RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA EWALUACYJNEGO PODSUMOWUJĄCEGO PROJEKT SYSTEMOWY MAC W RAMACH DZIAŁANIA 5.2 PO KL PN. AKADEMIA LIDERÓW SAMORZĄDOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA EWALUACYJNEGO PODSUMOWUJĄCEGO PROJEKT SYSTEMOWY MAC W RAMACH DZIAŁANIA 5.2 PO KL PN. AKADEMIA LIDERÓW SAMORZĄDOWYCH"

Transkrypt

1 RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA EWALUACYJNEGO PODSUMOWUJĄCEGO PROJEKT SYSTEMOWY MAC W RAMACH DZIAŁANIA 5.2 PO KL PN. AKADEMIA LIDERÓW SAMORZĄDOWYCH Raport z badania dla Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji Warszawa, luty 2015 Badanie zrealizowano w ramach projektu Akademia Liderów Samorządowych. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 Raport przygotowany przez: WYG PSDB Sp. z o. o. ul. Sienna Warszawa Tel: Fax: Autorzy: Krzysztof Piróg Hubert Kotarski Irena Wolińska Ilustracja na okładce: Logo Akademii Liderów Samorządowych Znak i nazwa Akademii Liderów Samorządowych jest własnością Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji podlega ochronie Badanie zrealizowano na zlecenie: Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Rozwoju Kapitału Ludzkiego Tel , Warszawa, 9 lutego 2015

3 STRONA 3 WYKAZ SKRÓTÓW ALS Akademia liderów Samorządowych CAWI ang. Computer Assisted Web Interviewing (ankieta internetowa) IDI ang. In Depth Interview (indywidualny wywiad pogłębiony) IZ Instytucja Zarządzająca JST jednostki samorządu terytorialnego MAC Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dawne ministerstwo odpowiedzialne za sprawy administracji) PO KL Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata SOPZ Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia TIK Technologie Informacyjno-Komunikacyjne UE Unia Europejska UW Uniwersytet Warszawski WSB Wyższa Szkoła Bankowa TDI ang. Telephone Depth Interview (telefoniczny wywiad pogłębiony)

4 STRONA 4 SPIS TREŚCI 1. Najważniejsze wnioski Wprowadzenie - opis ewaluowanego projektu Cele projektu i przyczyny jego powstania Grupy docelowe Znak towarowy ALS Cele badania i założenia metodologiczne Cel badania Zakres badania Zastosowane metody i techniki badawcze Przebieg projektu i jego efekty Akademia Liderów Samorządowych z perspektywy uczestników Losy zawodowe uczestników projektu Użyteczność ALS z perspektywy uczestników Mocne i słabe strony studiów podyplomowych w ramach ALS oraz elementy wyróżniające te studia na tle konkurencji Wpływ ALS na zarządzanie JST Założenia dla kontynuacji ALS w formie odpłatnej i nieodpłatnej Założenia odnośnie programu studiów Założenia odnośnie form kształcenia i harmonogramu realizacji studiów Założenia odnośnie grupy docelowej Założenia odnośnie lokalizacji studiów Założenia odnośnie możliwości zorganizowania studiów w ramach ALS bez wsparcia środków publicznych Założenia odnośnie kosztu studiów dla uczestnika Popyt na studia podyplomowe dla liderów JST Wnioski i rekomendacje Spis wykresów, tabel i rysunków

5 STRONA 5 1. NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI Realizacja projektu przebiegała sprawnie, a założone rezultaty zostały osiągnięte. Dzięki uruchomieniu dodatkowej edycji studiów osiągnięto nawet wyższe rezultaty w stosunku do początkowo zakładanych w projekcie. Zdecydowana większość absolwentów ALS nadal pracuje na tym samym stanowisku co w chwili rozpoczęcia studiów podyplomowych. Na tym samym stanowisku pracuje ponad połowa przedstawicieli warstwy politycznej oraz blisko 90% przedstawicieli warstwy urzędniczej. Absolwenci ALS bardzo wysoko ocenili użyteczność wiedzy i umiejętności zdobytych dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych. Wysoko oceniona została użyteczność wszystkich obszarów tematycznych wpisujących się w zakres studiów Najważniejsze atuty ALS to: odpowiednio dobrana kadra prowadzących zajęcia, program dostosowany do potrzeb grupy docelowej oraz możliwość wymiany doświadczeń dzięki odpowiednio dobranej grupie docelowej Słabą stroną ALS była lokalizacja studiów, przez co dla części potencjalnych uczestników studia podyplomowe w ramach ALS były trudno dostępne lub były niedostępne ze względu na zbyt duże odległości. Zdaniem ponad ¾ badanych absolwentów ALS, wiedza zdobyta w ramach studiów podyplomowych została wykorzystana do wdrożenia usprawnień w urzędzie Ponad 80% badanych absolwentów stwierdziło, że zdobytą wiedzę i umiejętności wykorzystuje w swojej pracy na co dzień. Jednostki samorządu terytorialnego, których przedstawiciele uczestniczyli w studiach podyplomowych w ramach ALS, charakteryzują się wyższym

6 STRONA 6 poziomem rozwoju instytucjonalnego 1 od jednostek, których przedstawiciele nie uczestniczyli w studiach podyplomowych w ramach ALS. Program studiów został dobrze opracowany w kontekście potrzeb grupy docelowej, dlatego też nie ma potrzeby wprowadzania w nim dużych zmian. Wskazane jest jedynie zwiększenie liczby godzin do 180 i położenie jeszcze większego nacisku na zajęcia praktyczne warsztatowe. W ramach kolejnych edycji studiów podyplomowych ALS nie jest wskazane wprowadzanie kształcenia w formie zdalnej. Optymalne jest organizowanie zjazdów nie częściej jak co dwa tygodnie i nie rzadziej jak co miesiąc. Zakres grupy docelowej został dobrze określony. W kolejnych edycjach warte jest rozważenie rozszerzenia zakresu grupy docelowej o kierowników jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za planowanie strategiczne oraz za organizację pracy urzędu. Ponadto warto rozważyć rozszerzenie grupy docelowej o kategorię przewodniczących rad gmin, czy też powiatów, z tej racji, że również pełnią oni funkcję liderów samorządowych. Największą atrakcyjnością pod względem ewentualnej lokalizacji studiów podyplomowych w ramach ALS charakteryzuje się 11 miast: Warszawa, Kraków, Łódź, Lublin, Katowice, Wrocław, Kielce, Białystok, Poznań, Rzeszów oraz Chorzów. W przypadku podjęcia decyzji o lokalizacji studiów maksymalnie w 4 lokalizacjach wskazane jest ich zorganizowanie w pierwszej kolejności w Warszawie, Krakowie, Poznaniu oraz Wrocławiu. Najbardziej optymalnym modelem realizacji studiów podyplomowych w ramach ALS byłaby kontynuacja przedsięwzięcia przy współfinansowaniu z funduszy europejskich. Podczas wypracowywania modelu studiów w formie odpłatnej za najbardziej realne można uznać wdrożenie patronatu. 1 Określonym na podstawie wyników badania Barometr rozwoju instytucjonalnego jednostek samorządu terytorialnego.

7 STRONA 7 Koszt studiów dla uczestnika, w kontekście utrzymania założeń obecnej formuły ALS i analizy istniejącej oferty rynkowej, powinien mieścić się w przedziale od 3 do 4 tys. zł, przy czym w przypadku zdecydowania się na wdrożenie modelu patronatu określenie wysokości opłat za studia powinno być autonomiczną decyzją szkoły wyższej ubiegającej się o patronat. Przedstawiciele JST, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym, wskazują na znaczny popyt na studia w ramach ALS ze strony kierowników jednostek organizacyjnych urzędów JST oraz jednostek podległych, jednak studia podyplomowe w ramach ALS zorganizowane w formie płatnej cieszyłyby się niskim zainteresowaniem ze strony kandydatów, którzy nie zostali zakwalifikowani do dotychczas zorganizowanych edycji studiów.

8 STRONA 8 2. WPROWADZENIE - OPIS EWALUOWANEGO PROJEKTU 2.1. Cele projektu i przyczyny jego powstania Impulsem do opracowania projektu pt. Akademia Liderów Samorządowych była analiza wyników badania zrealizowanego na zlecenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w 2009 r. w ramach projektu pt.: Zdiagnozowanie potencjału administracji samorządowej, ocena potrzeb szkoleniowych kadr urzędów administracji samorządowej oraz przygotowanie profili kompetencyjnych kadr urzędów administracji samorządowej 2. Na podstawie wyników przywołanego badania zauważono znaczne różnice w poziomie rozwoju instytucjonalnego jednostek samorządu terytorialnego (JST). Stwierdzone zróżnicowania dotyczyły m.in. znajomości nowoczesnych rozwiązań zarządczych stosowanych przez kadry zarządzające JST. Przy czym najniższym poziomem w tym zakresie charakteryzowały się JST z gmin wiejskich oraz miejsko-wiejskich. Ponadto JST dysponowały ograniczonymi możliwościami minimalizacji powstałych zróżnicowań ze względu na dysponowanie stosunkowo niewielkimi środkami na podnoszenie kwalifikacji pracowników. Ponad połowa urzędów JST w 2008 r. wydawała nie więcej niż 500 zł na podnoszenie kwalifikacji pracowników w przeliczeniu na osobę 3. To zrodziło przekonanie o potrzebie wsparcia JST poprzez zorganizowanie studiów podyplomowych dla kadry kierowniczej. Przyjęte rozwiązanie można uznać za adekwatne w kontekście maksymalizacji efektów, ponieważ można założyć, że podniesienie kwalifikacji kadry zarządzającej najwyższego szczebla w JST powinno zarazem skutkować podniesieniem jakości zarządzania urzędem. Na etapie opracowania założeń projektu wzorowano się na rozwiązaniach stosowanych w UE, a przyświecającą ideą było stworzenie profesjonalnej kadry zarządzającej w samorządach. Celem projektu było stworzenie rozwiązania na wzór MPA (Master of Public Administration) w odniesieniu do urzędników samorządowych 4. 2 Zob. B. Urbaniak, B. Bohdziewicz, Zdiagnozowanie potencjału administracji samorządowej, ocena potrzeb szkoleniowych kadr urzędów administracji samorządowej oraz przygotowanie profili kompetencyjnych kadr urzędów administracji samorządowej. Raport końcowy, Kutno Por. ibidem, s MPA (Master of Public Administration) jest odpowiednikiem studiów skierowanych do kadry zarządzającej w biznesie kończących się uzyskaniem tytułu MBA (Master of Business Administration).

9 STRONA 9 Ponadto założono, że uczestnictwo w studiach podyplomowych przyczyni się do podniesienia wiedzy i kompetencji kadry zarządzającej JST, co w założeniu projektu przełoży się na podniesienie jakości stanowienia prawa miejscowego, poprawę funkcjonowania zarządzania zasobami ludzkimi w JST, budowanie pozytywnego wizerunku urzędu oraz wzrost efektywności zarządzania finansami publicznymi. Celem studiów w ramach projektu ALS jest pogłębienie wiedzy prawniczej i umożliwienie doskonalenia umiejętności menedżerskich. Ideą Akademii jest wymiana doświadczeń pomiędzy samorządowcami w zakresie poprawy jakości obsługi klientów administracji samorządowej Grupy docelowe Projekt obejmuje realizację 6 edycji studiów podyplomowych adresowanych do kadry zarządzającej urzędami JST, czyli tzw. lokalnych liderów samorządowych. Pierwsza edycja zrealizowana w latach 2009/2010 miała charakter pilotażowy, wzorowany na podobnych programach szkoleniowych koordynowanych przez ministrów odpowiedzialnych za administrację publiczną w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Wsparcie skierowano zarówno do liderów o charakterze politycznym, tj. wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz ich zastępców, a także członków zarządów powiatów oraz województw, jak i do liderów kadry urzędniczej, tj. do sekretarzy oraz skarbników. Przy czym sekretarze i skarbnicy JST mogli wziąć udział we wszystkich edycjach studiów podyplomowych, natomiast liderzy zaliczani do warstwy politycznej mogli brać udział w I oraz V i VI edycji. Przyczyną wyłączenia przedstawicieli warstwy politycznej z II, III oraz IV edycji było stanowisko Instytucji Zarządzającej PO KL, która z kolei argumentowała powyższą decyzję stanowiskiem Komisji Europejskiej. Komisja wskazywała na wysoką rotację stanowisk kierowniczych w JST. W związku z powyższym wsparcie projektu zostało ograniczone wyłącznie do osób pełniących funkcję sekretarza bądź skarbnika. Ministerstwu Administracji i Cyfryzacji w 2013 r. udało się uzyskać zgodę IZ PO KL na rozszerzenie grupy docelowej o pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru i powołania, powracając do pierwotnej koncepcji Akademii Liderów Samorządowych, dzięki czemu ponownie było możliwe skierowanie wsparcia do przedstawicieli warstwy politycznej.

10 STRONA 10 Ze względu na stwierdzone zróżnicowania w poziomie rozwoju instytucjonalnego JST zdecydowano, że 70% uczestników będzie pochodzić z gmin wiejskich i miejskowiejskich, a pozostałe 30% - z gmin miejskich, miast na prawach powiatu, powiatów oraz samorządów województw. Ponadto założono, że co najmniej 20% uczestników studiów podyplomowych będą stanowiły osoby powyżej 45 roku życia. Studia zostały ukończone przez osoby, co oznacza, że założony w projekcie wskaźnik odnośnie liczebności grupy docelowej (1 040 osób) został osiągnięty. Łącznie wsparciem objęto 284 osoby zaliczane do warstwy politycznej oraz 760 osób zaliczanych do warstwy urzędniczej, co oznacza, że przedstawiciele warstwy politycznej stanowili ponad ¼ uczestników studiów podyplomowych. Wykres 1 Rozkład procentowy uczestników studiów podyplomowych w podziale na warstwę polityczną oraz urzędniczą 27,2% 72,8% 0,0% 20,0% 40,0% 60,0% 80,0% 100,0% Politycy Urzędnicy Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w Szczegółowym Opisie Przedmiotu Zamówienia [N=1044] Bardziej szczegółowe dane odnośnie liczebności poszczególnych kategorii uczestników studiów podyplomowych w ramach ALS przedstawiono w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu Znak towarowy ALS W związku z dużą rozpoznawalnością studiów ALS wśród samorządowców i niesłabnącym zainteresowaniem studiami, Lider, dążąc do zachowania trwałości projektu po jego realizacji (organizacja wsparcia bez środków publicznych), podjął działania mające na celu zastrzeżenie znaku graficznego projektu jako wytworzonej własności Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. W wyniku podjętych działań Urząd Patentowy RP w połowie 2013 r. wydał decyzję o udzieleniu Ministerstwu Administracji i Cyfryzacji prawa ochronnego na znak towarowy dla projektu ALS.

11 STRONA 11 Rysunek 1 Znak towarowy ALS Źródło: Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia.

12 STRONA CELE BADANIA I ZAŁOŻENIA METODOLOGICZNE 3.1. Cel badania Celem głównym badania ewaluacyjnego była ocena efektów realizacji projektu Akademia Liderów Samorządowych. Cel główny został rozłożony na następujące cele szczegółowe: Ocena skuteczności zarządzania projektem pod kątem osiągnięcia założonych celów i wskaźników w projekcie; Ocena trafności i użyteczności zrealizowanych działań w kontekście potrzeb osób uczestniczących w studiach ALS; Ocena skuteczności oferowanego wsparcia w kontekście organizacyjnym, przyjętej formuły oraz trybu studiów, jak również doboru grupy docelowej; Ocena spójności programu studiów w kontekście efektów założonych w projekcie; Ocena użyteczności studiów dla realizacji ustawowych obowiązków i zadań uczestników projektu; Określenie i opracowanie formuły organizacyjnej dla zapewnienia trwałości ALS, jako komercyjnego przedsięwzięcia rekomendowanego przez MAC; Sformułowanie rekomendacji w zakresie objętym badaniem Zakres badania Ewaluacją objęto cały zakres merytoryczny projektu ALS. Ewaluacją objęto wszystkich absolwentów studiów ALS (1 044 osób), jak również kandydatów w ramach dwóch ostatnich edycji, którzy nie dostali się na studia (204 osoby). Ponadto ewaluacją objęto kadrę MAC zaangażowaną w realizację projektu, jak i kadrę zarządzającą Partnerów projektu ALS, tj. Uniwersytet Warszawski, Wyższe Szkoły Bankowe (Poznań, Toruń, Chorzów).

13 STRONA 13 W swoim zakresie czasowym ewaluacja obejmuje okres od 1 października 2009 r. do końca stycznia 2015 r. Badanie wśród przedstawicieli JST zostało przeprowadzone po 30 listopada 2014 r., by możliwe było uwzględnienie sytuacji zaistniałej po rozstrzygnięciu wyborów samorządowych 2014 r. (po II turze). Badaniem objęto wszystkie edycje studiów zorganizowane w ramach ALS Zastosowane metody i techniki badawcze W ramach badania zastosowano następujące metody i techniki badawcze: Rysunek 2 Metody i techniki badawcze zastosowane w badaniu Analiza danych zastanych (dokumentacji związanej z realizacją projektu) IDI z przedstawicielami lidera oraz partnerów projektu IDI lub TDI z kierownikami studiów podyplomowych o zbliżonej tematyce do ALS IDI z uczestnikami ALS CAWI z uczestnikami ALS CAWI z kandydatami nieprzyjętymi do ALS Studia przypadków Analizy porównawcze Bulletin Board Discussion Analiza ekonomiczna studiów podyplomowych w ramach ALS w wersji odpłatnej Źródło: Opracowanie własne Na etapie konceptualizacji została przeprowadzona analiza danych zastanych związanych z realizacją projektu oraz przeprowadzono 5 indywidualnych wywiadów pogłębionych IDI z organizatorami i realizatorami projektu. Umożliwiło to prawidłowe opracowanie raportu metodologicznego oraz narzędzi badawczych. Większość zaplanowanych metod i technik badawczych zastosowano na etapie gromadzenia danych. W ramach tej fazy zostały wykonane badania ankietowe z wykorzystaniem techniki CAWI, 24 indywidualne wywiady pogłębione IDI z absolwentami studiów, 4 telefoniczne wywiady pogłębione z kierownikami studiów podyplomowych na uczelniach organizujących studia podyplomowe o zbliżonym zakresie merytorycznym oraz profilu uczestnika, a 2 także studia przypadku.

14 STRONA 14 W ramach badania kwestionariuszowego techniką CAWI wśród absolwentów ALS zostały wypełnione 883 ankiety, co pozwoliło na osiągnięcie bardzo wysokiej responsywności wynoszącej 85%. Wśród osób, które wypełniły ankietę najliczniejszą grupę tworzyli sekretarze (457 osób, co stanowi 51,4% badanych), drugą kategorię pod względem liczebności stanowiły osoby zaliczone do warstwy politycznej, tj. wójtowie i ich zastępcy, burmistrzowie i ich zastępcy, prezydenci miast i ich zastępcy, członkowie zarządu województw, a także starostowie oraz członkowie zarządu powiatów (218 osób, co stanowi 24,7% badanych), a trzecią kategorię tworzyli skarbnicy (208 osób, co stanowi 23,6% badanych). Analizując strukturę zrealizowanej próby w stosunku do struktury populacji można stwierdzić, że są one do siebie zbliżone przy nieznacznym niedoreprezentowaniu w próbie przedstawicieli warstwy politycznej i nieznacznej nadreprezentacji przedstawicieli pozostałych kategorii. Struktura próby była zbliżona do struktury populacji również ze względu na szkoły wyższe prowadzące studia podyplomowe, edycje studiów oraz województwa, z których pochodzili absolwenci ALS. Szczegółowe porównania pomiędzy strukturą próby i strukturą populacji ze względu na wyróżnione zmienne przedstawiono w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. W przypadku badania kandydatów ankieta została wypełniona przez 156 osób, w wyniku czego uzyskano responsywność wynoszącą 76%. W końcowej fazie realizacji badania zastosowano zarówno ilościowe jak i jakościowe metody analityczne. Analizom ilościowym zostały poddane dane pochodzące z badań CAWI. Z zastosowaniem ilościowych technik analitycznych wykonane zostały również analizy porównawcze prowadzone z wykorzystaniem statystyk publicznych. Dane pochodzące z wywiadów pogłębionych zostały poddane analizom jakościowym. Wstępne wnioski i rekomendacje zostały poddane dyskusji w ramach Bulletin Board Discussion. Szczegółowy opis sposobu zastosowania poszczególnych metod i technik badawczych oraz analitycznych wraz z projektami narzędzi badawczych przedstawiono w raporcie metodologicznym.

15 STRONA PRZEBIEG PROJEKTU I JEGO EFEKTY Projekt ALS realizowany jest w okresie od 1 maja 2009 r. do 31 marca 2015 r. Motywy uruchomienia projektu, jak też jego cele przedstawiono we wprowadzeniu. W tej części zaprezentowano jego przebieg oraz efekty. Inicjator projektu, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, od początku założył, że projekt realizowany będzie w partnerstwie z uczelniami wyższymi: Decyzja o tym, że będziemy wchodzili w partnerstwo wynikła z wielu powodów. Po pierwsze niezbyt dobrych doświadczeń wynikających z wyboru wykonawców do wcześniejszych przedsięwzięć. Zwłaszcza z takich zamówień, w których cena stanowiła 100%, czyli wybieraliśmy wykonawcę, który był zwyczajnie najtańszy. To co się potem działo było dołujące. Skoro okazało się, że są takie możliwości [jakie stwarza art. 28a] i nie musimy stosować PZP w naszych działaniach, to spróbujemy wybrać partnerów, którzy zapewnią nam przede wszystkim jakość. [IDI, przedstawiciel MAC] Partnerzy zostali więc wyłonieni już na etapie prac nad projektem i opisującym go wnioskiem o dofinansowanie. Zastosowano tryb przewidziany art. 28a ustawy z dnia roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. W wyniku przeprowadzonej procedury partnerami MAC w projekcie został Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu i Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu. Program studiów przygotowany został wspólnie przez wszystkich partnerów, przy czym podstawowe założenia dotyczące charakteru studiów oraz ściśle ograniczonej grupy docelowej określił Lider. Liderowi zależało, by odbiorcą oferty projektu byli wyłącznie decydenci kierownicy jednostek samorządu, ludzie z podobnymi doświadczeniami i problemami. Uczelnie wypracowały program, bazując na swoich wcześniejszych doświadczeniach w realizacji różnych form zajęć dla przedstawicieli samorządu. Wypracowano jednolity program, zachowując specyfikę podejścia poszczególnych uczelni co do szczegółowych sposobów jego realizacji, przy czym Wyższe Szkoły Bankowe położyły większy nacisk, by zajęciom nadać wymiar praktyczny, warsztatowy. Ilustrują to słowa przedstawicieli partnerów projektu: [ ] Decyzja zapadła taka, że szkielet programu jest wspólny, ale to nie było tak, że muszą być identyczne programy. Ta decyzja wynikała z tego, że każdy miał troszeczkę inny pomysł, jak tych liderów kreować. Oni [pozostałe uczelnie] bardziej chcieli kreować przez typowe warsztaty miękkie, wyjazdy, integracje, co z punktu widzenia pracowników

16 STRONA 16 naukowych u nas uznane zostało za niewłaściwą formę pracy z tego typu ludźmi, ale nieuznane to było za jakiś rozłam, tylko po prostu każdy poszedł swoim trybem nauczania. Zrobiliśmy większy nacisk na zajęcia związane z rozwiązywaniem sporów, zajęcia związane z kreowaniem wizerunku instytucji, zajęcia związane w ogóle z właściwym zarządzaniem urzędem. [przedstawiciel UW] Ze względu na to, że powinny być to przede wszystkim studia praktyczne, to zaprosiliśmy do tego projektu osoby, które nie są tylko wykładowcami, ale są też praktykami, zostały też zaproszone osoby, które są szkoleniowcami, jeżeli mówimy o takich miękkich kompetencjach. Patrząc na tworzenie tego programu - ideą przekazaną przez ministerstwo było właśnie nauczenie praktyki, bo ci ludzie, którzy pracują już w urzędach, oni mają i tak już sporą wiedzę teoretyczną, a dla podniesienia jakości ich pracy oraz poziomu wiedzy i umiejętności potrzebne było, by ten wymiar bardzo praktyczny był. [..] Oczywiście mieliśmy różne koncepcje, ale one były niewielkie. Ministerstwo dało nam pewną dowolność. [przedstawiciel WSB] Chociaż absolwenci ALS ocenili program studiów jako dobrze dostosowany do ich potrzeb (co zostało bardziej szczegółowo omówione w dalszej części niniejszego raportu), to program studiów opracowany przez Wyższe Szkoły Bankowe nieco lepiej spełnił oczekiwania samorządowców ze względu na położenie większego nacisku na prowadzenie zajęć w formach warsztatowych. Studia podyplomowe Akademia Liderów Samorządowych realizowane były przez dwa semestry, przy czym zajęcia organizowano w weekendy z przeciętną częstotliwością raz w miesiącu. W ramach pierwszej edycji studiów zaplanowano 120 godzin zajęć dydaktycznych: 68 w I semestrze i 52 w II. W pierwszym semestrze wykłady obejmowały, poza zagadnieniami dotyczącymi prawa i procedury administracyjnej, prawa pracy, m.in. tematykę teorii organizacji i zarządzania, organizację i zarządzanie czasem, zarządzanie zmianami w administracji i urzędzie. W drugim semestrze zajęcia miały charakter profilowany, tzn. systematyzowały wiedzę w ramach trzech bloków tematycznych: 1. Zarządzanie zasobami ludzkimi i promocja jednostek samorządu terytorialnego, 2. Jakość i stanowienie prawa w JST, 3. Finanse JST.

17 STRONA 17 Każdy z bloków dedykowany był odpowiednio do jednej z trzech grup słuchaczy: (1) wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz starostów, odpowiedzialnych za zarządzanie urzędami; (2) sekretarzy odpowiedzialnych za stanowienie prawa oraz procedury; (3) skarbników odpowiedzialnych za finanse JST. Podstawowe stosowane formy zajęć to wykłady, warsztaty oraz studia przypadków, a w przypadku WSB także wyjazdy integracyjne, na których przeprowadzono treningi umiejętności budowania efektywnych zespołów. II edycja ALS różniła się nieznacznie od pilotażowej I edycji studiów. W wyniku ewaluacji I edycji powstał rozszerzony ponad 150 godzinny program zajęć uwzględniający specyfikę pracy na kierowniczych stanowiskach w JST (liczba godzin różniła się ze względu na uczelnię w Warszawie, Toruniu oraz Poznaniu wyniosła ona 150 godzin, w Chorzowie zaś 156). Po ukończeniu I edycji zmodyfikowano założenia dotyczące liczby słuchaczy, zmniejszając ich liczbę do 160 osób (w I edycji udział wzięło 240 słuchaczy) oraz grupy docelowej (sekretarze i skarbnicy JST 5 ). W ramach II edycji utrzymano nadal kształcenie zmierzające do nabycia wiedzy, umiejętności i kompetencji w zakresie: zarządzania zasobami ludzkimi i promocji JST, jakości stanowienia prawa JST oraz finansów JST. Zmieniono natomiast podział wykładanych treści, utrzymując w I semestrze blok wspólny zajęć dla całej grupy, zmniejszając liczbę bloków specjalistycznych w II semestrze do dwóch: 1. Zarządzanie zasobami ludzkimi i promocja JST, 2. Zarządzanie jakością, stanowienie prawa oraz finanse JST. Uzupełniono także program o trzy nowe zagadnienia (dotyczące różnic płci, sytuacji osób niepełnosprawnych oraz współdziałania z organizacjami pozarządowymi w działaniu JST). W III edycji ALS utrzymano ograniczenie grupy docelowej jedynie do sekretarzy i skarbników. Zmianie uległa liczba godzin dydaktycznych, która w III edycji wyniosła od 156 godzin w WSB w Poznaniu, Toruniu oraz oddziale zamiejscowym w Chorzowie do 160 godzin na Uniwersytecie Warszawskim. Zmianie nie uległy bloki tematyczne, dostępne do wyboru przez słuchaczy. Drobne zmiany dotyczyły również nowych zagadnień programowych, które znalazły się w programie studiów, a dotyczyły one zajęć z e-administracji. 5 Przyczyny tej zmiany wyjaśniono we wprowadzeniu

18 STRONA 18 IV edycja ALS nie różniła się od wcześniejszej poza drobnymi zmianami w liczbie godzin w poszczególnych uczelniach realizujących studia. Słuchacze uczęszczający na studia na Uniwersytecie Warszawskim w swoim programie studiów mieli 160 godzin dydaktycznych, słuchacze uczęszczający na zajęcia w Wyższej Szkole Bankowej w Toruniu oraz Wydziale Zamiejscowym w Chorzowie Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu w programie mieli 156 godzin, a Wyższej Szkole Bankowej w Poznaniu 150 godzin. W ramach V edycji ALS dokonano znaczącej zmiany, ponownie rozszerzając grupę docelową o osoby piastujące najwyższe funkcje w strukturze władz lokalnych prezydentów miast, starostów, burmistrzów, wójtów i członków zarządu powiatów i województw. Ponadto wyrównaniu uległa liczba godzin zajęć realizowanych w Wyższej Szkole Bankowej w Toruniu, Wyższej Szkole Bankowej w Poznaniu oraz Wydziale Zamiejscowym w Chorzowie Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu do 156 godzin. Liczba godzin realizowanych na studiach odbywających się na Uniwersytecie Warszawskim pozostała na niezmiennym, 160 godzinnym, poziomie. W identycznej formule i wymiarze czasowym realizowano zajęcia w ramach VI edycji ALS. Poniżej przestawiono w formie tabelarycznej różnice pod względem liczby godzin występujące w poszczególnych edycjach ALS. Tabela 1 Porównanie liczby godzin w ramach poszczególnych edycji studiów ALS Szkoła wyższa prowadząca studia Edycja Blok wspólny Blok I Blok II Blok III seminarium razem Uniwersytet Warszawski I II III IV V Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu I II III IV V Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu I II III IV V Wyższa Szkoła Bankowa w Chorzowie I II III IV

19 STRONA 19 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji projektowej. V Ukończenie studiów wymagało przygotowania w formie pisemnej pracy dyplomowej, która podlegała obronie w ramach wybranego bloku tematycznego. Zgodnie z założeniami projektu prace podyplomowe dotyczyły zagadnień szczegółowych z zakresu usprawniania zarządzania w jednostkach samorządu terytorialnego. Warunkiem ukończenia ALS z wynikiem pozytywnym był udział w co najmniej 80% zajęć dydaktycznych. Udział słuchaczy w projekcie ALS był bezpłatny, uczestnicy pokrywali jedynie koszty zakwaterowania i dojazdu. Słuchacze otrzymywali materiały dydaktyczne i wyżywienie w trakcie trwania zajęć. W powyższym przeglądzie należy zwrócić uwagę na kwestię ograniczenia grupy docelowej po I edycji i jej ponownego poszerzenia w V edycji. Jak odnotowano we wprowadzeniu, ograniczenie grupy docelowej nastąpiło na skutek decyzji Komisji Europejskiej. Była to decyzja sprzeczna z ideą projektu, który pierwotnie był skierowany do stanowisk politycznych i sekretarzy, a jedynie uzupełniająco i niejako eksperymentalnie do skarbników. Wykluczenie stanowisk politycznych zasadniczo zmieniało ideę. Rozważana była rezygnacja z dalszej realizacji projektu, jednak duże zainteresowanie samorządowców (zwłaszcza sekretarzy, ale też skarbników) w połączeniu z nadzieją na zmianę decyzji KE zdecydowało o jego kontynuacji. Do wszystkich edycji w kolejnych procedurach rekrutacyjnych zgłaszało się więcej chętnych niż można było przyjąć, a ponadto w dwóch ostatnich edycjach ponownie mogli wziąć udział wójtowie i inni przedstawiciele grupy polityków. Jak już stwierdzono, studia cieszyły się bardzo dużą popularnością, do tego stopnia, że rekrutacja prowadzona przez internet - kończyła się w kilka chwil po jej rozpoczęciu. Przeprowadzone badanie dostarczyło wielu przykładów osób, które aplikowały w kolejnych edycjach, do skutku. Koordynator projektu szacuje, że osoby rezygnujące z udziału w studiach w trakcie trwania studiów nie stanowiły nawet 1% ogólnej liczby, co jest wyjątkowo dobrym wynikiem. Uzasadnieniem takiego zainteresowania, podawanym przez badanych, był przede wszystkim trafiający w ich potrzeby program. Nie bez znaczenia był szyld MAC, brak odpłatności, a także z każdą edycją coraz szerzej rozchodząca się wśród samorządowców bardzo dobra opinia o przebiegu studiów. Ważny było także elitarny charakter studiów. Szerzej te

20 STRONA 20 kwestie omawiamy w dalszej części raportu, prezentując opinie na temat ich użyteczności oraz oryginalności. Osoby uczestniczące w studiach podyplomowych reprezentowały 771 urzędów, przy dominacji podmiotów reprezentowanych przez jednego przedstawiciela. Tabela 2 Liczba urzędów reprezentowanych przez uczestników ALS w podziale na liczbę przedstawicieli jednego urzędu Liczba przedstawicieli z jednego urzędu Liczba urzędów 5 przedstawicieli 1 4 przedstawicieli 4 3 przedstawicieli 40 2 przedstawicieli przedstawiciel 549 Razem 771 Źródło: Opracowanie własne na podstawie listy uczestników ALS [N=1044] Najliczniejszą grupę wśród uczestników ALS stanowią przedstawiciele gmin wiejskich, następnie gmin miejsko-wiejskich i miejskich oraz powiatów, a najmniej licznie były reprezentowane samorządy województw, co można uznać za odzwierciedlenie liczebności poszczególnych typów JST w kraju. Tabela 3 Liczba uczestników ALS z poszczególnych typów JST a liczba jednostek danego typu Typ JST Liczba uczestników ALS Liczba JST w kraju Gmina wiejska Gmina miejsko-wiejska Gmina miejska Powiat Województwo 5 16 Razem Źródło: Opracowanie własne na podstawie listy uczestników ALS [N=1044] oraz danych GUS (według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r.) [N=2809]

21 STRONA 21 Najliczniejszą grupę stanowili przedstawiciele samorządów znajdujących się na terenie województwa mazowieckiego, wielkopolskiego oraz śląskiego. Z jednej strony wynika to z dużej liczby jednostek w danym województwie, ale może być także spowodowane tym, że w tych województwach były zlokalizowane studia. Wykres 2 Liczba uczestników ALS w podziale na województwa Źródło: Opracowanie własne na podstawie listy uczestników ALS [N=1044] Poza studiami podyplomowymi w ramach projektu wyróżniono działanie polegające na zarządzaniu projektem oraz działanie w ramach którego zaplanowano ewaluację projektu. Po stronie Lidera projektu zarządzanie powierzono Kierownikowi wspieranemu przez opiekuna projektu. U każdego z Partnerów projektu zostali wyznaczeni Koordynatorzy. Do zakresu zadań Lidera wpisano zarządzanie administracyjne projektem, koordynowanie, monitorowanie i nadzór działań partnerów, zarządzanie finansowe projektem, sprawozdawczość, informację i promocję oraz rekrutację uczestników projektu. Z kolei do zadań Partnerów należała organizacja zajęć (w tym zapewnienie sal szkoleniowych, zapewnienie trenerów, ewidencja obecności), zapewnienie wyżywienia dla uczestników, przygotowanie programów zajęć zgodnie z wytycznymi Lidera, przygotowanie materiałów dydaktycznych, zapewnienie materiałów oraz sprzętu niezbędnego na potrzeby

22 STRONA 22 organizacji zajęć, zorganizowanie egzaminu końcowego oraz obrony pracy dyplomowej, sporządzanie sprawozdań rzeczowych i finansowych, a także raportów cząstkowych i końcowego oceniających skuteczność zajęć prowadzonych w ramach ALS. W celu prowadzenia prawidłowej realizacji projektu powołana została Grupa Sterująca, w skład której weszli przedstawiciele MAC, koordynatorzy projektu po stronie partnerów z wybranymi specjalistami do spraw rozliczeń oraz opiekun projektu. Spotkania Grupy Sterującej odbywały się regularnie co trzy miesiące zarówno w Ministerstwie, jak i u poszczególnych Partnerów, co było pozytywnie oceniane przez Partnerów. Staraliśmy się, żeby w każdej jednostce było kilka spotkań, zawsze w którejś jednostce, żebyśmy mogli się poznać, zobaczyć nasze uczelnie [ ]. [WSB] Również zgoda jest co do oceny użyteczności spotkań w ramach Grupy jako okazji do bezpośredniej wymiany informacji, dyskusji o pojawiających się (drobnych) problemach, o przebiegu projektu, o wynikach ewaluacji, zmianach we wniosku, zmianach wytycznych itp. W ocenie rozmówców to właśnie zmiany wytycznych stanowiły jeden z głównych problemów we wdrażaniu projektu. Wnioski o płatność przygotowywane były początkowo co 2 miesiące, następnie co kwartał. Nie odnotowano problemów z terminowością, zdarzały się natomiast problemy z ich poprawnością, mające jednak charakter drobnych błędów. Dla zwiększenia pewności co do poprawności składanych wniosków Lider wprowadził zasadę, że wraz z wnioskiem o płatność Partnerzy składają kopie wszystkich dokumentów potwierdzających wydatki. Projekt nie tylko merytorycznie, ale również pod względem finansowym prowadzony był zgodnie z założeniami określonymi we wniosku o dofinansowanie, zatwierdzonym przez ówczesne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (obecnie Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju). Mimo to w roku kontroli ze strony MRR, która rozpoczęła się w listopadzie 2012 roku zanegowano stawki wykładowców realizujących zajęcia na UW, jako zawyżone i nakazano korektę wydatków poczynając od początku projektu. Po każdej edycji studiów przeprowadzana była ewaluacja o charakterze badania satysfakcji uczestników. W I edycji każda z uczelni zrealizowała własne badanie, w II

23 STRONA 23 ankiety i sposób badania zostały ujednolicone, jednak nie wszystkie uczelnie dochowały zgodności z założeniami (ankieta miała być audytoryjna z zachowaniem anonimowości, jednak część ankiet została wypełniona przez Internet, bez zachowania anonimowości). W kolejnych edycjach przyłożono uwagę do tego, by uniknąć wcześniejszych błędów i zasadniczo, z drobnym wyjątkiem, udało się to zrealizować. W badaniu na zakończenie IV i V edycji poszerzono nieznacznie zakres pytań. W ankiecie zadawano pytania o zadowolenie ze studiów, poziom spełnienia oczekiwań, źródła informacji o studiach, kadrę, ocenę różnych aspektów organizacji studiów. Ponadto uczestnicy wskazywali, w jakich dziedzinach i w jakim stopniu studia umożliwiły im zdobycie nowej wiedzy i umiejętności, jakie zagadnienia będą im najbardziej przydatne w czasie wykonywania obowiązków służbowych oraz w jakich sytuacjach zawodowych będą tę wiedzę mogli wykorzystać. Pytano także o to, jakie innowacje usprawniające pracę JST zostały przez nich wprowadzone. Oceniana była także atmosfera panująca podczas zajęć. Wyniki ankiet były corocznie prezentowane w specjalnej publikacji podsumowującej daną edycję, obok szczegółowych danych o strukturze uczestników, programie, a także charakterystyce przygotowanych w ramach edycji prac dyplomowych. Dodatkowo w każdym raporcie zamieszczano wybrane fragmenty prac dyplomowych uczestników danej edycji ALS wraz z fragmentami recenzji oceniających walory pracy. Wyniki ewaluacji z założenia służą doskonaleniu ocenianego działania. Mimo, że generalnie wyniki kolejnych ewaluacji pokazywały bardzo wysoki poziom zadowolenia, to dało się zauważyć pole do poprawy. To właśnie w wyniku ewaluacji wprowadzono korekty do programu, o których mowa była wcześniej. W projekcie osiągnięto założone rezultaty twarde. Biorąc pod uwagę program studiów i wysokie oceny uzyskiwane przez uczestników można przyjąć, że uzyskane zostały także rezultaty miękkie, odnoszące się do osiągnięcia lub podwyższenia określonych rodzajów wiedzy, trzeba jednak stwierdzić, że projekt nie przewidywał pomiaru tych rezultatów, co niewątpliwie jest jego słabością. Najważniejszymi efektami studiów podkreślanymi w ramach wywiadów przez przedstawicieli zarówno Lidera, jak i Partnerów są: stworzenie wysokiej jakości produktu edukacyjnego (dobrze dobrana kadra naukowa i zajęcia przez nią prowadzone), skierowanego do ściśle

24 STRONA 24 wyselekcjonowanej grupy docelowej, która wyraźnie potrzebowała ekskluzywnego, dedykowanego produktu edukacyjnego; stworzenie rozpoznawalnej, chronionej znakiem patentowym marki ALS Akademia Liderów Samorządowych; uaktywnienie endogennego potencjału kapitału społecznego samorządowców, będących absolwentami ALS. Niewątpliwie efektem ALS jest nawiązanie i podtrzymywanie relacji, kontaktów i sieci relacji zawodowych i osobistych wśród osób, które ukończyły kolejne edycje studiów. Podsumowując można stwierdzić, że projekt przebiegał prawidłowo, zarządzany był zgodnie z obowiązującymi zasadami, osiągając założone efekty. Zasługuje to na szczególne podkreślenie z tego względu, że przedsięwzięcie było realizowane w partnerstwie przez kilka podmiotów, dlatego też można stwierdzić, że projekt stanowi udany przykład współpracy administracji z uczelniami wyższymi publiczną i prywatnymi. Z perspektywy uczestników studiów podyplomowych zorganizowanych w ramach ALS można stwierdzić, że realizacja projektu przebiegała w sposób modelowy. Z analiz przedstawionych w dalszej części raportu wynika, że zdaniem słuchaczy, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym sposób organizacji studiów stanowi jedną z ich najmocniejszych stron. Wniosek Realizacja projektu przebiegała sprawnie, a założone rezultaty zostały osiągnięte. Dzięki uruchomieniu dodatkowej edycji studiów osiągnięto nawet wyższe rezultaty w stosunku do początkowo zakładanych w projekcie.

25 STRONA AKADEMIA LIDERÓW SAMORZĄDOWYCH Z PERSPEKTYWY UCZESTNIKÓW 5.1. Losy zawodowe uczestników projektu W przypadku absolwentów ALS występuje wysoki poziom stabilności zatrudnienia. Czterech na pięciu respondentów nadal pracuje w tym samym miejscu pracy oraz na stanowisku zajmowanym w chwili rozpoczęcia studiów podyplomowych. Blisko 8% badanych zmieniło stanowisko, ale pracując w tym samym urzędzie, a jedynie co dziesiąty samorządowiec biorący udział w ankiecie przestał pracować w urzędzie, który reprezentował w chwili rozpoczęcia studiów podyplomowych. Wykres 3 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy od czasu ukończenia rozpoczęcia studiów podyplomowych w ramach Akademii Liderów Samorządowych zmienił(a) Pan(i) swoje miejsce pracy lub stanowisko? 11,4 7,8 80,7 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zmieniłem(am) miejsce pracy Nie zmieniłem(am) miejsca pracy, ale zmieniłem(am) stanowisko Pracuję w tym samym miejscu pracy i na tym samym stanowisku Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Zdecydowanie większą stabilnością zatrudnienia charakteryzuje się warstwa urzędnicza wyróżniona wśród absolwentów ALS, do której zaliczono sekretarzy oraz skarbników. Blisko 90% osób, które wypełniły ankietę z tej kategorii badanych, nadal pracuje na tym samym stanowisku jak w chwili rozpoczęcia udziału w studiach podyplomowych. Przy tym jedynie co 20 biorący udział w badaniu przedstawiciel warstwy urzędniczej przestał pracować w urzędzie, który reprezentował w chwili podjęcia studiów podyplomowych. Niższą stabilnością zatrudnienia charakteryzuje się warstwa polityczna, co trudno byłoby uznać za zaskakujące w kontekście tego, że zajmowane stanowiska przez przedstawicieli tej warstwy są uzależnione od decyzji obywateli podejmowanych w akcie wyborczym, a badania prowadzone były bezpośrednio po wyborach samorządowych jesienią 2014 roku. Jednak w przypadku

26 STRONA 26 przedstawicieli warstwy politycznej odsetek osób pozostających na tym samym stanowisku przekraczający 50% można uznać jako wysoki. Wykres 4 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy od czasu ukończenia rozpoczęcia studiów podyplomowych w ramach Akademii Liderów Samorządowych zmienił(a) Pan(i) swoje miejsce pracy lub stanowisko? w podziale na warstwę urzędniczą oraz warstwę polityczną Warstwa urzędnicza 5,6 5,1 89,3 Warstwa polityczna 29,4 16,1 54,6 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zmieniłem(am) miejsce pracy Nie zmieniłem(am) miejsca pracy, ale zmieniłem(am) stanowisko Pracuję w tym samym miejscu pracy i na tym samym stanowisku Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. W przypadku 3 / 4 respondentów wywodzących się z warstwy politycznej powodem zmiany miejsca pracy była zmiana władz samorządowych po wyborach. W warstwie urzędniczej można zaobserwować większe zróżnicowanie powodów zmiany pracy, gdyż dla blisko co drugiego absolwenta było to znalezienie innej pracy bądź też inne powody, takie jak np. otrzymanie propozycji objęcia stanowiska skarbnika w innej jednostce JST czy też wygranie wyborów i zmiana stanowiska. Szczegółowe analizy odnośnie losów zawodowych absolwentów ALS zostały zawarte w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. Wniosek Zdecydowana większość absolwentów ALS nadal pracuje na tym samym stanowisku co w chwili rozpoczęcia studiów podyplomowych Na tym samym stanowisku pracuje ponad połowa przedstawicieli warstwy politycznej oraz blisko 90% przedstawicieli warstwy urzędniczej.

27 STRONA Użyteczność ALS z perspektywy uczestników Absolwentów ALS, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CATI, poproszono o dokonanie oceny przydatności wiedzy zdobytej podczas studiów podyplomowych. W odniesieniu do każdego z wyróżnionych obszarów respondenci dokonali wysokiej oceny przydatności zdobytej wiedzy. W przypadku najniżej ocenionej przydatności wiedzy z zakresu równego traktowania kobiet i mężczyzn w polityce kadrowej JST również uzyskano wysoką średnią ocenę wynoszącą 4,2 na siedmiostopniowej skali, a w przypadku wszystkich pozostałych zakresów wiedzy poddanych ocenie uzyskano średnie wartości przekraczające 5 punktów. Wykres 5 Rozkład średnich wartości przyznanych w odpowiedzi na pytanie: W jakim stopniu wiedza zdobyta podczas studiów podyplomowych w ramach ALS jest przydatna w Pana(i) pracy? w podziale na warstwę polityczną i warstwę urzędniczą Stanowienie prawa Umiejętności interpersonalne Zarządzanie kadrami Etyka Teoria zarządzania Finanse Promocja JST Obsługa klienta Technologie Informacyjno-Komunikacyjne Zarządzanie przez cele Równe traktowanie 4,20 5,81 5,80 5,78 5,65 5,45 5,28 5,10 5,06 5,06 5, Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=713]. Szczegółowe analizy odnośnie zróżnicowań dokonywanych ocen użyteczności wiedzy zdobytej podczas studiów podyplomowych w ramach ALS zostały przedstawione w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. Absolwenci studiów podyplomowych realizowanych w ramach ALS w zdecydowanej większości stwierdzili, że proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć zostały dobrane w sposób optymalny. Większe zastrzeżenia może budzić jedynie zbyt mała ilość zajęć praktycznych. Potrzebę zwiększenia liczby tych zajęć zgłosiła blisko 1 / 3 absolwentów. Wniosek z badań ilościowych CAWI potwierdzają również wypowiedzi

28 STRONA 28 respondentów z badań jakościowych IDI. Absolwenci podkreślali dużą popularność tej formy zajęć wśród uczestników studiów, jednocześnie zgłaszając sugestie zwiększenia ich ilości w ewentualnych kolejnych edycjach studiów. Ilustrują to następujące słowa jednego z absolwentów ALS zaliczanych do warstwy urzędniczej wyrażone podczas IDI: Dla takich osób jak my, powinno być troszeczkę więcej praktycznych tematów. Bardzo to było popularne, ale troszkę mało tego było. [IDI, warstwa urzędnicza] Wykres 6 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia szacunkowo proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? Zajęcia teoretyczne (wykłady) 5,0 86,1 7,6 1,4 Zajęcia praktyczne (warsztaty praca w grupach, praca projektowa, studia przypadków, rozwiązywanie zadań) 31,6 66,0 1,0 1,4 Seminaria dyplomowe 11,7 83,2 2,7 2,4 Całkowita liczba godzin w ramach studiów podyplomowych 14,9 80,7 0,6 3,7 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zbyt mało W sam raz Zbyt dużo Nie wiem trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Podkreślić należy, że nie odnotowano różnic w ocenie ze względu na warstwę, z której wywodzili się respondenci. Różnice pojawiły się w przypadku miejsca, w którym realizowane były studia. Co dziesiąty uczestnik studiów realizowanych w Toruniu stwierdził, że zajęcia teoretyczne stanowiły zbyt duży udział w programie studiów. Opinię tę podzielał co dwudziesty absolwent studiów realizowanych w Chorzowie i co szesnasty studiów realizowanych w Poznaniu.

29 STRONA 29 Wykres 7 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia szacunkowo proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? Zajęcia teoretyczne (wykłady) w podziale na miejsce realizacji studiów Chorzów 1,4 92,5 5,2 0,9 Poznań 3,3 88,7 6,1 1,9 Toruń 5,0 81,4 11,1 2,5 Warszawa 9,2 82,3 8,1 0,4 Ogółem 5,0 86,1 7,6 1,4 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zbyt mało W sam raz Zbyt dużo Nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883; Chorzów n=212, Poznań n=212, Toruń n=199, Warszawa n=260]. Ponad 1 / 3 absolwentów, którzy ukończyli studia w ramach ALS na Uniwersytecie Warszawskim podkreślało, że w programie studiów powinno zwiększyć się udział zajęć o charakterze praktycznym, takich jak warsztaty praca w grupach, praca projektowa, studia przypadków, rozwiązywanie zadań. Najmniej krytyczni w tym względzie byli absolwenci studiów realizowanych w Poznaniu i Chorzowie, jednak w przypadku obu miast odsetek opinii sugerujących zwiększenie udziału zajęć praktycznych w programie studiów przekracza dwadzieścia pięć procent. Wykres 8 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia szacunkowo proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? Zajęcia praktyczne w podziale na miejsce realizacji studiów Chorzów 29,7 69,8 0,5 Poznań 26,9 70,8 2,4 Toruń 29,6 67,8 2,0 0,5 Warszawa 38,5 57,7 1,9 1,9 Ogółem 31,6 66,0 1,0 1,4 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zbyt mało W sam raz Zbyt dużo Nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883; Chorzów n=212, Poznań n=212, Toruń n=199, Warszawa n=260].

30 STRONA 30 Różnice w ocenach szacunkowych proporcji form prowadzenia studiów odnotowano również w przypadku formy zajęć, jaką są seminaria dyplomowe. Co szósty absolwentów studiów realizowanych w WSB Poznań stwierdził, że liczba godzin przeznaczonych na tę formę zajęć powinna ulec zwiększeniu. Dla porównania jedynie co szesnasty absolwent, który uczęszczał na studia w Chorzowie ocenił, iż należałoby zwiększyć liczbę czasu poświęconego w programie studiów na seminaria dyplomowe. Absolwenci studiów odbywających się w Toruniu i Warszawie byli bardzo podobni w swoich opiniach nieco ponad dziesięć procent respondentów stwierdziło, iż należy zwiększyć liczbę godzin seminariów dyplomowych. Z ocen badanych może wynikać wniosek, iż absolwenci studiów w ramach ALS realizowanych w Poznaniu czują pewnego rodzaju deficyt kontaktów z promotorem prowadzącym ich seminarium dyplomowe i zgłaszają postulat zintensyfikowania czasu poświęconego na tą formę zajęć. Najbardziej zadowoleni w tym aspekcie organizacji studiów są respondenci, którzy uczestniczyli w zajęciach odbywających się w Chorzowie. Wykres 9 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia szacunkowo proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? Seminaria dyplomowe w podziale na miejsce realizacji studiów Chorzów 6,1 89,6 0,9 3,3 Poznań 16,5 77,8 3,8 1,9 Toruń 12,1 80,9 3,5 3,5 Warszawa 11,9 84,2 2,7 1,2 Ogółem 11,7 83,2 2,7 2,4 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zbyt mało W sam raz Zbyt dużo Nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883; Chorzów n=212, Poznań n=212, Toruń n=199, Warszawa n=260]. Absolwenci studiów w ramach ALS realizowanych w różnych ośrodkach różnili się również w opiniach co do całkowitej liczby godzin w ramach studiów podyplomowych. Co piąty absolwent studiów realizowanych na Uniwersytecie Warszawskim stwierdził, że ogólna liczba godzin w ramach studiów była zbyt mała. Opinię tą podzielał jedynie co dziesiąty respondent, który ukończył studia odbywające się w Poznaniu i Toruniu.

31 STRONA 31 Wykres 10 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia szacunkowo proporcje poszczególnych form prowadzenia zajęć podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? Całkowita liczba godzin w ramach studiów podyplomowych w podziale na miejsce realizacji studiów Chorzów 16,5 80,7 0,5 2,4 Poznań 10,4 86,8 2,8 Toruń 10,6 82,9 1,0 5,5 Warszawa 20,8 74,2 0,8 4,2 Ogółem 14,9 80,7 0,6 3,7 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zbyt mało W sam raz Zbyt dużo Nie wiem, trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883; Chorzów n=212, Poznań n=212, Toruń n=199, Warszawa n=260]. Na podstawie opinii absolwentów ALS wyrażanych podczas badania ankietowego można stwierdzić, że na etapie projektowania studiów podyplomowych decyzja Wyższych Szkół Bankowych o położeniu nacisku na zajęcia praktyczne okazała się trafna, ponieważ absolwenci studiów prowadzonych przez te szkoły w mniejszym stopniu wskazywali na zbyt małą liczbę godzin zajęć prowadzonych w formie warsztatowej. Absolwenci studiów w ramach ALS byli zgodni w swoich opiniach co do częstotliwości zjazdów, podkreślając, iż ich częstotliwość była odpowiednia. Jedyne sugestie odnośnie korekty ich częstotliwości pojawiły się w podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych (IDI) z absolwentami. Respondenci podkreślali, iż wielką zaletą było poinformowanie ich o terminach zjazdów obejmujących cały cykl kształcenia. Sugerowali jednak, że terminarz zjazdów mógłby być lepiej dopasowany do kalendarza samorządowego. Uwagi te dotyczyły, głównie stanowisk urzędniczych skarbników oraz sekretarzy, i związane były na przykład z okresem prac i uchwalania budżetu JST. Trzeba byłoby brać pod uwagę tutaj terminy, które obowiązują w samorządzie - 15 listopad - złożenie projektu budżetu, więc te 2-3 tygodnie przed 15 listopada, żeby nie było żadnych zjazdów w tym okresie. [IDI skarbnik]

32 STRONA 32 Wykres 11 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jak Pan(i) ocenia częstotliwość zjazdów? 0,6 4,2 94,5 0,8 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zjazdy były za rzadko Zjazdy były za często Częstotliwość zjazdów była odpowiednia Nie wiem trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Absolwenci podkreślali, że program studiów został dobrze przygotowany i był atrakcyjny pod względem nowej wiedzy i umiejętności, które mogą zdobyć lub udoskonalić. Jednak wyniki badań ilościowych wskazują, że w opinii części respondentów brakuje w programie studiów pewnych zagadnień. Brak ten częściej zgłaszany był przez absolwentów reprezentujących warstwę urzędniczą niż polityczną. Deficyt ten występował w przypadku blisko co siódmego absolwenta z warstwy urzędniczej i co dwunastego z warstwy politycznej. Wykres 12 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy jakichś zagadnień zabrakło w programie studiów podyplomowych w ramach ALS? w podziale na warstwę, z której wywodzi się respondent Ogółem W. urzędnicza W. polityczna 8,3 13,4 15,0 91,7 86,6 85,0 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Tak Nie Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883; warstwa urzędnicza n=665, warstwa polityczna n=218]. Najczęściej wskazywanymi zagadnieniami, których zabrakło w programie studiów, okazały się tematy związane z: finansami publicznymi w JST (w tym m.in. budżetu zadaniowego, podatku VAT w JST i sposób jego rozliczania), kontrolą zarządczą,

33 STRONA 33 umiejętnościami wystąpień publicznych (kontaktów z mediami, radzenia sobie ze stresem podczas wystąpień), udzielaniem informacji publicznej, prawem zamówień publicznych, ochroną danych osobowych, prawem pracy, informatyzacją JST (e-urząd). O wysokiej użyteczności studiów podyplomowych w ramach ALS świadczy bardzo wysoki poziom zadowolenia z tych studiów wśród absolwentów ALS wyrażony gotowością polecenia ich innym osobom. Absolwenci ALS poproszeni o dokonanie na siedmiopunktowej skali oceny, w jakim stopniu byliby gotowi do polecenia tych studiów innej osobie, przyznali bardzo wysoką średnią ocenę wynoszącą 6,6 punktu, przy czym ocena najwyższa została przyznana aż przez blisko 73% badanych, a ocena wynosząca co najmniej 6, przez ponad 90%. Oceny o wartościach od 1-3 zostały przyznane zaledwie przez 1% respondentów badania CAWI. Wniosek Absolwenci ALS bardzo wysoko ocenili użyteczność wiedzy i umiejętności zdobytych dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych Wysoko oceniona została użyteczność wszystkich obszarów tematycznych wpisujących się w zakres studiów

34 STRONA Mocne i słabe strony studiów podyplomowych w ramach ALS oraz elementy wyróżniające te studia na tle konkurencji W kontekście projektowania kolejnych edycji studiów podyplomowych ALS bardzo istotne jest skoncentrowanie się na elementach stanowiących o przewadze tych studiów nad konkurencją, ponieważ skuteczne wykorzystanie przewag konkurencyjnych stanowi jeden z podstawowych warunków powodzenia przedsięwzięcia. O wskazanie elementów stanowiących przewagę studiów podyplomowych w ramach ALS nad konkurencją poproszono absolwentów tych studiów, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CAWI, zadając im pytanie, czy jest coś, co wyróżnia studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych spośród innych studiów podyplomowych skierowanych do samorządowców. Zauważalne jest to, że tylko 2% badanych stwierdziło, że nie istnieją elementy wyróżniające te studia spośród innych, 39% badanych nie potrafiło udzielić odpowiedzi na to pytanie, ale 59% udzieliło odpowiedzi twierdzącej. Wśród osób dostrzegających elementy wyróżniające studia podyplomowe w ramach ALS spośród innych tego typu studiów dostępnych na rynku najczęściej wskazywana odpowiedź dotyczyła dostosowania programu studiów do potrzeb uczestników. W drugiej kolejności wskazywano na odpowiednią grupę docelową, a dopiero jako trzeci element wyróżniający wskazywano to, że były to studia bezpłatne. Do często wskazywanych elementów wyróżniających można zaliczyć również szkołę wyższą zapewniającą wysoką jakość kształcenia oraz patronat Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji.

35 STRONA 35 Wykres 13 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Co wyróżnia studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych spośród innych studiów podyplomowych skierowanych do samorządowców? (dane w %) Program studiów dostosowany do potrzeb uczestników Odpowiednio dobrana grupa docelowa Brak opłat za studia Szkoła wyższa zapewniająca wysoką jakość kształcenia Patronat Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji Weekend integracyjny dla słuchaczy Dogodna lokalizacja Możliwość wyboru specjalizacji Przejrzyste i obiektywne kryteria rekrutacji Raporty dobrych praktyk Konieczność przygotowania pracy dyplomowej Trudno powiedzieć Inne 18,5 18,0 16,9 13,8 13,0 6,8 2,0 0,1 48,5 47,0 43,6 38,2 36, Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Nieeksponowanie jako głównego elementu wyróżniającego studia podyplomowe w ramach ALS tego, że były to studia bezpłatne, może stanowić podstawę do założenia, że inicjatywa ta może mieć szansę powodzenia nawet jeżeli zostałaby ona uruchomiona w wersji płatnej. Potwierdzają to również wypowiedzi absolwentów ALS podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych, którzy wskazywali, że zdecydowaliby się na podjęcie tych studiów, nawet gdyby były one odpłatne, podając zarazem kwoty, które byliby w stanie przeznaczyć na opłaty za studia znacznie przewyższające opłaty za studia oferowane przez konkurencję. Punktem wyjścia do opracowania modelu studiów podyplomowych pozwalających uzyskać przewagę nad konkurencją powinno być nie tylko zidentyfikowanie wprost elementów stanowiących taką przewagę, ale w pierwszej kolejności zidentyfikowanie mocnych i słabych stron, wychodząc z założenia, że zbudowanie przewagi konkurencyjnej powinno być prowadzone właśnie poprzez wykorzystanie mocnych stron przedsięwzięcia i minimalizację jego stron słabych. W tym celu o identyfikację mocnych i słabych stron studiów podyplomowych w ramach ALS poproszono

36 STRONA 36 absolwentów tych studiów, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CAWI. Respondentom zadano trzy pytania otwarte: Jakie są mocne strony studiów podyplomowych w ramach ALS? Jakie są słabe strony studiów podyplomowych w ramach ALS? Gdyby to Pan(i) odpowiadał(a) za projektowanie studiów podyplomowych w ramach ALS, to co by Pan(i) zmienił? Innymi słowy, wskazane pytania otwarte wraz z przeanalizowanym powyżej pytaniem zamkniętym: Co wyróżnia studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych spośród innych studiów podyplomowych skierowanych do samorządowców? stanowiły blok pytań służących zidentyfikowaniu elementów o stanowiących o przewadze studiów podyplomowych organizowanych w ramach ALS nad konkurencją. Zauważalne jest to, że odpowiedzi udzielane przez respondentów na poszczególne pytania mają charakter zbliżony z tej racji, że elementy postrzegane przez respondentów jako wyróżniające studia podyplomowe w ramach ALS spośród innych tego typu studiów dostępnych na rynku były często zarazem traktowane przez te osoby jako mocne strony. Z kolei odpowiedzi ze wskazaniem elementów wymagających zmiany były zarazem bezpośrednio powiązane z odpowiedziami dotyczącymi słabych stron. Dodatkowo identyfikacja mocnych i słabych stron dokonana przez respondentów była również powiązana z odpowiedziami udzielanymi odnośnie użyteczności studiów i ich poszczególnych elementów, dlatego też wnioski odnośnie elementów wyróżniających studia podyplomowe w ramach ALS spośród innych, jak również odnośnie elementów wymagających poprawy nie powinny być wyciągane na podstawie odpowiedzi respondentów udzielanych na poszczególne pytania, ale powinny być one analizowane jako pewna całość. Analizując odpowiedzi na pytanie otwarte dotyczące mocnych stron można stwierdzić, że respondenci bardzo chętnie udzielali odpowiedzi, często wymieniając po kilka atutów studiów podyplomowych w ramach ALS. Na uwagę zasługuje to, że zaledwie w przypadku niespełna 3,5% respondentów wskazano, że studia podyplomowe w ramach ALS nie miały mocnych stron. Zdecydowanie najczęściej wskazywaną mocną stroną studiów podyplomowych w ramach ALS byli odpowiednio dobrani wykładowcy. Zwracano uwagę na kompetencje wykładowców ich doświadczenie praktyczne oraz przygotowanie merytoryczne do prowadzenia zajęć. Odpowiedzi zaliczone do tej kategorii odpowiedzi zostały

37 STRONA 37 udzielone przez ponad połowę badanych. W odniesieniu do każdej ze szkół prowadzących studia podyplomowe w ramach ALS odpowiedzi odnoszące się do wykładowców były najczęściej wskazywane jako mocna strona, z tym że w przypadku Uniwersytetu Warszawskiego była to mocna strona wskazywana aż przez 2/3 badanych, a w przypadku Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu przez nieco ponad 1/3. Do drugiej pod względem liczebności kategorii (blisko 2/5 respondentów) zaliczono program odpowiednio dostosowany do potrzeb grupy docelowej. Zauważenia wymaga, że jest to nie tylko mocna strona, ale zdaniem respondentów również element najbardziej wyróżniający studia podyplomowe w ramach ALS spośród innych dostępnych tego studiów, co przedstawiono w analizie pytania zamkniętego przedstawionej powyżej. Trzecią pod względem liczebności udzielanych odpowiedzi mocną stroną była możliwość wymiany doświadczeń zarówno z ekspertami prowadzącymi zajęcia, ale przede wszystkim z innymi uczestnikami studiów pracujących na podobnych stanowiskach. Odpowiedzi zaliczone do tej kategorii zostały udzielone przez blisko 1/3 badanych. Również w tym przypadku udzielone odpowiedzi są zbieżne z odpowiedziami dotyczącymi elementów wyróżniających studia podyplomowe w ramach ALS, ponieważ w pytaniu zamkniętym przeanalizowanym powyżej była to druga kategoria pod względem częstości udzielanych odpowiedzi. Możliwość wymiany doświadczeń była wskazywana jako mocna strona również w ramach przeprowadzonego studium przypadku. Jeśli pojawiają się pytania, problemy lub wątpliwości, można skontaktować się z osobami poznanymi podczas ALS. Łatwiej jest wykonać telefon do osób znanych, niż do zupełnie obcych, chociaż pracujących na tym samym stanowisku. Możliwość dopytania kolegów jest bezcenna. Dzięki tym studiom mamy śmiałość, żeby do kogoś z kolegów zadzwonić. Pewne sprawy wyjaśnia się łatwiej i szybciej, jeśli zna się kogoś po drugiej stronie słuchawki, niż jak się rozmawia z kimś obcym. Zauważalne jest również to, że o ile w pytaniu skategoryzowanym znaczna część osób badanych wskazała, iż elementem wyróżniającym studia podyplomowe w ramach ALS był brak opłat za studia, o tyle w pytaniu otwartym element ten został wskazany jako mocna strona zaledwie przez niespełna 3% badanych, co z kolei pozwala zakładać, że zdecydowanie ważniejszym atutem odgrywającym kluczową rolę dla wskazanej grupy docelowej jest odpowiednia jakość studiów, a niekoniecznie ich koszt.

38 STRONA 38 Odpowiedzi zaliczone do pozostałych mocnych stron były udzielane przez respondentów badania CAWI znacznie rzadziej, przy czym podkreślenia wymaga, że znaczna część odpowiedzi wpisywała się w zakres kategorii dotyczących sposobu prowadzenia zajęć, takich jak: położenie dużego nacisku na praktyczny (warsztatowy) sposób przekazywania wiedzy skoncentrowany na analizie konkretnych przypadków, dobieranie odpowiednich metod dydaktycznych pozwalających w przystępny i atrakcyjny sposób przyswoić wiedzę z danego zakresu i zdobyć odpowiednie umiejętności, prowadzenie zajęć na wysokim poziomie z koncentrowaniem się na przekazywaniu aktualnych informacji, nowoczesnych rozwiązań. Gdyby odpowiedzi tego typu połączyć w jedną kategorię, to liczyłaby ona wskazania udzielone przez ponad ¼ badanych. Warte zauważenia jest to, w przypadku Uniwersytetu Warszawskiego uzyskano nieco częstsze niż w przypadku innych szkół wyższych odpowiedzi wpisujące się w kategorię dotyczącą wysokiego poziomu kształcenia, ale zdecydowanie najniższy w kontekście położenia nacisku na praktykę, co jest zarazem zbieżne z odpowiedziami dotyczącymi proporcji poszczególnych form prowadzenia zajęć przeanalizowanymi w rozdziale odnoszącym się do użyteczności studiów podyplomowych w ramach ALS. Uniwersytet Warszawski wyróżnił się zdecydowanie spośród innych szkół pod względem lokalizacji oraz prestiżu uczelni. O ile w przypadku pozostałych uczelni odpowiedzi odnośnie dogodnej lokalizacji jako mocnej strony były wskazywane przez respondentów w sposób śladowy, o tyle w przypadku Uniwersytetu Warszawskiego (czy też precyzyjniej rzecz ujmując: Warszawy) były one wskazywane przez blisko 6% respondentów. Z kolei odpowiedzi dotyczące prestiżu uczelni jako mocnej strony w ogóle nie były wskazywane w przypadku pozostałych uczelni, a w przypadku Uniwersytetu Warszawskiego zostały wskazane przez ponad 8% badanych, którzy uczestniczyli w studiach podyplomowych w ramach ALS prowadzonych przez tę uczelnię. Z kolei wydział zamiejscowy Wyższej Szkoły Bankowej w Chorzowie zdecydowanie wyróżnił się spośród innych pod względem udzielanych odpowiedzi dotyczących strony organizacyjnej studiów. Zauważalne jest również to, że w odpowiedzi na pytani otwarte tylko jedna osoba wskazała, że mocną stroną studiów podyplomowych w ramach ALS jest patronat Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. Jednak na tej podstawie nie można wyciągać wniosków, że patronat ten nie ma znaczenia w kontekście poszukiwania przewag konkurencyjnych, ponieważ z pytaniu skategoryzowanym ponad 1/3 badanych uznała, że jest to element wyróżniający te studia spośród innych. Poza tym rola

39 STRONA 39 Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji była kluczowa w wypracowaniu elementów stanowiących najważniejsze mocne strony studiów podyplomowych w ramach ALS, takie jak program studiów dostosowany do potrzeb grupy docelowej, czy też takie a nie inne zdefiniowanie zakresu grupy docelowej. W poniższej tabeli przestawiono odsetki odpowiedzi zaliczonych do poszczególnych kategorii. Tabela 4 Mocne strony studiów podyplomowych w ramach ALS (dane w %) Lp. Mocna strona Ogółem UW WSB Chorzów WSB Poznań WSB Toruń 1. Wykładowcy (kompetencje/przygotowanie 53,6 66,2 53,3 52,8 38,2 merytoryczne/doświadczenie praktyczne) 2. Dobrze przygotowany program/program dostosowany do potrzeb grupy/program kompleksowy umożliwiający zdobycie nowych umiejętności/nowej wiedzy 38,2 36,5 37,3 43,9 35,2 3. Wymiana doświadczeń/nawiązanie kontaktów z ekspertami/z 30,6 25,0 31,6 33,5 33,7 osobami na podobnych stanowiskach 4. Organizacja studiów (opiekun studiów, przepływ informacji) 14,0 13,1 23,1 13,2 6,5 5. Wiedza przekazywana w sposób praktyczny/zajęcia 10,5 3,1 15,1 16,0 9,5 warsztatowe 6. Wysoki poziom zajęć/aktualna wiedza 8,7 11,2 8,0 9,4 5,5 7. Dobre połączenie teorii i praktyki/dobrze dobrane metody 7,9 3,8 12,7 8,5 7,5 kształcenia 8. Dobór uczestników 6,7 5,0 8,0 7,1 7,0 9. Indywidualne/partnerskie podejście do słuchacza/małe 5,3 3,8 7,1 5,2 5,5 grupy/nastawienie na rozwiązywanie konkretnych problemów/możliwość konsultacji, dyskusji 10. Brak mocnych stron 3,5 2,3 3,8 2,8 5,5 11. Brak opłat 2,8 1,2 2,8 3,8 4,0 12. Miła atmosfera 2,5 1,9 3,8 3,3 1,0 13. Lokalizacja 2,5 5,8 0,9 0,5 2,0 14. Renoma uczelni 2,4 8,1 0,0 0,0 0,0 15. Dobre warunki nauki/dobre warunki lokalowe 2,3 1,9 2,8 0,9 3,5 16. Materiały dydaktyczne 1,5 0,8 1,9 2,4 1,0 17. Odpowiednia liczba/częstotliwość/terminy zjazdów 1,4 1,9 0,9 1,9 0,5 18. Inne ( o charakterze ogólnym, np. oderwanie się od rutyny 0,8 0,0 1,9 0,5 1,0 dnia codziennego, same mocne strony) 19. Zajęcia w dni wolne od pracy 0,5 1,2 0,5 0,0 0,0 20. Trudno powiedzieć 0,5 0,4 0,5 0,5 0,5 21. Możliwość wyboru specjalizacji 0,3 0,4 0,5 0,0 0,5 22. Warunki zakwaterowania 0,2 0,0 0,9 0,0 0,0 23. Czytelne zasady rekrutacji 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 24. Patronat Ministerstwa 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883].

40 STRONA 40 Na podstawie analizy danych pochodzących z badania ankietowego techniką CAWI wśród absolwentów ALS można stwierdzić, że częste wskazywanie mocnych stron tych studiów podyplomowych idzie zarazem w parze z rzadkim wskazywaniem stron słabych. Ponad 70% absolwentów ALS, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym stwierdziło, że ukończone przez nich studia nie mają słabych stron. Odpowiedzi pozostałych osób dotyczyły różnych kwestii, co z kolei powodowało trudności w połączeniu ich w jednolite kategorie, stąd też udzielone odpowiedzi zostały zaklasyfikowane aż do 36 kategorii, czego efektem jest, że odpowiedzi zaliczone do poszczególnych kategorii zostały udzielone przez nieznaczne odsetki badanych. Na uwagę zasługuje również to, że o ile w przypadku wskazywania mocnych stron respondenci podawali po kilka odpowiedzi, o tyle w przypadku wskazywania słabych stron, najczęściej podawano tylko jedną słabą stronę. Tylko 19 osób (tj. nieco ponad 2% ogółu badanych) wskazało więcej niż jedną słabą stronę. Najczęściej wskazywaną słabą stroną była odległa lokalizacja skutkująca koniecznością ponoszenia znacznych nakładów czasowych a zarazem finansowych związanych z dotarciem na miejsce zajęć a zarazem z koniecznością zakwaterowania. Przy czym głównym źródłem tego problemu w opinii badanych była nie tyle konieczność ponoszenia kosztów finansowych (chociaż jest to również kwestia istotna), ile konieczność pokonywania dużych odległości w związku z brakiem dostępności studiów w bliższej lokalizacji. Najwyższy odsetek respondentów wskazujących na tę słabą stronę wystąpił w przypadku Chorzowa, co jest uzasadnione tym, że słuchacze studiujący w tej lokalizacji pochodzili z jednej strony z terenów Polski Południowo-Wschodniej, a z drugiej z Dolnego Śląska. Drugą w kolejności wskazywaną słabą stroną była zbyt mała liczba godzin zajęć praktycznych/warsztatowych, przy czym najwyższy odsetek odpowiedzi z tego zakresu wystąpił w przypadku zajęć prowadzonych przez Uniwersytet Warszawski. Warte podkreślenia jest jednak to, że praktyczny sposób przekazywania wiedzy był zarazem jednym z najczęściej wskazywanych atutów ALS. Przy planowaniu kolejnych edycji studiów podyplomowych oczywiście warto położyć jeszcze większy nacisk na aspekt praktyczny prowadzonych zajęć, mając jednak świadomość, że specyfika studiów podyplomowych wiąże się z koniecznością z poruszenia pewnych zagadnień w sposób teoretyczny. Poza tym postulat ten należy raczej traktować w sposób horyzontalny z założeniem dążenia do jego osiągnięcia, jednak zarazem ze świadomością, że jest on niemożliwy do całkowitego spełnienia z tego względu, że

41 STRONA 41 zawsze można mieć oczekiwania wobec zajęć, by miały one charakter jeszcze bardziej praktyczny. Kolejną kategorią pod względem częstości udzielanych odpowiedzi była zbyt mała liczba godzin przewidzianych w ramach studiów podyplomowych, co skutkowało koniecznością podejmowania niektórych zagadnień w sposób powierzchowny. Chociaż odsetek badanych wskazujących na ten element jako na słabą stronę nie jest wysoki, a respondenci w zdecydowanej większości stwierdzili, że całkowita liczba godzin w ramach studiów jest odpowiednia, to na podstawie analizy liczby godzin oferowanych w ramach innych studiów podyplomowych można stwierdzić, że liczba godzin zajęć oferowanych w ramach ALS jest stosunkowo niewielka. Dlatego też przy planowaniu kolejnych edycji studiów warto rozważyć nieznaczne zwiększenie liczby godzin studiów podyplomowych, np. do 180, czy też 210. Odpowiedzi zaklasyfikowane do pozostałych kategorii były udzielane przez niewielką liczbę respondentów. Mimo to niektóre z nich warte są poddania bardziej szczegółowej analizie. Wśród niektórych respondentów pojawiły się opinie, które wskazywały na niedostatecznie dostosowany program do potrzeb uczestników. Opinie wpisujące się w tę kategorię albo dotyczyły dodania do programu określonych treści tematycznych, albo sprowadzały się do konstatacji, że nie uwzględniono w wystarczającym stopniu potrzeb grupy docelowej, co zarazem jest powiązane z odpowiedziami zaklasyfikowanymi do innej kategorii wskazującymi na zróżnicowanie grupy docelowej, a przez to inne potrzeby szkoleniowe sekretarzy, inne skarbników, a jeszcze inne wójtów, burmistrzów, czy prezydentów. Pod tym względem szczególnie wyróżnia się kategoria skarbników, w przypadku których zakres potrzeb szkoleniowych jest nieco węższy, a przez to nieco bardziej specjalistyczny niż w przypadku pozostałych kategorii. Podkreślenia jednak wymaga, że wskazane opinie miały charakter jednostkowy, natomiast określony zakres grupy docelowej można uznać za bardzo duży atut studiów podyplomowych w ramach ALS, dzięki czemu udało się uzyskać grupy uczestników zdecydowanie bardziej homogeniczne niż w przypadku innych studiów podyplomowych oferowanych na rynku. Poza tym warte rozważenia są opinie odnośnie zasadności nieznacznego rozszerzenia zakresu grupy docelowej o inne osoby zajmujące stanowiska kierownicze w urzędach. Dlatego też z tego względu nie jest zasadne dodatkowo zawężanie grup docelowych, albo tworzenie studiów dedykowanych wyłącznie dla prezydentów, burmistrzów, czy wójtów, odrębnie dla sekretarzy, a jeszcze odrębnie dla skarbników, ponieważ takie rozdrobnienie mogłoby skutkować trudnościami w zrekrutowaniu odpowiedniej liczby

42 STRONA 42 osób. Poza tym wartością wspólnych studiów może być lepsze zrozumienie specyfiki poszczególnych stanowisk w urzędzie i problemów związanych z wykonywaniem określonej funkcji. Zasadne jest jednak rozważenie wprowadzenia w ramach studiów podyplomowych specjalności w większym stopniu dedykowanych dla poszczególnych podkategorii, które można wyróżnić w ramach zdefiniowanej grupy docelowej. W szczególności zasadne jest wyróżnienie specjalności w pełni poświęconej zagadnieniom związanym z wykonywaniem funkcji skarbnika. Inną interesującą kategorią poruszaną również podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych było wskazanie jako na słabą stronę braku zapewnienia noclegów. W pierwszej kolejności respondentom chodziło o zapewnienie możliwości sfinansowania noclegu, co w szczególności w kontekście projektowania kolejnych edycji studiów podyplomowych mogłoby być trudnym do wdrożenia rozwiązaniem, ponieważ znacznie podnosiłoby koszt studiów. Jednak znacznym wsparciem dla uczestników ALS byłaby już pomoc w zarezerwowaniu noclegu i ewentualnie wynegocjowanie z hotelem korzystniejszych warunków finansowych ze względu na stałe rezerwowanie znacznej liczby noclegów. Ponadto wskazywano, że wartością dodaną pomocy w zarezerwowaniu noclegów byłoby umożliwienie lepszej integracji uczestników studiów podyplomowych. Warto przy tym zauważyć, że możliwość wymiany doświadczeń pomiędzy uczestnikami była wskazywana jako jeden z ważniejszych atutów ALS. Innym zagadnieniem zgłoszonym w ramach badania ankietowego CAWI było wskazanie na brak przedstawienia oferty możliwości spędzenia wolnego czasu w szczególności dla osób spędzających nocleg w mieście, w którym prowadzone są zajęcia. Chociaż zostało to wskazane tylko przez jedną osobę, to warto na tę kwestię zwrócić uwagę, ponieważ nie wymaga ona zbyt dużych nakładów (np. wystarczające może być zebranie materiałów promocyjnych od podmiotów z branży kulturalno-rozrywkowej z ewentualnym wynegocjowaniem rabatów dla uczestników ALS), a może stanowić istotny element wzmacniający u uczestników poczucie wysokiej jakości świadczonych usług i troski o klienta. Inną słabą stroną również wskazaną zaledwie przez jednego respondenta, aczkolwiek wartą uwagi, był brak praktyk, czy też wizyt studyjnych organizowanych w ramach studiów podyplomowych. Organizacja praktyk nie jest standardowym rozwiązaniem stosowanym w ramach studiów podyplomowych. Poza tym ze względu na specyfikę grupy docelowej zorganizowanie praktyk w sposób klasyczny nie byłoby zasadne, czy wręcz możliwe. Przy projektowaniu kolejnych edycji studiów podyplomowych warto jednak rozważyć możliwości zawarcia w programie studiów wizyt studyjnych,

43 STRONA 43 przykładowo poprzez zobowiązanie słuchaczy do złożenia wizyty w urzędzie innego słuchacza i odwrotnie. Tabela 5 Słabe strony studiów podyplomowych w ramach ALS (dane w %) L p. Słabe strony Ogółem UW WSB Chorzów WSB Poznań WSB Toruń 1 Brak słabych stron 71,9 70,4 74,5 73,1 69,8 2 Lokalizacja/duża odległość/wysokie koszty dojazdu 5,3 3,5 7,5 5,7 5,0 3 Zbyt dużo teorii/zbyt mało praktyki/zbyt mało zajęć 4,8 7,3 3,8 3,3 4,0 warsztatowych 4 Zbyt mała liczba godzin/zbyt mała liczba zjazdów 3,6 4,2 3,3 3,8 3,0 5 Niedostatecznie dostosowany program do potrzeb 2,3 3,1 1,4 1,9 2,5 uczestników 6 Brak zapewnienia noclegów 1,4 1,5 0,9 1,9 1,0 7 Dobór wykładowców 1,4 1,5 0,5 0,5 3,0 8 Nieodpowiednie warunki lokalowe 1,1 1,5 0,9 1,9 0,0 9 Słaba integracja uczestników/za mało wyjazdów/zajęć 1,0 2,3 0,0 0,9 0,5 integracyjnych 10 Catering 0,9 1,2 0,0 0,5 2,0 11 Zróżnicowana grupa docelowa (inne potrzeby skarbników 0,9 1,2 0,0 1,4 1,0 a inne sekretarzy a inne wójtów, czy burmistrzów) 12 Brak możliwości kontynuacji/dalszego dokształcania 0,9 1,2 0,5 0,9 1,0 13 Zbyt mała liczba miejsc 0,8 0,0 1,9 1,4 0,0 14 Trudno powiedzieć 0,8 0,4 0,9 0,9 1,0 15 Seminarium dyplomowe (zbyt mała liczba godzin, 0,8 0,4 0,9 0,9 1,0 promotor powinien mieć co najmniej doktorat, krótki okres na przygotowanie pracy dyplomowej) 16 Inne (o charakterze ogólnym) 0,8 0,4 0,9 1,9 0,0 17 Konieczność pisania pracy dyplomowej 0,5 0,4 0,5 0,9 0,0 18 Zbyt duża liczebność grupy 0,5 0,8 0,0 0,5 0,5 19 Niski poziom zajęć 0,5 0,4 0,0 0,0 1,5 20 Zbyt wąska grupa docelowa (np. brak możliwości udziału 0,3 0,0 0,5 0,0 1,0 przez naczelników wydziałów) 21 Zbyt słabo wyprofilowana specjalizacja (np. łączenie w 0,2 0,4 0,5 0,0 0,0 ramach jednej specjalizacji promocji JST i ZZL 22 Zbyt często organizowane zjazdy/nieregularnie 0,2 0,0 0,9 0,0 0,0 organizowane zjazdy 23 Niskiej jakości materiały szkoleniowe 0,2 0,4 0,0 0,5 0,0 24 Brak zapisu o ukończeniu studiów z zakresu zarządzania 0,2 0,0 0,0 0,0 1,0 25 Zbyt wcześnie rozpoczynające się zajęcia 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 26 Za mało zajęć w soboty 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 27 Brak praktyk/wizyt studyjnych w urzędach 0,1 0,0 0,0 0,5 0,0 28 Zajęcia w weekendy 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 29 Egzamin przez internet 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 30 Brak oferty możliwości spędzenia wolnego czasu 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 31 Brak seminariów wyjazdowych 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 32 Zbyt duży nacisk położony na tematykę równości płci 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 33 Ćwiczenia informatyczne 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 34 Brak podtrzymywania trwałości poprzez organizowanie 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 spotkań absolwentów/konferencji 35 Rekrutacja 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 36 Prowadzenie studiów przez różne uczelnie o różnym 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 poziomie nauczania Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883].

44 STRONA 44 Jak już wspomniano wcześniej, przedstawiane przez uczestników ALS propozycje ewentualnych zmian wartych do wprowadzenia w przypadku uruchomienia kolejnych edycji studiów podyplomowych są ściśle powiązane ze wskazywanymi słabymi stronami. Przy czym nieco większa liczba respondentów przedstawiła propozycje zmian w stosunku do liczby respondentów wskazujących słabe strony. Zauważalne jest jednak znaczne rozproszenie kategorii, do których zaliczono poszczególne odpowiedzi udzielane przez respondentów. Najczęściej wskazywane propozycje odnoszą się do położenia jeszcze większego nacisku na zajęcia warsztatowe, na zwiększenie liczby godzin zajęć w ramach studiów, lepszy dobór wykładowców (w szczególności w przypadku WSB w Toruniu), lepszą lokalizację oraz lepsze dostosowanie programu studiów do potrzeb słuchaczy. Należy jednak podkreślić, że odsetki respondentów udzielających odpowiedzi zaklasyfikowanych do poszczególnych kategorii nie są znaczne i poza propozycją położenia większego nacisku na warsztaty nie przekraczają 10%. Tabela 6 Propozycje zmian w przypadku uruchomienia kolejnych edycji studiów podyplomowych w ramach ALS (dane w %) Lp. Propozycje zmian Ogółem UW WSB Chorzów WSB Poznań WSB Toruń 1. Nic bym nie zmienił(a) 65,2 62,7 69,8 68,9 59,8 2. Więcej warsztatów 11,2 13,5 9,9 9,4 11,6 3. Zwiększenie liczby godzin 3,1 3,8 4,2 0,5 3,5 4. Lepszy dobór wykładowców 2,6 1,2 0,9 3,3 5,5 5. Lepsza lokalizacja 2,5 1,5 3,3 2,4 3,0 6. Lepsze dostosowanie programu do potrzeb 2,5 5,4 0,0 1,9 2,0 słuchaczy 7. Więcej zajęć integracyjnych 1,6 2,3 0,9 1,4 1,5 8. Trudno powiedzieć 1,5 3,1 0,5 0,9 1,0 9. Zapewnienie zakwaterowania 1,0 1,5 0,9 0,9 0,5 10. Odrębne studia dla sekretarzy i odrębne dla 1,0 0,8 0,0 2,4 1,0 skarbników 11. Większy nacisk na finanse publiczne 0,9 0,8 1,4 0,5 1,0 12. Więcej zajęć z zakresu prawa 0,9 1,2 0,0 1,4 1,0 13. Inne (odpowiedź o charakterze ogólnym) 0,8 0,0 1,9 0,9 0,5 14. Umożliwienie kontynuacji 0,7 0,4 0,9 0,5 1,0 15. Catering 0,7 0,4 0,5 0,5 1,5 16. Seminarium (zmniejszenie liczby godzin) 0,6 0,4 0,5 1,4 0,0 17. Konieczność wcześniejszego przedstawienia 0,6 0,8 0,9 0,5 0,0 tematu pracy dyplomowej/rozpoczęcie seminarium dyplomowego już od pierwszego semestru 18. Mniejsze grupy 0,6 0,8 0,5 0,5 0,5 19. Rozszerzenie zakresu grupy docelowej 0,6 0,4 0,0 0,5 1,5 20. Poprawienie warunków lokalowych 0,6 1,2 0,0 0,9 0,0 21. Harmonogram zajęć 0,6 1,2 0,0 0,0 1,0 22. Bardziej innowacyjny program 0,3 0,4 0,9 0,0 0,0 23. Więcej zajęć z zakresu ZZL 0,3 0,4 0,5 0,5 0,0 24. Pokrycie kosztów dojazdu 0,3 0,4 0,0 0,5 0,5

45 STRONA Mniej zajęć z zakresu równości płci 0,3 1,2 0,0 0,0 0,0 26. Zwiększenie liczby miejsc 0,2 0,0 0,9 0,0 0,0 27. Większy wybór specjalizacji 0,2 0,0 0,5 0,0 0,5 28. Nazwę studiów, np. zarządzanie JST 0,2 0,0 0,5 0,0 0,5 29. Wprowadzenie praktyk w innych JST 0,2 0,4 0,0 0,5 0,0 30. Zajęcia maksymalnie do ,2 0,0 0,0 0,0 1,0 31. Unikanie organizowania zajęć w okresie kampanii 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 32. Poświęcenie czasu na analizę prac 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 dyplomowych/dobrych praktyk 33. Lepszy rozkład zajęć 0,1 0,0 0,5 0,0 0,0 34. Wprowadzenie e-learningu 0,1 0,0 0,0 0,5 0,0 35. Możliwość wzięcia udziału w kilku specjalizacjach 0,1 0,0 0,0 0,5 0,0 36. Możliwość korzystania z porad wykładowców po 0,1 0,0 0,0 0,5 0,0 zakończeniu studiów 37. Wprowadzenie obowiązku odbycia takich studiów 0,1 0,0 0,0 0,5 0,0 38. Zwiększenie zajęć związanych z poprawnością 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 językową 39. Wprowadzenie bloków prowadzonych przez 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 przedstawicieli MAC 40. Więcej zajęć z zamówień publicznych 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 41. Przygotowanie oferty kulturalnej na czas wolny od 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 zajęć 42. Zajęcia z zarządzania jakością 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 43. Zmiana partnerów projektu 0,1 0,0 0,0 0,0 0,5 44. System rekrutacji 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 45. Więcej zajęć z organizacji i zarządzania 0,1 0,4 0,0 0,0 0,0 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Wniosek Najważniejsze atuty ALS to: odpowiednio dobrana kadra prowadzących zajęcia, program dostosowany do potrzeb grupy docelowej oraz możliwość wymiany doświadczeń dzięki odpowiednio dobranej grupie docelowej Słabą stroną ALS była lokalizacja studiów

46 STRONA WPŁYW ALS NA ZARZĄDZANIE JST W przypadku ponad ¾ absolwentów ALS, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CAWI, zostały wyrażone opinie, że wiedza zdobyta w ramach studiów została wykorzystana do wdrożenia usprawnień w urzędzie. Osoby zaliczone do warstwy politycznej, jak i sekretarze, w zbliżonym stopniu wskazywali na wystąpienie efektów ALS w postaci wdrożenia usprawnień w urzędzie. Nieco niższy odsetek w tym zakresie osiągnięto w przypadku osób zajmujących stanowisko skarbnika, co można uznać za uzasadnione w kontekście tego, że skarbnicy odpowiadają za zdecydowanie węższy zakres działalności urzędu od przedstawicieli warstwy politycznej czy też sekretarzy. Wykres 14 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy wiedzę zdobytą podczas studiów podyplomowych w ramach ALS udało się wykorzystać do wdrożenia jakichś usprawnień w urzędzie? w podziale na zajmowane stanowisko Ogółem 78,3 21,7 Skarbnik 66,3 33,7 Sekretarz Warstwa polityczna 81,8 82,1 18,2 17,9 0% 20% 40% 60% 80% 100% Tak Nie Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Zbliżone odsetki respondentów wskazujących na wykorzystanie wiedzy zdobytej w ramach ALS w celu wdrożenia usprawnień w urzędzie wystąpiły zarówno wśród osób, które zmieniły pracę jak i tych, które nadal pracują na tym samym stanowisku. Zbliżone proporcje wystąpiły również w podziale na szkołę wyższą prowadzącą studia podyplomowe oraz edycję studiów. Bardziej szczegółowe informacje odnośnie rozkładów udzielanych odpowiedzi w omawianym zakresie przedstawiono w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. Nieco zaskakujące jest to, że większa średnia liczba wskazanych wdrożeń została wskazana przez respondentów, którzy zmienili miejsce pracy lub stanowisko (5,1 wdrożenia przy dominancie wynoszącej 6 wdrożeń) w stosunku do tych, którzy ani

47 STRONA 47 miejsca pracy ani stanowiska nie zmieniali (4,6 wdrożenia przy dominancie 4 wdrożeń). Wykres 15 Liczba usprawnień deklarowanych przez absolwentów ALS jako wdrożonych w urzędzie dzięki wykorzystaniu wiedzy zdobytej podczas studiów podyplomowych 25% 20% 15% 10% 5% 0% pow. 12 Liczba usprawnień Nie zmienili pracy Zmienili pracę Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883, w tym osoby, które nie zmieniły pracy n=713, osoby, które zmieniły pracę n=170]. Respondentom badania CAWI zadano również pytanie: Jakie usprawnienia udało się wdrożyć w Państwa urzędzie dzięki wiedzy zdobytej podczas studiów podyplomowych? Najczęściej wskazywane usprawnienia wdrożone dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych w ramach ALS odnosiły się do procedur zarządzania urzędem, co można uznać za uzasadnione ze względu na ogólny charakter tej kategorii. Usprawnienie to zostało wskazane przez 45% badanych (44% w przypadku tych, którzy nie zmienili pracy i 48% w przypadku tych, którzy pracę zmienili. Sposób wdrażania tego typu usprawnień był przedstawiany przez absolwentów ALS podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych. Zaczęliśmy wprowadzać zasadę tworzenia procedur przy czynnościach powtarzalnych cyklicznie. Pewne procedury wprowadzamy, tego nie było. Pomysłem ze studiów było to, że będziemy cyklicznie robić pracownikom takie odświeżanie tematów związanych z zarządzaniem czasem, by ta efektywność wracała. Bardzo ciekawe z profesorem Bogdanienko wykłady z zarządzania czasem, rewelacyjne. [IDI sekretarz] Niektóre zmiany w sposobie zarządzania wprowadzone przez absolwentów ALS można uznać jako bardzo istotne dla funkcjonowania urzędu. Przykładem tego może być całkowite przemodelowanie struktury organizacyjnej urzędu polegające na likwidacji stanowisk kierowniczych i zastąpieniu ich stanowiskami samodzielnymi.

48 STRONA 48 Zlikwidowałem wszystkie stanowiska kierownicze w Urzędzie. Są to stanowiska jednoosobowe, jest skrócony obieg dokumentów, nie trafia to do naczelnika wydziału czy komórki, tylko od razu pracownik dostaje i szybciej się załatwia interesantów. Skrócił się czas załatwiania spraw. Części pracowników podniósł się prestiż, bo wcześniej wiele spraw musiał załatwiać z kierownikiem. Zyskali pracownicy, którzy są na samodzielnych stanowiskach, wyróżniają się samodzielnością i dostali podwyżki po roku i praktycznie płace są zrównane. Wszyscy inspektorzy mają to samo wynagrodzenie. [IDI warstwa polityczna] Oczywiście opisany powyżej przypadek nie oznacza wyprowadzenia wniosku, że pożądanym efektem ALS powinno być redukowanie stanowisk kierowniczych w urzędach, ponieważ w przypadku wielu urzędów zatrudniających większą liczbę pracowników tego typu wdrożenie zamiast usprawnienia mogłoby spowodować chaos organizacyjny, lecz świadczy to o rzeczywistym nabyciu umiejętności pozwalających na dokonanie wdrożeń adekwatnych do specyfiki danej instytucji. W omawianym przypadku wdrożenie dotyczyło urzędu zatrudniającego niewielką liczbę pracowników, w którym wyróżnianie stanowisk kierowniczych niepotrzebnie wydłużało proces decyzyjny. Z kolei rozwiązaniem wprowadzonym w jednostce poddanej analizie w ramach studium przypadku było wdrożenie pracy w zespołach. To rozwiązanie nie było stosowane w urzędzie przed udziałem w ALS. Liczne warsztaty z tworzenia grup czy wyłaniania liderów, przeprowadzane na studiach, uświadomiły słuchaczom wartość wynikającą z pracy w taki sposób. Przed wdrożeniem rozwiązania zainspirowanego ALS osoby w urzędzie, które często zajmowały się podobnymi sprawami, podobną tematyką, pracowały same, indywidualnie na swoim stanowisku. Przykładem może być pozyskiwanie środków zewnętrznych, za co z jednej strony odpowiada osoba, która zajmuje się projektami, infrastrukturalnymi oraz osoba, która zajmuje się projektami społecznymi. Dodatkowo osoby te miały swoje miejsca pracy daleko od siebie, więc kontakt pomiędzy nimi był utrudniony. Pomysł, który narodził się podczas studiów, dotyczył powiązania pracy osób zajmujących się podobną tematyką poprzez stworzenie specjalnych zespołów. W rezultacie stworzono: zespół do spraw informatycznych, zespół do spraw pozyskiwania środków i promocji oraz zespół do spraw oświaty. Na wysoką efektywność studiów podyplomowych w ramach ALS wskazano również w kontekście wdrażania usprawnień z zakresu obsługi klienta oraz prowadzenia

49 STRONA 49 działań informacyjno-promocyjnych z wykorzystaniem strony internetowej urzędu lub BIP czy też kontaktu z mediami. Duże zmiany nastąpiły w Wydziale Promocji, Kontaktu z Mediami. Duże zmiany nastąpiły w pracy sekretarza, burmistrza. To miejsce, w którym siedzimy, ten stoliczek i foteliki są efektem studiów. Urządzenie gabinetu mniej sformalizowane w formie utrzymywania kontaktu z klientami, beneficjentami, które też ma wpływać na sposób rozmowy, negocjacji czy załatwiania trudnych spraw. [ ] Od pierwszego lutego wprowadzamy inny system urzędowania godzinowego, jest to efektem pewnych informacji przekazywanych w ramach studiów. Wyjście w kierunku mieszkańców, by umożliwić im swobodny dostęp do urzędu. Teraz to w poniedziałek będziemy pracować [IDI warstwa polityczna] Na pewno sposób komunikacji z innymi, rozwiązywanie konfliktów w inny sposób niż do tej pory, teraz bardziej grupowo. I na pewno większa śmiałość w stosunku do dziennikarzy, na przykład wypowiedzi dotyczące budżetu były dziennikarzom wystąpienia wysyłane, także dziennikarze mieli ode mnie te materiały, gdzie wcześniej nie stosowaliśmy takiej praktyki, tylko oni sami musieli sobie radzić. [skarbnik] Z kolei w ramach studium przypadku wskazano na usprawnienie w obsłudze klienta polegające na rezygnacji z tradycyjnych kas obsługiwanych przez kasjerów i wprowadzenie terminali płatniczych, co w dużym stopniu było efektem wymiany doświadczeń z innymi słuchaczami ALS, którzy takie rozwiązania mieli już zastosowane. Podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych respondenci wskazywali na występowanie usprawnień również w innych obszarach, które były nieco mniej licznie wskazywane podczas badania CAWI. Jako przykład może posłużyć następujący opis usprawnień w zakresie prowadzenia konsultacji społecznych. [ ] Robimy więcej konsultacji społecznych za pomocą ankiet. Wcześniej były bezpośrednie spotkania. Wcześniej jeżeli chciałem zasięgnąć informacji mieszkańców, to robiłem spotkania i robię do tej pory. [ ] Teraz przy np. zmianie planu zagospodarowania przestrzennego różnych miejscowości, robię to w formie ankietowej, przekazuję słabe i mocne strony i dołączam ankietę, czy warto to robić, [ ] ale nie naciągamy na koszty, bo te ankiety są wrzucane do skrzynki u sołtysa czy u radnych. Później na podstawie tego, jeżeli jest zainteresowanie organizuję spotkanie uczestników. [IDI warstwa polityczna] Najrzadziej występujące efekty (wskazywane przez nie więcej niż 5% badanych) dotyczyły wdrażania procedur partnerstwa publiczno-prywatnego oraz budżetu zadaniowego. Wyniki te można uznać za zgodne z wynikami innych badań zlecanych

50 STRONA 50 wcześniej przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, w tym Barometru rozwoju instytucjonalnego Jednostek Samorządu Terytorialnego, gdzie stwierdzano również bardzo niski odsetek urzędów posiadających wdrożony budżet w układzie zadaniowym oraz wdrożone procedury realizacji przedsięwzięć w formie partnerstwa publiczno-prywatnego. Wykres 16 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jakie usprawnienia udało się wdrożyć w Państwa urzędzie dzięki wiedzy zdobytej podczas studiów podyplomowych? Procedury zarządzania urzędem Obsługa klienta Strona www lub BIP Ocena pracowników Opracowanie lub aktualizacja strategii rozwoju Konsultacje społeczne Motywacja pracowików Narzędzia informatyczne Zamówienia publiczne Kodeks etyczny Opisy profili stanowisk Rekrutacja pracowników Współpraca z partnerami społecznymi i mieszkańcami Usługi on-line Ocena systemu zarządzania urzędem Badania satysfakcji klienta Zarządzanie jakością Plan doskonalenia zawodowego pracowników Współpraca z sąsiednimi JST Wdrażanie strategii rozwoju Badania jakości życia Awansowanie pracowników Przeciwdziałanie korupcji Plan zatrudnienia Budżet zadaniowy PPP Inne 0% 20% 40% 60% Razem Zmienili pracę Nie zmienili pracy Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883, w tym osoby, które nie zmieniły pracy n=713, osoby, które zmieniły pracę n=170].

51 STRONA 51 Szczegółowe dane ilościowe odnośnie usprawnień wdrożonych w urzędzie w wyniku ukończenia studiów podyplomowych w ramach ALS przedstawiono w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. Podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych pojawiały się także przykłady usprawnień, które nie były wymieniane podczas badania ankietowego. Interesującym efektem studiów podyplomowych było przeprowadzenie szeregu szkoleń dla jednostek podległych z zakresu radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych. Ponadto cykl szkoleń, warsztatów z udziałem firm zewnętrznych, dotyczących przede wszystkim sytuacji kryzysowych, które mogą na terenie gminy się znaleźć. Mam na myśli trudne sytuacje, do których dochodzi często na terenie placówek oświatowych, z udziałem dzieci, z udziałem mediów. Są to problemy, które występują w każdej gminie. Te studia pozwoliły spróbować te problemy rozwiązywać skutecznie, kompetentnie przez szkolenia z osobami, które zarządzanie kryzysowe w tej sytuacji mają wpisane w swojej działalności zawodowej. Szereg takich szkoleń było przeprowadzonych z dyrektorami szkół, kierowników podległych jednostek budżetowych. Te zdarzenia, czy nam się podoba czy nie, na co dzień mają miejsce. Warto by było wprowadzić taki system, właśnie edukacji, który pozwoliłby na sprawne radzenie sobie z problemami. [IDI warstwa polityczna] Zbliżone odsetki udzielonych pozytywnych odpowiedzi wystąpiły w odniesieniu do kwestii przełożenia się uczestnictwa w studiach podyplomowych w ramach ALS na usprawnienie wykonywanej pracy w wymiarze indywidualnym. Więcej niż 4 na 5 badanych stwierdziło, że wiedzę i umiejętności nabyte podczas uczestnictwa w studiach podyplomowych wykorzystują w swojej pracy na co dzień. Wpływ studiów podyplomowych ALS na organizację pracy w wymiarze indywidualnym najczęściej był wskazywany przez sekretarzy. Można jednak stwierdzić, że różnice w tym zakresie pomiędzy poszczególnymi kategoriami były nieznaczne. Zbliżone odsetki udzielonych odpowiedzi uzyskano również w przypadku analiz ze względu na ukończoną szkołę wyższą prowadzącą studia podyplomowe oraz edycję studiów. Rozkłady odpowiedzi ze względu na zajmowane stanowisko, szkołę wyższą oraz edycję studiów zawarto w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. Podkreślenia jednak wymaga, że oddzielenie wdrożonych usprawnień na poziomie indywidualnym w odniesieniu do słuchacza od usprawnień na poziomie organizacji jest zadaniem bardzo trudnym, o ile w ogóle wykonalnym z tej racji, że ze względu na pełnione funkcje liderów samorządowych usprawnienia w ich pracy są w praktyce usprawnieniami w funkcjonowaniu urzędu. Innymi słowy, jeżeli praca lidera polega

52 STRONA 52 na zarządzaniu urzędem, to usprawnienia w pracy lidera przekładają się niejako w sposób automatyczny na usprawnienia w funkcjonowaniu urzędu. Dlatego też za najważniejszy efekt występujący w wymiarze indywidualnym można uznać wystąpienie zmian w podejściu do sposobu zarządzania JST, czy wręcz wizji zarządzania JST, czy też roli, jaką dane stanowisko pełni w strukturze zarządzania JST. Znaczenie tego efektu dobrze oddają następujące słowa jednego z absolwentów ALS: Generalnie doszłam do przekonania, że tak naprawdę ten aspekt samorządowy jest dużo szerszy niż te same finanse, którymi do tej pory się zajmowałam. Docelowo będę chciała bardziej zająć się audytem i bardziej zarządczymi elementami aniżeli samą stricte rachunkowością. Bo trzymanie tego stanowiska w wąskich ramach samej rachunkowości jest ograniczające. [ ] W moim prywatnym życiu czy to coś wniosło? -Na pewno poszerzyło moje horyzonty i to w wielu zakresach. Umiem też inaczej czytać przepisy prawne, które do tego pory może czytałam bardziej literalnie, a teraz umiem je tak przeczytać, żebym była w stanie też jakoś powiązać jedno z drugim bardziej tak analitycznie. [skarbnik] Trudności w oddzieleniu usprawnień wdrożonych w wyniku ALS na poziomie indywidualnym od usprawnień na poziome instytucji zauważalne są również w przypadku wyników badania ankietowego przeprowadzonego wśród absolwentów ALS. Osoby, które zadeklarowały, że wykorzystują wiedzę i umiejętności nabyte podczas studiów podyplomowych, zostały poproszone o udzielenie odpowiedzi na pytanie otwarte w celu wskazania, jakie umiejętności są przez nich wykorzystywane na co dzień. Po skategoryzowaniu uzyskanych odpowiedzi w drodze kodowania można stwierdzić, że są one w dużym stopniu zbieżne z odpowiedziami dotyczącymi wskazywania zakresów usprawnień wdrożonych w urzędzie dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych. Najczęściej wskazywano wykorzystywanie na co dzień wiedzy i umiejętności z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, w tym budowania zespołów, motywowania, oceniania i awansowania pracowników. Odpowiedzi wpisujące się w tę kategorię zostały udzielone aż przez 413 osób, co stanowi blisko połowę spośród 883 osób, które wzięły udział w badaniu, co można uznać za bardzo wysoki wynik, biorąc pod uwagę to, że było to pytanie otwarte. Umiejętności z tego zakresu były wskazywane przez absolwentów ALS również podczas IDI. Ilustrują to przykłady następujących wypowiedzi: To jest i zarządzanie pracownikami, ale też delegowanie zadań. Umiejętność rozdzielania tych zadań, umiejętność budowania zespołów problemowych, wytypowanie spośród nich

53 STRONA 53 lidera, to są takie rzeczy, które rzeczywiście się sprawdzają i bardzo mi idą, pomogło, bo rzeczywiście ja nie miałam takich umiejętności. [IDI, warstwa polityczna] Szczególnie z tych dziedzin socjo-psychologicznych dotyczących marketingu politycznego, negocjacji, rozwiązywania problemów, konfliktów w pracy. Tych zagadnień w tak kompetentny sposób, jak były realizowane, się nie spodziewałem. One przełożyły się przekazywaniem tej praktyczniej wiedzy w poważne umiejętności, które powodują, że ta praca w urzędzie może się stać bardziej efektywna. Nabór pracowników do urzędu również, bo procedury wcześniej stosowane były procedurami bardzo zbiurokratyzowanymi. W tej chwili wprowadziliśmy aspekty pewnych badań psychologicznych, które pozwalają ocenić pracownika, jego zdolności komunikowania się z innymi ludźmi, autoprezentacji itd. Bardzo pozytywnie jestem zaskoczony [IDI warstwa polityczna] Odpowiedzi blisko 1/3 badanych zaliczono do kategorii wiedzy i umiejętności z zakresu komunikacji interpersonalnej (w tym: umiejętności prowadzenia negocjacji, mediacji, skutecznej komunikacji, rozwiązywania konfliktów, budowania relacji, komunikacji z klientem trudnym). Również umiejętności z tego zakresu były wskazywane przez absolwentów ALS podczas IDI: Też inne spojrzenie na to, w jaki sposób przygotowywać materiały promocyjne, a ja odpowiadam za tę część w naszym urzędzie, umiejętność komunikowania się z szeroko rozumianymi dziennikarzami, czyli prasa, radio i tak dalej. Taka większa ogłada przy wystąpieniach publicznych no to wszystko ma duże znaczenie [IDI, warstwa polityczna] Na przykład, ankietowanie pracowników, czy stworzenie biura obsługi klienta, sposób prowadzenia dialogu z klientem zarówno przez urzędników jak i przez nas z tego wyższego szczebla zarządzającego. Właściwie te wszystkie zasady, które były przedstawiane, u nas są wprowadzane. Może, dlatego, że jest nas dwóch absolwentów akademii. [IDI, warstwa polityczna] W trzecią pod względem liczebności kategorią, do której zaliczono odpowiedzi udzielone przez ponad ¼ badanych, wpisywały się zagadnienia związane z zarządzaniem urzędem, takie jak: lepsza organizacja pracy urzędu, zarządzanie czasem, zarządzanie zadaniami, zarządzanie przez cele, zarządzanie projektami, delegowanie zadań, kontrola zarządcza czy zarządzanie jakością, co także znalazło odzwierciedlenie w wypowiedziach pojawiających się podczas IDI. Na pewno też rzeczy, które dotyczą samego funkcjonowania stanowiska skarbnika, gdzie są różne drogi funkcjonowania. Generalnie zwykle jest to droga związana stricte z księgowością, co moim zdaniem nie jest do końca prawidłowe. Ponieważ skarbnik ma

54 STRONA 54 trochę inne zadania i bardziej powinien być pojmowany jako zarządzający finansami, a nie tylko ewidencjonujący. [skarbnik] Poniżej przedstawiono liczebności wszystkich wyróżnionych kategorii: Tabela 7 Wiedza i umiejętności zdobyte w trakcie studiów podyplomowych ALS wykorzystywane przez absolwentów w pracy na co dzień (kategoryzacja pytania otwartego) Lp. Kategoria Liczebność Procent 1 Zarządzanie zasobami ludzkimi (w tym: budowanie zespołów, motywowanie, ocenianie i ,1% awansowanie pracowników) 2 Komunikacja interpersonalna (w tym: umiejętności prowadzenia negocjacji, mediacji, ,1% skutecznej komunikacji, rozwiązywania konfliktów, budowania relacji, komunikacji z klientem trudnym) 3 Zarządzanie urzędem (w tym: lepsza organizacja pracy urzędu, zarządzanie czasem, ,8% zarządzanie zadaniami, zarządzanie przez cele, zarządzanie projektami, delegowanie zadań, kontrola zarządcza, zarządzanie jakością) 4 Stanowienie i stosowanie prawa ,3% 5 Zarządzanie finansami (w tym budżet zadaniowy) 92 10,4% 6 Informacja i promocja JST/prowadzenie kampanii wyborczej/kreowanie wizerunku 80 9,1% urzędu/współpraca z mediami 7 Standardy obsługi klienta/poprawa jakości usług/obsługa klienta niepełnosprawnego 77 8,7% 8 Współpraca z mieszkańcami i innymi partnerami/konsultacje społeczne 40 4,5% 9 Inne odpowiedzi (np. odpowiedzi ogólne, odpowiedź wszystkie, większość, odpowiedź 30 3,4% "tak") 10 Ocena/aktualizacja/wdrażanie strategii rozwoju/planowanie strategiczne 26 2,9% 11 Motywacja do pracy/wzmocnienie psychologiczne w trudnych 19 2,2% sytuacjach/asertywność/radzenie sobie ze stresem 12 Wprowadzanie nowych rozwiązań informatycznych 19 2,2% 13 Zamówienia publiczne 17 1,9% 14 Etyka/kodeks etyczny/przeciwdziałanie korupcji 15 1,7% 15 Wykorzystywanie kontaktów zdobytych podczas ALS/konsultowanie problemów z innymi 9 1,0% uczestnikami ALS 16 Rekrutacja 7 0,8% 17 Równość płci 4 0,5% 18 Trudno powiedzieć 4 0,5% 19 Partnerstwo publiczno-prywatne 3 0,3% 20 Ocena okresowa 1 0,1% 21 Techniki sporządzania ankiet 1 0,1% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. W kontekście występujących w wymiarze indywidualnym efektów studiów prowadzonych w ramach ALS można również rozważać motywy podjęcia tych studiów oraz osiągniętych indywidualnych korzyści, dzięki uczestnictwu w studiach.

55 STRONA 55 W tym celu absolwentom studiów podyplomowych w ramach ALS, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CAWI, zadano dwa następujące pytania o zbliżonej kafeterii: Dlaczego zdecydował(a) się Pan(i) na podjęcie studiów podyplomowych w ramach Akademii Liderów Samorządowych, tj. jakie korzyści chciał(a) Pan(i) uzyskać dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych? oraz Jakie korzyści uzyskał(a) Pan(i) dzięki uczestnictwu w studiach podyplomowych w ramach ALS? Najczęściej wskazywanym oczekiwaniem a zarazem osiągniętą korzyścią było poszerzenie lub pogłębienie swojej wiedzy. W przypadku zbliżonego odsetka badanych wskazano zarówno na takie oczekiwanie, jak i jego spełnienie. Można zatem stwierdzić, że z perspektywy uczestników ALS studia spełniły ich najważniejsze oczekiwanie. Na podstawie analizy wyników badań jakościowych uzyskanych w ramach studiów przypadku oraz wywiadów pogłębionych z absolwentami ALS można stwierdzić, że niektórzy słuchacze nastawiali się stricte na wiedzę z zarządzania zasobami ludzkimi, dla innych ważna była również wiedza z konkretnych bloków tematycznych, dostępnych w drugim semestrze, jak np. stanowienie prawa. Dlatego tak istotne było, że studia skierowane są do konkretnej kadry, pracowników samorządowych na stanowiskach kierowniczych była to gwarancja, że studia te dostarczą szerokiej wiedzy przydatnej bezpośrednio w pracy, w wielu sytuacjach. Wiedza ta miała dać możliwość szerszego spojrzenia na działanie jednostki samorządowej. Analizując wyniki badania ankietowego CAWI, zauważalne jest to, że w przypadku większości wyróżnionych kategorii absolwenci ALS częściej wskazywali na osiągnięte korzyści niż oczekiwania. Przykładem tego są korzyści polegające na nawiązaniu współpracy z przedstawicielami innych samorządów lub też wymiana doświadczeń z innymi samorządami. Zdecydowanie więcej badanych wskazało na korzyści w tym zakresie niż miało w tym zakresie oczekiwania. Korzyści z zakresu nawiązania kontaktów z innymi samorządami oraz wymiana doświadczeń z nimi można zatem uznać za największą wartość dodaną studiów podyplomowych organizowanych w ramach ALS. Chociaż więcej badanych wskazało na wymianę doświadczeń z innymi samorządami jako na korzyści niż motywy podjęcia studiów, to podkreślenia wymaga, że wymiana doświadczeń była drugim pod względem częstości motywem decyzji o podjęciu studiów w ramach ALS. Można stwierdzić, że z jednej strony chęć wymiany doświadczeń z innymi samorządowcami, pracującymi na podobnych stanowiskach, pochodzącymi z różnych części Polski miała cel poznawczy. Uczestnicy ALS chcieli dowiedzieć się, jak funkcjonują inne samorządy, jak radzą sobie

56 STRONA 56 z pewnymi problemami i jak je rozwiązują. Z drugiej strony celem była konfrontacja własnej jednostki z innymi JST na ile jest ona podobna do innych urzędów, a na ile odbiega od pewnego powszechnego modelu. Porównanie to miało na celu utwierdzenie się w słuszności swoich decyzji, sposobu wykonywania swojej pracy zawodowej. Ilustrują to słowa jednego z przedstawicieli JST wyrażone podczas wywiadu przeprowadzonego w ramach studium przypadku: Z uwagi na długi staż pracy, chciałam skonfrontować, czy to, jak działam, odbiega w jakiś sposób od tego, co robią inne urzędy. Czy moja wiedza i innych osób na tym stanowisku z terenu jest rzeczywiście podobna do reszty, czy odbiega od innych. Czy jest dobrze, czy powinnam się jeszcze dużo więcej dowiedzieć? Wracając do analizy wyników badania ankietowego, można stwierdzić, że tylko w przypadku kategorii zdobycie nowych umiejętności oraz kategorii bardziej efektywne wykonywanie swoich zadań wystąpiły niższe odsetki deklaracji uzyskanych korzyści w stosunku do odsetków deklarowanych oczekiwań w tym zakresie, jednak różnice te są nieznaczne i nie przekraczają 3 pkt. procentowych. Zauważalne jest również to, że respondenci nie mieli trudności z wyartykułowaniem swoich oczekiwań oraz odniesionych korzyści. Jedynie 3 respondentów nie potrafiło wskazać żadnych oczekiwań wobec studiów podyplomowych ALS, a 4 nie potrafiło wskazać żadnych odniesionych korzyści dzięki uczestnictwu tych studiach.

57 STRONA 57 Wykres 17 Oczekiwania uczestników ALS wobec studiów podyplomowych i odniesione korzyści (dane w %) Poszerzenie lub pogłębienie swojej wiedzy Wymiana doświadczeń na temat rozwiązań stosowanych w innych urzędach Nawiązanie kontaktów z osobami z innych samorządów 45,2 86,1 86,6 80,1 64,4 74,0 Zdobycie nowych umiejętności Bardziej efektywne wykonywanie swoich zadań/obowiązków zawodowych Wzbogacenie CV Nawiązanie kontaktów z ekspertami (wykładowcami) 14,8 36,1 33,5 25,1 62,7 63,3 60,6 63,1 Żadne Inne 0,5 0,3 0,2 0, Korzyści Oczekiwania Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Wniosek Zdaniem ponad ¾ badanych absolwentów ALS, wiedza zdobyta w ramach studiów podyplomowych została wykorzystana do wdrożenia usprawnień w urzędzie Ponad 80% badanych absolwentów stwierdziło, że zdobytą wiedzę i umiejętności wykorzystuje w swojej pracy na co dzień O przyczyny chęci podjęcia studiów podyplomowych w ramach ALS zapytano również kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na te studia ze względu na ograniczoną liczbę miejsc. Najczęściej wskazywane przez tę grupę badanych motywy były zbieżne z motywami wskazywanymi przez absolwentów ALS. O ile w przypadku absolwentów ALS najczęściej wskazywanym motywem była chęć poszerzenia lub pogłębienia wiedzy, o tyle w przypadku kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia

58 STRONA 58 najczęściej wskazywana odpowiedź odnosiła się do chęci zdobycia wiedzy i umiejętności umożliwiających bardziej efektywne wykonywanie obowiązków zawodowych. Wykres 18 Przyczyny chęci podjęcia studiów podyplomowych w ramach ALS przez kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia (dane w %) Bardziej efektywne wykonywanie swoich zadań/obowiązków zawodowych Poszerzenie lub pogłębienie swojej wiedzy Wymiana doświadczeń na temat rozwiązań stosowanych w innych urzędach Zdobycie nowych umiejętności 54,2 60,0 81,9 81,3 Nawiązanie kontaktów z osobami z innych samorządów Nawiązanie kontaktów z ekspertami (wykładowcami) 36,8 41,3 Wzbogacenie CV 19,4 Inne 1, Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=155]. Wskazywanie przez kandydatów jako najczęstszej przyczyny chęci podjęcia studiów podyplomowych w celu nabycia wiedzy i umiejętności umożliwiających bardziej efektywne wykonywanie obowiązków zawodowych potwierdza zasadność położenia nacisku na praktyczny wymiar prowadzonych zajęć, co zarazem jest zgodne z opiniami wyrażanymi przez absolwentów ALS. W celu weryfikacji powiązania uczestnictwa w studiach podyplomowych z jakością zarządzania w JST wykonane zostały analizy porównawcze pomiędzy JST, których przedstawiciele wzięli udział w studiach podyplomowych w ramach ALS, a JST, których przedstawiciele w studiach podyplomowych nie wzięli udziału. Jako płaszczyznę porównań wykorzystano kilka wskaźników dotyczących JST pochodzących ze statystyki publicznej, a także wskaźników wykorzystanych w ramach badania Barometr rozwoju instytucjonalnego jednostek samorządu terytorialnego zrealizowanego w drugiej połowie 2013 r. na zlecenie Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji.

59 Na podstawie wykonanej analizy porównawczej można stwierdzić, że istnieją istotne zależności statystyczne pomiędzy JST, których pracownicy brali udział w ALS oraz tych, którzy nie uczestniczyli w ALS. W odniesieniu do wszystkich analizowanych wskaźników, takich jak syntetyczna miara poziomu rozwoju instytucjonalnego określona w ramach Barometru rozwoju instytucjonalnego jednostek samorządu terytorialnego, liczba przedstawicieli JST biorących udział w ALS, wartość wskaźnika G (w przypadku gmin) oraz wartość wskaźnika P (w przypadku powiatów) czy też wsparcie w ramach Działania 5.2 PO KL uzyskano wyższe wartości w przypadku tych urzędów, których przedstawiciele wzięli udział w studiach podyplomowych w ramach ALS w stosunku do tych urzędów, których przedstawiciele w studiach podyplomowych w ramach ALS udziału nie brali. Jednostki, których przedstawiciele uczestniczyli w studiach podyplomowych w ramach ALS charakteryzują się wyższym poziomem syntetycznej miary rozwoju instytucjonalnego niż JST, których przedstawiciele nie uczestniczyli w ALS. Im wyższy jest poziom zaangażowania JST w projekt ALS, mierzony liczbą osób z danego JST biorących udział w studiach podyplomowych, tym obserwujemy wyższą wartość środków pozyskanych z UE w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wartość średniej wskaźnika G w gminach biorących udział w ALS była wyższa niż w gminach, których kadra zarządzająca nie uczestniczyła w ALS. W powiatach, których przedstawiciele brali udział w ALS, wartość wskaźnika dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca jest istotnie statystycznie wyższa od wartości w powiatach, których przedstawiciele nie brali udział w ALS. Częściej w projekcie uczestniczyli przedstawiciele kadry zarządzającej z gmin miejskich i gmin miejskich na prawach powiatu niż przedstawiciele gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Jednostki, których kadra zarządzająca uczestniczyła w studiach podyplomowych w ramach ALS, częściej otrzymywały wsparcie w ramach działania 5.2 POKL. Wyniki analiz porównawczych pomiędzy JST, których przedstawiciele wzięli udział w ALS, a tymi, których przedstawiciele w ALS nie wzięli udziału, przedstawiono w aneksie statystycznym stanowiącym załącznik do niniejszego raportu. STRONA 59

60 STRONA 60 Wniosek Występują istotnie statystycznie zależności pomiędzy poziomem uczestnictwa w ALS, a poziomem uzyskanych wybranych wskaźników odnoszących się do JST zatrudniających słuchaczy ALS. JST, w których pracują absolwenci ALS charakteryzują się wyższymi wartościami analizowanych wskaźników. Trudno jednoznacznie stwierdzić, że udział kadry zarządzającej jednostek samorządu terytorialnego w studiach podyplomowych realizowanych w ramach projektu ALS wpłynął na rozwój instytucjonalny urzędów oraz rozwój społeczno-ekonomiczny gmin i powiatów, które reprezentowali. Przyczyną zaistniałego związku może być udział liderów samorządowych w studiach podyplomowych ALS, jednak możliwa jest również sytuacja, że udział w ALS nie jest przyczyną, lecz jest skutkiem wyższego poziomu rozwoju instytucjonalnego JST. Osoby lepiej zarządzające swoimi urzędami mogą być zarazem bardziej skłonne do dalszego podnoszenia swoich kwalifikacji poprzez uczestnictwo w studiach podyplomowych. Ponadto możliwe jest również to, że przyczyny wyższego poziomu osiąganych wskaźników mogą być zupełnie inne, ponieważ dynamika życia społecznego oraz jego wieloaspektowość utrudniają wyizolowanie pojedynczych czynników determinujących rozwój społeczny, gospodarczy czy instytucjonalny.

61 STRONA ZAŁOŻENIA DLA KONTYNUACJI ALS W FORMIE ODPŁATNEJ I NIEODPŁATNEJ 7.1. Założenia odnośnie programu studiów Z analiz przedstawionych we wcześniejszej części niniejszego raportu wynika, że dotychczas realizowany program studiów został dobrze dopasowany do potrzeb grupy docelowej, dlatego też na etapie opracowania kolejnych edycji studiów nie ma potrzeby wprowadzania w programie znacznych zmian. Jak już wcześniej wskazywano, zasadne jest położenie jeszcze większego nacisku na prowadzenie zajęć o charakterze praktycznym. Poza tym część absolwentów badania CAWI wskazywało na zbyt małą liczbę godzin przewidzianych w programie, którą faktycznie można uznać za relatywnie niewielką w stosunku do liczby godzin zazwyczaj oferowanych w ramach studiów podyplomowych, dlatego też na etapie opracowania programu studiów na potrzeby kolejnej edycji zasadne jest zwiększenie wymiaru liczby godzin oferowanych w ramach ALS do 180. Generalnie wszystkiego po prostu było zbyt mało. To właściwie tylko tyle mogę powiedzieć [IDI warstwa polityczna] Na etapie projektowania kolejnych edycji studiów podyplomowych w ramach ALS zasadne jest wzięcie pod uwagę oczekiwań odnośnie zakresu programu studiów zgłaszanych przez osoby potencjalnie zainteresowane tymi studiami, tj. osoby, które złożyły swoją aplikację na studia, ale nie zostały przyjęte ze względu na ograniczoną liczbę miejsc. W poniższej tabeli przedstawiono wyniki oceny zasadności umieszczenia poszczególnych zagadnień w programie studiów podyplomowych w ramach ALS. Zagadnienia zawarte w tabeli zostały uporządkowane w postaci rankingu od kwestii wskazywanych najczęściej jako wartych poruszenia podczas studiów do kwestii wskazywanych najrzadziej.

62 STRONA 62 Zdecydow anie nie Raczej nie Ani tak ani nie Raczej tak Zdecydow anie tak Pozytywne Tabela 8 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Jakie zagadnienia Pana(i) zdaniem powinny zostać poruszone podczas studiów podyplomowych w ramach ALS? (dane w %) Lp. Zagadnienie 1 Zarządzanie kadrami, budowanie zespołów i pracy zespołowej 0,0 3,4 8,9 39,0 48,6 87,7 2 Wdrażanie informatycznych narzędzi do zarządzania urzędem 0,0 4,1 9,6 45,2 41,1 86,3 3 Zarządzanie strategiczne tworzenie i wdrażanie strategii rozwoju 0,0 4,8 10,3 43,2 41,8 84,9 4 Zamówienia publiczne 0,0 6,2 8,9 34,9 50,0 84,9 5 Umiejętności interpersonalne i techniki negocjacyjne unikania konfliktu 0,0 2,1 14,4 43,2 40,4 83,6 interesu oraz etyki 6 Współpraca z partnerami społecznymi i mieszkańcami 0,0 3,4 13,7 52,7 30,1 82,9 7 Wdrażanie usług świadczonych przez urząd za pośrednictwem Internetu (online) 1,4 6,8 11,0 47,3 33,6 80,8 8 Zachowania organizacyjne oraz współczesne metody i techniki zarządzania 0,0 4,8 15,1 37,7 42,5 80,1 organizacją 9 Zapewnienie wysokich standardów obsługi klienta w urzędzie ze 0,7 2,7 17,8 56,8 21,9 78,8 szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych 10 Polityka informacyjna i public relations 0,7 7,5 13,0 50,7 28,1 78,8 11 Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości 0,0 7,5 15,1 47,9 29,5 77,4 12 Budżet zadaniowy 0,7 7,5 15,1 41,8 34,9 76,7 13 Współpraca z innymi jednostkami samorządu terytorialnego 0,7 7,5 15,8 48,6 27,4 76,0 14 Zarządzanie nieruchomościami JST 1,4 13,7 11,6 48,6 24,7 73,3 15 Zarządzanie przez cele i mierzenie dokonań oraz systemów zapewniania 0,7 13,0 14,4 42,5 29,5 71,9 jakości 16 Podatki i opłaty lokalne JST 2,7 10,3 15,8 41,8 29,5 71,2 17 Prowadzenie konsultacji społecznych 1,4 6,8 21,9 46,6 23,3 69,9 18 Partnerstwo publiczno-prywatne 2,1 13,7 15,1 37,7 31,5 69,2 19 Wdrażanie systemu zarządzania jakością 4,1 11,0 21,9 38,4 24,7 63,0 20 Prowadzenie badań jakości życia mieszkańców gminy 4,1 12,3 24,7 48,6 10,3 58,9 21 Teoria zarządzania 4,1 9,6 28,1 38,4 19,9 58,2 22 Prowadzenie badań satysfakcji klienta 6,8 8,2 34,9 39,7 10,3 50,0 23 Zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w polityce kadrowej JST 11,0 21,2 38,4 19,2 10,3 29,5 24 Inne 43,2 14,4 26,0 9,6 6,8 16,4 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=146]. Wniosek Program studiów został dobrze opracowany w kontekście potrzeb grupy docelowej, dlatego też nie ma potrzeby wprowadzania w nim dużych zmian. Wskazane jest jedynie zwiększenie liczby godzin do 180 i położenie jeszcze większego nacisku na zajęcia praktyczne warsztatowe.

63 STRONA Założenia odnośnie form kształcenia i harmonogramu realizacji studiów Rozwój nowoczesnych technologii stwarza coraz większe możliwości prowadzenia kształcenia w formie zdalnej. Dlatego też w ramach niniejszego badania ocenie poddano zasadność wprowadzenia zdalnych form kształcenia w przypadku uruchomienia kolejnych edycji studiów podyplomowych w ramach ALS. W kontekście oceny zasadności wprowadzania zmian w zakresie form kształcenia z wykorzystaniem e-learningu w ramach badania CAWI poproszono kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia ze względu na ograniczoną liczbę miejsc, o dokonanie zasadności wprowadzenia tej formy kształcenia. Respondentów zapytano, czy ich zdaniem wprowadzenie części zajęć w formie zdalnej podniosłoby, czy też obniżyłoby atrakcyjność studiów podyplomowych w ramach ALS. Zdania respondentów w tym zakresie są podzielone. Rozwiązanie to zyskało zbliżony odsetek zarówno zwolenników jak i przeciwników. Wykres 19 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy Pana(i) zdaniem wprowadzenie części zajęć w formie zdalnej (np. e-learning, blended learning łączenie tradycyjnych form kształcenia z kształceniem zdalnym) podniosłoby, czy też obniżyłoby atrakcyjność studiów podyplomowych w ramach ALS? 13,0 22,6 13,7 23,3 16,4 11,0 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zdecydowanie podniosłoby atrakcyjność studiów Raczej podniosłoby atrakcyjność studiów Ani nie podniosłoby, ani by nie obniżyło atrakcyjności studiów Raczej obniżyłoby atrakcyjność studiów Zdecydowanie obniżyłoby atrakcyjność studiów Nie wiem trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=146].

64 STRONA 64 Ponadto podkreślenia wymaga, że na podstawie odpowiedzi udzielanych przez absolwentów ALS można stwierdzić, iż bezpośrednie uczestnictwo stanowiło jedną z mocnych stron studiów podyplomowych w ramach ALS, ponieważ umożliwiało nie tylko czerpanie wiedzy w wyniku bezpośredniego kontaktu z prowadzącymi, ale również w wyniku kontaktu z przedstawicielami innych samorządów zajmujących podobne stanowiska i borykających się z podobnymi problemami, co umożliwiało wymianę doświadczeń. Podczas wywiadów pogłębionych z absolwentami pojawiła się nawet opinia, że bardzo ważnym elementem efektywnego uczestnictwa studiach podyplomowych był narzucony przez organizatorów wymóg uczestnictwa w co najmniej 80% zajęć, co było zarazem mobilizujące dla uczestników. Ilustrują to następujące słowa jednego z absolwentów ALS wyrażone podczas wywiadu: Jeszcze jedna bardzo ważna sprawa: ta z góry narzucona dyscyplina, że nie można było opuścić więcej niż jednego czy dwóch zestawów wykładów. Na niektórych studiach osoby przychodziły na początku raz, dwa, a potem przychodzili z jakąś pracą dyplomową. Tutaj dyscyplina była bardzo wysoka pod względem obecności na wykładach, a przez to przekazywana wiedza. Człowiek się dowiedział.[idi sekretarz] Z analiz przedstawionych we wcześniejszej części niniejszego raportu wynika, że harmonogram studiów został dobrze opracowany z perspektywy uczestników. Podczas indywidualnych wywiadów pogłębionych podkreślano, że silną stroną studiów podyplomowych w zakresie organizacyjnym było to, że harmonogram był udostępniany słuchaczom ze znacznym wyprzedzeniem, dzięki czemu mogli oni sobie zaplanować inne obowiązki w taki sposób, by nie kolidowały one z uczestnictwem w zajęciach. Wniosek W ramach kolejnych edycji studiów podyplomowych ALS nie jest wskazane wprowadzanie kształcenia w formie zdalnej Optymalne jest organizowanie zjazdów co dwa tygodnie Chociaż prowadzenie w formie zdalnej może wydawać się dobrym rozwiązaniem w szczególności w kontekście konieczności poświęcenia czasu i kosztów związanych z pokonaniem nierzadko znacznych odległości w celu dotarcia do miejsca prowadzenia zajęć, to biorąc pod uwagę specyfikę grupy

65 STRONA 65 docelowej, do której adresowane są studia podyplomowe w ramach ALS, prowadzenie zajęć w formie zdalnej nie byłoby właściwym rozwiązaniem. Z przeprowadzonych analiz wynika, że dla uczestników studiów podyplomowych w ramach ALS bardzo dużą wartość stanowi możliwość wymiany doświadczeń z innymi przedstawicielami JST, dlatego też bezpośrednie uczestnictwo w zajęciach odgrywa fundamentalną rolę w kontekście uzyskania jak największego wpływu ALS na poprawę funkcjonowania JST. Innym atutem udziału w studiach w formie bezpośredniej jest konieczność oderwania się od codziennych obowiązków, co w przypadku uczestnictwa w formie zdalnej jest zdecydowanie trudniejsze, biorąc pod uwagę obciążenie obowiązkami zawodowymi liderów samorządowych Założenia odnośnie grupy docelowej W kontekście podejmowania ewentualnej decyzji o uruchomieniu kolejnych edycji w ramach ALS istotne znaczenie odgrywa wiedza na temat losów zawodowych osób, które aplikowały o udział w tych studiach podyplomowych, ale nie zostały przyjęte ze względu na ograniczoną liczbę miejsc. W związku z tym, że liczba osób chętnych do udziału w ALS znacznie przekraczała liczbę dostępnych miejsc, to na tej podstawie można zakładać, że osoby, które chciały podjąć te studia, ale nie zostały przyjęte, w pierwszej kolejności mogą być zainteresowane podjęciem studiów podyplomowych w przypadku uruchomienia kolejnych edycji. W tym kontekście istotne było zweryfikowanie, czy kandydaci, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS, zdecydowali się na podjęcie innych studiów podyplomowych skierowanych do przedstawicieli samorządów. Z informacji pozyskanych w ramach badania CAWI wynika, że inne studia podyplomowe skierowane do przedstawicieli samorządów podjęło 12 osób, które nie zostały przyjęte w ramach ALS. Osoby te podjęły studia prowadzone przez następujące szkoły wyższe: Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie (2 osoby), Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (2 osoby), Uniwersytet Warszawski (2 osoby), Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie,

66 STRONA 66 Wyższa Szkoła Administracji i Zarządzania w Opolu, Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Wyższa Szkoła Bankowości, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. W przypadku 7 osób były to studia płatne, w przypadku 3 osób zostały sfinansowane ze środków urzędu, a w przypadku 2 pozostałych osób podjęte studia były sfinansowane z funduszy europejskich. Wysokość opłat ponoszonych za studia została wskazana przez 7 osób. Kwoty te były bardzo zróżnicowane i mieściły się w przedziale od zł do zł przy medianie wynoszącej zł. Innym istotnym elementem w kontekście możliwości podjęcia studiów podyplomowych w przypadku uruchomienia ewentualnych kolejnych edycji w ramach ALS przez kandydatów, którzy nie zostali zakwalifikowani, jest w dalszym ciągu pozostawanie przez te osoby na stanowisku lidera samorządowego. Dlatego też kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia w ramach ALS zapytano o to, czy od czasu złożenia podania o przyjęcie na studia podyplomowe w ramach ALS zmienili swoje miejsce pracy lub stanowisko. Z uzyskanych informacji wynika, że 20 osób zmieniło swoje miejsce pracy, a kolejne 10 nie zmieniło miejsca pracy, lecz zmieniło stanowisko. Na tym samym stanowisku jak w chwili złożenia kandydatury na studia pozostaje 125 kandydatów, którzy wzięli udział w badaniu CAWI. Wykres 20 Rozkład odpowiedzi na pytanie: Czy od czasu złożenia podania o przyjęcie na studia podyplomowe w ramach ALS zmienił(a) Pan(i) swoje miejsce pracy lub stanowisko? (dane w %) 12,9 6,5 80,6 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zmieniłem(am) miejsce pracy Nie zmieniłem(am) miejsca pracy, ale zmieniłem(am) stanowisko Pracuję w tym samym miejscu pracy i na tym samym stanowisku Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=155].

67 STRONA 67 Zdecydowanie najczęściej wskazywaną przyczyną zmiany pracy była zmiana władz samorządowych po wyborach. Absolwentom studiów podyplomowych w ramach ALS, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym CAWI, zadano pytanie: Do osób na jakich stanowiskach powinny być w przyszłości skierowane studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych? Najczęściej wskazywano 4 kategorie osób, do których dotychczas adresowano studia podyplomowe w ramach ALS, tj. sekretarzy, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, skarbników oraz zastępców wójtów, burmistrzów prezydentów miast. Pozostałe kategorie były wskazywane nieco rzadziej. Na uwagę zasługuje to, że zaledwie ok. co czwarty badany wskazał, że studia podyplomowe w ramach ALS powinny zostać skierowane do członków zarządów powiatów oraz członków zarządów województw, mimo że osoby te mogły uczestniczyć w studiach podyplomowych w ramach ALS. Może to być spowodowane nieco innym charakterem tych jednostek samorządu terytorialnego, przez co przedstawiciele innych kategorii mogą nie identyfikować się z problemami związanymi z pełnieniem tych funkcji. Wykres 21 Rozkład odpowiedzi na pytanie zadane absolwentom ALS: Do osób na jakich stanowiskach powinny być w przyszłości skierowane studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych? (dane w %) Sekretarze Wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast Skarbnicy Zastępcy wójtów, burmistrzów, prezydentów miast Kierownicy jednostek podległych Dyrektorzy wydziałów/departamentów Członkowie zarządu powiatu Członkowie zarządu województwa Inne osoby Trudno powiedzieć 2,9 2,8 27,3 22,5 38,8 47,8 80,0 74,4 69,5 65, Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego wśród absolwentów ALS przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI [n=883]. Podobny rozkład odpowiedzi uzyskano w przypadku analogicznego pytania zadanego kandydatom, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS.

68 STRONA 68 Wykres 22 Rozkład odpowiedzi na pytanie zadane kandydatom: Do osób na jakich stanowiskach powinny być w przyszłości skierowane studia podyplomowe w ramach Akademii Liderów Samorządowych? (dane w %) Wójtów, burmistrzów, prezydentów miast Sekretarzy Zastępców wójtów, burmistrzów, prezydentów miast Skarbników Kierowników jednostek podległych Dyrektorów wydziałów departamentów Członków zarządu powiatu Członków zarządu województwa Innych osób Nie wiem trudno powiedzieć 8,4 1,3 25,2 23,9 43,9 35,5 54,8 74,8 73,5 69, Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=155]. Wniosek Zakres grupy docelowej został dobrze określony. W kolejnych edycjach warte jest rozważenie umożliwienia uczestnictwa w studiach osobom znajdujących się na stanowiskach kierowniczych w urzędach JST oraz jednostkach podległych. Precyzyjne określenie zakresu grupy docelowej stanowi jeden z najsilniejszych atutów studiów podyplomowych organizowanych w ramach ALS. Skierowanie dedykowanej oferty dla liderów samorządowych specjalnie dopasowanej do ich potrzeb stanowi element wyróżniający studia podyplomowe w ramach ALS spośród innych ofert dostępnych na rynku. Oprócz zapewnienia elitarności tego rozwiązania, które nie jest bez znaczenia, szczególną rolę odgrywa możliwość odbywania kształcenia w gronie osób o podobnych doświadczeniach, czy też podobnych problemach związanych z pełnieniem określonej funkcji. Określenie wąskiego zakresu grupy docelowej umożliwia zarazem opracowanie programu studiów dopasowanego do potrzeb grupy. Na podstawie powyższego wniosku nie można jednak stwierdzić, że grupa docelowa w ramach ALS miała charakter homogeniczny. Mimo wąskiego określenia zakresu grupy docelowej występują w jej ramach nadal zróżnicowania pod względem specyfiki stanowisk, a zarazem zdobywanych doświadczeń. Nieco inna jest specyfika pracy na stanowisku wójta,

69 STRONA 69 burmistrza czy prezydenta niż sekretarza. Pod tym względem w szczególności wyróżnia się kategoria skarbników, ponieważ praca na tym stanowisku jest zdecydowanie bardziej wąska zakresowo, specjalistyczna. W związku z tym dla skarbników nieco w mniejszym stopniu są interesujące ogólne problemy związane z zarządzaniem gminą, czy też kadrami, lecz wiążą się przede wszystkim z zarządzaniem finansowym JST. Z kolei wiedza specjalistyczna z zakresu finansów w mniejszym stopniu może znajdować się w polu zainteresowania przedstawicieli warstwy politycznej, czy też sekretarzy. Mimo wskazanych wewnętrznych zróżnicowań specyfiki poszczególnych kategorii wyróżnionych w ramach grupy docelowej w odniesieniu do kolejnych edycji ALS nie byłoby zasadne zawężanie zakresu grupy docelowej, ponieważ mogłoby to skutkować trudnościami w zrekrutowaniu odpowiedniej liczby osób, a co za tym idzie, w uruchomieniu studiów. Warte jest ewentualnie rozważenie mocniejszego wyprofilowania specjalności, w szczególności poprzez zaprojektowanie specjalności dedykowanej przede wszystkim do skarbników poświęconej w całości problematyce zarządzania finansowego. Ponadto warto rozważyć nieznaczne rozszerzenie zakresu grupy docelowej o osoby pełniące funkcje kierownicze w urzędach, ponieważ ze względu na pełnione funkcje również można ich zaliczyć do grona liderów samorządowych. Jednak rozszerzenie zakresu grupy docelowej powinno być dokonywane w sposób ostrożny, by nie utracić unikalnego charakteru prowadzonych studiów polegającego na możliwości wymiany doświadczeń przez osoby pracujące na podobnych stanowiskach. Dlatego też zasadne jest rozważenie rozszerzenia zakresu grupy docelowej jedynie o kierowników jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za planowanie strategiczne oraz za organizację pracy urzędu, ponieważ komórki te odgrywają kluczową rolę w kontekście zapewnienia wysokiego poziomu rozwoju instytucjonalnego JST. Ponadto warto rozważyć rozszerzenie grupy docelowej o kategorię przewodniczących rad gmin czy też powiatów, z tej racji, że również pełnią oni funkcję liderów samorządowych. Co prawda specyfika funkcjonowania przewodniczących rad gmin i powiatów jest nieco odmienna od pracy kategorii dotychczas wpisujących się w zakresu grupy docelowej ze względu na nieuczestniczenie w bieżącym zarządzaniu urzędem, jednak z drugiej strony przewodniczący rad gmin i powiatów pełnią bardzo istotną rolę w procesie stanowienia prawa.

70 STRONA Założenia odnośnie lokalizacji studiów Za najsłabszą stronę studiów podyplomowych zorganizowanych w ramach ALS można uznać lokalizację miejsca prowadzenia zajęć. Zajęcia zostały zorganizowane tylko w 4 lokalizacjach, co spowodowało znaczne zróżnicowanie w dostępności tych studiów. Na podstawie analizy bazy danych uczestników ALS można stwierdzić znaczne zróżnicowanie nasycenia w poszczególnych województwach studiami podyplomowymi w ramach ALS obliczonego poprzez podzielenie liczb osób z danego województwa uczestniczących w studiach podyplomowych w ramach ALS przez liczbę JST w danym województwie. Najwyższy poziom nasycenia uzyskano w województwach: kujawsko-pomorskim (0,57), śląskim (0,55), pomorskim (0,53) oraz wielkopolskim (0,50), czyli w trzech województwach, na terenie których prowadzone są studia podyplomowe oraz w województwie pomorskim sąsiadującym z dwoma województwami, na terenie których prowadzone są studia podyplomowe. Spośród województw, na terenie których zorganizowano ALS najniższy wskaźnik uzyskano w przypadku województwa mazowieckiego (0,41), co jest z jednej strony spowodowane dużą liczbą JST funkcjonujących na terenie tego województwa, a także ponadregionalnym charakterem uczelni prowadzącej studia podyplomowe w Warszawie, tj. Uniwersytetem Warszawskim. Najniższy poziom nasycenia uzyskano w przypadku 4 województw tzw. Polski Wschodniej, tj. województwa lubelskiego (0,21), świętokrzyskiego (0,17), podkarpackiego (0,16) oraz podlaskiego (0,12).

71 STRONA 71 Wykres 23 Poziom nasycenia studiami podyplomowymi w ramach ALS w poszczególnych województwach 1-0,75 0,75-0,5 0,5-0,25 0,25-0 Źródło: Opracowanie własne na podstawie listy uczestników ALS [N=1044] Zdaniem respondentów indywidualnych wywiadów pogłębionych główną przyczyną takiego stanu rzeczy są właśnie kwestie związane z dużą odległością od lokalizacji, gdzie prowadzone były zajęcia i gdyby lokalizacje te były bardziej dogodne, to również w województwach o niskim poziomie nasycenia studia podyplomowe w ramach ALS cieszyłyby się dużym zainteresowaniem. Przy czym wartym uwagi spostrzeżeniem wyartykułowanym podczas IDI jest to, że zorganizowanie studiów podyplomowych w bardziej dogodnej lokalizacji nie musi być równoznaczne z koniecznością zorganizowania takich studiów przez lokalną uczelnię, ponieważ wartym rozważenia wariantem jest również zorganizowanie studiów w formie wyjazdowej, tj. przy organizacji studiów przez renomowaną uczelnię i przy jej zasobach kadrowych, np. przez Uniwersytet Warszawski, ale w bardziej dogodnej lokalizacji, np. dla Polski Południowo-Wschodniej. Przy projektowaniu tego typu studiów w przyszłości niekoniecznie zasadne byłoby zorganizowanie zajęć w każdym województwie, gdyż mogłoby to skutkować zbyt dużym rozproszeniem lokalizacji, w których byłoby prowadzone kształcenie, powodując zarazem trudności w zrekrutowaniu odpowiedniej liczby osób (w szczególności w przypadku uruchomienia studiów w wersji odpłatnej). Wskazane

72 STRONA 72 jest jednak zorganizowanie studiów w większej liczbie lokalizacji, czy też w innych lokalizacjach bardziej dostępnych dla potencjalnych uczestników. O określenie najbardziej dogodnych lokalizacji prowadzenia studiów podyplomowych w ramach ALS poproszono kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia. Uzasadnieniem określenia dogodnych lokalizacji przez kandydatów jest to, że grupę tę tworzą ludzie, których można uznać za zainteresowanych w pierwszej kolejności podjęciem studiów w ramach ALS. Podkreślenia jednak wymaga, że możliwości wyciągania wniosków na podstawie uzyskanych w ten sposób wyników są mocno ograniczone z dwóch powodów: Kandydaci, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS, aplikowali o udział w tych studiach mając zarazem wiedzę o lokalizacjach, które były dostępne w ramach poprzednich edycji studiów, to z kolei oznacza bardzo istotne zróżnicowanie koncentracji przestrzennej kandydatów w poszczególnych województwach. Kandydaci pochodzący z województwa mazowieckiego stanowili ponad ¼ wszystkich badanych. Dalszymi w kolejności pod względem liczby kandydatów są województwa sąsiadujące z województwem mazowieckim, tj. łódzkie, lubelskie oraz podlaskie (odpowiednio 18, 14 i 12 kandydatów). Po 10 kandydatów zgłosiło się z innych województw, w których prowadzone były studia podyplomowe w ramach ALS, tj. śląskiego oraz wielkopolskiego. W przypadku pozostałych województw liczby kandydatów z nich pochodzących wynosiły po kilka osób. Z województwa zachodniopomorskiego pochodziła tylko jedna osoba. Tylko 3 osoby, które nie zostały przyjęte na studia, pochodziły z województwa kujawsko-pomorskiego, co zarazem świadczy o braku zasadności organizowania w Toruniu kolejnych edycji studiów podyplomowych w ramach ALS.

73 STRONA 73 Wykres 24 Rozmieszczenie przestrzenne biorących udział w badaniu ankietowym CAWI kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS Źródło: Opracowanie własne na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego za pomocą techniki CAWI wśród kandydatów, którzy nie zostali przyjęci na studia podyplomowe w ramach ALS [n=155]. Drugim powodem ograniczeń w możliwości wyciągania wniosków na podstawie przeprowadzonych analiz są niewielkie liczebności osób z poszczególnych województw, co powoduje, że odpowiedzi poszczególnych osób mają bardzo duży wpływ na uzyskane wyniki. Mimo wskazanych powyżej ograniczeń zdecydowano się na przedstawienie w sposób poglądowy najbardziej i najmniej dogodnych lokalizacji z perspektywy kandydatów, którzy wzięli udział w badaniu ankietowym. Dla wskazanej grupy badanych zdecydowanie najbardziej dogodną lokalizacją jest Warszawa. Blisko 100 osób stwierdziło, że rozważaliby podjęcie studiów podyplomowych w ramach ALS, gdyby zostały one zorganizowane w tej lokalizacji. Drugim preferowanym miastem byłby Kraków. Co najmniej 20 osób rozważałoby podjęcie studiów podyplomowych w ramach ALS, gdyby zostały one zorganizowane w Łodzi, Lublinie, Katowicach, Wrocławiu, Kielcach, Białymstoku, Poznaniu, Rzeszowie czy Chorzowie. Pozostałe z rozważanych lokalizacji cieszyły się zainteresowaniem mniejszej liczby osób.

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby 1.10.2011-30.04.2013 WYKONAWCA: HABITAT SP. Z O.O. UL. 10 LUTEGO 37/5 GDYNIA SPIS TREŚCI Sprawozdanie z działań ewaluacyjnych... 3 1.

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ewaluacyjnego

Raport z badania ewaluacyjnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Raport z badania ewaluacyjnego za okres 01.09.2011-30.11.2011 (wybrane fragmenty) Uprawnienia dla spawaczy gwarantem

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do:

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do: Akademia Sztuki w Szczecinie ogłasza nabór na drugą edycję dwusemestralnych studiów podyplomowych: Zarządzanie kulturą z wybranymi aspektami zarządzania szkolnictwem artystycznym 219 godzin zajęć zostanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWEJ KRAJOWEJ SZKOŁY SĄDOWNICTWA I PROKURATURY W ZAKRESIE SZKOLENIA USTAWICZNEGO (tekst jednolity)

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWEJ KRAJOWEJ SZKOŁY SĄDOWNICTWA I PROKURATURY W ZAKRESIE SZKOLENIA USTAWICZNEGO (tekst jednolity) Załącznik do uchwały nr 24/2014 Rady Programowej KSSiP REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWEJ KRAJOWEJ SZKOŁY SĄDOWNICTWA I PROKURATURY W ZAKRESIE SZKOLENIA USTAWICZNEGO (tekst jednolity) Rozdział 1 Sposób

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu realizacji zadań publicznych z wykorzystaniem form finansowych przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowanym

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 218/13 PREZYDENTA MIASTA ŁOMŻA

ZARZĄDZENIE NR 218/13 PREZYDENTA MIASTA ŁOMŻA ZARZĄDZENIE NR 218/13 PREZYDENTA MIASTA ŁOMŻA z dnia 27 września 2013 r. w sprawie wprowadzenia Systemu rozwoju kompetencji kadr w Urzędzie Miejskim w Łomży Na podstawie art. 33 ust. 3 i 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nadaje się regulamin działalności szkoleniowej w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały.

Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nadaje się regulamin działalności szkoleniowej w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały. UCHWAŁA nr 20/2010 Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie regulaminu działalności szkoleniowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w zakresie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ewaluacyjnego

Raport z badania ewaluacyjnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Raport z badania ewaluacyjnego za okres 01.12.2010-31.03.2011 (wybrane fragmenty) Uprawnienia dla spawaczy gwarantem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI

REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI REGULAMIN MONITORINGU I EWALUACJI PROJEKTU DZIELNICOWA AKADEMIA UMIEJĘTNOŚCI WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI realizowanego w okresie 1 września

Bardziej szczegółowo

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki RAPORT z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Nazwa projektu: Profesjonalizacja i konkurencyjność szkolenia specjalistyczne dla instalatorów i projektantów instalacji wodociągowych

Bardziej szczegółowo

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA NABORU PARTNERA/PARTNERÓW DO PILOTA

DOKUMENTACJA NABORU PARTNERA/PARTNERÓW DO PILOTA DOKUMENTACJA NABORU PARTNERA/PARTNERÓW DO PILOTAŻOWEGO PROJEKTU SYSTEMOWEGO Akademia Liderów Samorządowych realizowanego w ramach poddziałania 5.2.2 Systemowe wsparcie funkcjonowania administracji samorządowej,

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiet Uczestników Projektu Studia podyplomowe: kolejny krok do profesjonalizmu

Analiza ankiet Uczestników Projektu Studia podyplomowe: kolejny krok do profesjonalizmu Projekt Studia podyplomowe: kolejny krok do profesjonalizmu jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Analiza ankiet Uczestników Projektu Studia podyplomowe:

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej

Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej Ewaluacja końcowa projektu: Doskonalenie technik legislacyjnych w urzędach obsługujących organy władzy publicznej Podstawowe informacje o przedmiocie ewaluacji Nazwa projektu Doskonalenie technik legislacyjnych

Bardziej szczegółowo

2013/2014. Ewaluacja jakości kształcenia. Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena

2013/2014. Ewaluacja jakości kształcenia. Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena 2013/2014 Ewaluacja jakości kształcenia Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena Dział Jakości Kształcenia UM w Lublinie - Biuro Oceny Jakości Kształcenia 2013/2014

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10

RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10 RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10 Wałbrzych, 31 grudnia 2010 r. WPROWADZENIE Przystępując do realizacji projektu pt. Nowocześni rodzice z Głuszycy postawiła

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego R e g u l a m i n Rekrutacji nauczycieli akademickich do Programu podnoszenia kompetencji dydaktycznych w ramach Projektu Wzmocnienie potencjału dydaktycznego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie realizowanego

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1 Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie we współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie organizują STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1. Informacja

Bardziej szczegółowo

PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja szansą młodych lubomierzan

PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja szansą młodych lubomierzan Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX, działanie 9.1, poddziałanie 9.1.2 PLAN EWALUACJI PROJEKTU Nowoczesna edukacja

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Ankieta satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii,

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego

Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw. Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Nowoczesne kompetencje IT dla rynku pracy. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw Wybrane wyniki badania ewaluacyjnego Warszawa, 19 czerwca 2012 Cele badania Celem badania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU. Efektywne doskonalenie nauczycieli drogą do sukcesu ucznia. 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU. Efektywne doskonalenie nauczycieli drogą do sukcesu ucznia. 1. Postanowienia ogólne REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTU Efektywne doskonalenie nauczycieli drogą do sukcesu ucznia 1. Postanowienia ogólne Załącznik do Zarządzenia Nr 63/2013 Starosty Nowodworskiego z dnia 14 października 2013

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZKOLENIACH I KURSACH REALIZOWANYCH

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZKOLENIACH I KURSACH REALIZOWANYCH REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZKOLENIACH I KURSACH REALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU WYŻSZA JAKOŚĆ I WZROST KOMPETENCJI URZĘDNICZYCH = SPRAWNY SAMORZĄD POWIATU LIMANOWSKIEGO 1 Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

Ramowy regulamin studiów podyplomowych w ramach projektu Standardy działania III sektora executive education dla kadr NGO

Ramowy regulamin studiów podyplomowych w ramach projektu Standardy działania III sektora executive education dla kadr NGO Ramowy regulamin studiów podyplomowych w ramach projektu Standardy działania III sektora executive education dla kadr NGO Postanowienia ogólne 1 Regulamin stosuje się do studiów podyplomowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w Projekcie Akademia kompetencji językowych

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w Projekcie Akademia kompetencji językowych Strona1 Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w Projekcie 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady uczestnictwa w Projekcie Akademia kompetencji językowych, realizowanym w ramach Priorytetu

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr POKL.02.03.02-00-007/09-00 w sprawie dofinansowania projektu wydana została w dniu 30.09.2009 r. przez Ministra Zdrowia.

Decyzja Nr POKL.02.03.02-00-007/09-00 w sprawie dofinansowania projektu wydana została w dniu 30.09.2009 r. przez Ministra Zdrowia. Projekt Systemowy Profesjonalne pielęgniarstwo systemu ratownictwa medycznego w Polsce - wsparcie kształcenia podyplomowego realizowany w latach 2009-2015. Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07.

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07. P R O J E K T pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego okres realizacji 01.08.2013r 31.07.2015r nr WND POKL.03.05.00-00-181/12 współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. Podstawy realizacji projektu

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. Podstawy realizacji projektu REGULAMIN STAŻY DLA ABSOLWENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY BIZNESU W GORZOWIE WIELKOPOLSKIM ORGANIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU GOSPODARKA PRZESTRZENNA KIERUNEK Z WIZJĄ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Podstawy realizacji projektu

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

Procedura realizacji usług szkoleniowych

Procedura realizacji usług szkoleniowych Procedura realizacji usług I. Procedura definiuje warunki realizacji usług świadczonych przez K&K Consulting Przemysław Kułyk II. W ramach oferty firmy znajdują się otwarte, a także zamknięte organizowane

Bardziej szczegółowo

Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej

Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej Plan opracowany został w ramach projektu Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej

Bardziej szczegółowo

Część I Specjalizacja I stopnia w zawodzie pracownik socjalny

Część I Specjalizacja I stopnia w zawodzie pracownik socjalny DOA.III.272.1.104.2012 Urząd Marszałkowski Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia I. Przedmiot zamówienia: Przedmiotem zamówienia jest kompleksowa organizacja, realizacja merytoryczna

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury 1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy, cele, metoda i przebieg ewaluacji 1.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ewaluacji Przedmiotem ewaluacji

Bardziej szczegółowo

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45

w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l OVER 45 grupa worldwideschool w w w.w o r l d w i d e s c h o o l.p l INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 OVER 45 INFORMACJA O ZREALIZOWANYM PROJEKCIE OVER 45 Worldwide School Sp. z o.o. w okresie od

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. 3 Kryteria uczestnictwa

Informacje ogólne. 3 Kryteria uczestnictwa Regulamin uczestnictwa w studiach podyplomowych i specjalizacjach II stopnia w zawodzie pracownik socjalny w ramach projektu systemowego ROPS w Toruniu pn. Akademia pomocy i integracji społecznej wsparcie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny specjalizacji w dziedzinie psychologii klinicznej

Regulamin organizacyjny specjalizacji w dziedzinie psychologii klinicznej Regulamin organizacyjny specjalizacji w dziedzinie psychologii klinicznej I. Postanowienia wstępne 1 1. Regulamin organizacyjny specjalizacji w dziedzinie psychologii klinicznej, zwany dalej Regulaminie

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe 2013/2014 Dział Jakości Kształcenia UM w Lublinie - Biuro Oceny Jakości Kształcenia Spis treści 1. Problematyka i metodologia badań... 3 2. Charakterystyka badanej zbiorowości... 4 3. Satysfakcja słuchaczy

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N. uczestnictwa w projekcie. Usprawnienie zarządzania i obsługi klienta. w Urzędzie Gminy Zawoja

R E G U L A M I N. uczestnictwa w projekcie. Usprawnienie zarządzania i obsługi klienta. w Urzędzie Gminy Zawoja R E G U L A M I N uczestnictwa w projekcie Usprawnienie zarządzania i obsługi klienta w Urzędzie Gminy Zawoja 1/5 1 Informacje ogólne 1. Projekt Usprawnienie zarządzania i obsługi klienta w Urzędzie Gminy

Bardziej szczegółowo

1. Postanowienia ogólne

1. Postanowienia ogólne Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 56/2013 Rektora PO Regulamin rekrutacji i udziału w szkoleniach dla kadry średniego i wyższego szczebla w ramach projektu UDA-POKL-04.01.01-00-107-11 pt. Uczelnia Nowej

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10 Misją Polskiej Izby Firm Szkoleniowych jest działanie na rzecz ciągłego rozwoju kompetencji i kształcenia przez cale życie poprzez rozwój rynku szkoleniowego, na którym obowiązują zasady uczciwej konkurencji.

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

UDA POKL.04.01.01-00-301/10-00

UDA POKL.04.01.01-00-301/10-00 Regulamin rekrutacji i uczestnictwa studentów WSPiA w Przemyślu w nowych formach edukacji wdrażanych w ramach realizacji projektu pn. Dyplom WSPiA przepustką do biznesu współfinansowanego ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy

Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy Raport końcowy z realizacji projektu Nowoczesne metody diagnostyczne szkolenia dla lekarzy 1. Krótki opis projektu Medycyna Praktyczna - Szkolenia od 1 stycznia do 30 listopada 2014 roku realizowała projekt

Bardziej szczegółowo

Projekt Im wcześniej tym lepiej! współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Im wcześniej tym lepiej! współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego REGULAMIN PROJEKTU Im wcześniej tym lepiej! WND-POKL.03.03.04-00-099/13 W ramach Poddziałania 3.3.4 Modernizacja treści i metod kształcenia projekty konkursowe Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Administracja Samorządowa

Administracja Samorządowa Administracja Samorządowa WSB Bydgoszcz - Studia podyplomowe Opis kierunku Niewątpliwie sektor administracji publicznej zmienia się w ostatnich latach bardzo dynamicznie. Pracownicy wielu organów samorządu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II. 1 Informacje ogólne

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II. 1 Informacje ogólne REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II 1 Informacje ogólne 1. Regulamin dotyczy Kursu trenerskiego realizowanego w ramach

Bardziej szczegółowo

Studia menedżerskie. Opis kierunku. WSB Opole - Studia podyplomowe. ,,Studia menedżerskie'' - studia podyplomowe w WSB w Opolu- edycja VI.

Studia menedżerskie. Opis kierunku. WSB Opole - Studia podyplomowe. ,,Studia menedżerskie'' - studia podyplomowe w WSB w Opolu- edycja VI. Studia menedżerskie WSB Opole - Studia podyplomowe Opis kierunku,,studia menedżerskie'' - studia podyplomowe w WSB w Opolu- edycja VI. Zarządzanie przedsiębiorstwem wymaga od menedżerów zdolności do osiągania

Bardziej szczegółowo

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r.

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. Pakt dla edukacji Czy można pokonać oświatowe problemy komunikacyjne we władzach i w urzędzie JST Jan Zięba Oświata to najważniejsze zadanie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu Eko-mediator promotorem zrównoważonego rozwoju zrealizowanego przez CE2 Centrum Edukacji M. Dziewa, E. Tarnas-Szwed Sp. j. dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Do głównych zadań Koordynatora Merytorycznego należy:

Do głównych zadań Koordynatora Merytorycznego należy: Regulamin Zarządzania i Realizacji Projektu w kontekście ogólnych zasad zarządzania Projektami z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w Regionalnym Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli WOM w Katowicach oraz

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II. 1 Informacje ogólne

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II. 1 Informacje ogólne REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W KURSIE TRENERSKIM REALIZOWANYM W RAMACH PROJEKTU WEŹ KURS NA WIELOKULTUROWOŚĆ II 1 Informacje ogólne 1. Regulamin dotyczy Kursu trenerskiego realizowanego w ramach

Bardziej szczegółowo

Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3

Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3 Problem badawczy Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Poddziałania 6.1.3 Przeprowadzenia badania ewaluacyjnego projektu realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁ LUDZKI NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI

KAPITAŁ LUDZKI NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego EWALUACJA cyklu szkoleń Prawo jazdy kat. B, Kurs kroju i szycia z elementami rękodzieła artystycznego, Magazynier

Bardziej szczegółowo

Poniżej zamieszczono analizę ankiet ewaluacyjnych, prezentujące opinie słuchaczy odnoszące się do w/w treści.

Poniżej zamieszczono analizę ankiet ewaluacyjnych, prezentujące opinie słuchaczy odnoszące się do w/w treści. Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych na studiach z zakresu EFS a gospodarka społeczna realizowanych w Wydziale Nauk Humanistyczno Społecznych w Olsztynie. WPROWADZENIE Ankiety ewaluacyjne

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych na studiach z zakresu Gospodarka społeczna realizowanych w Wydziale Zamiejscowym w Człuchowie.

Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych na studiach z zakresu Gospodarka społeczna realizowanych w Wydziale Zamiejscowym w Człuchowie. Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych na studiach z zakresu Gospodarka społeczna realizowanych w Wydziale Zamiejscowym w Człuchowie. WPROWADZENIE Ankiety ewaluacyjne przeprowadzone wśród

Bardziej szczegółowo

5 Zasady uczestnictwa i organizacji

5 Zasady uczestnictwa i organizacji Regulamin uczestnictwa w studiach podyplomowych, studiach magisterskich uzupełniających i specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny w ramach projektu systemowego: Kształcenie i doradztwo dla kadr pomocy

Bardziej szczegółowo

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5:

Pytanie nr 2: Odpowiedź: Pytanie nr 3: Odpowiedź: Pytanie nr 4: Odpowiedź: Pytanie nr 5: Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE PRZED SPOTKANIEM INFORMACYJNYM DOTYCZĄCYM DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ W RAMACH DZIAŁANIA 9.4 PO KL (KONKURS NR PO KL/9.4/1/12). Pytanie nr 1: Czy w projekcie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu:

Prezentacja projektu: Prezentacja projektu: Dopasowanie zasobów ludzkich do rozwoju turystyki trendy rozwojowe i zmiany na rynku pracy woj. łódzkiego Projektodawca: Advance Ewelina Podziomek Priorytet VIII Regionalne kadry

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Regulamin

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Regulamin Regulamin rekrutacji uczestników i uczestnictwa w projekcie pn.: Podniesienie sprawności i efektywności działania pracowników regionalnych izb obrachunkowych Inwestycje w ludzi inwestycjami w potencjał

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Raport z realizacji konferencji pt. Urząd otwarty na innowacje, dotyczącej rezultatów oraz planów dalszych prac w projekcie: Implementacja i rozwój systemu informacyjnego publicznych służb zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 2 SŁOWNIK POJĘĆ

1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 2 SŁOWNIK POJĘĆ REGULAMIN określający procedury uczestnictwa w projekcie EDU EUREKA pomysł na edukację Projekt współfinansowany ze środków Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA. ,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA. ,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA w projekcie systemowym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Platerowie pod nazwą :,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów Platerów, dnia 02.01.2014

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy.

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Kielce, marzec 2013 Spis treści 1.Informacja o projekcie... 2 1.1. Informacja o praktykach... 3 1.2 Statystyki

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU. Kompetentny student- dobry pracownik

REGULAMIN PROJEKTU. Kompetentny student- dobry pracownik REGULAMIN PROJEKTU Kompetentny student- dobry pracownik w zakresie realizacji Programu Rozwoju Kompetencji wśród studentów Filologii oraz Edukacji Techniczno-Informatycznej realizowanego przez w Krakowie

Bardziej szczegółowo

UDA-PO KL.04.01.01-00-082/08-03 Pomorski Port Edukacji i Praktyki - Program Rozwoju Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku

UDA-PO KL.04.01.01-00-082/08-03 Pomorski Port Edukacji i Praktyki - Program Rozwoju Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku UDA-PO KL.04.01.01-00-082/08-03 Pomorski Port Edukacji i Praktyki - Program Rozwoju Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku Projekt Pomorski Port Edukacji i Praktyki Program Rozwoju Wyższej Szkoły Bankowej w

Bardziej szczegółowo

Pracownik na miarę Europy 2020

Pracownik na miarę Europy 2020 REGULAMIN PROJEKTU Pracownik na miarę Europy 2020 I. Postanowienia ogólne 1 Informacje o projekcie 1. Niniejszy Regulamin określa zasady organizacji i udziału w projekcie Pracownik na miarę Europy 2020"

Bardziej szczegółowo

1. Koordynator/koordynatorka projektu

1. Koordynator/koordynatorka projektu Gmina Pilchowice w ramach projektu Wiejskie szkoły światowy poziom nauczania finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Regionalny Gdańsk. F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

Ośrodek Regionalny Gdańsk. F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej Ośrodek

Bardziej szczegółowo

W ankiecie ewaluacyjnej zawartych zostało jedenaście pytania dotyczących każdego z etapów

W ankiecie ewaluacyjnej zawartych zostało jedenaście pytania dotyczących każdego z etapów Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych na studiach z zakresu EFS a gospodarka społeczna realizowanych w Wydziale Zamiejscowym w Szczecinie. WPROWADZENIE Ankiety ewaluacyjne przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Łódzka Akademia PO KL

Łódzka Akademia PO KL Łódzka Akademia PO KL Łódzka Akademia PO KL w ocenie Beneficjentów uczestniczących w kampanii edukacyjnej Departamentu ds. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w II kwartale 2009 roku Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA ORAZ WSPÓŁPRACA PARTNERÓW

EWALUACJA ORAZ WSPÓŁPRACA PARTNERÓW EWALUACJA ORAZ WSPÓŁPRACA PARTNERÓW w ramach projektu Program unowocześnienia kształcenia w SGGW dla zapewnienia konkurencyjności oraz wysokiej kompetencji absolwentów mgr Bartłomiej Wojdyło LIDER PROJEKTU

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY

REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY z dnia 20 czerwca 2011 r Realizowany w ramach projektu Kuźnia Kadr 3, czyli wzmocnienie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Regulamin uczestnictwa w studiach podyplomowych Psychologia i Pedagogika Sądowa realizowanej w ramach poddziałania 4.1.1 Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni - Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Z Internetem w świat

Z Internetem w świat Z Internetem w świat Raport ewaluacyjny Opracowała: Czesława Surwiłło Projekt pt. Z Internetem w świat POKL.09.05.00-02-117/10 realizowany był w partnerstwie przez Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczestniczek i uczestników w projekcie Współpracujemy profesjonalnie!

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczestniczek i uczestników w projekcie Współpracujemy profesjonalnie! Regulamin rekrutacji i uczestnictwa uczestniczek i uczestników w projekcie Współpracujemy profesjonalnie! Objaśnienia skrótów i używanych terminów: Projekt Współpracujemy profesjonalnie! - projekt realizowany

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia i plan studiów podyplomowych: Zarządzanie projektami

Program kształcenia i plan studiów podyplomowych: Zarządzanie projektami Program kształcenia i plan studiów podyplomowych: Zarządzanie projektami edycja 15 opracowany zgodnie z Zarządzeniami Wewnętrznymi PWr nr 1/2012 i 15/2012 organizowanego przez Wydział Informatyki i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Uczestnictwa w cyklu szkoleń AKADEMIA WSPÓŁPRACY JST NGO s. 1. Informacje ogólne

REGULAMIN Uczestnictwa w cyklu szkoleń AKADEMIA WSPÓŁPRACY JST NGO s. 1. Informacje ogólne REGULAMIN Uczestnictwa w cyklu szkoleń AKADEMIA WSPÓŁPRACY JST NGO s. 1. Informacje ogólne 1. Akademia Współpracy JST-NGO s realizowana jest w ramach projektu Współpraca to podstawa! współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

LOKALNEGO INDEKSU JAKOŚCI WSPÓŁPRACY

LOKALNEGO INDEKSU JAKOŚCI WSPÓŁPRACY OPRACOWANIE WYNIKÓW BADANIA LOKALNEGO INDEKSU JAKOŚCI WSPÓŁPRACY W GMINIE STRYSZÓW BADANIE NA WEJŚCIU SUCHA BESKIDZKA, GRUDZIEŃ 2013 R. 1. Wstęp Prezentowany raport to opracowanie wyników badania ankietowego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Program staży u pracodawców dla uczniów szkół zawodowych w Projekt realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet IX. Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK 1. Standardy dotyczące zarządzania jakością usługi szkoleniowej. 1.1 Instytut Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

5. Wyniki badań socjologicznych

5. Wyniki badań socjologicznych 5. Wyniki badań socjologicznych Procedura odwoławcza w programach operacyjnych stwarza wnioskodawcom możliwość ponownego rozpatrzenia złożonych do dofinansowania projektów pod względem spełnienia kryteriów

Bardziej szczegółowo

Pamiątkowy folder z realizacji projektu

Pamiątkowy folder z realizacji projektu Pamiątkowy folder z realizacji projektu 1. Informacje ogólne o projekcie Projekt nr WND-POKL.09.04.00-08-014/09 Nauczyciel przygotowany na dobre i na złe, realizowany przez Miasto Gorzów Wlkp., był współfinansowany

Bardziej szczegółowo

RAPORT EWALUACYJNY projektu Szkolę się, bo chcę pracować WND POKL.06.03.00-02-120/08

RAPORT EWALUACYJNY projektu Szkolę się, bo chcę pracować WND POKL.06.03.00-02-120/08 RAPORT EWALUACYJNY projektu Szkolę się, bo chcę pracować WND POKL.06.03.00-02-120/0 Wałbrzych, 6 stycznia 2009 r. WPROWADZENIE Przystępując do realizacji projektu pt. Szkolę się, bo chcę pracować postawiła

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY

REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO REGULAMIN PŁATNYCH STAŻY Realizowany w ramach projektu Kuźni Kadr IV. Projekt jest realizowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo