacjami prowadzącymi działalność pożytku

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Płock, grudzień 2009 Działy opracowania: I. Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Typy wspieranych przedsięwzięć wg priorytetów i działań PRIORYTET DZIAŁANIE PRZYKŁADY PRZEDSIĘWZIĘĆ

Typy wspieranych przedsięwzięć wg priorytetów i działań PRIORYTET DZIAŁANIE PRZYKŁADY PRZEDSIĘWZIĘĆ 1 Typy wspieranych przedsięwzięć wg priorytetów i działań Załącznik D PRIORYTET DZIAŁANIE PRZYKŁADY PRZEDSIĘWZIĘĆ Priorytet A. Rozwój A 1. Rozwój Infrastruktura okołogospodarcza gospodarczy i gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVII/3/2013 Rady Gminy Kosakowo z dnia 24 stycznia 2013 roku

Uchwała Nr XXXVII/3/2013 Rady Gminy Kosakowo z dnia 24 stycznia 2013 roku Uchwała Nr XXXVII/3/2013 Rady Gminy Kosakowo z dnia 24 stycznia 2013 roku W sprawie: udziału Gminy Kosakowo w Programie Regionalnym Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022

ANKIETA. do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 ANKIETA do Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 W związku z prowadzonymi pracami nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 zachęcamy

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH w roku 2010 1) Nazwa fundacji: siedziba: adres: Instytut Inicjatyw Pozarządowych Warszawa ul. Przybyszewskiego 32/34, 01-824 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe opinii społecznej dotyczące kierunków rozwoju, potrzeb społecznych i warunków życia w gminie Pokrzywnica

Badanie ankietowe opinii społecznej dotyczące kierunków rozwoju, potrzeb społecznych i warunków życia w gminie Pokrzywnica Badanie ankietowe opinii społecznej dotyczące kierunków rozwoju, potrzeb społecznych i warunków życia w gminie Pokrzywnica Szanowni Państwo! Ankieta, którą kierujemy do Państwa, jest istotną częścią prac

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Gdańsku i Gdyni na sytuację społeczno. RAPORT KOŃCOWY Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium, 19 grudnia 2011 r.

Gdańsku i Gdyni na sytuację społeczno. RAPORT KOŃCOWY Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium, 19 grudnia 2011 r. Ocena oddziaływania portów morskich w Gdańsku i Gdyni na sytuację społeczno gospodarczą w województwie pomorskim RAPORT KOŃCOWY Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium, 19 grudnia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programowej Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE Specjalności

ZARZĄDZANIE Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - MenedŜerska, - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

KORZYSTNE POŁOśENIE PODAś SIŁY ROBOCZEJ POŁĄCZENIA KOMUNIKACYJNE SIŁA NABYWCZA LUDNOŚCI WYSOKA ŁĄCZNOŚĆ, TELEKOMUNIKACJA OBIEKTY PRODUKCYJNE, BIUROWE

KORZYSTNE POŁOśENIE PODAś SIŁY ROBOCZEJ POŁĄCZENIA KOMUNIKACYJNE SIŁA NABYWCZA LUDNOŚCI WYSOKA ŁĄCZNOŚĆ, TELEKOMUNIKACJA OBIEKTY PRODUKCYJNE, BIUROWE Rola samorządu w kreowaniu lokalnej polityki gospodarczej subregionu - doświadczenia Ostrowa Wielkopolskiego Zadania własne gminy z zakresu infrastruktury technicznej gminy, infrastruktury społecznej,

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE

WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE WSPARCIE ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W MAŁOPOLSCE Iwona Harnik 24 kwietnia 2007 r. Kraków 2007 Rola MARR S.A. Efektywne i skuteczne wspieranie rozwoju społecznego i gospodarczego Małopolski poprzez podejmowanie

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL powstała w 1989 roku największa w Polsce organizacja pozarządowa wspomagająca samorządy terytorialne i rozwój społeczeństwa obywatelskiego laureat Nagrody Głównej

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY BOGORIA

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY BOGORIA Załącznik do Uchwały Nr Rady Gminy w Bogorii z dnia PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY BOGORIA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI WYMIENIONYMI W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 ROKU O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. Kierunek Zarządzanie. Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING Specjalność: FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW I CONTROLLING 21. Pojęcie i istota controllingu. 22. Analiza rachunku zysków i strat. 23. Analiza wskaźnikowa sprawozdania finansowego. 24. Metody oceny efektywności

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji I. OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ BYTOMIA Czy może Pan(i) polecić Bytom jako miejsce do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU WAŁBRZYCHA

STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU WAŁBRZYCHA STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU WAŁBRZYCHA DO 2020 ROKU - MATERIAŁ ROBOCZY- Wałbrzych, kwiecień 2014 r. 1 CZĘŚĆ DRUGA: Kierunki rozwoju Wałbrzycha 2.1 Wizja, hasła promocyjne oraz strategiczne cele rozwoju

Bardziej szczegółowo

Ankieta Strategia Rozwoju Gminy Miedziana Góra do roku 2025

Ankieta Strategia Rozwoju Gminy Miedziana Góra do roku 2025 Szanowni Mieszkańcy Gminy Miedziana Góra! Miedziana Góra, 30 czerwca 2014r. Z dniem 19 maja 2014r. Gmina Miedziana Góra przystąpiła do prac nad dokumentem pod nazwą Strategia Rozwoju Gminy Miedziana Góra

Bardziej szczegółowo

Konferencja podsumowująca dorobek paneli tematycznych i panelu horyzontalnego w ramach Zadania III

Konferencja podsumowująca dorobek paneli tematycznych i panelu horyzontalnego w ramach Zadania III Katowice, 28.03.2011r. Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja podsumowująca dorobek paneli tematycznych i panelu horyzontalnego w

Bardziej szczegółowo

Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba

Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba Teoria turystyki a zarządzanie turystyką. Tadeusz Chudoba Publikacja obrazuje całość rzeczywistości związanej z funkcjonowaniem turystyki, przedstawia zarówno turystykę w popularnym tego słowa znaczeniu,

Bardziej szczegółowo

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich Mariusz Wójcik Prezentacja Wybrane dotychczasowe działania FNEZ Program rozwoju morskiej

Bardziej szczegółowo

(wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016

(wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016 (wstaw herb Gminy) Aktualizacja programu ochrony środowiska Gminy (wstaw nazwę Gminy) na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016 (wstaw nazwę Gminy oraz podaj miesiąc i rok) 1 Program został opracowany

Bardziej szczegółowo

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, metodologia i wyniki ewaluacji Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 10modułów oceny ex ante 1. Ocena Strategii

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Powrót do wyników Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Zatrudnieni e Na dzień 2 czerwca 2014 r. 400 pracowników (suma uwzględnia uczniów praktycznej nauki zawodu, osoby na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE Szanowni Państwo! Gmina Kołaczyce, pragnąc zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju i wspierania przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Rybnik 21-22 maj 2009r.

Rybnik 21-22 maj 2009r. Rybnik 21-22 maj 2009r. w 2007r. Związek Miast Polskich wraz ze Związkiem Powiatów Polskich oraz Związkiem Gmin Wiejskich RP przystąpił do realizacji czteroletniego szkoleniowo-doradczego projektu pt.

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W WAŁCZU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU NA LATA 2000-2010 1 Przy wyznaczaniu zadań i kierunków działania powiatu w zakresie zatrudnienia i zwalczania

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Opis działalności Grupa Hoteli WAM Sp. z o.o. to sieć polskich hoteli działająca na terenie Polski, od lat budująca stabilną i przyjazną markę hoteli na rynku usług turystycznych.

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne.

I. Wstęp. II. Postanowienia ogólne. Program współpracy Gminy Dębica z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2015 r. I. Wstęp. Podstawowym aktem

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Budżet Miasta Szczecin na rok 2013 > PROCEDURA BUDŻETOWA <

KONSULTACJE SPOŁECZNE Budżet Miasta Szczecin na rok 2013 > PROCEDURA BUDŻETOWA < KONSULTACJE SPOŁECZNE Budżet Miasta Szczecin na rok 2013 > PROCEDURA BUDŻETOWA < Szczecin, wrzesień 2012 r. PROCEDURA BUDŻETOWA Projekt Budżetu Miasta jest tworzony na podstawie: przepisów ustawy o finansach

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. PREZYDENTA STANISŁAWA WOJCIECHOWSKIEGO W KALISZU

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. PREZYDENTA STANISŁAWA WOJCIECHOWSKIEGO W KALISZU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM. PREZYDENTA STANISŁAWA WOJCIECHOWSKIEGO W KALISZU 1. Nazwa ZAKŁAD ZARZĄDZANIA PUBLICZNEGO I PRAWA 2. Historia powstania W 2000 roku Senat PWSZ w Kaliszu podjął decyzję

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie. Tarnowiec Krosno 1999 r.

Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie. Tarnowiec Krosno 1999 r. 1 Opracowanie: Zespól pracowników Podkarpackiego Biura Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Oddziału Zamiejscowego w Krośnie Tarnowiec Krosno 1999 r. 2 SPIS TREŚCI: Wstęp...........................................

Bardziej szczegółowo

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem Wyzwania strategiczne w zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa redakcja naukowa Elżbieta Wrońska-Bukalska Celem podręcznika jest przekazanie wiedzy z zakresu finansów przedsiębiorstwa z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Wykład 10. Taktyki akwizycji

Wykład 10. Taktyki akwizycji Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 10 Taktyki akwizycji Plan wykładu Wprowadzenie Akwizycja pozioma Akwizycja pionowa Akwizycja dywersyfikacyjna Akwizycja konglomeratowa Czynniki

Bardziej szczegółowo

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Klaster szansą dla

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 21/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 18 marca 2015 r. P R O J E K T WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr.../10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia... 2010 r. POLITYKA ROWEROWA WROCŁAWIA

Załącznik do Uchwały Nr.../10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia... 2010 r. POLITYKA ROWEROWA WROCŁAWIA Załącznik do Uchwały Nr.../10 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia... 2010 r. POLITYKA ROWEROWA WROCŁAWIA SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE... 3 II. CELE POLITYKI ROWEROWEJ WROCŁAWIA... 3 1. CELE STRATEGICZNE...

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo