Aleksander STUŁA ISBN: Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Aleksander STUŁA ISBN: 978-83-60691-61-8. Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego"

Transkrypt

1 Aleksander STUŁA ISBN: Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 TEORETYCZNE I PRAKTYCZNE ASPEKTY NOWOCZESNEJ GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości 2009

3 POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII AKADEMICKI INKUBATOR PRZEDSIĘBIORCZOŚCI KOMITET REDAKCYJNY: Andrzej KNAPIK, Jan KUBIK, Tadeusz ŁAGODA - przewodniczący, Mariusz MIGAŁA, Iwona MULICKA, Jan SADECKI, Małgorzata WRÓBLEWSKA RECENZENCI: prof. dr hab. Zbigniew NAGLAK, prof. dr hab. Henryk DUDA REDAKCJA NAUKOWA: prof. dr hab. Aleksander STUŁA ZESPÓŁ REDAKCYJNY: dr inż. Artur OLEJNIK mgr inż. Marek WASILEWSKI WYDAWCA: Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości NAKŁAD: 400 egz. ISBN: Skład i druk: Drukarnia LITAR, Opole Publikację wydano w ramach projektu: Przedsiębiorczy naukowiec Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Egzemplarz bezpłatny

4 Spis treści: Wstęp 5 1. Rzepa T., Nosal J. Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym w aspekcie motywacji do sukcesu Basiaga-Pasternak J., Palczewski M. Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach Basiaga-Pasternak J., Duda H. Charakterystyka motywacji u zawodników piłki nożnej Duda H., Basiaga-Pasternak J. Wpływ świadomej analizy zadania ruchowego na skuteczność działania piłkarzy nożnych Witkowski Z., Ljach W. 6. Witkowski Z., Gargula L. 7. Cicirko L., Buraczewski T., Twardowski K., Storto M. 8. Gargula L., Witkowski Z., Bujas P. 9. Duda H., Jakubiszyn G. Asymetria w poziomie umiejętności technicznych u piłkarzy nożnych różnej kwalifikacji. 67 Poziom zdolności dostosowania i przestawienia działań ruchowych u piłkarzy nożnych w wieku 7-17 lat z uwzględnieniem symetrii-asymetrii ruchów. 93 Współzależność pomiędzy poziomem rozwoju koordynacyjnych zdolności motorycznych oraz sprawnością ogólną i sprawnością specjalną młodych piłkarzy nożnych. 111 Poziom wybranych motorycznych zdolności kondycyjnych u wysokokwalifikowanych młodych piłkarzy nożnych. 125 Ocena działań indywidualnych w grze piłkarzy nożnych (na przykładzie meczu Polska Niemcy w turnieju EURO 2008) Nosal J., Rzepa T. Kryteria monitorowania umiejętności działania sportowca podczas gry w piłkę nożną Szyngier W., Gumola W. Monitorowanie treningu piłkarzy nożnych o różnym poziomie zaawansowania sportowego Soroka A. Sprawnościowy model strzałów do bramki zawodników różnych kategorii wiekowych w piłce nożnej

5 13. Rzepka R., Grzybczak T., Więcek R. Trening funkcjonalny i możliwości jego wykorzystania w szkoleniu piłkarzy nożnych Frilus R., Stuła R. Struktura organizacyjna niemieckiego systemu kształcenia i selekcji młodzieży uzdolnionej do gry w piłkę nożną Kocan J., Więcek R. Czeski system szkolenia młodych piłkarzy nożnych współczesne treści, kierunki i cele. 261

6 Wstęp Badania naukowe na obecnym etapie rozwoju gry w piłkę nożną nabierają szczególnego znaczenia. Dziś nie wystarczy opierać się jedynie na uogólnionych doświadczeniach z praktyki trenerskiej. Efektywne planowanie i kierowanie treningiem piłkarskim jest niemożliwe bez obiektywnej oceny zmian w stanie funkcjonalnych systemów organizmu, poziomu mistrzostwa technicznego i taktycznego. Potrzeba analizowania różnorodnych informacji, płynących z procesu treningowego i przebiegu zawodów w oparciu o naukowe przesłanki, to bezwzględna konieczność czasu. Współczesna gra w piłkę nożną stawia coraz to większe wymagania w zakresie przygotowania techniczno-taktycznego, kondycyjnego i psychicznego. Nowoczesny futbol to bowiem perfekcyjnie opanowana technika, wysoka skuteczność działań piłkarzy przez cały czas rozgrywania meczu, a sterująca grą taktyka zmierza nieuchronnie do tzw. futbolu totalnego. Rozgrywki piłkarskie fascynują wielu kibiców, gdyż reguły gry są proste i przejrzyste dla każdego z obserwatorów, stwarzając że każdy z milionów widzów może być ekspertem w tej dziedzinie. Dla wielu ludzi na świecie futbol jest czymś tak ważnym, że nie wyobrażają sobie bez niego życia. Podobnie w Polsce, dobro piłki nożnej leży niektórym głęboko na sercu. Nie chodzi tylko o osoby profesjonalnie związane z futbolem bo z tymi bywa różnie, ale niezliczone rzesze chłopców, marzących o własnej karierze piłkarskiej, sukcesach swoich idoli i ich zespołów, sukcesach naszej reprezentacji Narodowej. Pojawiły się i pojawiać będą nowe gwiazdy futbolu, wprawiające w zachwyt kibiców w Polsce i na świecie. W dniach r. odbyła się w Opolu prezentacja Polskiego Systemu Szkolenia Piłkarzy Nożnych w opracowaniu dra Jarosława Nosala i współpracowników. Uwagi i propozycje do tego projektu składali przedstawiciele 5

7 poszczególnych AWF-ów, działacze i trenerzy z Polskiego Związku Piłki Nożnej i regionalnych związków piłkarskich. W czasie dyskusji odnoszono się także do czeskiego systemu szkolenia, który przedstawił doc. Zdenek Fajfer. Redaktor niniejszej pozycji literaturowej, zwrócił się z prośbą do przedstawicieli AWF-ów, aby nadesłali artykuły do monografii w następujących blokach tematycznych: Systemy szkolenia młodych piłkarzy nożnych w wybranych krajach europejskich, Kontrola procesu treningowego piłkarzy na różnych etapach szkolenia oraz Trening funkcjonalny i możliwości jego wykorzystania w szkoleniu piłkarzy nożnych. Przedstawione w niniejszej publikacji artykuły poddane zostały recenzji prof. dr. hab. Zbigniewa Naglaka oraz dr. hab. Henryka Dudy, za co wydawca serdecznie dziękuje. Szczególne podziękowania składam pracownikom Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości Politechniki Opolskiej za trud i zaangażowanie w wydanie publikacji, a autorom nadesłanych prac za naukową refleksję o współczesnej grze w piłkę nożną, co przyczyni się zapewne do transferu wiedzy z ośrodków akademickich do szeroko pojętej branży sportowej. prof. dr hab. Aleksander Stuła 6

8 ROZDZIAŁ 1 Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym w aspekcie motywacji do sukcesu

9

10 Tadeusz Rzepa, Jarosław Nosal (Akademia Wychowania Fizycznego, Wrocław) Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym w aspekcie motywacji do sukcesu Słowa kluczowe: edukacja piłkarska, proces, motywowanie, poczucie własnej wartości. Key words: player s education, process, motivation, sense of self-estime. Streszczenie Intencją autora jest wskazanie na potrzebę przewartościowania nie tylko rozumienia pojęcia szkolenie na edukację piłkarską, ale także na zmianę orientacji przy tworzeniu nowych projektów (struktur) edukacyjnych w grach zespołowych. Odejściem od maksymy nauczania techniki, techniki i jeszcze raz techniki na korzyść podmiotowego traktowania wychowanka, a także profesjonalnego realizowania procesu edukacyjnego przy wykorzystywaniu najnowszych osiągnięć naukowych w tym zakresie. Autor uważa, że motywowanie do sukcesu w tym również wzmacnianie poczucia własnej wartości pozwoli na uzyskiwanie oczekiwanych efektów rozumienia i umiejętności gry. Może to stanowić również przyczynę do weryfikacji dotychczasowych treści programowych wykorzystywanych w kształceniu kadr instruktorskich i trenerskich. Summary An intention of the author is the indication not only of the understanding overvaluation concept educate on the football- education but also the orientation change at the creation of new educational projects(structures) in team games. Divergence from the maxim to learn of the technics,once again the technics and advantage technicses on the subjective pupil treatment and also professional realizing of the educational process, using the latest scientific successes in this area. The author considers that giving reasons to the success in this also strengthening the own value sense, will let on the procurance of waited effects of the understanding and the skill of the game. Can this determine also the reason to the verification former programmatic contents, used in the instructor and coach education. 9

11 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Wstęp Różnorodność poglądów dotyczących rozpoczynania kariery sportowej przez dzieci nie pozwala na podejmowanie zdecydowanych rozstrzygnięć. Związane jest to z wieloma uwarunkowaniami, poczynając od oceny określonych predyspozycji motorycznych, sprawności ruchowej i specjalnej oraz potencjału intelektualnego, kończąc na dostępie do odpowiedniej bazy treningowej, środków finansowych, itp. Jeżeli przyjmiemy, że ogólna strategia działania ukierunkowanego na nauczanie gry w piłkę nożną w grupach dziecięcych obejmuje przede wszystkim wychowanie, to ten cały proces nie może być postrzegany jako szkolenie. Szkolenie czy edukacja piłkarska? Okoń (1984) definiuje szkolenie, jako kształtowanie prostych umiejętności i nawyków praktycznych, wymagających minimalnego przygotowania teoretycznego. Jeżeli jednak zwiększa się zakres czynności umysłowych, dokonywana jest analiza sytuacji, wytwarzane są uogólnienia, szkolenie zmienia swój charakter i staje się kształceniem. W procesie kształcenia angażowana jest sfera intelektualna ucznia (zawodnika), która przyspiesza proces opanowania umiejętności praktycznych. Stąd też, istnieje potrzeba zmiany orientacji postrzegania procesu przygotowania gracza do określonej dyscypliny sportowej. Nauczanie i uczenie się kształcenie nie może stać się nadrzędne w stosunku do oddziaływań wychowawczych. Pojęcie edukacji w swoim znaczeniu ujmuje zarówno wychowywanie jak i kształcenie. W dotychczasowej praktyce nauczania gry dostrzega się skłonność traktowania dziecka instrumentalnie, w której dominuje przede wszystkim motoryka, sprawność ukierunkowana i specjalna. Strategia edukacyjna (wychowanie i kształcenie gracza) powinna być ukierunkowana na jego potrzeby rozwojowe: biologiczne, społeczne, bezpieczeństwa, przynależności, prestiżu, uznania, na rozwijanie zainteresowań, własną sprawność umysłową, fizyczną i specjalną. Skuteczność i powodzenie zabiegów edukacyjnych instruktora, trenera, nauczyciela gwarantuje tylko takie postępowanie, które odbywać się będzie jednocześnie, wzajemnie będzie się przenikać i uzupełniać spełniając warunek kompleksowości. W wieloletnim (wieloetapowym) procesie edukowania gracza, etap wstępny jest jednym z najistotniejszych, gdyż nie zawsze w pełni można dostrzec i ocenić wszystkie potencjalne właściwości decydujące o kierunku rozwoju indywidualnego zarówno w sferze umysłowej, motorycznej, motywacyjnej i emocjonalnej. Stąd też, do współpracy z dziećmi w tej kategorii wiekowej powinny być zatrudniane osoby o szczególnych walorach kompetencyjnych i intuicyjnych rozumiejący w pełni 10

12 Rozdział 1: Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym proces edukacyjny gracza obejmujący obszar psychologiczny, pedagogiczny i obszar dydaktyki kierunkowej (Rzepa, 2006). W obszarze psychologicznym wdaje się jako niezbędna wiedza i umiejętności przede wszystkim w zakresie motywowania, interpretowania uczuć, emocji i przeżyć. Obszar pedagogiczny to kompetencje w zakresie interpretacji i modyfikacji zachowań, a także biegłość w zakresie doboru metod kształcenia, form dydaktycznych i środków do nauczania gry (indywidualizacja procesu edukacyjnego ze względu na sprawność umysłową, fizyczną i specjalną). Wykorzystywanie zasad nauczania Kupisiewicza (1988), zasad kształcenia Okonia (1987) nie tylko jako wskazówek skutecznego postępowania dydaktycznego w procesie edukacyjnym, ale także, jako istotnego elementu motywacyjnego poprzez świadome osiąganie celów dydaktycznych np.: opanowanie wybranych umiejętności gry. Natomiast w obszarze dydaktyki kierunkowej to kompetencje w zakresie teorii gry i teorii sportu - wiedza o grze, rozumienie gry, umiejętności gry, sprawność motoryczna, ukierunkowana i specjalna. Jeżeli jednak w tej kategorii wiekowej głównym celem edukacyjnym staje się jak najszybsze opanowanie umiejętności ruchowych gry (technika) i elementów taktyki to z reguły w procesie tym ujawnia się funkcja selekcyjna, która zaczyna dominować, gdyż w grupie treningowej dzieci zostaje najlepszy w danym momencie, a odpada najsłabszy również w danym momencie. Naglak (2005) uważa, że celem wstępnego etapu jest rozpoznanie wrodzonych skłonności (zadatków) do konkretnej gry. Konsekwencją tak rozumianego celu jest rozpoznanie wrodzonych predyspozycji i akceptowanie każdego jako indywiduum. Stąd też, dominować w procesie edukacyjnym powinny środki stymulujące indywidualny rozwój dyspozycji umysłowych, ruchowych ogólnych i ukierunkowanych. Postrzeganie dziecka, przyszłego gracza podmiotowo, dla którego nadrzędny staje się również harmonijny rozwój właściwości osobowościowych, sprawności umysłowej, motorycznej i ukierunkowanej nadaje temu procesowi charakter motywacyjny. Motywacja do sukcesu wzmacnianie poczucia własnej wartości Zainteresowanie świadomą motywacją i automotywacją oraz otwartością, stanowi potrzebę łączenia perspektywy biologicznej i humanistycznej nie tylko nauce o osobowości, ale wszędzie tam, gdzie aktywność umysłowa i ruchowa wyznacza działalność, a także rozwój indywidualny człowieka. Motywację opisuje zasada fikcyjnego finalizmu pozwalająca tworzyć pewną wizję przyszłości, jest 11

13 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną ona wytworem wyobraźni i działa jakby to była prawda (Pervin, 2005). Jednym z elementów motywacyjnych jest mechanizm, który dynamizuje rozwój jednostki np.: dorównać innym, okazać się lepszym od innych. W zdrowej formie motywacja przejawia się jako dążenie do doskonałości, może wyrażać się w rywalizacji i asertywności, a także na ogół łączy się z uczuciami społecznymi i gotowością do współpracy. Natomiast w negatywnej formie przybiera postać upartego pragnienia władzy i kontroli nad innymi. W przedstawionym modelu nauczania przez Hamer (1994) motywacja poznawcza, motywacja wewnętrzna i bezinteresowne mobilizowanie do nauki stają się istotnym czynnikiem dostarczającym pozytywnych emocji przy jednoczesnym unikaniu sytuacji przykrych i negatywnych emocji. Skoro motywacja pełni tak ważną funkcję w życiu każdego człowieka, w tym także potencjalnego sportowca, to nasuwa się pytanie: jakie miejsce i rolę powinna pełnić w procesie edukacyjnym piłkarza? Uczestnicząc w wielu konferencjach o różnym zasięgu od regionalnych, ogólnopolskich do międzynarodowych dotyczących problematyki usprawniania procesu szkoleniowego dla różnych kategorii wiekowych, zdecydowanie dominują treści obejmujące metodykę nauczania ruchowych środków gry (technika), działań w ataku i obronie (taktyka), systemy gry, a także wybrane zagadnienia z teorii gier i teorii treningu sportowego. Takie ujęcie procesu szkolenia, może stanowić jedną z przyczyn rezygnacji potencjalnych graczy z systematycznego udziału w zajęciach treningowych. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele. Przykłady przytaczane na Międzynarodowej Konferencji pt.: Podobieństwa i różnice w szkoleniu dzieci i młodzieży w Polsce i Europie oraz na Międzynarodowej Konferencji Szkoleniowej dla Klubów Ekstraklasy pt.: Szkolenie piłkarskie dzieci w wieku 6-10 lat przez przedstawicieli klubów hiszpańskich, francuskich czy holenderskich stają się niepokojące i wymagają szczegółowego wyjaśnienia. Wskazywano na pewne przyczyny, do których zaliczono zniechęcenie, nie podporządkowanie się reżymowi obowiązującemu w akademiach czy szkołach piłkarskich, a także nie osiąganiem oczekiwanych postępów dydaktyczno-wychowawczych. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt ograniczenia kontaktów ze środowiskiem rodzinnym. (Nie przedstawiono wyników badań dotyczących przyczyn rezygnacji osób objętych systemem szkoleniowym). Wydaje się, że jednym ze sposobów zapobiegania takim sytuacjom, a także zwiększenie efektywności procesu edukacyjnego młodego gracza jest szeroko rozumiany proces motywacyjny, który w sposób szczególny winien być eksponowany w każdej jednostce treningowej w wymiarze indywidualnym i grupowym. Stąd też, w etapie wstępnym ujęcie podmiotowe gracza staje się 12

14 Rozdział 1: Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym dominujące, a motywowanie w zakresie sprawności umysłowej i motorycznej wysuwa się na plan pierwszy. Analizując przedstawione na wyżej wymienionych konferencjach struktury szkolenia w Akademii Piłkarskiej K.P. Legia Warszawa S.S.A, K.K.S Lech Poznań, C.A. Osasuna, a także F.C. Nantes, problematyka motywacyjna gracza do sukcesu nie tylko na etapie preselekcji selekcji jak również w okresach późniejszych nie wiedząc dlaczego jest niedoceniana. Przykładowo w przytoczonych powyżej klubach w kadrach szkoleniowych wymieniany jest psycholog, to co do zakresu jego działalności trudno cokolwiek powiedzieć, chociaż w strukturze szkoleniowej Lecha Poznań wyróżniony jest trening mózgu (kogo dotyczy, jaki jest zakres wiedzy i umiejętności uzyskiwanych przez osoby objęte tym treningiem w systemie szkolenia). W systemie szkolenia Akademii Piłkarskiej Legii Warszawa, działalnością psychologiczną objęci są adepci szkoły mistrzów w wieku 14 lat. Podobna sytuacja występuje w C.A. Osasuna, w której psycholog określany jest jako współpracownik zewnętrzny, a obszar, w którym można dostrzec zagadnienia z zakresu aktywności umysłowej graczy ujęta jest prawdopodobnie w metodyce: wewnętrznej logiki piłki nożnej i w zaszczepianiu ducha poświecenia. Natomiast w strukturze edukacyjnej F.C. Nantes znajdują się określenia typu otwieranie chłopcom dobrej ścieżki kariery, nabywanie umiejętności kontaktu z mediami czy zarządzanie pieniędzmi w słuszny sposób, które stanowią obszar działalności psychologa w przygotowaniu wychowanków do życia w sensie ogólnym. (Przytoczono przykłady na podstawie materiałów poglądowych udostępnionych uczestnikom konferencji). Wydaje się, że mając na uwadze pełną profesjonalizację edukacji piłkarza konieczne staje się bardziej zdecydowane korzystanie z osiągnięć psychologii sportu, która w sposób naukowy wyjaśnia filozofię sportu, motywację w sporcie, umiejętności kierowania i komunikowania (Morris, Summers 1998). Dlatego też, motywacja do sukcesu powinna stać się pierwszym i najważniejszym ogniwem w kreowaniu kariery sportowej. Proces motywacyjny do sukcesu na etapie wstępnym obejmuje nie tylko poszukiwanie szczególnych środków, a respektowanie już znanych zasad dydaktycznych, metodycznych nauczania gier zespołowych, zasad przekazywania informacji przed ćwiczeniami, w czasie ćwiczeń i po ćwiczeniach, a także zasad uczenia i motywacji, które tworzą naturalny algorytm postępowania dydaktycznego pozwalający osiągać wysoki poziom efektywności. Proces ten będzie przebiegał w sposób niezakłócony w przyjaznej atmosferze, a wartości hedonistyczne ćwiczeń, zabaw i gier z piłkami stają się 13

15 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną najważniejszym aspektem motywacyjnym dla rozwoju kariery młodego człowieka potencjalnego piłkarza. Ogólne zasady uczenia się i motywacji (Davis, Aleksander, Yelons 1983) wskazują na potrzebę powiązania edukacji z doświadczeniem, zainteresowaniami oraz uznawanymi przez zawodników wartościami tego procesu, a także powiązanie edukacji z przyszłością. Należy uwzględnić czynnik indywidualnych różnic w zakresie wiedzy i umiejętności, a przyswajanie nowych np. zachowań, będzie łatwiejsze, gdy zawodnik zapozna się z wzorcowym wykonaniem, które będzie mógł obserwować i naśladować. W zasadzie dostępności autorzy zwracają szczególną uwagę na sposoby przekazywania informacji obejmujące cele określające to, co zawodnicy powinni osiągnąć, wykorzystując sugestie naprowadzające na właściwy trop, aby mieć pewność, że rozumieją, to o czym jest mowa i co mają wykonać. Do każdej jednostki treningowej wprowadzać należy elementy nowego ujęcia treści np. filmy, plansze, inne środki treningowe uatrakcyjniające zajęcia. Wiedzę teoretyczną weryfikować jak najczęściej w działaniach praktycznych. Nie bez znaczenia jest zasada rozkładania ćwiczeń w czasie z uwzględnieniem różnic indywidualnych np. jedni uczą się szybko, dokładnie i trwale, inni szybko nie dokładnie itp. W zasadzie wygaszania wskazują na potrzebę wycofywania ułatwień wprowadzanych w czasie zajęć, a więc stopniowanie trudności należy stosować z dużym wyczuciem. W zasadzie przyjemności (charakter hedonistyczny) wskazano, że jest prawdopodobne, że uczeń zawodnik będzie kontynuował naukę, jeśli proces kształcenia przebiega w miłej atmosferze. Sugeruje się unikanie dokuczliwych bądź nieprzyjemnych sytuacji i ich konsekwencji, skutków dokuczliwych warunków uczenia się i ich konsekwencji, np. niewłaściwa baza treningowa, niewłaściwy dobór środków treningowych itp., skutkujących kontuzjami, przerwaniem kariery sportowej. Stąd też, istotna jest troska wszystkich osób uczestniczących i zabezpieczających edukację o tworzenie jak najlepszych warunków do holistycznego ujmowania procesu edukacyjnego. Do jednego z elementów motywacyjnych można zaliczyć wzmacnianie poczucia własnej wartości, które określane jest jako samoocena związana z oceną wyników działania, zdolności, wyglądu, a także opinii osób, na których zależy jednostce trener, rodzice, koledzy. Brak poczucia własnej wartości wyraża się w negatywnym ocenianiu siebie, brakiem wiary i zaufania we własne możliwości. Wzmacnianie poczucia własnej wartości, pewności siebie w zajęciach treningowych można powodować poprzez tworzenie takich sytuacji, aby każdy uczestnik odniósł sukces i miał tego świadomość np.: wykonał coś lepiej, szybciej, więcej, dalej, dokładniej itd. Dlatego też, przy doborze środków treningowych należy uwzględnić możliwości zawodników, aby środki niebyły zbyt 14

16 Rozdział 1: Edukacja czy szkolenie piłkarskie na etapie wstępnym trudne do nauczania. Dobierać takie formy, aby uwzględniały ćwiczenia, zabawy i gry lubiane przez zawodników. Oceniając poziom opanowania ruchowych środków gry wskazywać na postępy i możliwość ich wykonania, stosować pochwały, a w razie potrzeby także nagradzać. Tworzyć sytuację, w której zawodnik ma szansę poprawienia niewłaściwie wykonanego zadania, a ponadto w sposób uważny i życzliwy prowadzić komunikację. Do najczęstszych działań obniżających poczucie własnej wartości można zaliczyć: karcenie, surowe karanie, w tym karanie ruchem, np. dodatkowy wysiłek, który może zniechęcić do dalszego uczestnictwa w zajęciach (sytuacja przykra). Kierowanie do zawodników niestosownych komunikatów ośmieszających lub poniżających, ignorowanie negatywnych emocji wynikających ze zmuszania do wykonania zbyt trudnego i ryzykownego zadania, niekorzystne porównywanie z innymi - jesteś gorszy. Niekorzystne jest również nie liczenie się z poglądami i opiniami zawodnika, niekonsekwentne postępowanie w stosunku do zawodnika i grupy, stawianie celów, których nie jest w stanie osiągnąć (Dudkowski 2005) Konkluzja. Rola jaką pełnią gry zespołowe, a w tym piłka nożna w życiu społecznym jest szczególna. W związku z tym profesjonalizacja edukacji w etapie wstępnym, powinna być ujęta systemowo pozwalająca na pełne diagnozowanie predyspozycji do gry, a także na harmonijny rozwój nie tylko sfery motorycznej, a przede wszystkim strony umysłowej, motywacyjnej i emocjonalnej. Piśmiennictwo Davis R.M., Aleksander L.,T., Yelons L. (1983) Konstruowanie systemów kształcenia. PWN, Warszawa. Dudkowski A., (2005) Wykorzystanie ćwiczeń, zabaw i gier z piłką do wzmacniania poczucia własnej wartości ucznia.[w:] Rzepa T.,(red) Aktywność ruchowa z piłką w doskonaleniu wybranych właściwości osobowościowych ucznia. Metodyka ćwiczeń, zabaw i gier z piłką. AWF, Wrocław. Hamer H.,(1994) Klucz do efektywności nauczania. VEDA, Warszawa. Kupisiewicz Cz.,(1988) Podstawy dydaktyki ogólnej, PWN, Warszawa. Morris T., Summers J.,(1998) Psychologia sportu. Strategie i techniki. Centralny Ośrodek Sportu, Warszawa. Naglak Z., (2005) Nauczanie i uczenie się wielopodmiotowej gry z piłką. Tom 1. Kształcenie gracza na wstępnym etapie. Wydawnictwo AWF we Wrocławiu. Okoń W.,(1984) Słownik pedagogiczny. PWN, Warszawa. Okoń W.,(1987) Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. PWN, Warszawa. 15

17 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Pervin L.,A., (2005) Psychologia osobowości. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Rzepa T., (2006) Humanistyczne i poznawcze wartości aktywności z piłką w wychowaniu fizycznym. Studia i monografie. AWF, Wrocław. 16

18 ROZDZIAŁ 2 Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej grających na rożnych pozycjach

19

20 Joanna Basiaga-Pasternak (Zakład Psychologii AWF, Kraków) Maciej Palczewski (Szkółka Bramkarska Tre-Gol) Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej grających na rożnych pozycjach Psychological characteristics of football players, taking into consideration their position in the field Słowa kluczowe: piłkarze nożni, osobowość, lęk, motywacja Key words: Football players, personality, anxiety, motivation Streszczenie Celem pracy było pokazanie różnic w zakresie wartości psychicznych u zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach. Przebadano 244 zawodników piłki nożnej w wieku juniorskim. Wykazano, że najniższy poziom neurotyzmu i lęku cechy, a zarazem najwyższy poziom podatności na aprobatę społeczną cechuje bramkarzy. Najwyższy poziom lęku stanu charakteryzuje formację obronną, natomiast najbardziej ekstrawertywni są napastnicy. Być może są to cechy przydatne dla poszczególnych formacji. Summary In work it perform research in estimate of correlations between psychological traits and position in the field of adolescents football players. In research attended 244 adolescent football players. The results that were received show that goalkeepers are characterized by the lowest level of neuroticism and trait anxiety but they need a lot of social approbation. The highest level of state anxiety is typical for the goalkeepers and defenders. The forwards are characterized by the high extraversion. 19

21 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Wstęp Współczesna piłka nożna wymaga od gracza wszechstronności. Dotyczy to także predyspozycji psychicznych. Piłka nożna jest dyscypliną sportu bardzo popularną, jej zasady są dla większości ludzi znane. Jednak z punktu widzenia psychologii to dyscyplina wymagająca. Mecz trwa długo, zawodnicy poddawani są wielkiej presji społecznej. Niejednokrotnie dany zawodnik zmuszany jest przez kolejnych trenerów do gry na nowej dla siebie pozycji. Dziś coraz rzadziej mówimy o liście idealnych cech jakie powinny charakteryzować graczy na poszczególnych pozycjach. Każdy piłkarz to osobowość, indywidualność, niepowtarzalny człowiek. Jednak można by zwrócić uwagę na pewne ramowe właściwości, także te psychiczne, które wydają się być sprzyjające do gry na danej pozycji. Nie traktujemy tego jako warunek skuteczności np. bramkarza czy napastnika, jednak można wymienić ogólne właściwości, które stanowią pewne ułatwienie czy sprzyjają wykonywaniu zadań charakterystycznych dla danej formacji. W prezentowanej pracy analizie poddano następujące cechy: (osobowości bazujące na teorii Eysencka) neurotyzm ekstrawersja oraz podatność na aprobatę społeczną; lęk stan i lęk cecha (bazujące na teorii Spielbergera) oraz motywację sportową. Neurotyzm jest to stan autonomicznej labilności lub emocjonalności, stanowiący predyspozycję organizmu do wyrabiania emocjonalnych odruchów warunkowych lub symptomów neurotycznych (Eysenck H.J. 1960, s.392). Ludzie różnią się pod względem łatwości reagowania i labilności układu nerwowego. Osoba neurotyczna bywa mało odporna na stres, jej emocje są silne i długotrwałe. Łatwo ulega nastrojom, bywa drażliwa (Brzozowski P., Drwal R.Ł. 1995). Na przeciwnym krańcu tego wymiaru znajduje się stabilność emocjonalna, zrównoważenie emocjonalne. Typowy ekstrawertyk to osoba towarzyska, potrzebuje podniet z zewnątrz, działa pod wpływem sytuacji, w której aktualnie się znajduje, jest impulsywny, działają bez zastanowienia, żyje teraźniejszością, łatwo podejmuje decyzje, lubi zmiany, nie przejmuje się z powodu doznanych niepowodzeń. Jest optymistycznie nastawiony w stosunku do przyszłości. Lubi być w ruchu (Sperling A.P. 1995). Jego przeciwieństwem jest introwertyk, zaś typem pośrednim pomiędzy ekstrawertykiem a introwertykiem ambiwertyk. Jak wykazały badania (Basiaga Pasternak J., 2000) amibiwersja to typ osobowości najczęściej występujący u zawodników piłki nożnej. Także Stronczyński (1988) uważa, że najbardziej korzystny typ osobowości w grach zespołowych to ambiwertycy ze skłonnościami do ekstrawersji. 20

22 Rozdział 2: Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej Psychotyzm to skłonność do zaburzeń charakterologicznych i zaburzenie procesów poznawczych (Sanocki 1980). Jest to wymiar kliniczny i w prezentowanej pracy nie będzie poddawany analizie. Jak podaje Spielberger (Sosnowski T., 1977) lęk to specyficzny stan lub sposób reagowania jednostki w jakiejś konkretnej sytuacji, która jest sytuacją zagrożenia, albo jest to względnie trwała cecha osobowości (łatwość reagowania lękiem). Lęk - cecha to właściwa danej osobie podatność na reagowanie lękiem w sytuacjach zagrożenia, gdy spostrzega ona sytuację jako bardziej zagrażającą niż to jest w rzeczywistości. Lęk - stan zmienia się z sytuacji na sytuację. Towarzyszy im związana z nimi aktywacja i pobudzenie autonomicznego układu nerwowego. Zazwyczaj wzrasta przed sytuacją trudną (Wrześniewski K., Sosnowski T., 1996). Motywacja pobudza i ukierunkowuje sterowanie aktywnością człowieka. W działalności sportowej źródła motywacji wiążą się z koniecznością zaspokajania podstawowych potrzeb lub z realizacją zadań, jakie zawodnik sam sobie stawia, lub też inni mu stawiają (Gracz J., Sankowski T., 1995). Terry i Fowles (Sterkowicz K., Sterkowicz S., 1993) wyróżnili 9 motywów odgrywających istotną rolę w działalności sportowej. Są to motywy: dążenia do doskonałości i perfekcji w działaniu, uzyskania sprawności i dobrego zdrowia, poczucia przynależności, poczucia niezależności, potrzeba stresu, dążenia do władzy i dominacji, potrzeba sukcesu zewnętrznego, potrzeba sukcesu wewnętrznego, potrzeba agresji. Określają one między innymi motywację wewnętrzną lub zewnętrzną, dążenie do mistrzostwa, postawę prozdrowotną, nastawienie na siebie lub innych, skłonności przywódcze, poziom agresji czy funkcjonowanie w warunkach o podwyższonym stopniu trudności. Cel pracy. Celem pracy było pokazanie różnic w zakresie wartości psychicznych u zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach. Postawiono następujące hipotezy badawcze H1: Zakładamy, że najbardziej zrównoważeni emocjonalnie są bramkarze. H2: Uważamy, że najbardziej ekstrawertywni spośród piłkarzy nożnych są napastnicy. H3: Sądzimy, że najbardziej podatni na aprobatę społeczną są bramkarze. H4: Zakładamy, że najwyższy poziom lęku stanu występuje u zawodników formacji defensywnej. H5: Uważamy, że najniższy poziom lęku cechy charakteryzuje bramkarzy. H6: Sądzimy, że u zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach charakteryzuje podobna dynamika dominujących motywów. 21

23 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Grupa badana Badania zostały przeprowadzone na uczniach Szkoły Mistrzostwa Sportowego Piłki Nożnej w Krakowie. Wśród przebadanych znaleźli się obrońcy 82 osoby, pomocnicy 70 osób, bramkarze 32 osoby, atak 60 osób. Łącznie przebadano 244 osoby. Metody badawcze W badaniach wykorzystano trzy metody badawcze: Kwestionariusz Osobowości Eysenck a EPQ-R - mierzy: neurotyzm (N), ekstrawersję (E), psychotyzm (P) i kłamstwo (K określa stopień podatności na aprobatę społeczną). Wyniki surowe zostały przeliczone na wynik stenowy (dla każdej skali wynik niski: 1-4 steny, przeciętny 5 6, wysoki: 7-10 stenów). Kwestionariusz Samooceny C.D. Spielberger a to Inwentarz Stanu i Cechy Lęku. Inwentarz składa się z dwu odrębnych podskal. Podskala oznaczona symbolem X-1 służy do pomiaru lęku stanu, X-2 mierzy lęk cechę. Kwestionariusz do badania motywacji sportowej Dlaczego uprawiasz sport? P.C. Terry ego i A. Fowles a w polskiej adaptacji Sterkowicza (1993) składa się z 27 twierdzeń. Można tu wyodrębnić 9 potrzeb charakteryzujących motywację sportową: EXC - dążenia do doskonałości i perfekcji w działaniu, Hif - uzyskania sprawności i dobrego zdrowia, Aff - przynależności, Ind - niezależności, Str - stresu, Pow - dążenia do władzy i dominacji, Exs - sukcesu zewnętrznego, Ins - sukcesu wewnętrznego, Agg - agresji. Prezentacja wyników Jak zaprezentowano na rysunku 1, najwyższy poziom neurotyzmu charakteryzuje zawodników piłki nożnej grających w formacji obronnej obrońcy ( =5,67 stena). Co ciekawe, najbardziej zrównoważeni emocjonalnie (najniższy poziom neurotyzmu) cechuje także graczy formacji obronnej - bramkarzy ( =4,8 stena). 22

24 Rozdział 2: Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej Rys. 1. Neurotyzm, a pozycja boiskowa zawodników 5,80 5,60 5,63 5,67 5,51 średni wynik stenowy 5,40 5,20 5,00 4,80 4,84 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 4,60 4,40 pozycja graczy Na podstawie wyników badań, które można odczytać z rysunku nr 2 najwyższy poziom ekstrawersji charakteryzuje zawodników piłki nożnej grających w formacji ataku ( =6,78 stena). Najniższy poziom ekstrawersji występuje u zawodników grających w formacji obrony ( =6,32 stena) oraz na pozycji bramkarza ( =6,38 stena). Średni wynik w tym zakresie uzyskali zawodnicy grający w formacji pomocy. Rys. 2. Ekstrawersja, a pozycja boiskowa zawodników 6,90 6,80 6,78 średni wynik stenowy 6,70 6,60 6,50 6,40 6,30 6,20 6,10 6,32 6,44 6,38 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 6,00 pozycja graczy 23

25 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Analiza rysunku nr 3 wykazała, że najwyższy poziom psychotyzmu u badanych zawodników piłki nożnej występuje u piłkarzy grających na pozycji bramkarza ( =4,16 stena). Taki sam wynik uzyskali zawodnicy grający w formacji ataku i pomocy ( =4,13 stena) świadczy to o wyniku obniżonym. Natomiast najniższy poziom psychotyzmu uzyskali zawodnicy grający w formacji obrony ( =3,99). Rys. 3. Psychotyzm, a pozycja boiskowa zawodników 4,20 4,15 4,13 4,13 4,16 średni wynik stenowy 4,10 4,05 4,00 3,95 3,99 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 3,90 pozycja graczy Interesujące rezultaty można odczytać z rysunku nr 4. Najwyższy poziom kłamstwa (czyli podatności na aprobatę społeczną) stwierdzono u zawodników grających na pozycji bramkarza ( =6,82 stena). Przeciętne wyniki w tym zakresie uzyskali gracze z formacji ataku ( =6,07 stena) oraz obrony ( =6,05 stena). Co ciekawe najniższy poziom kłamstwa cechuje pomocników ( =5,74 stena). Rys. 4. Kłamstwo, a pozycja boiskowa zawodników średni wynik stenowy 6,40 6,30 6,20 6,10 6,00 5,90 5,80 5,70 5,60 5,50 6,07 6,05 5,74 6,28 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 5,40 pozycja graczy 24

26 Rozdział 2: Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej Jak zaprezentowano na rysunku nr 5 najwyższy poziom lęku stanu występuje u zawodników piłki nożnej grających w formacji obrony ( =6,11 stena). Przeciętny wynik uzyskali zawodnicy ataku ( =5,90 stena) natomiast najniższy wynik ( =5,70 stena) cechuje pomocników. Rys. 5. Lęk stan, a pozycja boiskowa zawodników 6,20 6,10 6,11 6,06 średni wynik stenowy 6,00 5,90 5,80 5,70 5,60 5,50 5,90 5,70 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 5,40 pozycja graczy Ciekawe rezultaty można odczytać z rysunku nr 6. Najwyższy wynik wartości dla lęku cechy uzyskali zawodnicy piłki nożnej grający w formacji obrony ( =4,84 stena) oraz pomocy ( =4,80 stena). Formacja ataku cechuje się wynikiem przeciętnym ( =4,45 stena). Natomiast najniższy wynik uzyskali bramkarze ( =4,34 stena) co wydaje się być interesujące. Rys. 6. Lęk cecha, a pozycja boiskowa zawodników 4,90 4,80 4,84 4,80 średni wynik stenowy 4,70 4,60 4,50 4,40 4,30 4,20 4,10 4,45 4,34 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 4,00 pozycja graczy 25

27 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Jak widać na rysunku 7 pozycja zawodnicza piłkarzy nożnych nie wpływa różnicująco na charakterystykę głównych motywów składających się na motywację sportową. Zdecydowanie u wszystkich graczy dominują potrzeby dążenia do perfekcji i doskonałości oraz uzyskania sprawności i dobrego stanu zdrowia. Najniższe wartości uzyskali badani dla potrzeb agresji, oraz co ciekawe, dążenia do przynależności. Warto zaznaczyć, że potrzebę stresu najsłabiej odczuwają bramkarze ( =18,97 stena), najsilniej zaznacza się ona natomiast u napastników ( =21,22 stena). Rys. 7. Struktura motywacyjna, a pozycja boiskowa zawodników 30,00 25,00 średni wynik 20,00 15,00 10,00 ATAK OBRONA POMOC BRAMKARZ 5,00 0,00 EXC HIF AFF IND STR POW EXS INS AGG wymiary motywacji sportowej Dyskusja Pierwsza z postawionych hipotez: Zakładamy, że najbardziej zrównoważeni emocjonalnie są bramkarze została zweryfikowana pozytywnie. Pozycja bramkarza jest bardzo istotna w piłce nożnej. Gracze na pozycji bramkarza powinni cechować się spokojem, opanowaniem co dobrze wpływa na drużynę. Nie ulegają emocjom, widać to szczególnie u bramkarzy wysokiej klasy, dla których nie ważny jest przeciwnik, ilość widzów na trybunach czy wielkość stadionu. Pozycja bramkarza wymaga pewnych cech psychicznych wśród których zrównoważenie, spokój wewnętrzny są bardzo ważne. Pozostali zawodnicy czują się pewniej na boisku, gdy mają za sobą zawodnika opanowanego, który dzięki temu podejmuje optymalne decyzje do zaistniałej sytuacji na boisku. Konsekwencja pomyłki bramkarza jest o wiele większa od zmarnowanej pozycji przez napastnika czy źle zagranej piłki przez pomocnika, dlatego tak ważny jest spokój i opanowanie na tej pozycji. Wymienione cechy pomagają graczowi występującemu na boisku w doborze odpowiednich interwencji. Jak ważne są te cechy, pokazuje znana maksyma, iż najlepsi bramkarze to zawodnicy doświadczeni, których forma jest równa i ustabilizowana. Zawodnicy grający na 26

28 Rozdział 2: Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej tej pozycji muszą być obdarzeni pewnymi cechami psychicznymi dzięki którym znoszą ciążącą na nich wielką odpowiedzialnością za wynik. Również hipoteza druga Uważamy, że najbardziej ekstrawertywni spośród piłkarzy nożnych są napastnicy uzyskała pozytywną weryfikację. Okazało się, że najbardziej ekstrawertyczni wśród piłkarzy nożnych są napastnicy. Z naszych badań wynika, że napastnicy to ludzie podejmujący szybko decyzje, nie zastanawiający się nad ich skutkami. Ekstrawertyków pobudza otoczenie, działają bez zastanowienia, bywają impulsywni (Sanocki W.,1980,s72). Dobry napastnik nie boi się podjąć ryzyka, lubi sam wykończyć akcję całego zespołu lub indywidualnie doprowadzić do strzelenia bramki. Ekstrawertycy są ruchliwi, wykazują duże zapotrzebowanie na stymulację, pobudza ich otoczenie. Skupiają się na tym, co dzieje się w danym momencie. Zwykle optymiści, nie przejmujący się niepowodzeniami. To także ma znaczenie u napastnika. Zdarza się, że nawet najlepszy piłkarz nie wykorzystuje wielu tzw. stuprocentowych sytuacji w meczu. Nie może się jednak tym zrażać, gdyż gola można zdobyć także i w ostatniej minucie. Uważamy, że optymizm i skłonność do skupiania się na aktualnie wykonywanym zadaniu jakie cechują ekstrawertyków są przydatne szczególnie napastnikom, którzy właśnie po serii niecelnych strzałów, nawet w ostatnich minutach gry mogą zdobyć bramkę. Hipotezę trzecią Sądzimy, że najbardziej podatni na aprobatę społeczną są bramkarze także zweryfikowaliśmy pozytywnie. Uzyskane wyniki w skali Kłamstwa wskazują, że bramkarze są najbardziej podatni na aprobatę społeczną wśród zawodników piłki nożnej. Bramkarze podczas meczu znajdują się pod największą presją. Cały zespół oczekuje od nich stabilności, pewności siebie. Jeden błąd napastnika zwykle nie wpływa na przebieg spotkania. Jeden błąd bramkarza może zaważyć na ostatecznym wyniku. Łatwo wtedy o krytykę i to bramkarza obarcza się odpowiedzialnością za porażkę. Uważamy, że z tego powodu bramkarze są szczególnie wrażliwi na opinie innych i chcieliby być dobrze odbierani i oceniani przez otoczenie. Patrząc na bramkarzy grających obecnie na najwyższym poziomie, możemy dojść do wniosku, że pełnią bardzo istotną rolę. Są często wybierani na kapitanów, przywódców. Bramkarze w piłce nożnej dążą do uzyskania wysokiej aprobaty społecznej w zespole, ponieważ dodaje im to pewności, co prowadzi do lepszej postawy na boisku podczas meczów i treningów. U bramkarza bardzo ważna jest aprobata zespołu, wiara w jego umiejętności oraz dobrą postawę w meczach. Konieczność szybkiego reagowania, podejmowania decyzji wiąże się z ogromnym ryzykiem szczególnie na tej 27

29 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną pozycji co w pewnym momencie może doprowadzić do popełnienia błędu przez bramkarza. Stąd istotna jest wiara zespołu w bramkarza i wsparcie go w trudnych sytuacjach. Sytuacja bramkarzy przed meczem nie jest zatem komfortowa. Podobnie ma się to do całej formacji obronnej od której bardzo dużo zależy. Postawiliśmy zatem hipotezę, Zakładamy, że najwyższy poziom lęku stanu występuje u zawodników formacji defensywnej, którą także zweryfikowaliśmy pozytywnie. Z naszych badań wynika, że poziom lęku stanu w formacji defensywnej jest wyraźnie wyższy niż formacji ofensywnej. Gracze linii defensywnej zarówno przed meczem, jak i podczas gry odczuwają silniejsze pobudzenie emocjonalne co może wiązać się z lękiem przed błędem, porażką. Przez trenerów, kibiców i dziennikarzy to właśnie formacja obrony jest najostrzej rozliczana z popełnionych błędów, które często kończą się utratą bramki i w konsekwencji przegranym meczem. Nadmierny lęk przedstartowy jest niekorzystny i powoduje dezorganizację działań zawodnika na boisku sportowym. Zbyt wysokie nasilenie lęku może obniżyć znacząco skuteczność działań typowych dla gry na danej pozycji. Gracze ofensywni nie mają na swoich barkach aż takiego obciążenia psychicznego, ich niewykorzystane sytuacje lub złe zagrania nie prowadzą bezpośrednio do utraty bramki, tak więc ich poziom lęku stanu nie jest tak wysoki jak u zawodników formacji defensywnej (bramkarze i obrońcy). Można jednak przypuszczać, że w momencie gdy zaczyna się mecz, poziom leku stanu spada co wynika z rutyny oraz ogólnej odporności psychicznej zawodników (jaka powinna charakteryzować graczy zawodowych lub na poziomie mistrzowskim w naszych badaniach udział wzięli uczniowie szkoły mistrzostwa sportowego). Wiąże się to z lękiem cechą. I właśnie kolejna hipoteza dotyczyła poziomu lęku cechy u bramkarzy. Założyliśmy, że najniższy poziom lęku cechy charakteryzuje bramkarzy. Choć, jak wspomniano powyżej, bramkarze odczuwają wysoki lęk przedstartowy, to jednak na co dzień muszą odznaczać się wysoką odpornością psychiczną. Powinni być odważni, nie unikać ryzyka, nie bać się rywalizacji. To wiąże się z niską lękliwością, czyli niskim lękiem cecha. Tak więc zawodnik występujący na pozycji bramkarza musi być odpowiednio wyszkolony nie tylko pod względem techniki i zdolności motorycznych, ale przede wszystkim jego poziom radzenia sobie z lękiem musi być wysoki. Bramkarz wychodząc na mecz nie może się bać, musi radzić sobie z trudnymi sytuacjami na boisku i podejmować odpowiednie decyzje dobre dla drużyny jak i dala niego. Nie może unikać czasem ryzykownych decyzji na co pozwala niski poziom lęku cechy. Ostatnie analizy dotyczyły motywacji. Postawiliśmy hipotezę Sądzimy, że 28

30 Rozdział 2: Charakterystyka psychologiczna zawodników piłki nożnej u zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach charakteryzuje podobna dynamika dominujących motywów. Została ona zweryfikowana pozytywnie. Dzięki analizie wyników można dojść do wniosku, że pozycja na boisku nie ma istotnego związku z dominującymi motywami graczy. Zaznaczają się jednak pewne charakterystyki. Jak można było przypuszczać dominującymi motywami u wszystkich graczy jest dążenie do perfekcji i doskonałości oraz zachowanie dobrego stanu zdrowia. Są to oczywiste motywy. Szczególnie młodzi sportowcy dążą do mistrzostwa, do doskonałości. Pragną podnosić swoje umiejętności. Równocześnie mają świadomość roli dobrego stanu zdrowia. Niejednokrotnie doświadczyli już kontuzji, stąd zachowanie sprawności wydaje się dla nich bardzo ważne. Szczegółowa analiza przyniosła natomiast ciekawe spostrzeżenie do perfekcji dążą najsilniej napastnicy i pomocnicy, najsłabiej natomiast formacja obronna. Nie dziwą niskie wyniki w zakresie dążenia do agresji u badanych piłkarzy. Badaliśmy juniorów. Trenerzy zespołów juniorskich często zwracają uwagę na unikanie nadmiernej agresji w grze. Mamy tu na myśli agresję w zdecydowanie negatywnym znaczeniu mogąca przynieść urazy, kontuzje. Młodzi gracze nie zawsze jeszcze bardzo dobrze wyszkoleni technicznie mogą próbować rekompensować mniejsze umiejętności agresją. Dodatkowo okres dojrzewania sprzyja impulsywności, gwałtowności emocji. Gdyby trenerzy nie eliminowali zbytniej porywczości i nadmiernej agresji, mogłoby dochodzić do niebezpiecznych sytuacji podczas gry. Najniższy poziom potrzeby stresu u bramkarzy nie dziwi są oni narażeni na nadmierny stres co już było omawiane powyżej. Nie wykazują zatem zapotrzebowania na dodatkowe bodźce. Dziwią natomiast wyniki dla potrzeby przynależności. Ogólnie wszyscy gracze (średnie wartości dla poszczególnych formacji) uzyskali tu wyniki dosyć niskie. Spodziewano się, że w przypadku piłki nożnej jako dyscypliny zespołowej, dążenie do kontaktu z innymi będzie bardziej wyraźne. Tymczasem silniej zaznaczyło się dążenie do niezależności. Z jednej strony jest to pozytywne dążenie do niezależności świadczy o tendencji do osiągnięcia czegoś, wybicia się ponad przeciętną. Z punktu widzenia piłki nożnej jako dyscypliny zespołowej i zespołowości, można się zastanowić dlaczego tak niskie wyniki osiągnięto w tym zakresie. Możliwe, że w toku szkolenia, trenerzy bardziej zawracają uwagę na indywidualne postępy, a nie na zespołowość. Warto by zwrócić uwagę na ten aspekt. 29

31 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Wnioski: Bramkarzy cechuje najwyższy poziom neurotyzmu. Są najbardziej zrównoważeni emocjonalnie wśród zawodników piłki nożnej. Napastnicy są najbardziej ekstrawertywni z zawodników piłki nożnej. Bramkarze są najbardziej podatni na aprobatę społeczną z zawodników piłki nożnej. Najwyższy poziom lęku stanu można zauważyć u zawodników piłki nożnej grających w formacji defensywnej. Najniższy poziom lęku cechy występuje u bramkarzy. U zawodników piłki nożnej grających na różnych pozycjach obserwuje się podobne dominujące motywy. 7. Najniższe zapotrzebowanie na stres zaznacza się u bramkarzy. Bibliografia Basiaga-Pasternak J., 2000, Analiza typów osobowości, poziomu lęku i głównych składników motywacji sportowej u juniorów - zawodników piłki nożnej, Studia Humanistyczne, Zeszyty Naukowe Nr 80, AWF, Kraków. Brzozowski P., Drwal R.Ł., 1995, Kwestionariusz Osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R, Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa. Eysenck H.J. 1960, Opis i pomiar osobowości. Psychologia Wychowawcza, nr 4 t III. Gracz J., Sankowski T. 1995, Psychologia sportu. AWF. Poznań, nr 44. Sanocki W., 1980, Kwestionariusz osobowości w psychologii. PWN, Warszawa. Sosnowski T. 1977, Lęk jako stan i jako cecha w ujęciu Charlesa D. Spielbergera. Przegląd Psychologiczny, nr 2. Sperling A.P. 1995, Psychologia. Wydawnictwo Zysk i Spółka, Warszawa Sterkowicz K., Sterkowicz S., 1993, Aerobic oraz judo, Trening nr 4, Warszawa Stronczyński W., 1988, Osobowościowe uwarunkowania skutecznego działania zawodników w grach zespołowych (w:) Poradnik psychologiczny dla instruktorów i trenerów sportowych gier zespołowych, Monografie, podręczniki, skrypty AWF w Poznaniu, Nr 78, Poznań. Wrześniewski K., Sosnowski T., 1996, Inwentarz Stanu i Cechy Lęku. Polska adaptacja STAI. Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa. 30

32 ROZDZIAŁ 3 Charakterystyka motywacji u zawodników piłki nożnej

33

34 Joanna Basiaga-Pasternak (Zakład Psychologii AWF, Kraków) Henryk Duda (Zakład Teorii i Metodyki Piłki Nożnej AWF, Kraków) Charakterystyka motywacji u zawodników piłki nożnej Motivation characteristics at football players Słowa kluczowe: motywacja, piłka nożna Key words: motivation, football players Streszczenie Praca dotyczy porównania motywacji sportowej, orientacji motywacyjnej oraz klimatu motywacyjnego kreowanego przez trenera u zawodników piłki nożnej grających w drużynach juniorskich i seniorskich. Przebadano 114 zawodników piłki nożnej: 60 juniorów i 54 seniorów. Wykorzystano metody badawcze: Motywacyjny klimat środowiska, Nastawienie motywacyjne oraz Kwestionariusz Dlaczego Uprawiasz Sport?. Okazało się, że bardzo ważne dla piłkarzy jest dążenie do perfekcji i doskonałości w działaniu. Dla seniorów największe znaczenie ma dążenie do zachowania dobrego stanu zdrowia. W obydwu grupach wiekowych dominuje orientacja nastawiona na ja oraz trenerzy kreują klimat motywacyjny nastawiony na rywalizację co nie jest korzystne szczególnie w szkoleniu młodzieży. Summary In work it perform research in estimate of correlations between motivation, task and ego orientation and motivational climate in adolescents and adults players. In research attended 114 football players (60 adolescents, 54 adults). The results that were received show that motive of perfection is dominated. Adults want to be healthy, too. Ego orientation and competitive climate dominated in both groups. The competitive climate doesn t seem positive in adolescents teams. 33

35 Teoretyczne i praktyczne aspekty nowoczesnej gry w piłkę nożną Wstęp Motywacja odgrywa niezmiernie istotną rolę w działalności sportowej. Ukierunkowuje działanie zawodnika, sprzyja rozwojowi. Motywy uczestnictwa w działalności sportowej są bardzo zróżnicowane i często ulegają zmianom w czasie trwania kariery sportowej. Osiągnięcie sukcesu w jakiejkolwiek dyscyplinie sportu zależy od wielu czynników takich jak: umiejętności, sprawność, wyszkolenie techniczne, wyszkolenie taktyczne, ale także od właściwości psychicznych, w tym także i od motywacji. Zawodnik charakteryzujący się wysokim poziomem umiejętności, ale pozbawiony motywacji nie osiągnie sukcesu w sporcie. Sozański (1999) opisując model mistrza podaje poza sprawnością i motoryką, przygotowaniem technicznym i taktycznym również wspomniane podłoże psychiczne sukcesu. Proces motywacyjny określają następujące zjawiska: wzbudzanie energii, ukierunkowanie wysiłku na określony cel, selektywność uwagi tzn. odrzucanie bodźców nieistotnych, a zwrócenie uwagi na bodźce istotne, zorganizowanie pojedynczych reakcji w zintegrowany wzorzec czy sekwencję, konsekwentne kontynuowanie ukształtowanej czynności, dopóki warunki nie ulegną zmianie (Gracz J., Sankowski T., 1995). Szczególnie istotne wydają się motywacja wewnętrzna oraz motywacja osiągnięć (Jarvis M., 2003). Motywacja osiągnięć może określać zachowanie, służące rozwojowi lub demonstrowaniu wysokich zdolności samemu sobie lub innym. Jest ona rozumiana jako chęć, dążenia do współzawodnictwa, do wykazania swojej wartości, do zwycięstwa. Jest to pewna właściwość osobowości, stała predyspozycja do uczestniczenia w sytuacjach, w których występuje współzawodnictwo, walka, porównywanie wyników, ocena innych i własna, dążenie do samodoskonalenia, do mistrzostwa. Wskazuje na nią stała chęć uczestniczenia w sytuacjach współzawodniczych, natomiast o jej braku świadczy unikanie sytuacji współzawodniczych (Czajkowski Z, 1996). W sporcie przydatne wydaje się także ujęcie Nicholasa (Kuczek P. 2001), który wyodrębnił orientacje motywacyjne, zadaniową i personalną. Nastawienie personalne (nastawienie na ja ) polega na przekonaniu, że zdolności i duży wysiłek wzajemnie się wykluczają. W związku z powyższym aby zaprezentować zdolności, potrzebne jest małe zaangażowanie. Nastawienie to jest, bowiem nierozerwalnie związane z porównywaniem swoich wyników z osiągnięciami innych lub z wyznaczonymi standardami. Zawodnik, który osiąga wyniki mniejszym nakładem sił jest uznawany za mniej uzdolnionego. Nastawienie zadaniowe natomiast jest związane z osobistym postępem i podnoszeniem swojego poziomu. Uczenie się jest tutaj wartością samą w sobie, celem, któremu warto się poświęcić, a sukces wiąże się z wysiłkiem. Różnice widoczne w zakresie 34

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 1. Wymagania wstępne: Uzyskanie zaliczenia przedmiotów objętych planem kolejnych czterech semestrów studiów stacjonarnych ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER WŁADYSŁAW SZYNGIERA NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER KONFERENCJA SZKOLENIOWA AKADEMII PIŁKARSKIEJ GRASSROOTS KATOWICE, 23.11.2013 KATOWICE, 23.11.2013 Na samym początku trzeba sobie zadać

Bardziej szczegółowo

TAKTYKA NA ETAPIE NAUCZANIA PODSTAWOWEGO (10-12 lat) KURS TRENERA I KLASY/UEFA A WYRÓWNAWCZY OPRACOWAŁ - PIOTR SOWISZ (19-22.04.

TAKTYKA NA ETAPIE NAUCZANIA PODSTAWOWEGO (10-12 lat) KURS TRENERA I KLASY/UEFA A WYRÓWNAWCZY OPRACOWAŁ - PIOTR SOWISZ (19-22.04. TAKTYKA NA ETAPIE NAUCZANIA PODSTAWOWEGO (10-12 lat) KURS TRENERA I KLASY/UEFA A WYRÓWNAWCZY OPRACOWAŁ - PIOTR SOWISZ (19-22.04.2010) CELEM PODSTAWOWYM ETAPU NAUCZANIA TAKTYKI POWINNO BYĆ OPANOWANIE PODSTAWOWYCH

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2.

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) Kod przedmiotu: EWZLW990004/C WF Rok studiów II Semestr 3 1. Jednostka prowadząca: Katedra Zespołowych Gier Sportowych,

Bardziej szczegółowo

Adrian Siemieniec AWF Katowice

Adrian Siemieniec AWF Katowice ,,Potrzeby psychiczne dziecka Na podstawie treningu piłkarskiego Adrian Siemieniec AWF Katowice Co to takiego,,potrzeba? Ogólny Podział,,Potrzeby człowieka dzielimy na : A) materialne B) biologiczne C)

Bardziej szczegółowo

Szkolenie trenerów w ramach Programu UEFA Grupy Studyjne Elita Młodzieżowa

Szkolenie trenerów w ramach Programu UEFA Grupy Studyjne Elita Młodzieżowa Szkolenie trenerów w ramach Programu UEFA Grupy Studyjne Elita Młodzieżowa Opracował Janusz Kowalski, trener SMS Gwarek Zabrze W styczniu 2010 roku od 5 do 8 w nadmorskiej miejscowości Umag odbyła się

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy?

Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy? Jak wykorzystać swoją uwagę do efektywnej pracy? Wielu psychologów sportu jest zdania, że sukces można osiągnąć realizując regułę KOP, czyli, że kluczem do osiągnięcia celu są koncentracja, opanowanie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK

WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK Marcin Łazowski PUBLIKACJA WYDANA NA WARSZTATY METODYCZNO-SZKOLENIOWE pt. Gry i zabawy sportowe z elementami piłki nożnej na boisku

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej

Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej Blok przedmiotów: obligatoryjny Kierunek studiów: Wychowanie fizyczne Rok studiów: I Semestr: 1 Rodzaj studiów: stacjonarne, niestacjonarne (wieczorowe),

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU RAMOWY PLAN KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU Lp Nazwa przedmiotu Liczba godzin zajęć Liczba godzin zajęć

Bardziej szczegółowo

Wychowuj do zdrowia rola koordynatora ds. promocji zdrowia w szkole. Paweł F. Nowak

Wychowuj do zdrowia rola koordynatora ds. promocji zdrowia w szkole. Paweł F. Nowak Wychowuj do zdrowia rola koordynatora ds. promocji zdrowia w szkole Paweł F. Nowak Zdrowy styl życia determinantem społecznie pożądanych wartości potencjał zdrowia zdrowy styl życia aktywność (fizyczna,

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja instruktorska siatkówka

Specjalizacja instruktorska siatkówka Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Forma studiów Rok studiów Semestr 5 Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Wydział Wychowanie Fizyczne Zakład Piłki Siatkowej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej

Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej Nazwa przedmiotu: Teoria i metodyka piłki ręcznej Blok przedmiotów: obligatoryjny Kierunek studiów: Wychowanie fizyczne Rok studiów: I Semestr: 1 Rodzaj studiów: stacjonarne, niestacjonarne (wieczorowe),

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Realizując projekt Akademii Zdrowego Przedszkolaka pod hasłem Odporność wzmacniamy bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy, jeden z tematów tygodniowych

Bardziej szczegółowo

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej I. Autor programu mgr Anna Sobczak II. Zadania programu Program przeznaczony jest dla uczniów klas IV VI mających predyspozycje do uprawiania tej

Bardziej szczegółowo

Podstawy teorii i technologii treningu sportowego

Podstawy teorii i technologii treningu sportowego Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Filia w Białej Podlaskiej Podstawy teorii i technologii treningu sportowego Praca zbiorowa pod redakcją naukową Henryka Sozańskiego, Jerzego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY KURS WYRÓWNAWCZY UEFA B i A

ZINTEGROWANY KURS WYRÓWNAWCZY UEFA B i A ZINTEGROWANY KURS WYRÓWNAWCZY UEFA B i A Cele i założenie programowe Zintegrowanego Kursu Wyrównawczego UEFA B i A zostały przyjęte przez Komisję Techniczną PZPN i zatwierdzone przez UEFA 05.11.015 r.

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ

Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ SCHEMAT WSPÓŁZALEŻNOŚCI ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH Siła Koordynacja

Bardziej szczegółowo

Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek. Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było:

Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek. Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było: Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było: Każde dziecko jest zdolne. Szkoła ma obowiązek odkryć te

Bardziej szczegółowo

Język wykładowy j. polski, j. rosyjski, j. angielski

Język wykładowy j. polski, j. rosyjski, j. angielski Nazwa przedmiotu: Kod przedmiotu INSTRUKTOR REKREACJI - PIŁKA SIATKOWA Blok przedmiotów: praktyczny, kierunkowy Kierunek: TiR Rok, semestr rok III, sem. V i VI Rodzaj studiów: stacjonarne Prowadzący -

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie gier 3vs3, jako środka nauczającego gry w etapie wstępnym (7-12 lat) Krystian Rubajczyk k.rubajczyk@olympicwroclaw.pl

Zastosowanie gier 3vs3, jako środka nauczającego gry w etapie wstępnym (7-12 lat) Krystian Rubajczyk k.rubajczyk@olympicwroclaw.pl Dariusz Sztylka d.sztylka@olympicwroclaw.pl Zastosowanie gier 3vs3, jako środka nauczającego gry w etapie wstępnym (7-12 lat) Krystian Rubajczyk k.rubajczyk@olympicwroclaw.pl OLYMPIC WROCŁAW PIŁKARSKA

Bardziej szczegółowo

INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA

INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA Nazwa przedmiotu: Kod przedmiotu: INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA SIATKOWA WF Rok III Semestr 5 Studia niestacjonarne 1. Jednostka prowadząca: Katedra Zespołowych Gier Sportowych, Zespół Koszykówki i Piłki Siatkowej.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze II ETAP EDUKACYJNY KLASY IV - VI Wychowanie fizyczne Cele kształcenia - wymagania ogólne Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze zrozumieniem jej znaczenia

Bardziej szczegółowo

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna Załącznik do Uchwały nr 46/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Specjalnościowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSRUKTORA SPORTU 90 GODZIN. Dyscyplina: Piłka Nożna

RAMOWY PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSRUKTORA SPORTU 90 GODZIN. Dyscyplina: Piłka Nożna Cel kursu RAMOWY PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSRUKTORA SPORTU 90 GODZIN Dyscyplina: Piłka Nożna a) przygotowanie uczestników kursu do samodzielnego prowadzenia zajęć szkoleniowych z piłki nożnej na niższym

Bardziej szczegółowo

Holenderska wizja szkolenia piłkarzy i model kształcenia trenerów.

Holenderska wizja szkolenia piłkarzy i model kształcenia trenerów. Na podstawie wizyty trenerów PZPN na szkoleniu w ramach UEFA Study Group Scheme Listopad 2012 r. Opracowanie: Paweł Podgórski, GOSSM Szczecin Football in the Netherlands - SPORT nr 1 ~17 mln. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno - Społeczny

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOLENIA BRAMKARZY W OSSM BIAŁYSTOK

KONCEPCJA SZKOLENIA BRAMKARZY W OSSM BIAŁYSTOK KONCEPCJA SZKOLENIA BRAMKARZY W OSSM BIAŁYSTOK Opracował: Marek Szerszenowicz PREZENTACJA W RAMACH KURSU NA STOPIEO TRENERA I KLASY / UEFA A FILOZOFIA We współczesnej piłce nożnej bramkarz, to zawodnik

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Konferencja ZdrowyUczen.org Nowoczesne formy ruchu pytanie o przyszłość i nowe trendy w wychowaniu fizycznym Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Ścieżka wychowania

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014

innowacjewedukacji.pl RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 RAPORT ZE SZKOLEŃ PILOTAŻOWYCH COACHING W EDUKACJI 2013/2014 W listopadzie 2013 roku odbyła się konferencja poświęcona tematyce coachingu w edukacji, popularnego zwłaszcza w Anglii, a cieszącego się rosnącym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH Z PIŁKI NOŻNEJ

PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH Z PIŁKI NOŻNEJ PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH Z PIŁKI NOŻNEJ Piłka nożna jest grą zespołową, w której poszczególni gracze i zmiana sposobu działania jednego powoduje zmiany sposobów postępowania w grze pozostałych graczy

Bardziej szczegółowo

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Lp. Przedmiot Prowadzący Ilość godzin 1 Anatomia dr Jarosław Domaradzki 8 2 Antropomotoryka dr Marek Konefał 8 3 Teoria sportu Mgr Leszek

Bardziej szczegółowo

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise www.adeptus.com.pl Pilotażowy Projekt,,Gotowi na przyszłość Projekt

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty po zakończeniu kursu w zakresie:

Zakładane efekty po zakończeniu kursu w zakresie: Nazwa przedmiotu: Kod przedmiotu Liczba punktów ECTS TEORIA I METODYKA PIŁKI SIATKOWEJ Blok przedmiotów: praktyczny Kierunek: Wychowanie Fizyczne Rok, semestr rok II, sem. IV Rodzaj studiów: niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rodzic i nauczyciel -partnerzy procesu edukacji Anna Resler Maj Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 23 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do psychologii

Wprowadzenie do psychologii Wprowadzenie do psychologii wychowania Psychologia wychowawcza - pedagogiczna Literatura podstawowa: Brzezińska A. (2000). Psychologia wychowania. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Sport dzieci i młodzieży

Sport dzieci i młodzieży Sport dzieci i młodzieży 33 Pomiędzy szybkością i dokładnością spostrzegania a skutecznością gry siatkarza występuje silny związek. Szybkość i dokładność spostrzegania a skuteczność działań siatkarzy podczas

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Zarządzania Sportem i Turystyką Katedra Rekreacji, Katedra Turystyki Moduł Form Aktywności Ruchowej Kod modułu Język kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki siatkowej KOD WF/I/st/41a

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki siatkowej KOD WF/I/st/41a KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki siatkowej KOD WF/I/st/41a 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym

Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem zdolnym Przez zdolność rozumiemy predyspozycje jednostki do łatwego, sprawnego i skutecznego opanowania pewnych umiejętności. Dziecko zdolne - to takie, które w kilku

Bardziej szczegółowo

PERIODYZACJA TAKTYCZNA. Mariusz Rumak

PERIODYZACJA TAKTYCZNA. Mariusz Rumak PERIODYZACJA TAKTYCZNA Mariusz Rumak Portugalska myśl szkoleniowa Skuteczność W sezonie 2014/2015-7 mistrzostw kraju na 3 kontynentach Jakość 5 trenerów w aktualnych rozgrywkach Ligii Mistrzów Uniwersalizm

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Psychologia Kod przedmiotu FF

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kuder A., Perkowski K., Śledziewski D. (red.) Proces doskonalenia treningu i walki sportowej, AWF. T.2, Warszawa 2005: 54-57. Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY UCZNIOWSKIEGO KLUBU SPORTOWEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W BRZEŚCIU KUJAWSKIM SEKCJA MINI PIŁKI SIATKOWEJ

PROGRAM PRACY UCZNIOWSKIEGO KLUBU SPORTOWEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W BRZEŚCIU KUJAWSKIM SEKCJA MINI PIŁKI SIATKOWEJ PROGRAM PRACY UCZNIOWSKIEGO KLUBU SPORTOWEGO,, JEDYNKA W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W BRZEŚCIU KUJAWSKIM SEKCJA MINI PIŁKI SIATKOWEJ Opracowanie i realizacja: mgr Anna Sobczak 2 WSTĘP Program pracy Szkolnego

Bardziej szczegółowo

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY...

KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... KLUB AKS MIKOŁÓW SZKOLENIE DZIECI I MŁODZIEŻY AJAXOWE PORADY... NA PODSTAWIE: AFC AJAX AMSTERDAM Przewodnik Trenera oraz materiały w ramach Szkółki Piłkarskiej NIVEA Ajaxowe porady strona 1 Gra 4 v 4 Ustawienie

Bardziej szczegółowo

Kariera i przedsiębiorczość

Kariera i przedsiębiorczość Kariera i przedsiębiorczość Przedsiębiorczość to zdolność do kreowania i zaspokajania swoich i cudzych potrzeb. Siłą napędową przedsiębiorczości są niezaspokojone potrzeby człowieka. Psychologiczne i socjologiczne

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015.

Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program profilaktyczny Społecznej Szkoły Podstawowej Społecznego Towarzystwa Szkoły Gimnazjalnej w klasach I-III w roku szkolnym 2014-2015. Program jest integralną częścią programu wychowawczego szkoły.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: WYCHOWANIE FIZYCZNE Physical Education Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł humanistyczny i wf Rodzaj zajęć: Ćwiczenia Forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Jakość poziomu edukacji w konfrontacji do potrzeb jednostkowych i społecznych jest wciąż przedmiotem krytyki i poszukiwań sposobów poprawy.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/v

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu: INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA SIATKOWA. Kod przedmiotu:

Nazwa przedmiotu: INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA SIATKOWA. Kod przedmiotu: Nazwa przedmiotu: INSTRUKTOR SPORTU - PIŁKA SIATKOWA Kod przedmiotu: WF Rok III Semestr 6 Studia niestacjonarne 1. Jednostka prowadząca: Katedra Zespołowych Gier Sportowych, Zespół Koszykówki i Piłki Siatkowej.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację.

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Renata Sikora Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Rodzina jest pierwszym najważniejszym środowiskiem wychowawczym w życiu człowieka. Skuteczność jej wpływów wychowawczych

Bardziej szczegółowo

ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH

ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH ROLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ WE WSPIERANIU DZIECI UZDOLNIONYCH Opracowanie: Lucyna Hoffmann-Czyżyk Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Opracowanie: mgr Monika Łada mgr Karol Kasperski

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS I. Założenia podstawowego modułu szkoleniowego dla AON 2 II. Warsztat

Bardziej szczegółowo

Ronny Everaerts. Licencje. Przebieg Pracy. Kursy

Ronny Everaerts. Licencje. Przebieg Pracy. Kursy Zastanawiałeś się kiedyś nad tym w jaki sposób największe akademie piłkarskie świata tak świetnie szkolą piłkarzy? W jaki sposób udaje się im wprowadzać w profesjonalny futbol tak wielu zawodników? Co

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy.

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. PROCES PLANOWANIA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH MOŻE BYĆ ROZDZIELONY NA TRZY ETAPY:

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie Rewalidacja - to termin pochodzenia łacińskiego (re znów, validus mocny, silny) oznacza oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazem. Pojęcia rewalidacja

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 3 Forma studiów: Nazwa przedmiotu: stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Marcin Dorna MODEL FUNKCJONOWANIA REPREZENTACJI POLSKI /R. 1995/

Marcin Dorna MODEL FUNKCJONOWANIA REPREZENTACJI POLSKI /R. 1995/ Marcin Dorna MODEL FUNKCJONOWANIA REPREZENTACJI POLSKI /R. 1995/ Wyniki ME U19 Mistrzostwie Europy U19 2010/11 Hiszpania 2009/10 Francja 2008/09 Ukraina 2007/08 Niemcy 2006/07 Hiszpania 2005/06 Hiszpania

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU:

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Akademia Menedżera Dobre zarządzanie to nie to, co dzieje się w firmie, gdy jesteś obecny, ale to, co się w niej dzieje, gdy cię nie ma. Ken Blanchard GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Główne cele projektu to zdobycie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL.

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. SZAFERA W ŻARKACH I CELE PROGRAMU Cel główny: poprawa efektywności kształcenia w szkole

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla kierunku wychowanie fizyczne studia II stopnia profil praktyczny

Opis efektów kształcenia dla kierunku wychowanie fizyczne studia II stopnia profil praktyczny Opis efektów kształcenia dla kierunku wychowanie fizyczne studia II stopnia profil praktyczny Załącznik nr 1 do Uchwały Uchwała NrAR001 5 -III/2013 I. Profil i cele kształcenia Główną intencją kształcenia

Bardziej szczegółowo