Joanna Rau, Wiktor Zychla, Krzysztof Owczarek, Tomasz Zaleski, Krzysztof Biliński, Lesław Otręba aktualizacja i uzupełnienie: Justyna Stencel-Mańka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Joanna Rau, Wiktor Zychla, Krzysztof Owczarek, Tomasz Zaleski, Krzysztof Biliński, Lesław Otręba aktualizacja i uzupełnienie: Justyna Stencel-Mańka"

Transkrypt

1

2 Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska Wrocław tel Nad programem pracowali: Autor podręcznika: Joanna Rau, Wiktor Zychla, Krzysztof Owczarek, Tomasz Zaleski, Krzysztof Biliński, Lesław Otręba Lesław Otręba aktualizacja i uzupełnienie: Justyna Stencel-Mańka Redakcja: Anna Kaczmarek Projekt okładki: Jakub Rydzek Podręcznik opisuje wersję programu o numerze VULCAN zastrzega sobie prawo do ciągłego ulepszania programu i wprowadzania do niego zmian. Podręcznik jest chroniony prawem autorskim. Copyright by VULCAN 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone 2

3 Spis treści Wstęp... 8 Wymagania... 9 Posługiwanie się programem Zasady ogólne Okna programu Wygaszacz ekranu Widoki sposób prezentacji danych Menu główne Menu kontekstowe Mysz czy klawiatura? Skróty klawiaturowe Tabele Przestawianie kolumn Dostosowywanie szerokości kolumn Sortowanie wierszy tabeli według wybranych kolumn Filtrowanie zawartości tabeli Grupowanie wierszy tabeli według wybranych kolumn Ukrywanie i przywracanie niewidocznych kolumn Zapisywanie ustawień tabeli Drukowanie i zapisywanie tabel w plikach Wyszukiwanie danych w tabelach Zaznaczanie wierszy tabeli Tabele i wykresy przestawne Drukowanie

4 Podgląd wydruku dokumentu...36 Sygnatury na wydrukach dokumentów...36 Podgląd wydruków tabel i tabel przestawnych...37 Właściwości drukarki...38 Ustawienia programu Zarządzanie danymi Wspólne użytkowanie danych Zabezpieczenie danych przed zniszczeniem, uszkodzeniem i utratą w wersji desktopowej programu...43 Polityka bezpieczeństwa haseł w wersji internetowej programu...45 Ochrona danych osobowych Pielęgnowanie danych wspólnych Bazy danych Bazy danych w wersji desktopowej programu...49 Bazy danych w wersji internetowej programu...52 Kopie zapasowe bazy danych...60 Administrowanie serwerem SQL...73 Użytkownicy programu Autoryzacja użytkowników...74 Konta użytkowników i zarządzanie uprawnieniami...77 Przypisanie kont użytkownikom...81 Wymiana danych Eksport danych do systemów informowania rodziców...90 Wymiana danych w formacie SOU...95 Standard opisu ucznia (SOU)...95 Organizacja szkoły Jednostki szkolne Profile kształcenia w szkole Zajęcia edukacyjne w szkole Rozkłady materiału nauczania Pobieranie rozkładów materiału nauczania z internetowej biblioteki Przygotowanie własnego rozkładu materiału nauczania Modyfikowanie istniejącego rozkładu materiału nauczania Udostępnianie rozkładów materiału nauczania innym nauczycielom Skale ocen

5 Algorytmy zastosowane w programie do wyliczania skali ocen Oddziały Opis oddziału Grupowe przyjmowanie uczniów Grupy zajęciowe Grupowe przyjmowanie uczniów do grup zajęciowych Plan nauczania oddziału Plany lekcji Uczniowie Ewidencje uczniów Kartoteki uczniów Wychowawcy oddziałów Przydziały zajęć Pory lekcji Rejestr hospitacji Dzienniki oddziałów Konstrukcja dziennika lekcyjnego oddziału Role nauczycieli w odniesieniu do dzienników lekcyjnych Mój plan tygodnia Rejestracja przeprowadzonych lekcji Plan lekcji w tygodniu a przeprowadzone lekcje Tematy lekcji Obecność uczniów na lekcji Ocenianie zajęć edukacyjnych Wpisywanie ocen Ocena wypadkowa z zajęć Oceny roczne Oceny z godziny z wychowawcą Ocena zachowania uczniów Uwagi o uczniach Uwagi o grupach Komunikaty Komunikaty indywidualne Komunikaty oddziałowe Zajęcia międzyoddziałowe

6 Wydruki i raporty Wydruki kontekstowe Wydruki w oknie Dziennik Pozostałe wydruki Strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego Analiza ocen, frekwencji i uwag Korespondencja z rodzicami (opiekunami) uczniów Drukowanie świadectw szkolnych Archiwum dokumentów Edytory Edytor tekstu Akapity Wstawianie obrazków Edytor pism seryjnych Budowanie szablonów pism seryjnych Wstawianie pól z równoczesnym przetwarzaniem Format daty Modyfikowanie zawartości pól korespondencji seryjnej Zakres danych w polach danych wielokrotnych Dane wielokrotne jako tabela Widok dokumentu Edytor list Budowanie szablonów list Wstawianie kolumn z równoczesnym przetwarzaniem Format daty Zakres danych w polach danych wielokrotnych Widok dokumentu Dzienniczek ucznia Optivum Witryna internetowa Zarządzanie kontami uczniów Drukowanie zawartości stron witryny Dzienniczek ucznia Optivum w telefonach komórkowych Dzienniczek ucznia Optivum w innych urządzeniach przenośnych Dostarczanie danych do witryny Procedura dostarczania danych do witryny Dzienniczka ucznia Optivum

7 Witryna dla rodziców/ucznia Dostarczanie danych do witryny Definiowanie użytkowników zapraszający do systemu Moduł analiz Dostarczanie danych do modułu Definiowanie użytkowników Moduł lekcyjny Dostarczanie danych do modułu Definiowanie użytkowników

8 Wstęp Wstęp Niniejszy podręcznik opisuje program Dziennik lekcyjny Optivum w wersji desktopowej, oraz Dziennik lekcyjny Optivum NET w wersji internetowej. Program Dziennik lekcyjny Optivum jest częścią pakietu Uczniowie Optivum i pracuje w modelu systemowym obejmującym wszystkie aplikacje tego pakietu. Dzięki temu wprowadzone informacje znajdują się w jednej, wspólnej bazie danych, co pozwala na połączenie Dziennika lekcyjnego Optivum z Sekretariatem Optivum i umożliwia drukowanie świadectw bezpośrednio z poziomu tych aplikacji. Dzięki zastosowaniu modelu systemowego wszyscy użytkownicy pakietu Uczniowie Optivum mają bieżący dostęp do spójnych i aktualnych informacji o uczniach, a wspólna baza danych pozwala zaoszczędzić mnóstwo czasu przy wprowadzaniu informacji do systemu i zapewnia bezpieczeństwo przetwarzanych danych. Dziennik lekcyjny Optivum to program zgodny z obowiązującym prawem oświatowym, dzięki czemu stanowi alternatywę dla tradycyjnego papierowego dziennika lekcyjnego dopuszczoną 20a Rozporządzenia MEN z dnia 16 lipca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji. Program Dziennik lekcyjny Optivum NET jest częścią UONET zintegrowanego systemu uczniowskiego, obejmującego prowadzenie sekretariatu, dzienników lekcyjnych, komunikację z rodzicami i uczniami, dedykowaną witrynę dla rodziców oraz uczniów oraz moduł analiz dla dyrektora i moduł lekcyjny dla nauczycieli. Nową jakość pracy zapewnia wykorzystanie centralnej bazy danych, do której odpowiednich części użytkownicy mają dostęp przez internet. 8

9 Wymagania Uczniowie Optivum NET (UONET) zapewnia dostęp do spójnych i aktualnych danych o uczniach i zajęciach edukacyjnych, a co istotne, ułatwia szkole włączenie rodziców w proces edukacyjny dziecka poprzez bieżącą komunikację. Rozwiązanie pozwala na współpracę pomiędzy UONET a powiązanymi tematycznie aplikacjami firmy VULCAN oraz innymi rozwiązaniami. System zapewnia bezpieczeństwo umieszczanych informacji zgodne z wymogami ustawowymi i najwyższymi standardami systemów zintegrowanych oraz umożliwia szybkie wprowadzanie i dostęp do poszukiwanych danych. Identyfikatorami użytkowników są ich adresy mailowe podane administratorowi systemu w szkole dzięki temu zyskuje się dostęp wyłącznie do przeznaczonych dla siebie danych oraz możliwość otrzymywania niezbędnych maili z komunikatami. Podstawowym narzędziem pracy każdego z użytkowników UONET jest komputer posiadający dostęp do sieci, wyposażony w jedną z popularnych przeglądarek internetowych. Program Dziennik lekcyjny Optivum zarówno w wersji desktopowej jak i internetowej dostosowany jest do pracy w różnych typach szkół, zarówno pojedynczych jednostkach oświatowych, jak i zespołach szkolnych. Wymagania Program Dziennik lekcyjny Optivum w wersji desktopowej wymaga do pracy następujących składników: Wymagania minimalne: komputer z procesorem 1 GHz; 525 MB wolnego miejsca na dysku na serwer bazy danych; 50 MB wolengo miejsca na dysku na bazę danych; 35 MB wolnego miejsca na dysku na składniki programu Dziennik lekcyjny Optivum; 512 MB pamięci operacyjnej RAM; monitor o rozdzielczości ekranu 1024x768; system operacyjny: Windows XP SP3 / Vista / 7; przeglądarka internetowa: Internet Explorer 7.0; arkusz kalkulacyjny Microsoft Excel w wersji Wymagania zalecane: komputer z procesorem 1,5 GHz lub więcej; 525 MB wolnego miejsca na dysku na serwer bazy danych; 100 MB wolengo miejsca na dysku na bazę danych; 9

10 Wstęp 1 GB pamięci operacyjnej lub więcej; monitor o rozdzielczości ekranu 1280x1024 lub większej; system operacyjny: Windows XP SP3 / Vista / 7; przeglądarka internetowa Internet Explorer w wersji minimum 7.0; arkusz kalkulacyjny Microsoft Excel w wersji co najmniej Program Dziennik lekcyjny Optivum NET (w wersji internetowej) wymaga do pracy następujących składników: Wymagania minimalne: komputer z procesorem 1GHz; 50MB wolnego miejsca na dysku twardym; 1GB pamięci operacyjnej RAM; łącze internetowe o następujących parametrach: o pobieranie 512kb/s, o wysyłanie 256kb/s, system operacyjny: Microsoft Windows XP SP 3 / Vista / 7; przeglądarka internetowa Internet Explorer w wersji 7.0. Wymagania zalecane: komputer z procesorem 1,5GHz; 50MB wolnego miejsca na dysku twardym; 1GB pamięci operacyjnej RAM lub więcej; łącze internetowe o następujących parametrach: o pobieranie 1Mb/s, o wysyłanie 512kb/s. system operacyjny: Microsoft Windows XP SP 3 / Vista / 7; przeglądarka Internet Explorer w wersji, co najmniej 7.0 lub Mozilla Firefox w wersji minimum 3.0. Uwaga Komfort pracy użytkowników na łączu zależy od liczby równocześnie pracujących użytkowników oraz od rozmiaru bazy danych. Największe obciążenie łącza występuje podczas uruchamiania programów Sekretariat Optivum NET oraz Dziennik Optivum NET i spada podczas używania uruchomionych aplikacji. 10

11 Zasady ogólne Posługiwanie się programem Zasady ogólne Przy posługiwaniu się programem należy stosować te same podstawowe reguły, jakie obowiązują w odniesieniu do większości programów przeznaczonych do uruchamiania w systemie Windows. W szczególności dotyczy to okien, menu i standardowych przycisków programu, menu kontekstowego, listy wyboru oraz przycisków ekranowych. Oznacza to, że sporą część funkcji programu można uruchomić za pomocą myszy, wskazując nią określone przyciski, pozycje na listach lub tekst w polach edycyjnych i klikając je lewym przyciskiem myszy, by wykonać jakąś operację, lub prawym, by przywołać menu kontekstowe. Dwukrotne szybkie kliknięcie pozycji na liście powoduje przywołanie okna edycji tej pozycji. Klawiatury należy używać jedynie tam, gdzie konieczne jest wpisanie tekstu nieznanego wcześniej programowi. Okna programu Program posługuje się dwoma podstawowymi oknami, z których jedno jest przywoływane automatycznie po uruchomieniu programu: 11

12 Posługiwanie się programem okno Administracja: okno Dziennik: Okno Administracja jest przywoływane automatycznie przy starcie programu, jeśli aktualny użytkownik ma uprawnienia administratora bazy danych na serwerze. Okno Dziennik jest oknem startowym dla wszystkich nauczycieli, którzy mają wyznaczone przydziały zajęć lub są wychowawcami, lecz równocześnie nie mają uprawnień administracyjnych. Oba okna można przywołać po wybraniu ich z menu głównego (zob. Menu główne, strona 19). Większość operacji na danych można wykonać, nie opuszczając tych okien. Ich charakterystyczną cechą jest możliwość zmiany zakresu poka12

13 Okna programu zywanych danych przez wybieranie tzw. widoków za pomocą dużych przycisków (zob. Widoki sposób prezentacji danych, strona 16). Należy zwrócić uwagę na przyciski i umieszczone nad listą w prawym panelu okna Administracja i okna Dziennik oraz przycisk po prawej stronie tabeli. Służą one odpowiednio do: wykonywania operacji na zaznaczonych wierszach tabeli (zob. Zaznaczanie wierszy tabeli, str. 32), drukowania rozmaitych dokumentów związanych z zaznaczonymi wierszami tabeli, dodawania nowych wierszy do tabeli. Innym charakterystycznym oknem programu jest kartoteka ucznia, przywoływana poprzez dwukrotne szybkie kliknięcie lewym przyciskiem myszy wybranej pozycji na liście uczniów lub naciśnięcie klawisza Enter: Okno to ma siedem zakładek. Kliknięcie odpowiedniej zakładki udostępnia kartę z określonym rodzajem informacji o uczniu dane osobowe, adresy itd. Za pomocą przycisków można przechodzić do kartotek kolejnych uczniów danej grupy bez konieczności wybierania ich służy do akceptowania wprowadzonych zmian da- z tabeli. Przycisk nych. Poza tym w programie używane są następujące okna: edytorów: tekstu, pism seryjnych i list: 13

14 Posługiwanie się programem analizowania raportów: 14

15 Okna programu realizacji programu nauczania: grupowego przyjmowania uczniów do oddziałów (podobnie wygląda okno ustalania składu grupy zajęciowej): internetowej biblioteki rozkładów materiału nauczania: 15

16 Posługiwanie się programem archiwum dokumentów: Ponadto używanych jest wiele formularzy ekranowych służących do wprowadzania danych opisujących rozmaite obiekty szkoły, oddziały, uczniów, zajęcia, plany nauczania, plany lekcji itd. Wygaszacz ekranu W menu głównym Okno znajduje się funkcja Uruchom wygaszacz ekranu. Po jej wskazaniu (jeśli użytkownik nie wykonał ruchu myszką, ani nie nacisnął żadnego klawisza na klawiaturze) wygaszacz ekranu może wyłączyć ekran, kreślić różne krzywe, wyświetlać obrazy, napisy lub w dowolny inny sposób wymuszać ciągłe odświeżanie ekranu. Uwaga Funkcja ta działa wyłącznie w przypadku gdy ustawiono w systemie opcję włączenia wygaszacza ekranu. Dodatkową funkcją wygaszacza ekranu może być automatyczne zabezpieczanie hasłem stacji roboczej podczas braku aktywności (czyli prawdopodobnie nieobecności) użytkownika. Widoki sposób prezentacji danych 16 Charakterystyczną cechą programu jest sposób prezentowania danych w jednym z dwóch podstawowych okien programu oknie Administracja. Te same dane zawarte w bazie danych lub pewne ich zakresy są przedstawiane z różnych punktów widzenia. Uczeń określonego oddziału jest pokazywany zarówno w ewidencji osób, jak i w księdze uczniów, a także pośród uczniów swojego oddziału, co więcej można go zobaczyć również w oknie Dziennik. Z każdego z tych miejsc można w ten sam sposób przywołać jego kartotekę i wykonać każdą dozwoloną operację. Do wybierania zakresu i sposobu oglądania danych w oknie Administracja służą dwa mechanizmy: hierarchiczna struktura widoczna w lewym panelu okna, która może być rozwijana i zwijana w dowolnym dostępnym zakresie za pomocą

17 Widoki sposób prezentacji danych przycisków lub znaczków + i obok nazw poszczególnych gałęzi struktury, przyciski widoków umieszczone nad lewym panelem okna. Jest sześć różnych widoków dostępnych w oknie Administracja: Ewidencje osobowe podstawowy widok danych uczniów, pracowników i kont użytkowników: Organizacja widok danych od strony organizacji szkoły: podziału na jednostki szkolne, oddziały, nauczycieli, a także profile kształcenia i zajęcia edukacyjne itd.: 17

18 Posługiwanie się programem Rozkłady materiału widok używanych programów i rozkładów materiału nauczania: Słowniki widok słowników (danych wspólnych) używanych w programie: 18

19 Menu główne Rejestry widok rejestrów operacji (modyfikacji danych osobowych i ich udostępniania): Wygląd tabel widocznych w prawym panelu okna można dostosowywać do własnych potrzeb, a dokonane zmiany zapisywać za pomocą operacji Zapisz ustawienia tabeli (zob. Tabele, str. 24). Menu główne Większość funkcji programu odnosząca się do pojedynczego ucznia lub grup uczniów jest dostępna za pośrednictwem kontekstowych menu w poszczególnych jego oknach. W głównym menu programu zgromadzono te funkcje, które mają znaczenie wykraczające poza kontekst związany z pojedynczym obiektem programu (uczniem, oddziałem, zajęciami, oceną itp.). 19

20 Posługiwanie się programem Poszczególne grupy funkcji zawierają następujące operacje: Administracja Import Eksport Uwaga W wersji internetowej programu Dziennik lekcyjny Optivum opcja Eksport danych w formacie SIR jest niedostępna. Dzienniki 20

21 Menu główne Narzędzia (wersja desktopowa programu) (wersja internetowa programu) Uwaga W wersji internetowej programu Dziennik lekcyjny Optivum: opcja zmiany hasła jest nieaktywna (zmiana hasła odbywa się na stronie logowania), znajduje się opcja Ponowne logowanie (zob. Ponowne logowanie, str. 58). Okno Pomoc 21

22 Posługiwanie się programem Pomoc w Internecie Menu kontekstowe Menu kontekstowe są w programie używane do przywoływania spisu operacji dających się wykonać na rozmaitych obiektach (np. uczniach, planach nauczania, ocenach). Za ich pomocą realizowana jest znaczna część funkcji programu. Aby przywołać menu kontekstowe, należy kliknąć prawym przyciskiem myszy określoną pozycję listy lub tabeli. W oknach Administracja i Dziennik, nad tabelą w prawym panelu, dostępny jest także przycisk. Wybór konkretnej operacji z menu kontekstowego polega na wskazaniu jej kursorem myszy i kliknięciu lewego przycisku. Zawartość menu kontekstowego zależy od okoliczności. W większości sytuacji menu kontekstowe zawierają podobne operacje, np. Dodaj nowy, Modyfikuj wybrany, Usuń wybrany itd.: Uwaga Szary kolor niektórych pozycji menu kontekstowego wskazuje, że w danej chwili na wybranym obiekcie operacje te nie mogą być wykonane. Mysz czy klawiatura? 22 Znaczną część operacji w programie można wykonać za pomocą myszy, zwłaszcza w trakcie przeglądania danych, drukowania zestawień, ale także np. podczas wpisywania ocen czy analizowania wyników klasyfikacji. Ko-

23 Skróty klawiaturowe nieczne jest jednak opanowanie kilku technik nieobcych nieco bardziej zaawansowanym użytkownikom systemu operacyjnego Windows: dwukrotnego szybkiego klikania lewym przyciskiem, klikania prawym przyciskiem, przesuwania myszy z naciśniętym lewym przyciskiem, klikania lewym przyciskiem z jednoczesnym przytrzymywaniem klawiszy Shift lub Ctrl. Dwukrotne szybkie kliknięcie pozycji listy lewym przyciskiem powoduje z reguły otwarcie okna formularza opisującego szczegółowo tę pozycję, umożliwiając poprawienie danych. W ten sposób można otworzyć np. kartotekę ucznia w oknie Administracja. Ten sam efekt uzyska się za pomocą samej klawiatury, naciskając klawisz Enter na wcześniej wybranym wierszu (kolejne wiersze można wybierać np. za pomocą klawiszy ze strzałkami w górę lub w dół). Dwukrotne szybkie kliknięcie lewym przyciskiem myszy ma zastosowanie także w dwóch edytorach: edytorze pism seryjnych (do umieszczania pól korespondencji seryjnej w piśmie) i w edytorze list (do definiowania zawartości kolumn). Kliknięcie wybranej pozycji listy prawym przyciskiem myszy przywołuje menu kontekstowe (zob. Menu kontekstowe, str. 22). Wystarczy wówczas kliknąć wybraną operację lewym przyciskiem myszy. Zwłaszcza tej techniki trzeba się nauczyć, gdyż jest ona wykorzystywana także w sytuacjach (np. w tabelach), w których wykonywanie operacji często nie jest dostępne w inny sposób. Równoczesne używanie myszy i klawiszy technicznych Shift oraz Ctrl służy do zaznaczenia wierszy w tabelach, a także do zaznaczania tekstu wedytorach oraz redagowanych polach formularzy ekranowych. Podczas redagowania tekstów przydatne są również skróty klawiaturowe (zob. Skróty klawiaturowe, str. 23). W formularzach niezwykle istotną funkcję pełni klawisz tabulacji Tab i jego kombinacja z klawiszem Shift: Shift+Tab. Służą one do przemieszczania się pomiędzy kolejnymi polami odpowiednio do następnego i do poprzedniego. Skróty klawiaturowe Skrótami klawiaturowymi nazywamy kombinacje naciśnięć klawiszy, które przywołują często wykonywane operacje w programie. Zwykle są to połączenia jednego z klawiszy technicznych Ctrl lub Alt i określonego klawisza 23

24 Posługiwanie się programem z literą. W celu prawidłowego użycia skrótu klawiaturowego należy przytrzymać klawisz techniczny, a następnie nacisnąć drugi z klawiszy skrótu. Rola obu klawiszy Ctrl jest jednakowa. W kombinacjach z klawiszem Alt należy zwykle używać tego, który znajduje się po lewej stronie klawisza spacji. Alt po prawej jest używany niemal wyłącznie do pisania liter charakterystycznych dla polskiego alfabetu (prawy Alt+a daje ą itd., duże litery wymagają dodatkowo przytrzymywania klawisza Shift). W programie stosuje się przede wszystkim dwa skróty Ctrl+A do zaznaczenia wszystkich wierszy tabeli i Ctrl+F do przywołania okna wyszukiwania określonego wiersza tabeli. Podczas redagowania tekstów, zwłaszcza w edytorach, przydatne są także: Ctrl+C (zapamiętaj zaznaczony fragment), Ctrl+X (usuń zaznaczony fragment) i Ctrl+V (wklej zapamiętany fragment). Trzy skróty klawiaturowe Ctrl+B, Ctrl+I i Ctrl+U służą w edytorze tekstu i edytorze pism seryjnych do wybierania odpowiednio: pogrubienia, pochylenia i podkreślenia czcionki. Uwaga Kombinacja klawiszy Ctrl+Alt+Del powoduje przywołanie tzw. menedżera zadań systemu operacyjnego Windows. Tabele Wszystkie widoki prawego panelu dwóch najważniejszych okien programu: Administracja i Dziennik oraz okna: Internetowa biblioteka rozkładów materiału, Realizacja programu nauczania są tabelami, do których stosują się opisane poniżej reguły (ze wskazanymi dalej wyjątkami). Szczególnym rodzajem tabel są tabele przestawne powstające w następstwie przywołania funkcji raportowania postępów i frekwencji uczniów w oknie Dziennik (zob. Tabele i wykresy przestawne, str. 33). 24

25 Tabele Rysunek 1. Tabela widoczna w prawym panelu okna jest podstawową formą prezentacji list w programie. Powyżej tabeli bywa widoczny obszar grupowania (z nazwami kolumn, jeśli zastosowano grupowanie wierszy). W nagłówku każdej kolumny tabeli znajduje się przycisk, umożliwiający wybór filtru, jaki ma być zastosowany do danej kolumny. Poniżej tabeli widoczny bywa opis zastosowanego filtru oraz przyciski do jego usuwania i budowania filtrów zaawansowanych. Na nagłówkach kolumn dostępne jest menu kontekstowe zawierające zbiór podstawowych operacji dozwolonych do wykonania na tabeli i jej kolumnach. Przestawianie kolumn Kolejność kolumn w tabeli można w dowolnej chwili zmienić, przenosząc je przy użyciu myszy z jednego miejsca w drugie. W tym celu należy uchwycić (wskazać myszą i przytrzymać lewy jej przycisk) nagłówek przenoszonej kolumny, przenieść nagłówek w nowe miejsce i zwolnić przycisk myszy. Dostosowywanie szerokości kolumn Szerokości kolumn można dostosowywać automatycznie lub ręcznie. Wybór operacji Autodopasowanie z menu kontekstowego dostępnego w nagłówku tabeli pozwala automatycznie dopasować szerokości kolumn do ich zawartości. W każdej chwili można także uchwycić lewym przyciskiem myszy linię dzielącą nagłówki kolumn, by przesuwając mysz, zmienić szerokość kolumny po lewej stronie linii podziału. 25

26 Posługiwanie się programem Sortowanie wierszy tabeli według wybranych kolumn Kliknięcie wybranego nagłówka tabeli powoduje przesortowanie tabeli według tej kolumny. Powtórne kliknięcie nagłówka tej samej kolumny zmienia porządek sortowania. Te same efekty można uzyskać, wybierając z kontekstowego menu dostępnego w nagłówku tabeli jedną z operacji Sortuj malejąco lub Sortuj rosnąco. Tabele można również sortować równocześnie według kilku kolumn. W tym celu, klikając nagłówki kolumn, należy przytrzymywać wciśnięty klawisz Shift. Porządek sortowania tabeli wskazują trójkątne znaki w nagłówkach kolumn. Filtrowanie zawartości tabeli Filtrowanie zawartości tabeli służy ograniczeniu liczby wierszy do tych, które spełniają określone warunki. Filtry związane są z kolumnami tabeli. Przywołuje się je przez kliknięcie jednego z przycisków/selektorów widocznych w nagłówkach kolumn. Najprostszym sposobem uruchomienia operacji filtrowania jest kliknięcie przycisku i wybór jednej z wartości z listy, jaka się wówczas ukaże. W następstwie tej operacji w tabeli pozostaną widoczne jedynie te wiersze, dla których we wskazanej kolumnie wartość jest równa wybranej. Taki filtr można zastosować jednocześnie do wielu kolumn, powtarzając powyższą czynność: Wybór pozycji (Wszystkie) usuwa filtr. Wybór pozycji (Niestandardowe) powoduje przywołanie okna konstruktora filtrów, umożliwiając budowanie złożonych filtrów, a także zapisywanie i odczytywanie ich definicji. Po zastosowaniu filtru jego definicja jest widoczna w specjalnym wierszu poniżej tabeli. 26

27 Tabele Kliknięcie przycisku w polu definicji filtru usuwa filtr całkowicie. Skasowanie znacznika znosi działanie filtru; ponowne ustawienie znacznika przywraca działanie filtru. Kliknięcie przycisku umożliwia przywołanie listy filtrów używanych ostatnio w aktualnym widoku tabeli. Przycisk przywołuje okno konstruktora filtrów. Rysunek 2. Kreator filtra tabeli pozwala wprowadzać złożone warunki wyboru jej zawartości. Kliknięcie przycisku umożliwia dodawanie, a przycisku usuwanie warunków. Dodawanie nowych warunków albo zagnieżdżonych grup warunków możliwe jest po kliknięciu lewym przyciskiem myszy operatora logicznego (I, LUB itd.). i wybraniu odpowiedniej operacji. Menu to można także wykorzystać do wyboru rodzaju operatora logicznego. Wszystkie składniki warunków wyboru nazwy kolumn, operatory i wartości można zmieniać, po uprzednim kliknięciu ich lewym przyciskiem myszy. Grupowanie wierszy tabeli według wybranych kolumn Grupowanie wierszy według określonej kolumny odbywa się wskutek wyboru operacji Grupuj według wybranej kolumny z menu kontekstowego przywołanego przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy nagłówka wybranej kolumny. 27

28 Posługiwanie się programem Grupowanie wierszy według określonych kolumn najłatwiej przeprowadzić, gdy widoczne jest pole grupowania, tj. fragment okna ponad tabelą. Pole to można uczynić widocznym po wybraniu operacji-znacznika Pole grupowania z menu kontekstowego przywołanego na nagłówku dowolnej kolumny. Samo grupowanie może się odbywać przez przenoszenie nagłówków kolumn do pola grupowania. Po pogrupowaniu wierszy tabeli można schować pole grupowania, usuwając zaznaczenie pozycji Pole grupowania w menu kontekstowym. Wiersze tabeli można grupować jednocześnie ze względu na kilka kolumn. Kolejność grupowania (zagnieżdżenia grup wierszy) zależy od kolejności nagłówków kolumn przeniesionych do pola grupowania. Kolejność tę można zmieniać także po pogrupowaniu wierszy, przestawiając nagłówki kolumn w polu grupowania. Grupowanie wierszy usuwa się przez wybranie operacji Rozdziel z menu kontekstowego przywołanego na nagłówku kolumny grupującej: 28

29 Tabele lub przez przeniesienie nagłówków kolumn grupujących z pola grupowania w odpowiednie miejsce nagłówka tabeli. Do szybkiego zwijania i rozwijania grup wierszy służą operacje Zwiń wszystko i Rozwiń wszystko dostępne w kontekstowym menu przywołanym na nagłówku kolumny grupującej. Do nagłówków kolumn widocznych w polu grupowania można także zastosować operacje filtrowania. Uwaga Nie można grupować wierszy następujących specjalnych tabel: w oknie Administracja plany lekcji, w oknie Dziennik planu lekcji i frekwencji na karcie Lekcje oraz tabeli ocen na karcie Oceny. Ukrywanie i przywracanie niewidocznych kolumn Nie wszystkie kolumny tabeli muszą być jednocześnie widoczne, zwłaszcza jeśli jest ich wiele, a traci na tym czytelność tabeli. W celu ukrycia lub przywrócenia ukrytych kolumn należy wybrać operację Wybór kolumn z kontekstowego menu przywołanego na nagłówku tabeli. W następstwie wykonania tej operacji pojawi się okno zawierające wszystkie ukryte kolumny. 29

30 Posługiwanie się programem Rysunek 3. Zasobnik ukrytych kolumn. 30 Ukrycie lub przywrócenie niewidocznej (ukrytej wcześniej) kolumny polega na przeniesieniu jej nagłówka za pomocą myszy pomiędzy nagłówkiem tabeli i zasobnikiem ukrytych kolumn. Zapisywanie ustawień tabeli Ustawienia tabeli nie są zapamiętywane automatycznie. Aby na trwałe zapamiętać ustawienia określonej tabeli, należy użyć przycisku i z kontekstowego menu wybrać operację Zapisz ustawienia tabeli. Drukowanie i zapisywanie tabel w plikach Każdą tabelę widoczną w oknach Administracja oraz Dziennik można wydrukować, a także zapisać lub wysłać do dowolnego adresata jako załącznik poczty internetowej w jednym z następujących formatów: dokument PDF (Adobe Acrobat Reader) dokument HTML (Microsoft Office FrontPage, Microsoft Office Word, przeglądarka internetowa), dokument MHT (przeglądarka internetowa) dokument XLS arkusz kalkulacyjny (Microsoft Office Excel), dokument RTF (Microsoft Office Word), dokument tekstowy, dokument graficzny: BMP, JPEG, GIF, TIFF, PNG, WMF, EMF (Paint, Microsoft Office Picture Manager). Tabele są drukowane, zapisywane w pliku o wybranym formacie lub dołączane do poczty internetowej po kliknięciu przycisku narzędziowego (w oknie Administracja oraz w oknie Dziennik) i wskazaniu operacji Podgląd wydruku, a następnie wybraniu określonej operacji w oknie podglądu wydruku.

31 Wyszukiwanie danych w tabelach Rysunek 4. Podgląd wydruku tabeli. Układ kolumn na wydruku oraz ich liczba zależą od ustalonego ich zestawu, kolejności i szerokości. Wyszukiwanie danych w tabelach W celu wyszukania określonej pozycji (np. ucznia, zajęć, oddziału, wychowawcy) w dowolnej tabeli w oknie Administracja należy użyć jednego z dwóch sposobów: skrótu klawiaturowego Ctrl+F, menu kontekstowego, przywołanego w określonej kolumnie tabeli, z którego trzeba wybrać operację Wyszukaj w kategorii: nazwa_kolumny_tabeli. W polu wyszukiwania należy wpisać początkowe znaki tekstu szukanego w danej kolumnie tabeli. Za pomocą przycisków można przemieszczać się pomiędzy wierszami tabeli rozpoczynającymi się w danej kolumnie od podanego ciągu znaków. 31

32 Posługiwanie się programem Rysunek 5. Wyszukiwanie wierszy o ustalonej wartości w dowolnej kolumnie. Kliknięcie przycisku powoduje przywołanie odpowiedniego formularza do edycji danych wiersza tabeli. Zaznaczanie wierszy tabeli Niektóre operacje programu (np. eksport danych w formacie SOU) mogą być wykonywane na grupach wierszy tabeli. W celu zaznaczenia żądanych wierszy tabeli widocznej na ekranie można użyć jednego z następujących sposobów: przytrzymując klawisz Ctrl, klikać kolejne wiersze tabeli lewym przyciskiem myszy w ten sposób można zaznaczyć dowolne wiersze, przytrzymując klawisz Shift, przesuwać kursor za pomocą klawiszy ze strzałkami w górę lub w dół w ten sposób można zaznaczyć grupę wierszy leżących obok siebie; zamiast przesuwania kursora można kliknąć lewym przyciskiem myszy ostatni wiersz zaznaczanej grupy. Kliknięcie lewego przycisku myszy na dowolnym wierszu tabeli zaznacza wyłącznie ten wiersz. Jeśli wcześniej zaznaczona była już jakaś grupa wierszy, to z wszystkich dotychczas wybranych pozycji zniknie zaznaczenie. Wszystkie wiersze tabeli można zaznaczyć, odwrócić zaznaczenia lub zdjąć dotychczasowe zaznaczenia także za pomocą operacji dostępnych w menu kontekstowym przywołanym po kliknięciu dowolnej pozycji listy prawym przyciskiem myszy (lub po kliknięciu przycisku Administracja): w oknie 32

33 Tabele i wykresy przestawne Do zaznaczenia wszystkich pozycji można także użyć skrótu klawiaturowego Ctrl+A. Tabele i wykresy przestawne Raporty dotyczące ocen i frekwencji uczniów sporządzane w oknie Dziennik (Oceny roczne, Oceny klasyfikacyjne, Oceny cząstkowe, Frekwencja, Frekwencja podsumowanie, Uwagi o uczniach) przedstawiane są w oknach złożonych z dwóch widoków: tabeli z danymi źródłowymi: 33

34 Posługiwanie się programem tabeli i/lub wykresu przestawnego (znanych np. z Microsoft Office Excel): Do każdego raportu zbudowanych jest kilka typowych tabel przestawnych i odpowiadających im wykresów przestawnych. Każda tabela przestawna zbudowana na tych samych danych źródłowych (w tym samym raporcie) może być dowolnie przekształcana poprzez: wybór i grupowanie kolumn oraz wierszy, wybór pól podsumowujących i ich typu, filtrowanie oraz porządkowanie kolumn i wierszy. Kolumny i wiersze tabeli przestawnej oraz pola (elementy) podsumowujące wybiera się, przenosząc je przy użyciu myszy pomiędzy odpowiednimi strefami tabeli przestawnej. 34

35 Tabele i wykresy przestawne Rysunek 6. Pusta tabela przestawna. Przez odpowiednie skomponowanie tabeli przestawnej można uzyskać rozmaite zestawienia tabelaryczne, nawet odległe od wyjściowych. Rysunek 7. Tabela przestawna zsynchronizowana z wykresem przestawnym. Filtrowanie wierszy lub kolumn odbywa się poprzez zaznaczanie wartości na liście przywołanej przez kliknięcie przycisku filtrowania w nagłówku danego wiersza lub kolumny. Porządek sortowania wierszy lub kolumn można zmienić, klikając odpowiedni nagłówek. Zmiana widoku tabeli danych źródłowych, będąca następstwem ich filtrowania, powoduje odpowiednią zmianę wyglądu tabeli przestawnej. 35

36 Posługiwanie się programem Drukowanie Drukowanie w programie poprzedzone jest zawsze utworzeniem pliku tymczasowego i umieszczeniem go w zależności od sposobu powstania dokumentu w jednej z dwóch przeglądarek: przeglądarce dokumentów utworzonych za pomocą jednego z trzech edytorów: tekstu, pism seryjnych lub list, przeglądarce wydruków tabel lub tabel i wykresów przestawnych. Podgląd wydruku dokumentu Dokument zredagowany przy użyciu jednego z trzech edytorów można zapisać na dysku oraz obejrzeć za pomocą edytora, a następnie skierować do przeglądarki przez kliknięcie przycisku w pasku narzędzi edytora. Rysunek 8. Gotowy dokument sporządzony za pomocą edytora pism seryjnych oglądany w przeglądarce wydruków. 36 Ostatecznie wydruk kierowany jest na drukarkę przez kliknięcie przycisku w przeglądarce wydruków. Sygnatury na wydrukach dokumentów Każda strona wydruku dokumentu przygotowanego za pomocą jednego z edytorów wbudowanych w program z wyjątkiem stron dziennika jest automatycznie oznaczana sygnaturą programu, numerem licencji użytkownika oraz nazwą użytkownika programu. Do wydruku można także dodać własną sygnaturę. Położenie sygnatur, postać własnej sygnatury oraz uło-

37 Drukowanie żenie strony i wielkość marginesów ustala się na formularzu Ustawienia strony otwieranym przez kliknięcie przycisku. Rysunek 9. Sygnatury wydruków. Druga z sygnatur ma stałą zawartość. We własnej sygnaturze można umieścić następujące symbole, które na wydruku zostaną zastąpione odpowiednią wartością: &d datą systemową w formacie krótkim, &D datą systemową w formacie długim, &p numerem bieżącej strony, &P liczbą stron, &t czasem systemowym, &u pełną nazwą (wraz ze ścieżką folderów) drukowanego pliku. Własną sygnaturę można wzbogacić obrazkiem. Marginesy można także przestawiać w samej przeglądarce, przemieszczając za pomocą myszy znaczniki marginesów (małe kwadraciki w rogach prostokątów ograniczających tekst). Podgląd wydruków tabel i tabel przestawnych Tabele widoczne w prawym panelu okna Administracja, a także w oknie Dziennik mogą być przeniesione do przeglądarki wydruków tabel za pomocą operacji Podgląd wydruku... wybranej spośród operacji drukowania do- 37

38 Posługiwanie się programem stępnych po kliknięciu przycisku W nagłówkach tabel przestawnych funkcję tę spełnia operacja Drukuj, umieszczona na pasku menu tabeli. W pozostałych tabelach omawianą operację można wybrać z kontekstowego menu przywołanego po kliknięciu prawym przyciskiem myszy dowolnego miejsca tabeli. Rysunek 10. Podgląd wydruku tabeli. Oprócz skierowania wydruku tabeli na drukarkę można go także zapisać w pliku na dysku w jednym z oferowanych formatów (zob. Drukowanie i zapisywanie tabel w plikach, str. 30). Właściwości drukarki Właściwości drukarki ustala się za pomocą standardowych narzędzi systemu operacyjnego Windows. 38

39 Ustawienia programu Rysunek 11. Wyboru drukarki i jej właściwości dokonuje się w systemowym oknie Drukuj. Ustawienia programu Za pomocą funkcji Narzędzia/ Ustawienia programu można ustalić określone zachowania programu, wybrać jego zaawansowane funkcje, a także przystosować do własnych upodobań lub wygody wygląd niektórych okien, przede wszystkim rodzaj i wielkość czcionek użytych na listach. 39

40 Posługiwanie się programem Rysunek 12. Okno ustawień programu pozwala dostosować niektóre właściwości programu do indywidualnych oczekiwań użytkownika programu. Poszczególne opcje rozwija się poprzez naciśnięcie znaku + znajdującego się obok nazwy. Uwaga W oknie Ustawieniach programu znajduje się opcja Praca w niskiej rozdzielczości ekranu, która umożliwia przystosowanie Dziennika lekcyjnego Optivum do pracy na notebookach w rozdzielczości 1024x600. Okno Ustawienia programu składa się z pięciu kart: Główne, Bezpieczeństwo, Komunikacja, Publikacja (aktywna tylko dla wersji desktopowej), Ścieżki, służących odpowiednio do: wyboru zaawansowanych funkcji programu, określenia rozkładu czasu nauczania liczby tygodni nauki w roku oraz dni nauki w tygodniu, określenia wyglądu list w tabelach oraz czcionek na wydrukach, określenie polityki bezpieczeństwa, eksportu danych osobowych, uwierzytelnienia poczty elektronicznej, 40

41 Ustawienia programu ustawienia parametrów publikacji danych na witrynie Dzienniczka (opcja dotyczy tylko wersji desktopowej Dziennika lekcyjnego Optivum), wskazania lokalizacji kopii danych, dokumentów, szablonów oraz szablonów specjalistycznych. Na karcie Główne można dodatkowo wybrać opcje: Dzienniki oddziałów archiwalnych decyduje o wyświetlaniu dzienników oddziałów archiwalnych w programie Dziennik lekcyjny Optivum w części Dzienniki. W przypadku wybrania opcji Nie w Dziennikach nie będą wyświetlane dzienniki oddziałów archiwalnych. Możliwość usuwania wpisów ocen i frekwencji opcja ta definiuje możliwość usuwania wpisów ocen i frekwencji w dziennikach. Jest to opcja zabezpieczająca w sytuacji, gdy nauczyciel nie wyloguje się z programu. Osoba nieuprawniona (np. uczeń) nie będzie mogła w Dzienniku usunąć frekwencji oraz ocen. Aby skorzystać z tego zabezpieczenia należy wybrać opcję Nie. 41

42 Zarządzanie danymi Zarządzanie danymi Wspólne użytkowanie danych 42 Dziennik lekcyjny Optivum zarówno w wersji desktopowej jaki i internetowej może być zainstalowany i używany równocześnie na wielu komputerach w sieci komputerowej, a także naprzemiennie przez wielu użytkowników na jednym komputerze. Ze względu na możliwość wyboru źródła danych w przypadku wersji desktopowej (konkretnego serwera bazy danych oraz pliku bazy danych na tym serwerze) każdy egzemplarz programu, a także każdy użytkownik może teoretycznie i praktycznie pracować na innym zbiorze danych. Nie jest to jednak sytuacja pożądana, a jedynie opcja techniczna. Z punktu widzenia prowadzenia dzienników lekcyjnych szkoły (z użyciem programu w wersji desktopowej) praktyczny sens ma wspólne użytkowanie danych. W tym celu osoba instalująca program w sieci komputerowej powinna zadbać o zainstalowanie jednego serwera baz danych Microsoft SQL Server 2005 Expres Edition, utworzenie jednej bazy danych programu, zaprowadzenie jednej ewidencji użytkowników i połączenie wszystkich zainstalowanych kopii programu z tym jednym serwerem i z tą jedną bazą danych. Dzięki posługiwaniu się wspólną bazą danych można osiągnąć korzyści z podziału zadań przy wprowadzaniu danych, a także podnieść ich rzetelność. Wszystkie zmiany wprowadzane w danych przez jednego użytkownika na jednym komputerze są po zaakceptowaniu i zapisaniu w bazie danych natychmiast widoczne przez innych użytkowników korzystających w tym samym czasie z tej samy bazy danych na innych komputerach. Częstotliwość synchronizacji danych można ustalić w ustawieniach programu (zob. Ustawienia programu, str. 39).

43 Wspólne użytkowanie danych Uwaga Należy pamiętać, że podczas równoczesnego modyfikowania tych samych danych przez wielu użytkowników, w bazie danych pozostaną one w stanie, w jakim zapisał je ostatni z nich. Zabezpieczenie danych przed zniszczeniem, uszkodzeniem i utratą w wersji desktopowej programu W oknie Narzędzia/Ustawienia programu na zakładce Bezpieczeństwo administrator ma możliwość ustawienia częstotliwości pojawiania się komunikatu przypominającego o konieczności wykonania kopii bazy danych. Zalecany domyślny termin wykonania kopii bazy danych to 30 dni. Uwaga Tylko administrator może modyfikować ustawienia na zakładce Bezpieczeństwo. Pozostali użytkownicy mogą jedynie przeglądać zawarte na niej informacje. Rysunek 13. Ustawienia programu dotyczące przypomnienia o wykonywaniu kopii bazy danych w wersji desktopowej programu. Administrator poprzez zaznaczenie odpowiedniej opcji: nie przypominaj o zrobieniu kopii bazy danych rezygnuje z pojawiania się podczas uruchamiania programu z komunikatu dotyczącego wykonywania kopii, wykonaj kopię XML/ZIP bazy danych przy starcie programu po wybraniu tej opcji i ustawieniu terminu pojawiania się komunikatu w trakcie uruchomienia programu pojawia się komunikat przypominający administratorowi o konieczności wykonania kopii zapasowej bazy danych. Pozwala to zabezpieczyć dane zgromadzone w programie. 43

44 Zarządzanie danymi Rysunek 14. Przypomnienie o wykonaniu kopii XML/ZIP bazy danych. Uwaga Automatyczne przypomnienie wyświetlane jest przy każdym uruchomieniu programu do momentu gdy użytkownik nie potwierdzi wykonania aktualnej kopii. W przypadku przejścia kolejnych kroków w kreatorze (istnieje możliwość zaszyfrowania lub podpisania kopii za pomocą podpisu elektronicznego, (zob. Tworzenie kopii za pomocą kreatora, str. 60) program wykonuje aktualną kopię XML/ZIP. Następne przypomnienie zostanie wyświetlone po upływie określonej liczby dni zdefiniowanej wcześniej przez użytkownika. Jeśli ustawiona jest opcja wykonywania kopii XML/ZIP, to kreator tworzenia kopii uruchamia się automatycznie tylko administratorowi. tylko przypominaj o wykonaniu bazy danych po wybraniu tej opcji i ustawieniu terminu w trakcie uruchomienia programu pojawia się komunikat przypominający administratorowi o konieczności wykonania kopii zapasowej bazy danych. Rysunek 15. Przypomnienie o wykonaniu kopii bazy danych. Administrator sam wykonuje kopię bazy danych poprzez wybór funkcji w menu głównym Administracja/ Eksport/ Kopia Danych XML/ZIP (zob. Kopie zapasowe bazy danych, str. 60). Następne przypomnienie zostanie wyświetlone po upływie określonej liczby dni zdefiniowanej wcześniej przez użytkownika. 44

45 Wspólne użytkowanie danych Polityka bezpieczeństwa haseł w wersji internetowej programu W oknie Ustawienia programu na zakładce Bezpieczeństwo administrator ma możliwość ustawienia: ważności hasła czyli określenia czasu (liczby dni), przez który będzie ważne hasło użytkownika. Uwaga W celu podniesienia bezpieczeństwa danych przechowywanych w bazie hasła należy okresowo zmieniać. Uwaga unikalności hasła czyli określenia czasu (liczby dni ), w ciągu których nowo nadane użytkownikowi hasło musi być unikalne. Podczas zmiany nowe hasło musi być różne od poprzedniego i od wszystkich haseł nadanych w ciągu ustawionej liczby dni. zapamiętywania haseł po wybraniu tej opcji w oknie logowania pojawi się pole Zapamiętaj mnie, a po jego zaznaczeniu i zalogowaniu się, za każdym razem gdy zostanie wybierana strona UONET nastąpi automatyczne przekierowanie do menu głównego. Opcja ta działa do momentu gdy użytkownik się nie wyloguje. Jeśli to zrobi, należy ponownie zaznaczyć w oknie logowania opcję Zapamiętaj mnie. Używanie tej funkcji jest jednak niezalecane ponieważ brak konieczności podawania hasła podczas logowania zmniejsza bezpieczeństwo danych przechowywanych w bazie. Administrator może również zdefiniować inne parametry hasła np. jego minimalną długość. 45

46 Zarządzanie danymi Uwaga Stosowanie polityki bezpieczeństwa haseł uniemożliwi osobom niepożądanym dostęp do programu. Hasło powinno: liczyć, co najmniej osiem znaków; zawierać kombinację przynajmniej trzech następujących rodzajów znaków: wielkie litery, małe litery, cyfry lub symbole (znaki interpunkcyjne). Ochrona danych osobowych 46 Program spełnia podstawowe warunki wymagane przez przepisy o ochronie danych osobowych. W tym celu dostęp do danych jest zabezpieczony systemem autoryzacji użytkowników (zob. Autoryzacja użytkowników, str. 74) oraz systemem uprawnień do operowania danymi. W programie Dziennik lekcyjny Optivum w Kartotece osobowej na zakładce Ochrona danych wprowadzane są wymagane prawem informacje związane z ochroną danych osobowych związane z ich pierwszym wprowadzeniem do systemu, modyfikacją, przetwarzaniem oraz udostępnianiem. W zakładce automatycznie wypełniane są następujące pola: Użytkownik wprowadzający, Data wprowadzenia danych, Pola w zakładce Ochrona danych, które wypełnia użytkownik, to: Źródło danych, Informacje o wyrażonym sprzeciwie o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych, Pole tekstowe, które aktywuje się w momencie zaznaczenia pozycji Informacje o wyrażonym sprzeciwie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych. Pole to służy do uzupełnienia informacji o wyrażonym sprzeciwie właściciela danych osobowych. Rejestr udostępnień. Program pozwala wydrukować Raport o danych osobowych, dostępny po kliknięciu ikony Drukuj w oknie Administracja i wyborze pozycji Raport danych osobowych. W Raporcie danych osobowych drukowane są następujące informacje: dane osobowe osoby, dla której sporządzony jest raport: imię, nazwisko, PESEL, datę pierwszego wprowadzenia danych do systemu, dane użytkownika wprowadzającego dane osobowe do systemu,

47 Ochrona danych osobowych źródło danych, informacje o odbiorcach w rozumieniu art. 7 pkt. 6, informacje o wyrażonym sprzeciwie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997, datę sporządzenia raportu, dane użytkownika sporządzającego raport, nazwę systemu informatycznego, za pomocą którego raport został sporządzony. Dodatkowo w programie można wydrukować rejestry dla poszczególnych osób: rejestr modyfikacji danych osobowych, w którym zapisywane są daty i autorzy ostatnich zmian danych osobowych, w tym także pierwszego wpisu tych danych do bazy programu, rejestr eksportów, w którym znajdują się informacje o dacie eksportu, użytkowniku, właścicielu danych osobowych, celu eksportu i rodzaju danych. Rejestry modyfikacji i eksportów danych dostępne są po wybraniu w selektorze widoków pozycji Rejestry, po wyborze pozycji modyfikacja lub eksport, wyborze określonej osoby za pomocą wbudowanego filtra przy polu Uczeń, a następnie kliknięciu ikony Drukuj. Rysunek 16. Zmiany danych osobowych oraz fakty ich udostępniania są automatycznie odnotowywane w specjalnych rejestrach. Uwaga Za ochronę danych osobowych odpowiedzialny jest administrator danych, do którego obowiązków należy przygotowanie odpowiednich procedur oraz egzekwowanie ich przestrzegania. 47

48 Zarządzanie danymi Pielęgnowanie danych wspólnych Danymi wspólnymi są wszystkie te dane, które są wybierane za pomocą selektorów z wcześniej przygotowanych, zamkniętych lub dających się rozbudowywać list, jak np. nazwy miejscowości, ulice, imiona, powody przepływu uczniów pomiędzy szkołami i oddziałami, nazwy zajęć edukacyjnych, nazwy profili kształcenia w szkole itd. Większość z tych kategorii danych zapamiętywana jest w tzw. słownikach. Dostęp do każdego ze słowników jest możliwy w widoku Słowniki okna Administracja po wskazaniu w lewym panelu gałęzi wybranego słownika. Istotną cechą danych wspólnych jest to, że użyte w różnych miejscach mają tylko jedną postać w bazie danych. Zmiana tej postaci na inną odbija się więc na wszystkich tych miejscach. Na przykład, ta sama nazwa ulicy, powiedzmy Kłopotliwa, użyta w adresie szkoły, adresie ucznia, adresach jego rodziców jest zapisana w bazie danych tylko jeden raz, właśnie w słowniku ulic. Rysunek 17. Jeden z tzw. słowników programu słownik ulic. Należy dbać o poprawność i niepowtarzalność pozycji słowników. Zdarza się, zwłaszcza w słownikach dających się rozbudowywać, że wskutek błędów przy wpisywaniu nowych pozycji z jednoczesnym ignorowaniem ostrzeżeń, jakie się wówczas pojawiają, powstają różnie brzmiące duplikaty tych samych informacji. 48

49 Bazy danych Rysunek 18. Program ostrzega o próbie dopisania do słownika pozycji podobnej do występujących w nim. Jedynym sposobem na pozbycie się tego typu wadliwych powtórzeń jest usunięcie zbędnych pozycji, jeśli nigdzie nie są używane, lub scalenie pozycji różnie brzmiących, ale równoznacznych. Rysunek 19. Duplikaty (także różniące się brzmieniem) w słownikach można ze sobą scalać. Wszystkie te operacje można wykonać po przywołaniu menu kontekstowego w następstwie kliknięcia danej pozycji słownika prawym przyciskiem myszy. Uwaga Do zawiadywania danymi wspólnymi wymagane jest uprawnienie Edycja słowników i struktury szkoły. Bazy danych Bazy danych w wersji desktopowej programu Wybór serwera oraz bazy danych Dziennik lekcyjny Optivum w aktualnej wersji programu współpracuje z serwerem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition umożliwiającym równoczesną pracę wielu użytkowników programu na jednej bazie danych 49

50 Zarządzanie danymi serwer musi być zainstalowany na wybranym komputerze w lokalnej sieci komputerowej. W wypadku użycia serwera Microsoft SQL Server 2005 Express Edition dostęp do jego zasobów uzyskać można dopiero po otrzymaniu odpowiednich uprawnień od jego administratora. Do serwera Microsoft SQL Server 2005 Express Edition na lokalnym komputerze pełny dostęp ma administrator tego komputera. Rysunek 20. Uruchamianie programu łączącego się z bazą danych na serwerze Microsoft SQL Server. Program uruchamia użytkownik zarejestrowany na tym serwerze. Dziennik lekcyjny Optivum korzysta z baz danych umieszczonych na serwerach jako tzw. klient. Oznacza to, że do użycia programu konieczne jest połączenie się z określonym serwerem baz danych, a także posiadanie odpowiednich uprawnień do korzystania z jego zasobów. Program potrafi skorzystać zarówno z lokalnego serwera Microsoft SQL Server, jak również z serwera odległego (działającego w sieci komputerowej). 50

51 Bazy danych Rysunek 21. Użytkownik systemu Windows zarejestrowany na wybranym serwerze Microsoft SQL Server 2005 Express Edition jest uwierzytelniany bez potrzeby powtórnego podawania identyfikatora i hasła (zrobił to wcześniej, uruchamiając Windows). Uruchomienie programu wymaga: wybrania serwera bazy danych, połączenia z bazą danych. Podczas każdego kolejnego uruchomienia program usiłuje połączyć się z ostatnio używaną bazą danych. Uwaga Sekretariat Optivum i Dziennik lekcyjny Optivum pracują na wspólnej bazie. Tylko z programu Sekretariat Optivum można utworzyć nową bazę, odtworzyć kopię zapasową czy utworzyć dane przykładowe w nowo utworzonej bazie. W przypadku gdy użytkownik uruchomi program i nie znajdzie na liście baz dotychczasowej bazy dziennika, a będzie starał się wpisać jej nazwę w oknie logowania wyświetlony zostanie komunikat Nastąpiła próba 51

52 Zarządzanie danymi otwarcia bazy danych Dziennika lekcyjnego Optivum oraz podane zostaną informacje o tym, jak należy dalej postąpić. 52 Określony serwer bazy danych trzeba wskazać w lokalnej sieci komputerowej. Domyślną lokalizacją jest komputer, z którego uruchamiany jest program, jeśli zainstalowano na nim Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. Lokalizację serwera Microsoft SQL Server 2005 Express Edition można wybrać z listy dostępnych serwerów, odświeżywszy ją uprzednio przez kliknięcie przycisku, umieszczonego po prawej stronie selektora serwerów w oknie logowania. Nazwę serwera można również wpisać ręcznie. W przypadku serwera Microsoft SQL Express Edition (dostarczany od edycji 4/2008) należy jako nazwę wpisać: nazwa_komputera\optivum_2005. Połączenie z istniejącą bazą danych Program zapamiętuje konfigurację ostatniego połączenia z bazą danych (rodzaj, nazwę i lokalizację serwera oraz nazwę pliku bazy danych), dzięki czemu przy codziennym uruchamianiu programu wystarczy podać jedynie identyfikator użytkownika i właściwe hasło (gdy jest to wymagane). Jeśli istnieje potrzeba wyboru innej bazy danych niż wskazana przy uruchamianiu programu, należy wybrać ją z listy baz danych dostępnych na serwerze po uprzednim jej odświeżeniu przez kliknięcie przycisku umieszczonego obok selektora baz danych. Bazy danych w wersji internetowej programu Uczniowie Optivum NET (UONET) jest internetowym systemem w skład, którego wchodzą: Moduł lekcyjny, Moduł analiz, Panel administracyjny,

53 Bazy danych programy Sekretariat Optivum NET, Dziennik lekcyjny Optivum NET i Świadectwa Optivum oraz Witryna dla rodziców/ucznia. Użytkownicy otrzymują własną witrynę systemu UONET swojej szkoły, która zawiera utworzoną bazę danych: pustą (w przypadku gdy użytkownik rozpoczyna dopiero pracę z programami lub też gdy, mimo posiadanych danych, chce zacząć pracę od początku); zawierającą dane (w przypadku dostarczenia swojej bazy danych). W bazie zostaje zdefiniowany administrator, który zarządza systemem jak również przydziela konta innym użytkownikom. Rozpoczęcie pracy przez administratora W celu poprawnego rozpoczęcia pracy z systemem UONET szkolny administrator powinien: 1. zalogować się do systemu UONET, 2. poprzez kliknięcie przycisku (znajdującego się na dole strony) sprawdzić czy zainstalowane są niezbędne do pracy komponenty, 3. rozpocząć pracę od: a. wprowadzenia niezbędnych danych do programu Sekretariat Optivum NET (w przypadku pustej bazy danych), lub weryfikacji poprawności danych w programach Sekretariat Optivum NET i Dziennik lekcyjny Optivum NET (w przypadku witryny zapełnionej danymi), b. zdefiniowania w programie Sekretariat Optivum NET lub Dziennik lekcyjny Optivum NET kont dla pracowników (po uprzednim otrzymaniu adresów lub ich utworzeniu). Logowanie do systemu Uczniowie Optivum NET (UONET) Podczas pierwszego logowania do witryny użytkownik wpisuje własny lub otrzymany od administratora adres . 53

54 Zarządzanie danymi Rysunek 22. Rejestracja konta w witrynie Uczniowie Optivum NET. Następnie w oknie logowania należy kliknąć link. Na ekranie wyświetlony zostanie komunikat informujący o tym, że na wskazany adres został wysłany link umożliwiający utworzenie hasła. Po otrzymaniu wiadomości należy kliknąć na zamieszczony w niej link i do wyświetlonego na ekranie formularza wprowadzić hasło. Operację należy zatwierdzić klikając przycisk. Rysunek 23. Wprowadzenie nowego hasła. 54

55 Bazy danych Po podaniu hasła należy powrócić do strony logowania witryny, wpisać adres i hasło oraz kliknąć przycisk. Rysunek 24. Logowanie do witryny Uczniowie Optivum NET. Rysunek 25. Strona główna systemu Uczniowie Optivum NET. 55

56 Zarządzanie danymi Użytkownik, w zależności od nadanych uprawnień, wybiera odpowiednią pozycję poprzez jej kliknięcie w wyniku czego uruchamiany jest Moduł lekcyjny, Moduł analiz, Panel administracyjny, Witryna dla rodziców/ucznia lub wybrany program. Po zakończeniu pracy należy zamknąć uruchomiony moduł, witrynę lub program, a następnie wylogować się z witryny Uczniowie Optivum NET poprzez wybranie przycisku. Każde kolejne logowanie do systemu odbywa się poprzez podanie adresu użytkownika i jego hasła. Istnieje również możliwość ustawienia opcji zapamiętania hasła (zob. Polityka bezpieczeństwa haseł w wersji internetowej programu, str. 45). Zmiana hasła W przypadku gdy użytkownik nie pamięta hasła lub chce je zmienić w oknie logowania należy kliknąć link. Na podany adres zostanie przysłany link umożliwiający zmianę hasła. W sytuacji gdy administrator ustawił mechanizm powodujący wygaśnięcie hasła po określonej liczbie dni, użytkownik po zalogowaniu zostanie przeniesiony na stronę, na której wymagane jest wpisanie nowego hasła. Użytkownik musi tutaj podać swoje stare hasło, a następnie wprowadzić nowe hasło. W przypadku gdy administrator dodatkowo ustawił opcję unikalności hasła, użytkownik musi zdefiniować takie nowe hasło, które będzie różne od poprzedniego i od wszystkich wcześniejszych haseł ustawianych w ciągu określonej przez administratora liczby dni. W momencie podania tego samego hasła lub powtórzenia poprzedniego hasła pojawi się komunikat informujący o tym. 56

57 Bazy danych Po zaakceptowaniu nowego hasła należy wybrać przycisk, ponownie podać adres oraz nowe hasło, a następnie zalogować się do systemu UONET. Istnieje również możliwość zmiany hasła po zalogowaniu się do systemu, poprzez kliknięcie swojego adresu , znajdującego się w oknie głównym zob. Zmiana danych użytkownika, str. 57. Zmiana danych użytkownika Użytkownik logujący się do systemu UONET może zmienić zapisane w systemie informacje dotyczące jego osoby. W tym celu na stronie głównej należy kliknąć na znajdujący się u góry okna adres . Zapisane w systemie informacje zawierają: Odwiedziny w widoku tym użytkownik może dowiedzieć się kiedy ostatnio logował się do systemu i ile razy łącznie odwiedzał system. Uwaga W programie zastosowany został mechanizm zabezpieczający przed zbyt częstymi próbami logowania, np. w przypadku gdy następują one w odstępie 3 sekund od siebie. W takiej sytuacji, mimo podania poprawnego hasła, nie jest możliwe zalogowanie się do systemu, ponieważ można przyjąć, że użytkownik tak często się nie loguje. Nieudane logowania, ich daty i godziny widoczne są w historii logowania, dzięki czemu użytkownik ma możliwość odkrycia prób włamania się na jego konto. 57

58 Zarządzanie danymi Rysunek 26. Statystyka oraz historia logowania. Adres w widoku tym możliwa jest zmiana adresu . Uwaga Zmiana adresu możliwa jest tylko w sytuacji gdy podany nowy adres jest unikalny, tzn. nie występuje już w bazie danych systemu UONET. Jeżeli z jakiegoś powodu wymagane jest ustawienie tego samego adresu (np. w przypadku opiekuna mającego dwoje dzieci lub opiekuna, który jest nauczycielem), zmianę adresu można wykonać wyłącznie z programu Sekretariat Optivum lub Dziennik lekcyjny Optivum. Hasło w widoku tym można zmienić hasło. W celu powrotu do strony głównej należy wybrać przycisk. Ponowne logowanie W Dzienniku lekcyjnym Optivum NET istnieje możliwość wybrania opcji ponownego zalogowania się do programu przez innego użytkownika (np. nauczyciela lub dyrektora), bez konieczności ponownego logowania się do 58

59 Bazy danych systemu UONET oraz uruchamiania programu Dziennik lekcyjny Optivum NET. Opcja ta jest szczególnie przydatna wówczas, gdy z jednego komputera korzysta wielu nauczycieli. Funkcja dostepna jest w menu głównym Narzędzia. Uwaga Przed skorzystaniem z funkcji ponownego logowania należy zamknąć wszystkie okna programu. Po wybraniu opcji ponownego logowania na ekranie wyświetlone zostanie okno Logowanie UONET, do którego należy wpisać adres i hasło, a następnie kliknąć przycisk. Rysunek 27. Ponowne logowanie do programu. 59

60 Zarządzanie danymi Kopie zapasowe bazy danych Tworzenie kopii bazy danych w wersji desktopowej i internetowej Kopie bazy danych w plikach XML/ZIP Wszystkie dane, jakimi operuje program, niezależnie od rodzaju użytego serwera bazy danych, mogą być zapisane we wskazanym na dysku miejscu, w postaci pliku XML, za pomocą funkcji Administracja/ Eksport/ Kopia danych XML/ZIP. Tak sporządzona kopia może zostać użyta przy tworzeniu nowej bazy danych na wybranym serwerze. Kopie XML/ZIP bazy danych zapisywane są automatycznie w domyślnym folderze. Rysunek 28. Wykonanie kopii danych XML/ZIP. Tworzenie kopii za pomocą kreatora Kopia danych XML/ZIP tworzona jest za pomocą Kreatora tworzenia kopii. Kreator umożliwia określenie parametrów kopii XML/ZIP, takich jak lokalizacja zapisanej kopii, szyfrowanie danych czy podpisanie podpisem elektronicznym (kwalifikowanym bądź niekwalifikowanym). 60

61 Bazy danych Rysunek 29. Kreator tworzenia kopii zapasowej XML/ZIP. Kreator tworzenia kopii zapasowej XML/ZIP składa się z następujących okien: Lokalizacja kopii zapasowej XML/ZIP w polu Lokalizacja kopii zapasowej XML/ZIP należy wskazać wybraną lokalizację zapisu kopii. Rysunek 30. Wskazanie lokalizacji kopii zapasowej XML/ZIP. Szyfrowanie kopii zapasowej XML/ZIP należy tu zaznaczyć opcję Kopia danych XML/ZIP ma być zaszyfrowana (algorytm AES). Po jej wybraniu uaktywnia się pole, w którym należy podać adres oraz hasło w celu zabezpieczenia kopii. 61

62 Zarządzanie danymi Rysunek 31. Zaszyfrowanie kopii bazy danych. Podpisywanie kopii zapasowej XML/ZIP należy tu zaznaczyć parametr Kopia danych XML/ZIP ma być podpisana za pomocą podpisu elektronicznego. Rysunek 32. Podpisanie kopii danych podpisem elektronicznym. Po wybraniu tego ustawienia wyświetlone zostaje okno, w którym należy wskazać certyfikat, którym zostanie podpisana kopia bazy danych. Wskazanie tego ustawienia uniemożliwia dostęp osobom niepowołanym do kopii. 62

63 Bazy danych Rysunek 33. Wskazanie certyfikatu kryptograficznego. Kończenia pracy kreatora tworzenia kopii zapasowej XML/ZIP w oknie zebrane są informacje dotyczące konfiguracji wybranych parametrów. Rysunek 34. Zakończenie pracy kreatora. Kopię zapasową XML/ZIP można odtworzyć wyłącznie w programie Sekretariat Optivum. Sposób odtwarzania kopii (również zaszyfrowanej lub podpisanej podpisem elektronicznym) opisany został w podręczniku do programu Sekretariat Optivum. Wykonywanie kopii zapasowej bazy danych na Microsoft SQL Server 2005 Express (w wersji desktopowej programu) Tworzenie kopii zapasowych jest ważnym elementem administracji bazami danych. W systemie bazodanowym Microsoft SQL Server 2005 Express proces wykonywania kopii zapasowych obsługiwany jest przez narzędzie SQL Server Management Studio Express, które po zainstalowaniu jest dostępne w menu Start/Wszystkie programy (Programy)/Microsoft SQL Server 2005/SQL Server Management Studio Express. 63

64 Zarządzanie danymi Po wybraniu aplikacji pojawia się okno łączenia z serwerem (ang. Connect To Server). Rysunek 35. Schemat połączenia do SQL Server Management Studio Express. W powyższym oknie należy wskazać: Odpowiedni składnik bazodanowy o nazwie Server type, tj. Database Engine, Nazwę instancji (ang. Server name), do której użytkownik chce się zalogować. W przypadku programów VULCAN jest to: nazwa_komputera\optivum_2005, o o Tryb uwierzytelnienia (ang. Authentication): Windows Authentication wykorzystuje bieżące konto użytkownika domeny lub systemu operacyjnego do utworzenia połączenia. SQL Server Authentiation umożliwia podanie konta logowania SQL Server i odpowiadającego mu hasła. Po wprowadzeniu nazwy danego użytkownika wraz z hasłem należy kliknąć przycisk Connect (Połącz). SQL Server Management Studio Express połączy się z serwerem. Po zalogowaniu następuje przejście do okna Object Explorer. Przy nazwie instancji SQL Server za pomocą znaku + należy rozwinąć listę jego obiektów. W Databases wyszukać bazę danych przeznaczoną do wykonania kopii zapasowej np. dziennik_20. Kliknąć na wybranej bazie danych prawym przyciskiem myszy, wskazując Tasks i wybierając polecenie Back Up. 64

65 Bazy danych Rysunek 36. Schemat wyboru opcji w procesie tworzenia kopii zapasowej. Wyświetlone zostaje okno dialogowe BackUp Database, które pozwala na wykonanie nowej kopii zapasowej. 65

66 Zarządzanie danymi Rysunek 37. Schemat okna ustawień dla tworzonej kopii zapasowej. Ponieważ tworzona jest nowa kopia bazy danych, należy wybrać typ tworzonej kopii zapasowej. Podczas pierwszego tworzenia kopii zapasowej zostanie wykonana pełna kopia, nosząca nazwę FULL. Kopia zapasowa może obejmować całą bazę danych lub podzbiór jej plików i grup plików. Opcja BackUp Component powinna być ustalona na wartość Database, co powoduje wykonanie kopii zapasowej całej bazy danych. Jeśli użytkownik chce wykonać kopię zapasową pliku lub grupy plików, należy zaznaczyć opcję Files And Filegroups. Z kolei okno dialogowe Select Group And Filesgroup, umożliwia wybranie plików lub grup, które mają zostać skopiowane. W sekcji Backup Set (rys poniżej) należy nadać nazwę (ang. Name) bazie danych i dodatkowo, ale opcjonalnie dopisać własny komentarz (ang. Description). 66

67 Bazy danych Rysunek 38. Schemat sekcji służącej ustawianiu nazwy dla kopii zapasowej. Opcja BackUp Set Will Expire (kopia zapasowa wygaśnie) pozwala określić termin ważności kopii zapasowej jako liczbę dni lub datę docelową. Kopie zapasowe starsze niż wyznaczona liczba dni zostaną nadpisane przez nowsze podczas wyznaczonego terminu tworzenia kopii zapasowej. Rysunek 39. Schemat ustawień terminu ważności kopii zapasowej. Jeśli zestaw kopii już istnieje w sekcji Destination, należy go zaznaczyć i kliknąć przycisk. Rysunek 40. Schemat sekcji służącej do wyboru ścieżki wykonania kopii zapasowej. Po kliknięciu przycisku wyświetlone zostaje okno dialogowe Select BackUp Destination, w którym należy kliknąć ikonę. Na ekranie wyświetlone zostanie okno Locate databases files. 67

68 Zarządzanie danymi Rysunek 41. Schemat wyboru lokalizacji do tworzenia kopii zapasowej. Aby wskazać docelowe miejsce, w którym ma zostać zapisana kopia zapasowa, należy w sekcji File Name wpisać pełną ścieżkę do pliku, np. C:\Program Files\Microsoft SQL Server\MSSQL.1\MSSQL\Backup zatwierdzając ją przyciskiem. Następnie w oknie Select Backup Destination również należy kliknąć. W oknie Back Up Database w sekcji Destination widoczna jest lokalizacja, w której będzie umieszczona kopia zapasowa bazy danych. W oknie tym należy kliknąć przycisk co spowoduje rozpoczęcie procesu tworzenia kopii zapasowej. Na zakończenie wyświetlony zostanie komunikat potwierdzający utworzenie kopii zapasowej bazy danych. 68

69 Bazy danych Rysunek 42. Komunikat potwierdzający wykonanie kopii zapasowej. Odtwarzanie kopii zapasowej bazy danych (w wersji desktopowej programu) Odtwarzanie kopii zapasowej bazy danych na Microsoft SQL Server 2005 Express Proces odtworzenia kopii zapasowej jest możliwy po wybraniu z menu Start opcji Wszystkie programy (Programy)/Microsoft SQL Server 2005/SQL Server Management Studio Express. Uwaga Proces logowania użytkownika jest analogiczny jak w przypadku tworzenia kopii zapasowej. Po zalogowaniu się do serwera na liście jego obiektów należy wybierać Databases, kliknąć prawym przyciskiem myszy i w rozwiniętym menu wskazać Tasks/Restore/Database. 69

70 Zarządzanie danymi Rysunek 43. Proces odtwarzania kopii zapasowej. W wyświetlonym na ekranie oknie dialogowym Restore database należy zaznaczyć pole From Device i kliknąć przycisk, następnie oknie Specify Backup kliknąć przycisk. W oknie Locate Backup File należy wyszukać kopię zapasową bazy danych, która ma zostać odtworzona. Po wybraniu kopii zapasowej bazy danych należy wybrać przycisk, podobnie w oknie Specify Backup. 70

71 Bazy danych Rysunek 44. Wybór lokalizacji dla odtwarzanej kopii zapasowej. W oknie Restore Database w sekcji Select the backup sets to restore widoczna jest lokalizacja, z której wykonywane będzie odtwarzanie kopii zapasowej bazy danych. 71

72 Zarządzanie danymi Rysunek 45. Sekcja opisująca własności odtwarzanej kopii zapasowej. W sekcji tej należy zaznaczyć pole, natomiast w polu To database wybrać nazwę bazy danych, odczytaną przez program z kopii zapasowej lub dowolną inną nazwę, pod którą zostanie odtworzona kopia. Następnie należy przejść na zakładkę Options i określić zestaw parametrów odtwarzania, z których ważne są następujące: Overwrite the existing database jeśli odtwarzana baza ma nadpisać istniejącą bazę danych, to zaznaczenie tego pola jest wymagane, w przeciwnym razie kopia nie zostanie odtworzona (ponieważ musiałaby spowodować nadpisanie istniejącej bazy danych). Restore the database files as należy tu zwrócić uwagę na lokalizację plików wchodzących w skład bazy danych. Domyślnie proponowana lokalizacja pochodzi z serwera, na którym wykonano kopię bazy danych i jeśli kopia odtwarzana jest na tym samym komputerze, na którym ją wykonano, to ścieżki do plików najprawdopodobniej są poprawne. Natomiast jeśli kopię bazy danych wykonano na innym komputerze niż ten na którym jest odtwarzana, to z dużym prawdopodobieństwem ścieżki do plików bazy danych wskazują na niepoprawne foldery lub dyski. Domyślna lokalizacja plików bazy danych serwera SQL Server to: 72

73 Bazy danych "c:\program Files\Microsoft SQL Server\MSSQL.1\MSSQL\Data" tak więc domyślne ścieżki do plików będą miały postać: "c:\program Files\Microsoft SQL Server\MSSQL.1\MSSQL\Data\ nazwabazydanych.mdf c:\program Files\Microsoft SQL Server\MSSQL.1\MSSQL\Data\ nazwabazydanych_log.ldf Rysunek 46. Sekcja opisująca własności odtwarzanej kopii zapasowej. W kolejnym kroku należy kliknąć przycisk, co spowoduje rozpoczęcie procesu odtwarzania kopii zapasowej. Po jego zakończeniu wyświetlony zostanie komunikat potwierdzający odtworzenie kopii zapasowej bazy danych. Administrowanie serwerem SQL W przypadku programu Dziennik lekcyjny Optivum w wersji desktopowej w celu administracji bazą danych SQL należy posłużyć się programem Microsoft SQL Server Management Studio Express, który jest dostarczany wraz z serwerem bazy danych. Narzędzie Microsoft SQL Server Management Studio Express jest dostępne w menu Windows Start/ Wszystkie programy w grupie programów Microsoft SQL Server

74 Zarządzanie danymi Za pomocą programu Microsoft SQL Server Management Studio Express można wykonywać następujące zadania: zmiany haseł użytkowników, w tym usuwanie zapomnianych haseł, dołączanie i odłączanie plików baz danych (*.mdf) oraz rejestrów operacji (*.ldf) przydatne w sytuacji przenoszenia bazy danych na nowy komputer, zarządzanie kopiami zapasowymi baz danych. Szczegółowe zasady posługiwania się programem Microsoft SQL Server Management Studio Express opisano w pliku pomocy do tego programu. Uwaga Programem Microsoft SQL Server Management Studio Express może się posługiwać jedynie administrator serwera SQL. Użytkownicy programu Autoryzacja użytkowników Uwierzytelnianie użytkowników na serwerze Microsoft SQL Server (wersja desktopowa programu) Istnieją dwa sposoby uwierzytelniania użytkowników programu, gdy program korzysta z połączenia z lokalną bazą danych obsługiwaną przez serwer Microsoft SQL Server jako użytkowników zarejestrowanych na serwerze SQL lub jako użytkowników systemu operacyjnego Windows. Każdy użytkownik programu posługuje się przy jego uruchamianiu identyfikatorem i hasłem przyznanym mu przez administratora, odpowiednio: serwera bazy danych lub domeny Windows. W wypadku uwierzytelniania użytkownika innego niż administrator komputera, na którym umieszczono serwer bazy danych, konieczne jest wcześniejsze przypisanie go określonemu nauczycielowi. 74

75 Użytkownicy programu Rysunek 47. Uwierzytelnianie użytkownika serwera Microsoft SQL Server. Połączenie ze wskazaną bazą danych jest możliwe jedynie wówczas, gdy użytkownikowi przyznano wcześniej prawo do korzystania z tej bazy. Użytkownik domeny Windows musi być także legalnym użytkownikiem serwera Microsoft SQL Server obsługującym określoną bazę danych, z którą zamierza się połączyć. Użytkownik programu może korzystać z programu jedynie w ramach przyznanych mu uprawnień. Hasła kont nadawane są przez właściwych administratorów serwera bazy danych dla kont zarejestrowanych w serwerze Microsoft SQL Server oraz domeny Windows dla kont zarejestrowanych w domenie. Hasła pisane są zawsze niejawnie, należy zatem podawać je z należytą uwagą, pamiętając, by zachować także właściwą wielkość liter (duże, małe). Uwaga W celu podniesienia bezpieczeństwa danych przechowywanych w bazie danych hasła należy okresowo zmieniać, nie stosując przy ich 75

76 Zarządzanie danymi tworzeniu pospolitych reguł (np. imion bliskich osób). Nie należy także pozostawiać pustego hasła żadnego użytkownika programu. Uwaga Stosowanie polityki bezpieczeństwa haseł uniemożliwi osobom niepożądanym dostęp do programu. W tym celu hasło powinno: liczyć, co najmniej osiem znaków; zawierać kombinację przynajmniej trzech poniższych rodzajów znaków: wielkie litery, małe litery, cyfry lub symbole (znaki interpunkcyjne); nie może zawierać nazwy użytkownika ani nazwy wyświetlanej. Uwaga Jedynymi sposobami przywrócenia dostępu do programu użytkownikowi, który zapomniał hasła są: usunięcie tego hasła przez administratora serwera bazy danych SQL (np. za pomocą programu Managment Studio Express) lub usunięcie konta użytkownika i powtórne utworzenie go przez administratora oraz powtórne przypisanie go pracownikowi. Z poziomu okna logowania do programu użytkownik serwera SQL ma możliwość zmiany hasła poprzez wybranie przycisku Dzięki temu za pomocą programu możliwa jest na przykład zmiana hasła użytkownika, którego hasło wygasło albo którego hasło musi być zmienione przy pierwszym logowaniu. Z opcji tej mogą korzystać użytkownicy posiadających SQL Server w wersji co najmniej Rysunek 48. Zmiana hasła użytkownika. 76 Uwierzytelnianie użytkowników w systemie UONET (wersja internetowa programu) Dla wersji internetowej programu Dziennik lekcyjny Optivum uwierzytelnienie odbywa się za pomocą adresu zdefiniowanego pracownikom przez administratora zob. Logowanie do systemu Uczniowie Optivum NET (UONET), str. 53.

77 Użytkownicy programu Konta użytkowników i zarządzanie uprawnieniami W przypadku posiadania wersji desktopowej Dziennika lekcyjnego Optivum konta użytkowników programu używane są wyłącznie w odniesieniu do baz danych obsługiwanych przez Microsoft SQL Server. Z każdą bazą danych może być związany inny zestaw kont użytkowników. Kontami użytkowników programu może zarządzać użytkownik o uprawnieniach administratora na serwerze Microsoft SQL Server obsługującym daną bazę. W przypadku posiadania wersji internetowej Dziennika lekcyjnego Optivum konta użytkowników definiowane są po wpisaniu adresu . Może nimi zarządzać użytkownik o uprawnieniach administratora witryny UONET. Konta użytkowników serwera bazy danych SQL czy też konta można przypisać określonym pracownikom szkoły. Następnie należy nadać im takie uprawnienia do korzystania z danych, które odpowiadają funkcjom pełnionym w szkole przez tych pracowników. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia odpowiedzialności za rzetelność wprowadzanych danych, a także z punktu widzenia wymogów ochrony danych osobowych. Do zarządzania kontami i uprawnieniami użytkowników służy tabela Pracownicy w oknie Administracja w widoku Ewidencje osobowe. Rysunek 49. Konta użytkowników programu wersja desktopowa programu. 77

78 Zarządzanie danymi Rysunek 50. Konta użytkowników programu wersja internetowa programu. Uwaga Podczas uruchamiania programu w wersji desktopowej wyświetlany jest komunikat informujący, że bieżący użytkownik posiada konto aplikacji na serwerze, ale nie jest zarejestrowany na liście nauczycieli. Administrator kont serwera SQL bezzwłocznie powinien przypisać konto do danego użytkownika. Rysunek 51. Informacja o konieczności przypisania konta. 78 Kliknięcie przycisku umieszczonego po prawej stronie tabeli umożliwia dodanie nowego pracownika do listy. W wersji desktopowej, w celu ułatwienia administrowania bazą danych programiu można wyróżnić administratora kontami serwera SQL oraz administratora bazą danych. Przy definiowaniu danego administratora należy wskazać odpowiednie uprawnienia. Przy definiowaniu uprawnień użytkowników należy:

79 Użytkownicy programu Podać Imię i Nazwisko użytkownika, co powoduje automatyczne nadanie kodu. W przypadku wersji internetowej (system UONET) podać adres e- mail pracownika, który służy do uwierzytelnienia użytkowników na witrynie; Uwaga Brak adresu uniemożliwi pracownikowi zalogowanie się do witryny. Wskazać stanowisko; Opcja uprawnienia do uruchomienia programu, która jest automatycznie zaznaczona sprawia, że po zapisaniu zmian konto staje się aktywne. W przypadku gdy definiowany jest użytkownik, który nie bedzie miał prawa do uruchamiania programu należy odhaczyć znacznik przy tej opcji. W przypadku wersji desktopowej programu wskazać lub dodać odpowiednie konto na serwerze SQL (tylko administrator serwera SQL). Zaznaczyć lub nie odpowiednie uprawnienia. Z poziomu tego okna można również nadać przydziały oraz zdefiniować wychowawstwo danego pracownika. W wersji desktopowej programu Dziennik lekcyjny Optivum administrator kontami serwera SQL: Definiuje konta na serwerze SQL, Modyfikuje uprawnienia dla zmodyfikowanych kont, Usuwa konta z serwera SQL, Dodaje użytkowników, Zarządza bazą danych. 79

80 Zarządzanie danymi Rysunek 52. Uprawnienia administratora kontami serwera SQL. W wersji desktopowej programu Dziennik lekcyjny Optivum administrator bazy danych: Dodaje użytkowników, Definiuje uprawnienia użytkowników na poziomie bazy, jednak bez możliwości przypisania kont na serwerze SQL, Zarządza bazą danych. Rysunek 53. Uprawnienia administratora bazy danych. 80

81 Użytkownicy programu Przypisanie kont użytkownikom Przypisanie kont użytkowników w wersji desktopowej programu Konta serwera Microsoft SQL Server musi utworzyć administrator tego serwera. Jeśli autoryzacja użytkowników ma być oparta o mechanizmy systemu operacyjnego Windows, to konta użytkowników domeny Windows muszą zostać zarejestrowane na serwerze Microsoft SQL Server obsługującym bazę danych. Rysunek 54. Każdemu pracownikowi uprawnionemu do korzystania ze wspólnej bazy danych programu należy przypisać na serwerze odpowiednie konto użytkownika. 81

82 Zarządzanie danymi Określone konto administrator serwera SQL wybiera z rozwijalnej listy po uprzednim zdefiniowaniu konta na serwerze lub też bezpośrednio poprzez wybranie i dodanie użytkownika serwera SQL bezpośrednio z programu za pomocą przycisku. Rysunek 55. Dodawanie użytkownika serwera SQL. Rysunek 56. Przypisanie konta serwera bazy danych pracownikowi. Jedno konto zarejestrowane na serwerze można przydzielić tylko jednemu nauczycielowi. Uwaga Prawo do tworzenia nowych kont na serwerze Microsoft SQL Server ma administrator tego serwera. Do nadawania kontom uprawnień do korzystania z danych gromadzonych przez program, a także do 82

83 Użytkownicy programu przypisywania tych kont określonym pracownikom ma uprawnienia jedynie administrator komputera, na którym znajduje się serwer wykorzystywanej bazy danych. Po zaakceptowaniu zmian wyswietlane są pozostałe zakładki, na których można zdefiniować uprawnienia, przydziały oraz wychowawstwo. Przypisanie kont użytkowników w wersji internetowej programu Użytkowników definiuje administrator danymi systemu UONET, który wypełnia podstawowe dane pracownika. Po wpisaniu adresu dany pracownik będzie mógł zalogować się do systemu UONET. Rysunek 57. Każdemu pracownikowi uprawnionemu do korzystania z systemu UONET należy przypisać odpowiednie adres e- mail. Po zaakceptowaniu zmian pojawiają się pozostałe zakładki, w których można zdefiniować uprawnienia, przydziały oraz wychowawstwo. Administrator ma możliwość wygenerowania w programie Sekretariat Optivum i zapraszających pracowników do zalogowania się w systemie UONET oraz określenia swojego hasła. Więcej informacji na ten temat znajduje się w podręczniku do programu Sekretariat Optivum. 83

84 Zarządzanie danymi Nadawanie uprawnień pracownikom Zarówno w wersji desktopowej jaki i internetowej programu uprawnienia nadaje się lub odbiera przez zmianę stanu znaczników w widoku Pracownicy. Widok ten jest przywoływany z menu kontekstowego dostępnego w tabeli Pracownicy po wyborze opcji Dodaj nowy lub Modyfikuj wybrany. Rysunek 58. Modyfikacja uprawnień pracowników wersja desktopowa programu. Rysunek 59. Modyfikacja uprawnień pracowników wersja internetowa programu. 84 Uprawnienia dostępne w widoku Pracownicy są uprawnieniami dodatkowymi. Definiuje się je w zależności od pełnionych obowiązków i ról. Nie

85 Użytkownicy programu we wszystkich przypadkach trzeba je przyporządkowywać. Znaczenie uprawnień jak i sens ich nadawania wyjaśniono poniżej. Uwaga Przy definiowaniu uprawnień należy pamiętać o ich poprawnym przyporządkowaniu danemu pracownikowi. Rysunek 60. Nadawanie uprawnień użytkownikowi. Znaczenie poszczególnych uprawnień: [O] Edycja danych osobowych pozwala na modyfikację danych dotyczących ucznia takich jak nazwisko, adres, informacja o opiekunach itp. Brak uprawnień do edycji danych osobowych upoważnia jedynie do dopisywania nowych dzieci do ewidencji. [N] Edycja ocen, osiągnięć i niepowodzeń umożliwia modyfikację takich danych związanych z uczniem jak oceny oraz jego osiągnięcia i niepowodzenia. [S] Edycja uwag i orzeczeń to możliwość wprowadzenia uwag i orzeczeń dotyczących ucznia. [T] Odczyt uwag i orzeczeń pozwala jedynie na ich obejrzenie bez prawa modyfikacji. [K] Prowadzenie ksiąg i zamykanie lat szkolnych umożliwia prowadzenie ksiąg uczniów i słuchaczy, ksiąg ewidencji dzieci i młodzieży (kontrola spełniania obowiązku szkolnego) oraz podsumowanie całego roku szkolnego (zamknięcie roku szkolnego). [S] Edycja słowników i struktury szkoły pozwala na dodawanie nowych pozycji do słowników oraz do budowania całej struktury związanej 85

86 Zarządzanie danymi z szkołą (np. dodawanie jednostki, oddziałów itp.). Uprawnienie do edycji słowników i struktury szkoły jest niezbędne do skutecznego prowadzenia ewidencji osobowych oraz przyjmowania uczniów do oddziałów, przenoszenia ich pomiędzy oddziałami i zamykania ich ewidencji w związku z opuszczeniem szkoły. [L] Edycja filtrów oraz szablonów list i pism to możliwość tworzenia filtrów oraz szablonów. [Z] Tworzenie zestawień pozwala na generowanie wszystkich zestawień i wydruków dostępnych w programie. [E] Wymiana (eksporty i importy) uprawnienie to umożliwia dokonywania importów i eksportów dostępnych w programach. [D] Wgląd w dzienniki lekcyjne umożliwia jedynie obejrzenie dostępnych w programie dzienników lekcyjnych. [H] Modyfikacja rejestru hospitacji pozwala pracownikowi (dyrektor, wicedyrektor, inna osoba np. sekretarka), któremu nadano takie uprawnienia na dokonywanie wpisów w rejestrze hospitacji, ich modyfikację, oraz usunięcie z poziomu programu Dziennik lekcyjny Optivum. Rejestr hospitacji może oglądać każdy użytkownik bez względu na zdefiniowane uprawnienia. [A] Administracja danymi witryny UONET uprawnienie to należy nadać pracownikowi, który jest administratorem w szkole. Osoba posiadająca to uprawnienie będzie mogła zarządzać danymi systemu Uczniowie Optivum NET (UONET). Uprawnienie to dotyczy tylko przypadku gdy szkoła posiada system UONET. Z programu Sekretariat Optivum powinny korzystać osoby do tego uprawnione np. sekretarka, dyrektor. Pozostali pracownicy np. wychowawcy, czy nauczyciele powinni używać do pracy programu Dziennik lekcyjny Optivum. Zalecane jest, aby na komputerach, z których korzystają wychowawcy i nauczyciele zainstalowany był wyłącznie Dziennik lekcyjny Optivum. Jeśli jednak nauczyciele mają dostęp do programu Sekretariat Optivum to dostęp do danych i operacji wykonywanych w tym programie jest ograniczony. Pracownikom, którzy korzystają z programu Sekretariat Optivum lub Dziennik lekcyjny Optivum należy dobrać odpowiednie uprawnienia w zależności od wykonywanych obowiązków np.: Dyrektor Odczyt uwag i orzeczeń, Tworzenie zestawień, Wgląd w dzienniki lekcyjne, Modyfikacja rejestru hospitacji. Pedagog Edycja uwag i orzeczeń, Wgląd w dzienniki lekcyjne. 86

87 Użytkownicy programu Sekretarka osoba pełniąca role sekretarza szkoły ma zazwyczaj najwięcej obowiązków i tak chociażby: Prowadzenie ksiąg i zamykanie lat szkolnych, Edycja słowników i struktury szkoły, Edycja filtrów oraz szablonów list i pism itp. W przypadku pracowników korzystających wyłącznie z programu Dziennik lekcyjny Optivum takich jak: wychowawca, prowadzący, pracownik/nauczyciel nie trzeba definiować tych uprawnień, ponieważ program sam rozpoznaje role na podstawie przydziałów nauczycieli (zob. Role nauczycieli w odniesieniu do dzienników lekcyjnych, str. 151). W systemie Uczniowie Optivum NET (UONET) do Modułu analiz dostęp ma dyrektor szkoły. Aby mógł on dostać się do modułu, należy w widoku Pracownicy na zakładce Dane wskazać stanowisko Dyrektor. Uprawnienia do kartoteki osobowej uczniów W programie Sekretariat Optivum oraz Dziennik lekcyjny Optivum w celu zabezpieczenia danych ograniczono osobom nieupoważnionym dostęp do danych i operacji na danych w kartotekach uczniów. Dostęp do kartoteki ucznia ma: administrator, wychowawca oraz osoba posiadające odpowiednie uprawnienia (uprawnienie edycji danych osobowych lub prowadzenia ksiąg). Wychowawca ma dostęp tylko do kartoteki swoich uczniów. Na zakładce Miejsce w szkole nie może modyfikować wpisów dotyczących księgi uczniów ani przepływów chyba, że ma uprawnienie do prowadzenia ksiąg. Dostęp do kartoteki ucznia jest możliwy w zależności od nadanych uprawnień. I tak, w ramach poszczególnych zakładek, użytkownik posiada następujące uprawnienia: Dane osobowe, adresy są dostępne do wglądu dla wszystkich; edycja tylko w przypadku posiadania uprawnienia do edycji danych osobowych. Rejestr udostępnień informacja o udostępnieniu danych widoczna jest zawsze. Modyfikacja, usuwanie jest możliwe tylko kiedy użytkownik ma uprawnienie do edycji danych osobowych. Rejestr modyfikacji widoczny tylko w przypadku posiadania uprawnienia do edycji danych osobowych. Rodzina, rodzeństwo dane na tej zakładce użytkownik widzi zawsze, może nimi zarządzać tylko mając uprawnienie do edycji danych osobowych. Księga uczniów, księga ewidencji, przepływy widoczne są zawsze. Zarządza się nimi mając uprawnienie do prowadzenia ksiąg. Oceny widoczne są dla wychowawcy lub osoby z uprawnieniem do edycji ocen. 87

88 Zarządzanie danymi Wyniki egzaminów zewnętrznych widoczne są zawsze. Można zarządzać nimi mając uprawnienie do edycji ocen. Orzeczenia widoczne są dla użytkowników mających uprawnienia do odczytu uwag i orzeczeń. Operacje dodawania/modyfikacji/ usuwania możliwe są do wykonania przez użytkowników mających uprawnienie do edycji uwag i orzeczeń. Osiągnięcia/niepowodzenia zakładkę widzą i zarządzają nią wychowawcy i osoby z uprawnieniami do edycji danych osobowych. Uwagi zarządza osoba z uprawnieniami do edycji uwag i orzeczeń. Widoczne są podobnie jak w dzienniku, wszystkie uwagi publiczne. Uwagi prywatne widzi tylko wychowawca, administrator, osoba, która wpisała uwagę, oraz użytkownik który ma uprawnienia do wglądu w uwagi i orzeczenia, a także użytkownik, który ma uprawnienie do wglądu w dzienniki. Uwagi środowiskowe i specjalne traktowanie widoczne są dla użytkowników mających uprawnienie do odczytu uwag i orzeczeń. Operacje dodawania/modyfikacji/usuwania możliwe są w przypadku posiadania uprawnień do edycji uwag i orzeczeń. Dokumenty, uwagi własne dane na tej zakładce widoczne są zawsze, zarządza nimi osoba mająca uprawnienie do edycji danych osobowych. Portfolio widoczne jest dla wychowawcy lub osoby z uprawnieniami do wglądu w dzienniki lekcyjne. Przyporządkowywanie przydziałów oraz wychowawstwa Na pozostałych zakładkach widoku Pracownicy, edycja umożliwiono zdefiniowanie danemu nauczycielowi przydziału (przypisanie nauczycieli do poszczególnych planów nauczania) oraz wychowawstwa (przypisanie nauczyciela). 88

89 Użytkownicy programu Rysunek 61. Przydziały nauczyciela. W celu dodania przydziału w zakładce Przydziały należy kliknąć przycisk znajdujący się po prawej stronie okna lub z menu kontekstowego wybrać opcję Przypisz pracownika do pozycji planu nauczania. Rysunek 62. Dodawanie przydziałów. W oknie przydział, dodawanie widoczna jest informacja jakiemu nauczycielowi dodawany jest przydział. Poza tym należy wybrać z rozwijalnych list informacje dotyczące: szkoły, poziomu, zajęć oraz oddziału, którego przydział dotyczy. W przypadku modyfikacji przydziału należy wybrać z menu kontekstowego opcję Modyfikuj pozycję planu nauczania natomiast w przypadku usunięcia Odepnij pracownika od pozycji planu naucznia. Uwaga Zajęcia można przydzielić nauczycielom również w widoku przydziałów zajęć lub w planie nauczania konkretnego oddziału. Na zakładce Wychowawca można przypisać wychowawców do danego oddziału (we wskazanym roku szkolnym). 89

90 Zarządzanie danymi Rysunek 63. Wychowawca. lub z menu kontek- Aby dodać wychowawcę należy kliknąć przycisk stowego wybrać opcję Dodaj nowy. Rysunek 64. Dodawanie wychowawcy. W oknie Wychowawcy, dodawanie należy wskazać szkołę, oddział oraz okres promocyjny, w którym nauczyciel ma być przypisany. Uwaga Wychowawstwa oddziałów można przypisać nauczycielom w danym oddziale w gałęzi Wychowawcy w widoku Organizacja szkoły. W tym samym okresie oddział może mieć równocześnie wielu wychowawców. Program nie kontroluje nakładania się okresów przypisania różnych wychowawców do oddziału ani luk w ich przypisaniu. Wymiana danych Eksport danych do systemów informowania rodziców 90 Program eksportuje dane w formatach tekstowych XML (extensible Markup Language = rozszerzalny język znaczników) do dwóch systemów informowania rodziców (opiekunów prawnych) o postępach ich dzieci (podopiecznych): Dzienniczka ucznia Optivum, stanowiącego uzupełnienie Dziennika lekcyjnego Optivum (zob. Witryna internetowa, str. 210),

91 Wymiana danych portalu e-szkoła, będącego wspólnym przedsięwzięciem WODiP w Opolu i Microsoft Polska. Platformy edukacyjnej Fronter, która jest wirtualnym środowiskiem nauczania. Eksport danych do Dzienniczka ucznia Optivum Uwaga Funkcja eksportu danych do Dzienniczka ucznia Optivum jest dostępna jedynie w wersji desktopowej programu. Przy eksporcie danych do Dzienniczka ucznia Optivum należy w menu Narzędzia/Ustawienia programu/publikacja skonfigurować parametry publikacji danych. Rysunek 65. Ustawienie parametrów publikacji danych na witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. Konfiguracja obejmuje: 1. Parametry połączenia do bazy danych ustawienie tych parametrów ma znaczenie tylko w przypadku automatycznej publikacji danych w formacie SIR na witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. 2. Parametry połączenia do witryny internetowej, w których należy wpisać: 91

92 Zarządzanie danymi adres witryny Dzienniczka ucznia Optivum (program domyślnie podpowiada adres witryny na podstawie numeru licencji użytkownika), hasło administratora witryny, adres administratora witryny (podanie adresu pozwoli kontaktować się uczniom/rodzicom z administratorem poprzez wybranie na stronie logowania linku). 3. Sposób budowania jedenastoznakowych identyfikatorów uczniów, które konstruowane są na dwa sposoby: przez złożenie trzech liter nazwiska, trzech liter imienia i pięciu ostatnich cyfr numeru PESEL, jako numery PESEL. Należy wybrać jeden z tych sposobów i używać go konsekwentnie. Uwaga Zakładka Publikacja jest niedostępna jeśli użytkownik nie ma praw administratora aktualnej bazy danych. Poprawna konfiguracja parametrów umożliwi m.in. uruchomienie zaawansowanej funkcji automatycznej publikacji danych w formacie SIR na witrynę, dostępnej tylko dla administratorów baz danych. Szczegółowa instrukcja automatycznej publikacji danych dostępna jest dla administratora witryny po zalogowaniu w witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. Dane do Dzienniczka ucznia Optivum zapisywane są w plikach zrozszerzeniem *.sir podczas operacji Eksportuj dane w formacie SIR dostępnej w: menu Administracja/Eksport/Eksport danych w formacie SIR, która uruchamia procedurę eksportu danych ze wszystkich oddziałów bieżących wszystkich jednostek, menu kontekstowym we wszystkich ewidencjach uczniów z wyjątkiem tabel w gałęzi Osoby/ Dzieci/młodzież w widoku Ewidencje osobowe w oknie Administracja. Do przywołania menu kontekstowego można użyć przycisku i w oknie Administracja. znajdującego się w oknie Dziennik Format SIR (skrót od System Informowania Rodziców) nie zawiera poza identyfikatorem ucznia żadnych informacji umożliwiających identyfikację danych osobowych ucznia, jego rodziców, a także uczących go nauczycieli. Plik *.sir zapisany podczas eksportu zawiera dane zaznaczonej grupy uczniów za wybrany okres. 92

93 Wymiana danych Rysunek 66. Eksport danych w formacie SIR do systemu informowania rodziców (np. witryny Dzienniczka ucznia Optivum). Sposób tworzenia identyfikatorów uczniów został wcześniej zdefiniowany w menu Narzędzia/Ustawienia programu/publikacja. Uwaga W przypadku wybrania wyłącznie ucznia lub uczniów, którzy zastrzegli sobie, że nie wyrażają zgody na udostępnianie swoich danych osobowych, przed eksportem pojawia się okno z komentarzem Brak uczniów we wskazanym kontekście brak danych do eksportu. Eksport danych w formacie SIR umożliwia lub nie publikację danych na witrynie Dzienniczek ucznia Optivum, dzięki zaznaczeniu opcji: nie publikuj zapisanie lokalnie pliku SIR, publikuj zapisanie lokalnie pliku SIR i publikacja na witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. Eksport danych na użytek portalu e-szkoła Operacja eksportu danych na użytek portalu e-szkoła jest dostępna w menu głównym Administracja/ / Eksport/ Eksport danych do systemu e-szkoła. 93

94 Zarządzanie danymi Rysunek 67. Eksport danych do systemu e-szkoła. Zakres danych eksportu do systemu e-szkoła obejmuje dany okres promocyjny. Istnieje możliwość zapisania pliku na dysku jak i opublikowania danych od razu na serwerze po wskazaniu odpowiedniego adresu. Wynik eksportu jest zapisywany w pliku z rozszerzeniem nazwy *.esz. Program automatycznie nadaje plikowi nazwę zawierającą identyfikator oświatowy szkoły (kod w systemie egzaminów zewnętrznych przydzielony szkole przez okręgową komisję egzaminacyjną). Przed eksportem możliwe jest wskazanie, jaki zakres danych objętych ustawą o ochronie danych osobowych ma być wyeksportowany. W tym celu należy wybrać w menu Narzędzia pozycję Ustawienia programu..., a następnie przejść na zakładkę Bezpieczeństwo. Użytkownik ma możliwość wybrania opcji Dołącz do danych eksportowanych do programów zewnętrznych dane uczniów, którzy nie wyrazili zgody na udostępnianie danych osobowych w myśl art. 32 ust. 1 pkt 8 UoODO. Domyślnie opcja ta nie jest zaznaczona. Osoba uprawniona do dostarczania danych do portalu e-szkoła powinna użyć odpowiedniej procedury opracowanej przez administratora portalu do przekazania portalowi pliku z danymi szkoły. Eksport danych na użytek platformy edukacyjnej Fronter Operacja eksportu danych na użytek platformy jest dostępna w menu głównym Administracja/ Wymiana danych/ Eksport/ Eksport danych do systemu Fronter. Wynik eksportu jest zapisywany w pliku z rozszerzeniem nazwy *.fronter. 94

95 Wymiana danych Przed eksportem możliwe jest wskazanie, jaki zakres danych objętych ustawą o ochronie danych osobowych ma być wyeksportowany. W tym celu należy wybrać w menu Narzędzia pozycję Ustawienia programu..., a następnie przejść na zakładkę Bezpieczeństwo. Użytkownik ma możliwość wybrania opcji Dołącz do danych eksportowanych do programów zewnętrznych dane uczniów, którzy nie wyrazili zgody na udostępnianie danych osobowych w myśl art. 32 ust. 1 pkt 8 UoODO. Domyślnie opcja ta nie jest zaznaczona. Osoba uprawniona do dostarczania danych do platformy edukacyjnej Fronter powinna użyć odpowiedniej procedury opracowanej przez administratora portalu w celu przekazania do portalu pliku z danymi szkoły. Wymiana danych w formacie SOU Standard opisu ucznia (SOU) jest podstawowym formatem zapisu plików używanym przez wszystkie programy pakietu Uczniowie Optivum do przenoszenia danych pomiędzy nimi (zob. Standard opisu ucznia (SOU), str. 95). Dziennik lekcyjny Optivum wykorzystuje go zwłaszcza do przekazywania ocen rocznych programowi Świadectwa Optivum. Standard opisu ucznia (SOU) Standard opisu ucznia (SOU) jest formatem zapisu podstawowych danych o uczniu (słuchaczu), jakie Dziennik lekcyjny Optivum wymienia z innymi programami należącymi do linii produktów Optivum firmy VULCAN. Może być także użyty przez inne programy pod warunkiem spełnienia wymagań zawartych w specyfikacji formatu. Specyfikacja formatu SOU została zapisana jako tzw. schemat struktury danych w języku XML (extensible Markup Language = rozszerzalny język znaczników). Na podstawowe dane ucznia (słuchacza) składają się: dane osobowe, adresy (stały i tymczasowy), dane opiekunów prawnych, w tym ich adresy, stopień pokrewieństwa z uczniem, szkoła, do której uczęszcza, wraz z jej adresem i podstawowymi cechami, miejsce w strukturze szkoły: oddział, numer w księdze uczniów (słuchaczy), arkusz ocen, przypisanie do obwodu szkolnego, 95

96 Zarządzanie danymi szkoła, do której jest przekazywany (w wypadku przenoszenia ucznia do innej szkoły), wyniki egzaminów i sprawdzianów zewnętrznych, orzeczenia o niepełnosprawności, osiągnięcia. Nie wszystkie dane są obligatoryjne. Rysunek 68. Plik w formacie SOU oglądany w przeglądarce internetowej. Dzięki odpowiedniej konstrukcji SOU oraz odpowiedniemu dobraniu danych składających się na ten format możliwa jest wymiana danych na użytek: prowadzenia dziennika lekcyjnego, wypełniania świadectw szkolnych, sporządzania ocen opisowych, przekazywania uczniów pomiędzy szkołami, naboru uczniów do szkół ponadgimnazjalnych, kontroli spełniania obowiązku nauki, rejestru czytelników w bibliotece szkolnej. 96

97 Wymiana danych Eksport danych w formacie SOU Dane w formacie SOU zapisywane są w plikach z rozszerzeniem *.sou podczas operacji Eksportuj dane w formacie SOU dostępnej w menu kontekstowych we wszystkich ewidencjach uczniów. Do przywołania menu kontekstowego można użyć także przycisku Dziennik i w oknie Administracja. znajdującego się w oknie Plik *.sou zapisany podczas operacji eksportu zawiera dane zaznaczonej grupy uczniów. Rysunek 69. Eksport danych w formacie SOU wymaga podania także celu. Operacje eksportu (udostępnienia) danych są przez program automatycznie rejestrowane w specjalnym rejestrze. Plik *.sou można wykorzystać w dowolnym programie posługującym się tym formatem danych. Można go także obejrzeć przy użyciu Notatnika (Windows) lub Internet Explorera. 97

98 Organizacja szkoły Organizacja szkoły Jednostki szkolne Jednostką szkolną w programie jest każda samodzielna szkoła, a także każda szkoła określonego typu, będąca częścią zespołu szkół. Listę jednostek szkolnych (przynajmniej jedną) można obejrzeć w gałęzi Jednostki w widoku Organizacja (okno Administracja). Jednostkę można dodać w programie Sekretariat Optivum. Rysunek 70. Lista jednostek szkolnych. Program pozwala prowadzić równocześnie dzienniki lekcyjne wielu szkół. Profile kształcenia w szkole 98 Większość uczniów jednego oddziału funkcjonuje według tego samego profilu kształcenia, tzn. wszystkich jego uczniów obowiązuje ten sam plan nauczania (zestaw zajęć) i te same programy nauczania w ramach poszczególnych zajęć. W szkołach ogólnokształcących podstawowych, gimnazjach, liceach ogólnokształcących nie ma na ogół specjalnego ukierunkowywania nauki (jest co najwyżej nauczanie pewnych przedmiotów

99 Zajęcia edukacyjne w szkole według rozszerzonych programów nauczania). W szkołach tych zdarzają się jednak oddziały sportowe. Ścisłe profilowanie ma miejsce w całym szkolnictwie zawodowym, gdzie polega ono na kształceniu w określonych zawodach. W szkołach tych tworzone są w zasadzie oddziały o jednym profilu nauczania. Jedyny wyjątek stanowią tzw. oddziały wielozawodowe w zasadniczych szkołach zawodowych. Na użytek takich oddziałów w programie Sekretariat Optivum można utworzyć wiele profili w jednym oddziale. Ma to sens jedynie wówczas, gdy poszczególne profile (zawody, specjalności) różnią się planami nauczania. Jeśli jedyna różnica pomiędzy kształceniem uczniów w oddziale polega na odbywaniu bloków szkolenia zawodowego poza szkołą, a cała nauka w szkole odbywa się według tego samego planu nauczania, to nie ma potrzeby opisywania wielu profili w oddziale. Profil kształcenia w szkole można obejrzeć w gałęzi Profile w widoku Organizacja okna Administracja. Natomiast profile można dodać wyłącznie w programie Sekretariat Optivum. Rysunek 71. Profile kształcenia. W szkołach ogólnokształcących zazwyczaj nie ma profilowania. Zajęcia edukacyjne w szkole Zajęcia edukacyjne prowadzone w szkole podzielono na kilka kategorii: ogólnokształcące, religia/etyka, zachowanie, język obcy, zawodowe, kształcenie specjalne. 99

100 Organizacja szkoły Z przyczyn technicznych (w celu ujednolicenia zapisu planów nauczania oraz na użytek mechanizmu wpisywania ocen) wprowadzono w programie kategorię zachowanie. Powinna ona być przypisywana jedynie zajęciom Godzina z wychowawcą. Uzasadnieniem dla takiego rozwiązania jest to, że to wychowawca prowadzi zajęcia Godzina z wychowawcą i jednocześnie to on wystawia ocenę zachowania. Z drugiej strony w szkołach, w których nie ocenia się zachowania, nie ma również godzin z wychowawcą. Dzięki temu możliwe jest także bieżące ocenianie zachowania uczniów według przyjętych kategorii (zadań zdefiniowanych w dzienniku oddziału). (Zob. Ocena zachowania uczniów, str. 171) Pozostałe kategorie potrzebne są przede wszystkim na użytek wydawania świadectw szkolnych. Zajęcia opisuje się w gałęzi Zajęcia edukacyjne w widoku Organizacja okna Administracja. Rysunek 72. Lista zajęć w szkole. W celu dopisania nowych zajęć należy kliknąć przycisk po prawej stronie tabeli zajęć, a następnie wypełnić odpowiedni formularz. 100

101 Rozkłady materiału nauczania Rysunek 73. Każde zajęcia mają swoją nazwę, kod, kategorię i pozycję w arkuszach ocen. Zajęcia stanowią część danych wspólnych bazy danych, podlegają więc specjalnym procedurom utrzymywania spójności (zob. Pielęgnowanie danych wspólnych, str. 48). Kolejność zajęć w arkuszach ocen można ustalić, przestawiając je za pomocą przycisków ze strzałkami po prawej stronie tabeli zajęć, a następnie przenumerowując pozycje za pomocą operacji Przenumeruj pozycje w arkuszu ocen dostępnej w menu kontekstowym (po kliknięciu przycisku ). W widoku zajęć edukacyjnych istnieje możliwość dodania składowych. Funkcja ta jest powiązana z systemem UONET, który pozwala na prowadzenie oddziałów wg standardów klas 1-3. (Patrz podręcznik użytkownika Modułu lekcyjnego). Rozkłady materiału nauczania Rozkład materiału nauczania oraz program nauczania są niezbędnymi składnikami opisu pozycji planu nauczania oddziału. Do programu można dołączać gotowe rozkłady materiału nauczania przygotowane przez wydawców programów nauczania lub opracowane przez innych nauczycieli i umieszczone w internetowej bibliotece rozkładów materiału nauczania, bądź też można opracować je samodzielnie. 101

102 Organizacja szkoły Rozkłady materiałów nauczania są pomocne przy wpisywaniu tematów lekcji w dziennikach lekcyjnych, mogą też służyć do kontroli stopnia realizacji programu nauczania zarówno nauczycielowi prowadzącemu określone zajęcia, jak i dyrektorowi szkoły. Wykaz używanych w szkole programów nauczania i związanych z nimi rozkładów materiału nauczania dostępny jest w widoku Rozkłady materiału okna Administracja. Rysunek 74. Rozkłady materiału przyporządkowane są konkretnym programom nauczania dopuszczonym do użytku szkolnego. Pobieranie rozkładów materiału nauczania z internetowej biblioteki Program potrafi się komunikować z internetową biblioteką rozkładów materiału nauczania, skąd można pobrać dowolną ich liczbę. Dostęp do tej biblioteki uzyskuje się po wybraniu w głównym menu ciągu operacji Administracja/ Import/ Import rozkładów materiału z biblioteki internetowej. 102

103 Rozkłady materiału nauczania Rysunek 75. Internetowa biblioteka rozkładów materiału nauczania. Konkretny rozkład materiału można pobrać, wskazując go w tabeli, klikając przycisk, a następnie akceptując przedstawione warunki posługiwania się nim. Rysunek 76. Pobranie rozkładu materiału nauczania z internetowej biblioteki wymaga akceptacji warunków jego używania. Za pomocą operacji Administracja/ Import/ Import rozkładów materiału z pliku można przejąć rozkład materiału przechowywany w pliku o odpowiedniej strukturze. Pliki takie powstają w wyniku eksportowania ich z programu. 103

104 Organizacja szkoły Przygotowanie własnego rozkładu materiału nauczania W celu przygotowania własnego rozkładu materiału nauczania do prowadzenia konkretnych zajęć należy kliknąć przycisk w widoku gałęzi wybranego programu nauczania i nadać nazwę nowemu rozkładowi. Rysunek 77. Nowy rozkładu materiału nauczania. Po wybraniu gałęzi nowego rozkładu w lewym panelu widoku Rozkłady materiału i kliknięciu przycisku po prawej stronie tabeli zagadnień można przystąpić do dodawania nowych pozycji rozkładu materiału nauczania. Rysunek 78. Zagadnienie z rozkładu materiału nauczania. Modyfikowanie istniejącego rozkładu materiału nauczania Jednostki rozkładu materiału nauczania (zagadnienia) można: modyfikować, 104

105 Rozkłady materiału nauczania ustalać wartość dla grupy umożliwiającą sortowanie rozkładu po kategorii, klasie, liczbie lekcji, numerze okresu klasyfikacyjnego, ustawiać w dowolnej kolejności (za pomocą przycisków ze strzałkami po prawej stronie tabeli) i przenumerowywać (za pomocą funkcji z kontekstowego menu), zaznaczać, po czym: kopiować i wklejać w dowolne miejsce (także w inne rozkłady), ustalać wspólne wartości klasy, okresu klasyfikacyjnego, kategorii (zagadnień) oraz liczby lekcji przeznaczonych na realizację. Wszystkie operacje umożliwiające przetwarzanie rozkładów materiału nauczania dostępne są w menu kontekstowym: W celu usprawnienia operowania rozkładami materiału nauczania zaleca się wykorzystać właściwości grupowania, porządkowania i filtrowania wierszy w tabelach (zob. Tabele, str. 24). Udostępnianie rozkładów materiału nauczania innym nauczycielom Wszystkie rozkłady materiału nauczania zapisane w bazie danych programu są dostępne dla wszystkich użytkowników programu w szkolnej sieci komputerowej. Opracowane samodzielnie rozkłady materiału nauczania mogą być udostępnione także nauczycielom innych szkół na dwa sposoby: poprzez zapisanie ich w pliku na wymiennym nośniku i bezpośrednim przekazaniu tego nośnika zainteresowanym, poprzez przesłanie ich do internetowej biblioteki rozkładów materiału nauczania. 105

106 Organizacja szkoły Rozkłady materiału nauczania mogą być eksportowane z programu poprzez wybranie odpowiedniej operacji z kontekstowego menu przywołanego na tabeli rozkładów materiału dla danego programu nauczania. Rysunek 79. Opracowane samodzielnie rozkłady materiału nauczania można udostępnić nauczycielom z innych szkół. Rozkład materiału nauczania przesyłany do internetowej biblioteki przekazywany jest za pośrednictwem poczty elektronicznej po zaakceptowaniu odpowiednich warunków. Konieczne jest wówczas podpisanie i wysłanie zwykłą pocztą na adres firmy VULCAN odpowiedniego oświadczenia o posiadaniu praw autorskich do opracowanego rozkładu materiału nauczania, co jest warunkiem umieszczenia nadesłanego rozkładu materiału w internetowej bibliotece użytkowników Dziennika lekcyjnego Optivum. 106

107 Skale ocen Rysunek 80. W internetowej bibliotece publikowane są jedynie te rozkłady materiału nauczania, których autorzy złożyli oświadczenia o posiadaniu do nich praw autorskich. Skale ocen Program oferuje kilka podstawowych skal ocen stosowanych w szkołach, w tym wszystkie wynikające z przepisów prawa oświatowego. Pozwala także zbudować dowolne inne skale i stosować je do oceniania. Wszystkie oceny roczne wyrażane są w skalach urzędowych, stąd każda skala przeliczana jest na skalę procentową, a dzięki temu istnieje możliwość przekształcania ocen z tej skali na oceny ze skali urzędowej, a także oceny z dowolnej innej skali. Właściwość ta jest niezwykle istotna podczas oceniania bieżących postępów uczniów, zwłaszcza gdy każde ze stawianych zadań może być oceniane według innych kryteriów (i skal ocen). Pozwala ona programowi szacować oceny wypadkowe z poszczególnych zajęć, uwzględniając przy okazji różny wkład ocen cząstkowych w ocenę podsumowującą. Dla porządku zdefiniowano także bezstopniową skalę opisową, która nie ma powyższych właściwości. Skale ocen opisywane są w gałęzi Skale ocen w widoku Organizacja okna Administracja. 107

108 Organizacja szkoły Rysunek 81. Lista skal ocen. Program ma wbudowane podstawowe skale ocen używane w szkołach. Uwaga Program ma wbudowane podstawowe skale ocen (np. wewnętrznoszkolna skala ocen), które są niemodyfikowalne. Jeśli użytkownik chce wprowadzić jakieś zmiany w tych skalach należy dodać nową własną skalę ocen. po prawej stronie ta- Nową skalę ocen można dodać, klikając przycisk beli skal ocen. Rysunek 82. Skala ocen składa się ze stopni dowolnie rozłożonych w przedziale od 0 do 100% wybranego zakresu wartości. 108

109 Skale ocen Poszczególne pozycje (stopnie) skali ocen dodaje się, klikając przycisk po prawej stronie tabeli stopni. Rysunek 83. Stopień skali ma swoja nazwę, symbol oraz próg procentowy. W oknie Pozycje skali ocen, dodawanie istnieje możliwość wyboru zakresu wartości jako próg procentowy (Próg %) lub poprzez zaznaczenie opcji Próg % i zmianie zakresu na Wartość. Korzystając z przycisku można przyporządkować do oceny odpowiednią ikonę. W tym celu należy w oknie Zasobnik, edycja wskazać obrazek, który będzie reprezentować wybraną pozycję skali ocen. Uwaga Ikony mają zastosowanie wyłącznie dla klas prowadzonych wg. standardów 1-3 i można z nich korzystać tylko w Module lekcyjnym systemu UONET. Patrz podręcznik użytkownika Modułu lekcyjnego. Istnieje również możliwość dodania przez użytkownika własnych obrazków. W tym celu należy wybrać przycisk Pobierz z dysku i wskazać obrazek z rozszerzeniem *.png. Algorytmy zastosowane w programie do wyliczania skali ocen Poniżej przedstawiono algorytmy zastosowane w programie do wyliczania średniej z zajęć w zależności od ustawionego kryterium oceniania oraz zastosowanej skali ocen i wagi. Uwaga Skala 1-6 jest urzędową skalą ocen gdzie oceny należą do zbioru {1,2,3,4,5,6}. Skala jest punktową skalą ocen gdzie punkty należą do zbioru {1,2,3, 99,100}. 109

110 Organizacja szkoły Średnia ocen w podsumowaniu Algorytm wyliczania średniej można opisać wzorem: Przypadek 1. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Urzędowa skala ocen z zajęć edukacyjnych (1-6). Wszystkie wystawione oceny mają jednakową wagę 1. Przypadek 2. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Skala ocen punktowa Wszystkie wystawione oceny mają jednakową wagę 1. Przypadek 3. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Urzędowa skala ocen z zajęć edukacyjnych (1-6). 110 Przypadek 4. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Skala ocen punktowa 1-100, a suma wszystkich maksymalnych ocen za zadania w okresie klasyfikacyjnych wynosi 100.

111 Skale ocen Znormalizowana suma punktów w podsumowaniu Algorytm wyliczania średniej można opisać wzorem: Przypadek 1. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Urzędowa skala ocen z zajęć edukacyjnych (1-6). Wszystkie wystawione oceny mają jednakową wagę 1. Przypadek 2. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Skala ocen punktowa Wszystkie wystawione oceny mają jednakową wagę 1. Przypadek 3. Niech skalą ocen przyjętą do klasyfikacji będzie Urzędowa skala ocen z zajęć edukacyjnych (1-6). Przypadek 4. Niech skala ocen przyjęta do klasyfikacji będzie Skala ocen punktowa 1-100, a suma wszystkich maksymalnych ocen za zadania w okresie klasyfikacyjnych wynosi

112 Organizacja szkoły Oddziały Opis oddziału Każda jednostka szkolna składa się z oddziałów grupujących uczniów. Oddziały funkcjonują zwykle przez cały cykl nauki w szkole, choć zmienia się ich skład osobowy, wychowawcy czy uczący w nich nauczyciele. Wszystkie oddziały w szkole dzielą się na trzy kategorie: bieżące, projektowane, archiwalne. O przynależności oddziału do określonej kategorii decydują: poziom otwarcia, cykl (lata) nauki, przypisane mu okresy jego istnienia oraz kolejne operacje zamykania lat szkolnych. Po wyczerpaniu cyklu nauki oddział staje się archiwalny. Oddziałami projektowanymi są te, których okresy istnienia wybiegają w przyszłość względem bieżącego roku szkolnego. Rysunek 84. Lista oddziałów bieżących jednostki szkolnej. Oddziały podzielono na bieżące, projektowane i archiwalne. 112

113 Oddziały W widoku Organizacja, po wskazaniu wybranej jednostki w gałęzi Odziały, można obejrzeć listę zdefiniowanych oddziałów (bieżące, projektowane, archiwalne). Oddziały dodaje się w programie Sekretariat Optivum. Domyślnie każdy nowy oddział pozostaje oddziałem projektowanym (znajduje się w grupie oddziałów projektowanych) do czasu opisania jego okresu istnienia w programie Sekretariat Optivum. Każdy oddział ma domyślnie przypisywany jeden profil kształcenia niemający nazwy ([bez profilu]). Wychowawcy oddziału umieszczeni są na wspólnej liście wychowawców wszystkich oddziałów danej szkoły (jednostki szkolnej). Grupowe przyjmowanie uczniów Oprócz operacji przyjęcia pojedynczego ucznia do szkoły, oddziału i profilu, dostępnych na karcie Miejsce w szkole kartoteki ucznia, program wyposażono w funkcje grupowego przyjmowania uczniów do oddziału. Rysunek 85. Przypisywanie grupy uczniów do oddziału. Funkcja grupowego przyjmowania uczniów do oddziału jest szczególnie przydatna podczas tworzenia nowych oddziałów. W celu jej użycia należy wybrać z głównego menu operację Dzienniki/ Przypisywanie uczniów do oddziałów. Zaznaczenie grupy osób w lewym panelu okna i kliknięcie przycisku powoduje przeniesienie tych osób do wskazanego oddziału. Przeniesienia dokonane w jednej sesji korzystania z programu (do czasu trwałego zapisania wszystkich danych do bazy danych) można cofnąć także grupowo, zaznaczając odpowiednie osoby w prawym panelu okna i klikając jeden z przycisków ze strzałką w kierunku lewego panelu. 113

114 Organizacja szkoły Grupy zajęciowe Podstawową grupą zajęciową jest cały oddział. W chwili dodania nowego oddziału program automatycznie tworzy taką grupę. Rysunek 86. Grupy zajęciowe. Domyślą grupą zajęciową jest cały oddział, pozostałe jeśli to konieczne należy samodzielnie utworzyć. Pozostałe grupy zajęciowe należy tworzyć jedynie w razie konieczności. Służy do tego tabela grup oddziału w widoku Organizacja okna Administracja, w której należy kliknąć przycisk znajdujący się po jej prawej stronie. 114 Rysunek 87. Nowa grupa. Do tworzenia typowych grup można użyć reguł przynależności, pozostałe trzeba zbudować, przypisując do nich odpowiednich uczniów.

115 Oddziały Uwaga W przypadku oddziałów wielospecjalnościowych można zdefiniować grupy zajęciowe dla konkretnego profilu. Jako regułę przynależności można wybrać odpowiednią pozycję z listy: uczniowie wskazanego profilu, chłopcy wskazanego profilu, dziewczęta wskazanego profilu. Typowe grupy zajęciowe, do których przynależność może być określona na podstawie cech uczniów oddziałów, np. chłopcy, dziewczęta, nie wymagają ustalenia składu. W wypadku, gdy skład grupy nie może być określony automatycznie, należy jako regułę przynależności wybrać wskazanie na liście, a następnie przypisać określonych uczniów do takiej grupy za pomocą operacji Ustal skład grupy wybranej z menu kontekstowego przywołanego na tabeli składu grupy (po wybraniu w lewym panelu okna gałęzi z nazwą grupy). Istnieje również możliwość zdefiniowania składu grupy wykorzystując operację przypisania uczniów do grup zajęciowych (zob. Przynależność ucznia do grup zajęciowych, str. 139). Rysunek 88. Budowanie składu grupy zajęciowej opisanej regułą przynależności wskazanie na liście. Omyłkowe przypisanie ucznia do grupy można wycofać. Informacja o przypisaniu konkretnego ucznia do określonych grup zajęciowych jest widoczna w jego kartotece na karcie Grupy, na której także można dokonać koniecznych korekt. (Zob. Przynależność ucznia do grup zajęciowych, str. 139). Grupowe przyjmowanie uczniów do grup zajęciowych Oprócz opcji zdefiniowania przynależności pojedynczego ucznia do grupy, dostępnej na karcie Grupy kartoteki ucznia oraz operacji Ustalenia składu grupy w grupach zajęciowych, program wyposażono w funkcję grupowego przyjmowania uczniów grup. 115

116 Organizacja szkoły 116 Funkcja grupowego przyjmowania uczniów do grup zajęciowych jest szczególnie przydatna podczas tworzenia nowych grup. W celu jej użycia należy wybrać z głównego menu operację Dzienniki/ Przypisywanie uczniów do grup zajęciowych. Zaznaczenie grupy osób w lewym panelu okna i kliknięcie przycisku powoduje przeniesienie tych osób do wskazanego oddziału. Przeniesienia dokonane w jednej sesji korzystania z programu (do czasu trwałego zapisania wszystkich danych do bazy danych) można cofnąć także grupowo, zaznaczając odpowiednie osoby w prawym panelu okna i klikając jeden z przycisków ze strzałką wskazującą w kierunku lewego panelu. Dodatkowo w celu ułatwienia przypisania uczniów do grupy można użyć funkcji Wykluczenia uczniów przynależnych do grup poprzez wskazanie danej grupy. W wyniku zaznaczenia grupy, na liście pozostają uczniowie, którzy nie zostali przypisani do danej grupy. Uwaga Uzupełniając pole Data można określić dzień, do którego uczniowie będą należeli do danej grupy zajęciowej. Opcja ta dostępna jest również podczas przypisywania uczniów do grup zajęciowych, oraz w kartotece osobowej ucznia na zakładce Grupy, gdzie dodatkowo można wpisać datę od której uczniowie będą należeli do danej grupy zajęciowej. Informacja o przypisaniu konkretnego ucznia do określonych grup zajęciowych jest widoczna w jego kartotece na karcie Grupy. (Zob. Przynależność ucznia do grup zajęciowych, str. 139). Plan nauczania oddziału Plan nauczania jest zestawem zajęć w każdym roku cyklu nauki w szkole z przypisaniem przeznaczonych na nie tygodniowych liczb godzin. W Dzienniku lekcyjnym Optivum każda pozycja planu nauczania może być rozbudowana o wskazanie programu i rozkładu materiału nauczania, a także nauczyciela, któremu przydzielono prowadzenie danych zajęć, a także grupy uczniów, którym je przypisano. Plan nauczania może być przypisany jedynie konkretnemu profilowi kształcenia w oddziale. Podczas tworzenia nowego oddziału przypisywany jest mu domyślny profil o nazwie [bez_profilu]. Plan nauczania zdefiniowany w Dzienniku lekcyjnym Optivum widoczny jest w Sekretariacie Optivum i na odwrót. W obu tych programach można dokonywać zmian w planie. Aby opisać plan nauczania profilu w oddziale, należy w gałęzi Nauczanie w profilach w oddziale w widoku Organizacja okna Administracja wybrać określony profil.

117 Oddziały Rysunek 89. Plan nauczania wybranego profilu oddziału. Kolejne pozycje planu nauczania można dodawać po kliknięciu przycisku po prawej stronie tabeli planu nauczania. Rysunek 90. Pozycja planu nauczania. W oknie Pozycje planów nauczania, dodawanie należy wskazać poziom, zajęcia edukacyjne, rozkład materiału oraz podać czy dane zajęcia są obowiązkowe i czy są wliczane do średniej. Można również zmodyfikować kod kursu (zob. opis poniżej). 117

118 Organizacja szkoły Istnieje też możliwość zaznaczenia, że zajęcia są wielospecjalnościowe. Opcję tą należy wybrać w przypadku istnienia w ramach tego samego oddziału wielu specjalności, w których zajęcia odbywają się wspólnie dla wszystkich specjalizacji. Zaznaczenie tej opcji przy danych zajęciach spowoduje ich automatyczne skopiowanie do planów nauczania pozostałych specjalności. Przykład: W oddziale 1A technikum, w zawodzie technik mechanik są dwie specjalizacje: obsługa i naprawa pojazdów samochodowych oraz komputerowe wspomaganie projektowania CAD/CAM. W planie nauczania zajęcia z języka polskiego odbywają się dla całego oddziału, czyli dla obu specjalizacji razem. Aby za każdym razem w poszczególnych planach nauczania obu specjalizacji nie wpisywać języka polskiego trzeba po utworzeniu tych zajęć w planie nauczania pierwszej ze specjalizacji (w oknie pozycji planów nauczania języka polskiego) zaznaczyć opcję wielospecjalnościowe co spowoduje automatyczne skopiowanie tych zajęć do pozostałych specjalizacji. Roczna liczba godzin jest automatycznie wyliczana przez pomnożenie liczby tygodni nauki w roku szkolnym przez tygodniowy wymiar godzin. Program sam upomni się o wypełnienie wymaganych pól formularza. Skala ocen odnosi się do ocen klasyfikacyjnych (semestralnych). Jeśli bieżące ocenianie wewnątrzszkolne odbywa się według innych skal niż urzędowe, w tym zwłaszcza punktowych, należy rozważyć sposób ustawienia znaczników: średnia ocen w podsumowaniu, znormalizowana suma punktów w podsumowaniu i uwzględniaj poprzednie okresy klasyfikacyjne. Znaczniki mają wpływ na sugerowaną przez program ocenę klasyfikacyjną, wyznaczaną na podstawie ocen cząstkowych, które mogą być wyrażane w różnych skalach. Definiowanie sposobu klasyfikacji odbywa się poprzez wybranie odpowiedniej opcji w polu Skala ocen lub określenie maksymalnej liczby punktów jaką można uzyskać z zajęć (pole Punkty). Po wypełnieniu formularza można, klikając przycisk, przejść do dodawania następnej pozycji planu nauczania lub, klikając przycisk, przejść do określenia grupy uczniów i przypisania nauczycieli do zajęć. Do przypisywania grup uczniów do zajęć wygodniej jest użyć widoku przydziałów zajęć, w którym można tę operację wykonać sekwencyjnie. 118

119 Oddziały Rysunek 91. Danej pozycji planu nauczania należy przypisać także nauczyciela (nauczycieli) i grupę zajęciową (grupy zajęciowe). Uwaga Na zakładce Grupy po wybraniu określonej dla danego kursu grupy, w sytuacji gdy nie jest to cały oddział, program wyświetli pytanie Czy dokonać zmiany kodu?. W momencie zaakceptowania pytania zdefiniowany wcześniej kod zostanie zmieniony na zakładce Opis (np. jeśli dla kursu wychowanie fizyczne zdefiniowano kod WF w przypadku wybrania grupy dziewczęta kod zmieni się na WF [dz2a] ). Kolejna zakładka pozwala przypisać grupy międzyoddziałowe. Należy tu wskazać odpowiednią grupę oraz oddział, z którym opisywany oddział ma mieć przeprowadzone zajęcia międzyoddziałowe. Następnie należy wygenerować kod dla grupy międzyoddziałowej. W przypadku zajęć wybieralnych (fakultatywnych) na zakładce Grupy wybieralne konieczne jest dopisanie pozostałych zajęć należących do tej samej grupy i wskazanie liczby zajęć do wyboru. Jeśli oddział został oznaczony jako klasa 1-3 w oknie Pozycje planów nauczania znajdować się będzie zakładka Ocenianie opisowe. Funkcja ta jest powiązana z systemem UONET, który pozwala na prowadzenie oddziałów wg standardów klas 1-3. (Patrz podręcznik użytkownika Modułu lekcyjnego). Dowolne fragmenty planu nauczania jednego profilu w oddziale można powielić na plany nauczania w innych profilach lub w innych oddziałach. W tym celu należy zaznaczyć wybrany fragment opisanego planu nauczania, a następnie zapamiętać go za pomocą funkcji Kopiuj z menu kontekstowego, przywołanego przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy dowolnej komórki tabeli. Skopiowany w ten sposób wycinek planu nauczania można za pomocą operacji Wklej z tego samego menu kontekstowego umieścić w innym planie nauczania. Aby zaznaczyć grupę komórek tabeli, należy przytrzymać wciśnięty klawisz Ctrl i klikać wybrane komórki lewym przyciskiem myszy. Wszystkie komórki tabeli zaznacza się przy uży- 119

120 Organizacja szkoły ciu skrótu klawiaturowego Ctrl+A lub poprzez wybranie odpowiedniej operacji z menu kontekstowego. W programie można kopiować plany nauczania w jednym oddziale pomiędzy latami nauki. Istnieją następujące możliwości wyboru: kopiuj zaznaczone pozycje planu nauczania z poziomu na poziom, kopiuj wszystkie pozycje planu nauczania z poziomu na poziom. Funkcja jest dostępna po kliknięciu lewym przyciskiem myszy na wybraną pozycję planu nauczania. Przy wyborze jednej z pozycji kopiowania program domyślnie wyświetla okno umożliwiające skopiowanie dodatkowo prowadzących, oraz grup międzyoddziałowych. Uwaga Kod dla danej pozycji planu nauczania zostanie automatycznie skopiowany w przypadku kopiowania pozycji planu nauczania (przy wprowadzaniu zmian należy zmodyfikować kod). Kod dla zajęć międzyoddziałowych nie zostanie skopiowany należy wygenerować go ponownie. Rysunek 92. Kopiowanie planów nauczania w jednym oddziale pomiędzy latami nauki. 120

121 Oddziały Rysunek 93. Kopiowanie planów nauczania w jednym oddziale pomiędzy latami nauki z uwzględnieniem prowadzących oraz grup międzyoddziałowych. Plany lekcji Plan lekcji oddziału można utworzyć samodzielnie po zdefiniowaniu planu nauczania oddziału na dany poziom lub importować z pliku przygotowanego przez Plan lekcji Optivum. W celu utworzenia planu lekcji oddziału na dany okres nauki należy w widoku Organizacja okna Administracja w gałęzi Plan lekcji tego oddziału wybrać odpowiednią gałąź planu lekcji. Rysunek 94. Plan lekcji oddziału. W tabeli Planu lekcji zajęcia odbywające się w ramach kursu międzyoddziałowego zostaną oznaczone literą M, np. różnienie to będzie również widoczne w widoku Lekcji.. Wy- Jeśli na dany okres nauki nie opisano żadnego planu lekcji, to w pierwszej kolejności należy do listy planów dodać opis nowego planu. 121

122 Organizacja szkoły Rysunek 95. Przed wypełnieniem planu lekcji należy jego opis umieścić na liście planów lekcji. W tym celu należy wybrać gałąź Plan lekcji, po czym kliknąć przycisk po prawej stronie tabeli planów lekcji i wypełnić jego opis. Rysunek 96. Pozycja planu lekcji. Uwaga Należy zauważyć, że dodanie nowego opisu planu lekcji na pewien okres nauki w jednym oddziale powoduje jego wystąpienie we wszystkich oddziałach całej szkoły (wszystkich jego jednostek szkolnych). Plan lekcji można wypełnić ręcznie, przenosząc za pomocą myszy odpowiednie zajęcia w grupach z zasobnika po prawej stronie tabeli planu lekcji na wybrane pozycje tej tabeli. Alternatywnie można użyć przycisku po prawej stronie tabeli i dodać nową pozycję poprzez opisanie jej zawartości. 122

123 Oddziały Rysunek 97. Ręczne wypełnianie planu lekcji polega na opisywaniu kolejnych zajęć w tygodniu. Importowanie gotowego planu lekcji Import planów lekcji oddziałów z programu Plan lekcji Optivum Jeśli plan lekcji szkoły został ułożony przy użyciu Planu lekcji Optivum, to można użyć go do szybkiego opisania planu lekcji oddziału. W tym celu należy się posłużyć operacją Import planów lekcji oddziałów z Planu lekcji Optivum dostępną w menu głównym Administracja/Import. Po wybraniu odpowiedniego pliku z planem lekcji import danych odbywa się z użyciem tzw. kreatora importu, pozwalającego w uporządkowany sposób uzgodnić dane wspólne (słowniki) pochodzące z pliku źródłowego z analogicznymi danymi zawartymi w bazie danych programu. Rysunek 98. Import planów lekcji oddziałów z Planu lekcji Optivum. Kreator importu składa się z szeregu kart z zakładkami, obejmującymi oddzielne kategorie danych. Widoczne są dwie listy: danych źródłowych i odpowiadających im danych w bazie danych programu. Każdy widoczny zestaw kart odpowiada grupie danych opisanych odpowiednim przyciskiem z ikoną. Kliknięcie przycisku z ikoną różną od powoduje zmianę zestawu kart. Wybranie przycisku powoduje uzgod- 123

124 Organizacja szkoły nienie ze sobą danych zapisanych w pliku źródłowym i w bazie danych oraz dodanie danych, których brak w bazie. Przycisk służy do wykonania operacji zapisu uzgodnionych danych w bazie danych. Rysunek 99. Kreator importu danych z Planu lekcji Optivum ułatwia synchronizowanie danych wspólnych zapisanych w słownikach. W kreatorze importowane są dane dotyczące: nauczycieli, zajęć edukacyjnych, oddziałów oraz przydziałów zajęć. Uwaga Symbole oddziałów w pliku planu lekcji mogą się różnić od symboli tych oddziałów w Dzienniku lekcyjnym Optivum. Za pomocą kreatora można importować plan dla wszystkich oddziałów lub dla wybranych oddziałów. W celu zaimportowania planów lekcji wybranych oddziałów należy ręcznie uzgodnić pozycje. Ręczne uzgadnianie pozycji to przenoszenie obiektów pomiędzy tabelami za pomocą myszy, tj. wskazanie obiektu, przytrzymywanie go i przeniesienie do drugiego okna. Pojedyncze pozycje można przenosić za pomocą myszy w obu kierunkach, grupy zaznaczonych pozycji tylko z tabeli źródłowej do tabeli docelowej. Cofnięcie uzgodnienia polega na przeniesieniu uzgodnionej pozycji z tabeli docelowej do tabeli źródłowej. 124

125 Oddziały Rysunek 100. Import planu lekcji wskazanych oddziałów. Po uzgodnieniu danych i ich zapisaniu pojawia się okno podglądu importowanego planu lekcji. W oknie tym można wskazać oddział i obejrzeć plan lekcji. Jeśli zauważono nieprawidłowości można wrócić do kreatora wybierając przycisk. Rysunek 101. Podgląd importowanego planu lekcji. Niemożność uzgodnienia wszystkich importowanych zajęć z zajęciami zapisanymi w planie na-uczania oddziału może wynikać z różnic konstrukcji tych zajęć w planie nauczania oddziału w Dzienniku lekcyjnym Optivum i Arkuszu Optivum, którego dane posłużyły do ułożenia planu lekcji za pomocą programu Plan lekcji Optivum. 125

126 Organizacja szkoły Rysunek 102. Plan lekcji. Aktualny plan lekcji zaznaczony jest w gałęzi kolorem czerwonym. Uczniowie Ewidencje uczniów Ewidencje uczniów w programie dostępne są w następujących miejscach: w gałęzi Osoby / Dzieci/młodzież widoku Ewidencje osobowe okna Administracja z podziałem na litery alfabetu rozpoczynające ich nazwiska w tej ewidencji znajdują się także dzieci i młodzież, które nie znalazły się jeszcze w dokumentacji szkolnej: księdze uczniów i dzienniku lekcyjnym: 126

127 Uczniowie w gałęzi Księga uczniów i słuchaczy widoku Ewidencje osobowe okna Administracja w odpowiedniej kategorii wybranej szkoły: kandydaci, uczący się, przekazani, skreśleni lub absolwenci: w gałęziach Uczniowie i Grupy poszczególnych oddziałów widoku Organizacja okna Administracja: 127

128 Organizacja szkoły w widoku Uczniowie okna Dziennik: W każdym z tych (poza dziennikiem oddziału) miejsc można przywołać kartotekę ucznia, dwukrotnie szybko klikając odpowiedni wiersz tabeli lub wybierając z kontekstowego menu operację Modyfikuj wybrany. Uwaga Kartotekę ucznia może przywołać tylko pracownik posiadający odpowiednie uprawnienia. 128

129 Uczniowie Wpisanie nowej osoby do ewidencji dzieci/młodzieży Nowego ucznia (kandydata do szkoły) można dodać w dowolnej z wymienionych ewidencji, klikając przycisk po prawej stronie tabeli, co spowoduje pojawienie się pustej kartoteki ucznia z jedną dostępną kartą Dane osobowe. Po wypełnieniu wymaganych pól identyfikujących (nazwiska, imienia, daty i miejsca urodzenia) i kliknięciu przycisku zostaną ujawnione pozostałe karty kartoteki, które można wypełnić w dowolnym zakresie i w dowolnym czasie. Kliknięcie przycisku powoduje przejście do dopisywania nowej osoby bez otwierania pozostałych danych. W celu umieszczenia w kartotece ucznia jego zdjęcia należy użyć operacji Dodaj zdjęcie z menu kontekstowego przywołanego na polu przeznaczonym na zdjęcie. Rysunek 103. Dopisanie nowego ucznia do ewidencji. Program przechowuje imiona i nazwiska uczniów we wszystkich przypadkach. W celu wypełnienia przypadków nazwiska ucznia należy kliknąć przycisk po prawej stronie pola nazwiska. 129

130 Organizacja szkoły Rysunek 104. Program pomaga odmieniać nazwiska i imiona uczniów. Można przy tym skorzystać z funkcji automatycznej odmiany nazwisk, jaką oferuje program, klikając przycisk. W razie potrzeby należy zmodyfikować brzmienie poszczególnych przypadków nazwiska, jeśli jego odmiana odbiega od zaproponowanej przez program. Uwaga Nieopisanie przynależności ucznia do szkoły i oddziału na karcie Miejsce nauki spowoduje, że dane dopisanego ucznia będą widoczne jedynie w gałęzi Osoby widoku Ewidencje osobowe. Kartoteki uczniów Każdy uczeń (dziecko) ma odrębną kartotekę osobową zawierającą podstawowy komplet informacji o nim podzielony na siedem odrębnych kategorii: dane osobowe, adres, ochrona danych, opiekunowie prawni (rodzice), miejsce w strukturze szkoły, przynależność do grup zajęciowych, portfolio. 130

131 Uczniowie Rysunek 105. Kartoteka ucznia. Kartoteka ucznia dostępna jest w kilku rozmaitych ewidencjach uczniów oferowanych przez program. W każdej z nich można dopisać nowego ucznia i wypełnić jego kartotekę. Modyfikacja danych w kartotece ucznia odnotowywana jest w specjalnym rejestrze. Adres ucznia Adres ucznia umieszczony na karcie Adres jest niezbędny do poprawnego wypełnienia odpowiedniej strony dziennika lekcyjnego. Oprócz tradycyjnych informacji zawiera on także nazwę konta poczty internetowej ( ) oraz wyodrębnione pole na telefon komórkowy ucznia. Uwaga W przypadku programu Dziennik lekcyjny Optivum w wersji internetowej podanie adresu pozwoli uczniowi zalogować się do Witryny dla rodziców/ucznia. Należy pamiętać żeby konto ucznia było różne od konta rodziców/opiekunów (z powodu różnicy uprawnień w dostępie do witryny) zob. Definiowanie użytkowników, str

132 Organizacja szkoły Rysunek 106. Adres ucznia. Podczas wypełniania pól, obok których umieszczono przycisk (są to dane wspólne, tzw. słowniki) można się posłużyć podpowiedziami, a w razie braku właściwej dopisać nową pozycję do danych wspólnych. Rysunek 107. Brakujące pozycje słowników (danych wspólnych) można dopisać także podczas wypełniania pól kartoteki ucznia. Ochrona danych Karta Ochrona danych pozwala gromadzić wymagane prawem informacje związane z ochroną danych osobowych. 132

133 Uczniowie Rysunek 108. Widok zakładki Ochrona danych. Program automatycznie wypełnia następujące pola: Użytkownik wprowadzający, Uwaga W celu zapewnienia czytelności Raportu danych osobowych, należy pamiętać o przypisaniu Użytkownikowi serwera konkretnego pracownika z imienia i nazwiska. Uwaga W przypadku starszych baz danych może zdarzyć się, że nie zdefiniowano użytkownika wówczas pole Użytkownik wprowadzający pozostanie puste, a na wydruku ewentualnego Raportu dotyczącego modyfikacji i udostępnień danych osobowych należy tę informację dopisać zgodnie ze stanem faktycznym. Prawdziwość informacji umieszczonych w/w raporcie potwierdza swoim podpisem administrator danych. W rozwiązaniu przyjęto, że funkcję kontrolą nad tym, kto wprowadza dane, ma system, w związku z czym nie przewidujemy wprowadzania tej informacji przez użytkownika. Data wprowadzenia danych, Pola w zakładce Ochrona danych, które wypełnia użytkownik, to: Źródło danych, Program w polu tym umieszcza wartość domyślną od osoby, której dane dotyczą. Pole to jest edytowalna umożliwia dokonanie modyfikacji przez użytkownika programu, tj. wpisania innego źródła. Informacje o wyrażonym sprzeciwie o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych, 133

134 Organizacja szkoły Pole tekstowe, które aktywuje się w momencie zaznaczenia pozycji Informacje o wyrażonym sprzeciwie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych. Pole to służy do uzupełnienia informacji o wyrażonym sprzeciwie właściciela danych osobowych. Rejestr udostępnień. Pole to jest edytowalne, gdy nie jest zaznaczona opcja data sprzeciwu w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 8 UoODO. Wpisywanie danych dotyczących rejestru udostępnień, odbywa się w oknie Informacja o udostępnianiu danych, które dostępne jest po wciśnięciu znaku. Rysunek 109. Okno pozwalające użytkownikowi uzupełnić Rejestr udostępnień. Pole Uwagi nie jest drukowane w Raporcie o danych osobowych i nie jest pokazywane w oknie Ochrona danych. Uwagi mają charakter pomocniczych informacji dla administratora bazy danych osobowych. Program pozwala wydrukować Raport o danych osobowych, dostępny po kliknięciu ikony Druku i wyborze pozycji Raporty w Kartotece osobowej. W Raporcie o danych osobowych drukowane są następujące informacje: dane osobowe osoby, dla której sporządzony jest raport: imię, nazwisko, PESEL, datę pierwszego wprowadzenia danych do systemu, 134

135 Uczniowie dane użytkownika wprowadzającego dane osobowe do systemu, źródło danych, informacje o odbiorcach w rozumieniu art. 7 pkt. 6, informacje o wyrażonym sprzeciwie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997, datę sporządzenia raportu, dane użytkownika sporządzającego raport, nazwę systemu informatycznego, za pomocą którego raport został sporządzony. Rodzice lub opiekunowie prawni ucznia Dane rodziców lub opiekunów prawnych ucznia umieszczono na odrębnej karcie Opiekunowie. Można tutaj gromadzić również informacje o rodzeństwie uczącym się w tej samej szkole. Rysunek 110. Lista rodziców (opiekunów prawnych) ucznia. Aby dodać osobę do listy opiekunów prawnych ucznia, należy kliknąć przycisk po prawej stronie tabeli. Dwukrotne szybkie kliknięcie wiersza zawierającego dane rodzica/opiekuna lub wybranie operacji Modyfikuj wybrany z menu kontekstowego pozwala obejrzeć lub zmodyfikować szczegółowe informacje o rodzicu/opiekunie. 135

136 Organizacja szkoły Rysunek 111. Dane pojedynczego rodzica (opiekuna prawnego) ucznia. Nie ma potrzeby wypełniania adresu rodzica/opiekuna, jeśli jest on taki sam, jak adres ucznia wystarczy wtedy kliknąć przycisk, aby powielić wcześniej wypełniony adres ucznia. Wypełnienie adresu poczty internetowej rodzica/opiekuna pozwoli programowi wysyłać za pośrednictwem Internetu informacje o postępach ucznia, a także inną korespondencję. Uwaga W przypadku posiadania systemu UONET podanie konta poczty internetowej ( ) pozwoli rodzicom/opiekunom zalogować się do Witryny dla rodziców/ucznia. Należy pamiętać żeby konto ucznia było różne od konta rodziców/opiekunów (z powodu różnicy uprawnień w dostępie do witryny). Dodatkowo administrator lub osoba uprawniona mogą nadać/odebrać dostęp do Witryny rodziców/ucznia poprzez zaznaczenie/usunięcie zaznaczenia pola dostęp do witryny UONET (zob. Definiowanie użytkowników, str. 217). Korzystając z menu kontekstowego dostępnego na liście rodzeństwa można powiązać uczniów w rodzeństwo. Program oferuje przy tym dwie możliwości: automatyczne wyszukiwanie na podstawie podobieństwa cech oraz wyszukiwanie ręczne. 136

137 Uczniowie Rysunek 112. Automatyczne wyszukiwanie rodzeństwa. Miejsce ucznia w strukturze szkoły Wszystkie operacje związane z przyjmowaniem ucznia do szkoły, przenoszeniem go pomiędzy oddziałami, zakończeniem nauki w normalnym trybie lub w wyniku przekazania do innej szkoły czy skreślenia z ewidencji odnotowywane są na karcie Miejsce w szkole. Rysunek 113. Historia przypisania ucznia do struktury szkoły. Do konkretnego oddziału szkoły można przyjąć jedynie taką osobę, która nie jest w danym czasie uczniem innej szkoły. Wówczas też jest dostępny przycisk po prawej stronie tabeli Księga uczniów. Kliknięcie tego przycisku pozwala wypełnić formularz przyjęcia ucznia do szkoły. Formularz ten może być zmodyfikowany po wybraniu operacji Modyfikuj wpis w księdze uczniów. 137

138 Organizacja szkoły Rysunek 114. Miejsce ucznia w strukturze szkoły. W celu przyjęcia grupy uczniów do oddziału bez potrzeby indywidualnego wskazywania im miejsca w szkole należy użyć funkcji Dzienniki/ Przypisywanie uczniów do oddziałów z głównego menu. Operacja Przekaż do innej szkoły z menu kontekstowego w tabeli Księga uczniów pozwala przekazać ucznia do innej szkoły (bez wskazania konkretnej szkoły) w jej wyniku będzie on widoczny w księdze uczniów szkoły w kategorii przekazani. Rysunek 115. Przekazanie ucznia do innej szkoły. 138 Pozostałe operacje w menu kontekstowym pozwalają skreślić ucznia z księgi uczniów, anulować skreślenie, a także usunąć całkowicie omyłkowy wpis do księgi uczniów. Tabela Przepływy wewnętrzne służy do przenoszenia uczniów pomiędzy oddziałami tej samej jednostki szkolnej. Kliknięcie przycisku, znajdujące-

139 Uczniowie go się obok tabeli Przepływy wewnętrzne, pozwala przenieść ucznia do innego oddziału lub profilu kształcenia w tym samym oddziale. W przypadku próby wybrania tej samej daty przepływu, co daty wpisu do księgi uczniów pojawi się informacja, że należy wskazać datę późniejszą od daty przyjęcia do księgi uczniów. W przypadku próby wykonania w tym samym dniu ponownego przepływu pojawi się informacja, że nie można wykonać dwóch przepływów z jednakową datą. Rysunek 116. Przenoszenie ucznia pomiędzy oddziałami lub profilami tego samego oddziału. Przynależność ucznia do grup zajęciowych Każdy uczeń należy od chwili przyjęcia go do oddziału do co najmniej jednej grupy zajęciowej całego oddziału. W razie utworzenia dodatkowych grup zajęciowych w oddziale będzie on mógł należeć do każdej z nich, jeśli jej skład jest określony przez wskazanie na liście lub będzie przypisany do niej automatycznie, jeśli grupa ta jest opisana regułą przynależności, opartą na określonej cesze ucznia, np. płci. W tabeli widocznej na karcie Grupy można zmienić przypisanie ucznia do określonej grupy zajęciowej poprzez zdefiniowanie dat określających okres przynależności ucznia do grupy. 139

140 Organizacja szkoły Rysunek 117. Przypisanie ucznia do grup zajęciowych. Portfolio Karta kartoteki ucznia Portfolio zawiera różne informacje związane z uczniem. Część z nich jest widoczna dopiero w momencie ich zdefiniowania w dzienniku. Na karcie tej można zobaczyć informacje o ocenach cząstkowych, frekwencji oraz uwagach. Informacje te można dowolnie grupować. Rysunek 118. Portfolio. Wychowawcy oddziałów Wychowawców wyznacza się w oddziałach danej jednostki szkolnej, posługując się tabelą wychowawców w widoku Organizacja okna Administracja. 140

141 Przydziały zajęć Rysunek 119. Lista wychowawców oddziałów danej jednostki szkolnej. Wychowawcę można przypisać do oddziału w danym okresie, kliknąwszy przycisk po prawej stronie tabeli wychowawców i wypełniwszy formularz. Rysunek 120. Przypisanie nauczyciela jako wychowawcy oddziału. W tym samym okresie oddział może mieć równocześnie wielu wychowawców. Program nie kontroluje nakładania się okresów przypisania różnych wychowawców do oddziału ani luk w ich przypisaniu. Uwaga Wychowawstwo można zdefiniować również w kartotece Pracownicy, na zakładce Wychowawca (zob. Przyporządkowywanie przydziałów oraz wychowawstwa, str. 88). Przydziały zajęć Tabela przydziałów zajęć w szkole w widoku Organizacja w oknie Administracja powstaje w wyniku opisania pozycji planów nauczania poszczególnych oddziałów. Tabela ta umożliwia także sekwencyjne przypisanie nau- 141

142 Organizacja szkoły czycieli i grup do poszczególnych pozycji planu nauczania każdego oddziału. Rysunek 121. Tabela przydziałów zajęć nauczycielom. W celu usprawnienia operowania przydziałami zajęć zaleca się wykorzystanie właściwości grupowania, porządkowania i filtrowania wierszy w tabelach (zob. Tabele, str. 24). Uwaga Przydziały można zdefiniować również w kartotece Pracownicy, na zakładce Przydziały (zob. Przyporządkowywanie przydziałów oraz wychowawstwa, str. 88). Pory lekcji Pory i nazwy lekcji można ustalić, wybierając gałąź Pory lekcji w widoku Organizacja okna Administracja. Domyślnie program wypełnia tabelę dziennego rozkładu lekcji podczas tworzenia nowej bazy danych. 142

143 Rejestr hospitacji Rysunek 122. Dzienny rozkład lekcji w szkole. Zbędne lekcje można usunąć z dziennego rozkładu, a w razie potrzeby dodać kolejne. Można także ustalić dowolne długości lekcji oraz przerw pomiędzy nimi oraz zmienić domyślne nazwy lekcji. Rysunek 123. Kolejnym lekcjom w dniu można nadać nazwy zwyczajowe używane w szkole. Rejestr hospitacji Rejestr hospitacji umożliwia odnotowanie hospitacji przeprowadzonych w szkole w danym roku szkolnym oraz wydruk strony z dziennika papierowego. Historia hospitacji jest przechowywana w systemie w celu dokonywania zestawień zbiorczych na przestrzeni wielu lat szkolnych. 143

144 Organizacja szkoły Uprawnienia do rejestru hospitacji Do zarządzania kontami i uprawnieniami użytkowników służy lista Pracownicy w oknie Administracja w widoku Ewidencje osobowe. Rysunek 124. Lista Pracownicy. W celu nadania uprawnień do rejestru hospitacji danemu pracownikowi administrator musi wska-zać na liście wybraną osobę poprzez dwukrotne kliknięcie myszą lub wybranie z menu kontekstowego opcji Modyfikuj wybrany. W oknie Pracownicy, edycja wybrać zakładkę Uprawnienia i zaznaczyć opcję Modyfikacja rejestru hospitacji, a następnie zapisać zmiany klikając przycisk. 144 Rysunek 125. Definiowanie uprawnień pracownika.

145 Rejestr hospitacji Pracownik (dyrektor, wicedyrektor, inna osoba np. sekretarka), któremu nadano takie uprawnienia ma możliwość dokonywania wpisów w rejestrze hospitacji oraz ich modyfikacji, czy też usunięcia. Dodanie hospitacji W celu wprowadzenia hospitacji należy wybrać z menu głównego Dzienniki pozycję Rejestr hospitacji. Rysunek 126. Wybór opcji Rejestr hospitacji. Następnie należy kliknąć przycisk opcję Dodaj nowy. lub z menu kontekstowego wybrać Rysunek 127. Rejestr hospitacji. W Hospitacja, dodawanie można: wybrać oddział, wybrać przedmiot, modyfikować proponowaną przez system datę przeprowadzenia hospitacji, wybrać numer lekcji, wybrać nauczyciela prowadzącego dane zajęcia, 145

146 Organizacja szkoły wpisać imię, nazwisko oraz tytuł służbowy osoby przeprowadzającej hospitację, wpisać temat lekcji, wpisać notatkę. Uwaga W oknie hospitacji program automatycznie wpisuje dane osoby dodającej hospitację. Po wypełnieniu wszystkich pól należy kliknąć przycisk. Rysunek 128. Dodawanie hospitacji. Uwaga Wpisana notatka jest informacją poufną, dlatego też w widoku rejestru hospitacji nie uwzględnio-no takiej kolumny (na liście przeprowadzonych hospitacji nie jest wyświetlana treść notatki). Zobaczyć notatkę mogą tylko osoby mające uprawnienia do edycji rejestru hospitacji. Aby przeczytać notatkę należy wskazać na liście wybraną hospitację, następnie kliknąć dwa razy na zaznaczonej hospitacji lub z menu kontekstowego opcję Modyfikuj wybrany. Każdy pracownik ma możliwość: filtrowania tabeli Rejestr hospitacji według następujących kolumn: Rok szkolny, Data, Oddział, Zajęcia, Nauczyciel, Osoba hospitująca oraz Temat. wydrukowania: 146

147 Rejestr hospitacji o zbiorczego rejestru hospitacji poprzez kliknięcie w widoku rejestru hospitacji przycisku ; o strony dziennika papierowego z przeprowadzonymi hospitacjami dla wybranego oddziału. Aby wydrukować stronę dziennika papierowego z hospitacjami należy: 1. Wybrać z menu głównego Dzienniki pozycję Dzienniki. 2. W oknie Dziennik wybrać oddział, dla którego ma być wydrukowana strona dziennika papierowego z hospitacjami i kliknąć przycisk. 3. Wskazać myszką pozycję Oddział/Strony do dziennika następnie pozycję Hospitacje i kliknąć lewym przyciskiem myszy. 147

148 Organizacja szkoły 4. W oknie edytora tekstu widoczne są przeprowadzone hospitacje. W celu wydrukowania strony do dziennika należy kliknąć przycisk. 148

149 Konstrukcja dziennika lekcyjnego oddziału Dzienniki oddziałów Konstrukcja dziennika lekcyjnego oddziału Dziennik lekcyjny dowolnego oddziału dostępny jest w oknie Dziennik, przywoływanym po wybraniu z głównego menu funkcji Dzienniki / Dzienniki oddziałów. Jeśli użytkownik programu nie jest równocześnie administratorem bazy danych Dziennika lekcyjnego Optivum, to Dziennik pojawia się jako okno domyślne. Rysunek 129. Dziennik lekcyjny oddziału ma kilka widoków zawierających poszczególne zakresy danych. 149

150 Dzienniki oddziałów Okno Dziennik wyposażono w następujące grupy przycisków: wyboru: oddziału, okresu klasyfikacyjnego i zajęć w oddziale: wyboru zakresu danych dziennika lekcyjnego: indywidualnego/własnego planu tygodnia prowadzącego, ewidencji i kartotek uczniów, rejestru przeprowadzonych lekcji (tematów, frekwencji), ocen z zajęć, uwag dotyczących zachowania uczniów oraz komunikatów: operacji kontekstowych: W nagłówku okna widoczny jest zawsze aktualnie wybrany oddział, okres klasyfikacyjny oraz zajęcia wybrane za pomocą trzech pierwszych przyci- 150

151 Konstrukcja dziennika lekcyjnego oddziału sków-selektorów, niezależnie od wyboru określonego zakresu danych dziennika. Przyciski służące do wyboru zakresu danych dziennika pozwalają dotrzeć do odpowiednich stron dziennika lekcyjnego w celu zarejestrowania rozmaitych faktów i okoliczności związanych z odbywanymi lekcjami. Zawsze jeden z nich jest wyróżniony, wskazując aktualny widok danych dziennika. Przycisk zawiera kontekstowy wykaz operacji dostępnych w wybranym widoku danych dziennika. Operacje dostępne po kliknięciu przycisku umożliwiają sporządzenie rozmaitych wydruków (zob. Wydruki kontekstowe, str. 181) (w tym stron tradycyjnego papierowego dziennika lekcyjnego zob. Strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego, str. 182), analiz wyników nauczania, zachowania i uczestnictwa w zajęciach (zob. W przypadku wybrania strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego dotyczącego oceny z osiągnięć edukacyjnych należy określić parametry wydruku. Rysunek 155. Wydruk strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego Oceny osiągnięć edukacyjnych. Analiza ocen, frekwencji i uwag, str. 184) czy korespondencji kierowanej do rodziców (opiekunów) uczniów wybranego oddziału (zob. Korespondencja z rodzicami (opiekunami) uczniów, str. 185). 151

152 Dzienniki oddziałów Role nauczycieli w odniesieniu do dzienników lekcyjnych W tej samej bazie danych programu znajdują się informacje z wszystkich dzienników lekcyjnych oddziałów wszystkich jednostek szkolnych z całej zarejestrowanej historii istnienia szkoły. Dostęp do poszczególnych dzienników oddziałów oraz zakres zmian, jakich może w nim dokonywać określony użytkownik, zależy od roli tego użytkownika (nauczyciela) oraz przyznanych mu uprawnień. Są trzy role, w jakich może wystąpić nauczyciel w odniesieniu do dziennika lekcyjnego danego oddziału: wychowawca oddziału ( ), nauczyciel mający przydzielone zajęcia w tym oddziale ( ), nauczyciel niebędący wychowawcą oddziału i niemający przydzielonych zajęć w tym oddziale ( ). Wychowawca oddziału ma kilka szczególnych uprawnień do dziennika swojego oddziału, które mają pierwszeństwo przed innymi uprawnieniami, nadanymi przez administratora danych Dziennika lekcyjnego Optivum. Są to: pełny dostęp do dziennika swoich oddziałów, prawo dokonywania wpisów we wszystkich zakresach danych dziennika swojego oddziału, także dokonywania wpisów w zastępstwie innych nauczycieli, w tym wpisów ocen, prawo sporządzania wszystkich wydruków odnoszących się do swojego oddziału. Po zalogowaniu się do programu, w oknie Dziennik, nauczyciel widzi dzienniki swoich oddziałów zawierające wszystkie dane odnoszące się tylko do jego uczniów. W lewym menu okna znajdują się dwa przy-ciski oraz. Po wybraniu przycisku nauczyciel ma dostęp do wszystkich dzienników oddziałów struktury szkoły (zob. Nauczyciel niebędący wychowawcą danego oddziału i niemający przydzielonych zajęć w tym oddziale). Uwaga Nauczyciel, który jest wychowawcą ma wgląd we wszystkie okresy klasyfikacyjne swojego oddziału. W przypadku, gdy nie jest wychowawcą w bieżącym roku szkolnym, ale był nim w poprzednich latach ma możliwość wglądu tylko w te okresy klasyfikacyjne, w których był wychowawcą. Nauczyciel mający przydzielone zajęcia w danym oddziale ma prawo do: 152

153 Konstrukcja dziennika lekcyjnego oddziału wypełniania tematów swoich lekcji, sprawdzania na nich obecności, wystawiania ocen z prowadzonych przez siebie zajęć, wpisywania uwag o zachowaniu uczniów. Pozostałe uprawnienia wynikają z przydzielonych przez administratora danych programu. Po zalogowaniu się do programu nauczyciel widzi w Dzienniku oddziału: dzienniki oddziałów, w których prowadzi zajęcia wraz ze wszystkimi danymi odnoszącymi się tylko do uczniów przypisanych do tych oddziałów, widok własnego planu tygodnia listę tylko swoich zajęć oraz dane związane wyłącznie z tymi zajęciami np. w widoku oceny może wprowadzić oceny tylko dla swoich zajęć, a w widoku frekwencji widzi tylko swoje lekcje. Aby obejrzeć dzienniki innych oddziałów należy kliknąć przycisk Uwaga. Nauczyciel, który jest prowadzącym ma wgląd we wszystkie okresy klasyfikacyjne oddziałów, w których prowadzi zajęcia. W przypadku, gdy nie jest prowadzącym w bieżącym roku szkolnym, ale kiedykolwiek nim był również ma możliwość wglądu tylko w te okresy klasyfikacyjne, w których był prowadzącym. Nauczyciel niebędący wychowawcą danego oddziału i niemający przydzielonych zajęć w tym oddziale ma prawo dokonywania w dzienniku tego oddziału wpisów o przeprowadzonych lekcjach sporadycznych (poza planem lekcji, w zastępstwie, a także spoza planu nauczania oddziału), łącznie z wpisywaniem ocen (specjalnie oznaczonych), jednakże bez prawa wglądu w inne zajęcia. Uwaga W widoku Pracownik/nauczyciel nauczyciel ma ograniczone uprawnienia. Wszelkie wprowadzane przez niego dane i dokonane zmiany będą odnotowywane oraz specjalnie oznaczone. Po zalogowaniu się do programu nauczyciel w dzienniku oddziału ma wgląd we wszystkie dzienniki oddziałów a w lewym panelu okna znajduje (nauczyciel nie jest wychowawcą ani pro- się tylko przycisk wadzącym zajęcia). 153

154 Dzienniki oddziałów Mój plan tygodnia Nauczyciel, który zaloguje się jako Prowadzący w widoku Dziennika oddziału będzie widział swój plan tygodnia. Zajęcia mogą być zaakceptowane przez wychowawcę lub nie (pozycje planu zapisane kursywą). Ich akceptacja może odbywać się właśnie w tym widoku (nie ma potrzeby przechodzenia na kartę Lekcje). Uwaga Gdy w widoku Mój plan tygodnia pojawia się lista zajęć zamiast siatki oznacza to że nie ma jeszcze przyporządkowanych zajęć w planie nauczania. 154

155 Rejestracja przeprowadzonych lekcji Fakt odbycia określonych lekcji, zgodnie z planem na dany tydzień można zaakceptować przez zaznaczenie dowolnej grupy lekcji i wybranie z menu kontekstowego polecenia Akceptuj zaznaczone pozycje planu lekcji. Rysunek 130. Akceptacja pozycji planu w planie tygodnia. Zaakceptowane (uznane za faktycznie odbyte) pozycje planu lekcji są wyróżnione kolorem i zwykłym krojem czcionki, natomiast pozycje niezaakceptowane zapisane są kursywą. Uwaga W widoku Mój plan tygodnia prowadzący na swoim planie widzi bieżącą lekcję. Lekcja ta oznaczona jest kolorem niebieskim. Po wskazaniu zaakceptowanej pozycji planu lekcji i dwukrotnym kliknięciu w tym polu można przejść do widoku frekwencji. Rejestracja przeprowadzonych lekcji Rejestracja faktów związanych z przeprowadzanymi lekcjami odbywa się w oknie Dziennik po przywołaniu odpowiedniego widoku (poprzez klikniecie jednego z poniższych przycisków): plan lekcji ( ), tematy lekcji ( ), frekwencja ( ). Wskazanie dowolnego dnia danego tygodnia na kalendarzu powoduje odpowiednią zmianę tygodniowej zawartości prawego panelu okna. 155

156 Dzienniki oddziałów Plan lekcji w tygodniu a przeprowadzone lekcje Plan lekcji oddziału w danym tygodniu pokazywany w oknie Dziennik jest powieleniem planu lekcji oddziału opisanego na zadany okres. Plan lekcji w dzienniku lekcyjnym jest w swej istocie jedynie szablonem, według którego powinny się obywać lekcje w kolejnych dniach tygodnia, podczas gdy zapisy w dzienniku winny odzwierciedlać faktycznie odbyte lekcje. Z tego powodu przed rozpoczęciem wpisywania tematów lekcji czy sprawdzaniem obecności uczniów konieczne jest zaakceptowanie planu w zadanym fragmencie tygodnia (co odpowiada przepisaniu listy lekcji w poszczególnych dniach w odpowiedniej kolumnie tradycyjnego papierowego dziennika) lub dokonanie w nim stosownych zmian. Rysunek 131. Tygodniowy plan lekcji w dzienniku oddziału. Fakt przeprowadzenia określonych lekcji zgodnie z planem na dany tydzień można zaakceptować przez zaznaczenie dowolnej ich grupy, a następnie użycie operacji Akceptuj zaznaczone pozycje planu z menu kontekstowego. Zaakceptowane (uznane za faktycznie odbyte) pozycje planu lekcji są wyróżnione kolorem i normalną czcionką, natomiast pozycje niezaakceptowane zapisane są kursywą. Zajęcia odbywające się w ramach kursu międzyoddziałowego zostaną na siatce Planu lekcji oznaczone literą M, np.. 156

157 Rejestracja przeprowadzonych lekcji Rysunek 132. Lekcje odbyte zgodnie z planem są wyróżnione czarnym kolorem tła. W widoku lekcji na planie oddziału widoczna jest bieżąca lekcja. Lekcja ta oznaczona jest kolorem niebieskim. W wypadku doraźnych zmian w planie lekcji (np. zamiany w danym dniu lekcji pierwszej z ostatnią) w tej samej pozycji na planie pojawia się zarówno lekcja planowana (wyróżniona kursywą), jak i lekcja odbyta (wyróżniona kolorem). Doraźne zmiany w planie lekcji odnotowuje się, umieszczając w odpowiedniej pozycji nową lekcję przez wybranie operacji Dodaj nowy z menu kontekstowego. Jeśli dana lekcja odbywa się w zgodzie z planem nauczania oddziału, a jedynie niezgodnie z planem lekcji, to przy jej umieszczaniu w tabeli należy na formularzu opisu lekcji wybrać odpowiednie zajęcia z planu nauczania. W takim wypadku program automatycznie wypełni nazwisko prowadzącego taką lekcję (o ile opisano przydziały zajęć w planie nauczania oddziału). 157

158 Dzienniki oddziałów Rysunek 133. Lekcja spoza planu. Jeśli dana lekcja odbywa się nie tylko niezgodnie z planem lekcji, ale także w ramach zastępstwa i jest niezaakceptowana, to przy jej dodawaniu należy wskazać opcję Zajęcia w grupach, wybrać z listy odpowiednie zajęcia edukacyjne, wskazać numer lekcji, nazwisko prowadzącego te zajęcia oraz zaznaczyć pole Zastępstwo. Rysunek 134. Zastępstwo dla lekcji przeprowadzanej niezgodnie z planem lekcji. W przypadku gdy lekcja została wcześniej zaakceptowana z menu kontekstowego należy wybrać opcję Bieżące zastępstwo i potwierdzić wyświetlony przez program komunikat. W widoku lekcji zastępstwo to będzie wyróżnione kolorem czerwonym. 158

159 Rejestracja przeprowadzonych lekcji Jeśli dana lekcja odbywa się niezgodnie z planem lekcji, a także poza planem nauczania, należy wskazać zarówno grupę uczniów, jak i rodzaj zajęć oraz nazwisko prowadzącego zajęcia. Rysunek 135. Zastępstwo dla lekcji realizowanej poza planem nauczania. Uwaga W momencie próby wyboru opcji Grupa i zajęcia pojawi się pytanie czy użytkownik na pewno chce kontynuować dodawanie lekcji. Na tak zdefiniowanej lekcji nie będzie można wystawić ocen cząstkowych. Tematy lekcji Tematy lekcji odbywanych zgodnie z planem lekcji najwygodniej wpisywać w przeznaczonej do tego tabeli. Większość informacji składających się na opisywaną lekcję jest wówczas automatycznie wypełniana. 159

160 Dzienniki oddziałów Rysunek 136. Tematy lekcji. Wpisując tematy lekcji z zajęć, do których przygotowano wcześniej rozkład materiału nauczania w danym okresie klasyfikacyjnym, można skorzystać z tego rozkładu. W oknie przeznaczonym na opisanie lekcji należy otworzyć kartę Rozkład materiału i zaznaczyć zagadnienie realizowane na danej lekcji. 160 Rysunek 137. Powiązanie tematu lekcji z zagadnieniem z rozkładu materiału nauczania.

161 Rejestracja przeprowadzonych lekcji Zagadnienie to zostanie wpisane automatycznie jako temat lekcji na karcie Opis. Zaproponowany temat można zmodyfikować. Jedno zagadnienie z rozkładu materiału nauczania można realizować na wielu lekcjach, jak również na jednej lekcji można realizować kilka zagadnień z rozkładu materiału nauczania. Rysunek 138. Domyślnym tematem lekcji jest zagadnienie wskazane w rozkładzie materiału nauczania. Powiązanie lekcji z zagadnieniami z rozkładu materiału nauczania pozwala zarówno nauczycielowi prowadzącemu dane zajęcia, jak i dyrektorowi szkoły na bieżąco śledzić stopień realizacji programu nauczania przewidzianego na dany okres. Podczas akceptowania zmian (zarówno w przypadku wpisania teamtu zajęć, jak również i jego braku) wyświetlone zostanie okno z pytaniem czy użytkownik chce dokonać wyboru pozycji rozkładu materiału. Wszystkie zagadnienia, które były realizowane na którejkolwiek lekcji, wyróżnione są specjalnym kolorem na karcie Rozkład materiału okna opisującego lekcję. Oprócz tego, po kliknięciu przycisku, można przywołać raport Realizacja programu nauczania przedstawiający w tabeli chronologię lekcji zrealizowanych z danych zajęć, ich powiązanie z rozkładem materiału nauczania, a także systematyczność rejestracji odbytych lekcji. 161

162 Dzienniki oddziałów Rysunek 139. Kontrola stopnia realizacji programu nauczania. Obecność uczniów na lekcji Przywołanie widoku wpisywania frekwencji pozwala odnotować spóźnienia i nieobecności uczniów na lekcjach z rozróżnieniem ich powodów. Rysunek 140. Sprawdzanie obecności na lekcji. 162 Lekcje, na których nie sprawdzano obecności, oznaczone są na żółto. Szary kolor określonego pola tabeli frekwencji oznacza, że dany uczeń nie uczestniczy w danych zajęciach (nie został przydzielony do danej grupy zajęciowej). Poprawiony wpis frekwencji oznaczony jest na fioletowo (wybierając opcję modyfikacji frekwencji można zobaczyć poprzedni wpis).

163 Ocenianie zajęć edukacyjnych Odnotowując spóźnienia lub nieobecności uczniów, można używać zarówno odpowiednich symboli na klawiaturze komputera, jak i klikać myszą właściwe przyciski z symbolami frekwencji widoczne w lewym panelu okna. Każde spóźnienie i każdą nieobecność można skomentować, a także zamienić na inny rodzaj. Rysunek 141. Nieobecność na lekcji może być uzupełniona komentarzem. Ocenianie zajęć edukacyjnych Ocenianie w Dzienniku lekcyjnym Optivum jest możliwe wyłącznie w obrębie wcześniej zdefiniowanych zadań stawianych uczniom. Innymi słowy, nie można w nim zapisać oceny z jakichkolwiek zajęć edukacyjnych, zanim nie zostaną opisane podstawowe okoliczności, których ta ocena dotyczy. Jest to pozornie dość istotna różnica pomiędzy programem i tradycyjnym, papierowym dziennikiem lekcyjnym, w którym wpisy mogą być dokonywane w zasadzie w dowolnym miejscu i w dowolnym czasie, nawet bez związku z przebiegiem nauczania. Różnica ta jest rzeczywiście jedynie pozorna, gdyż prędzej czy później każdy stopień wpisywany w papierowym dzienniku nabiera specyficznych przymiotów, jest też zawsze za coś. W istocie cała różnica sprowadza się do kolejności, w jakiej oceny trafiają do dziennika. Oceny z zajęć edukacyjnych zapisywane są na karcie Oceny okna Dziennik, która ukazuje się po kliknięciu przycisku narzędziowego. 163

164 Dzienniki oddziałów Rysunek 142. Wpisywanie ocen z zajęć. Przy wyborze karty Oceny program proponuje utworzenie przynajmniej jednego zadania dla danych zajęć edukacyjnych i odpowiadającej mu kolumny w tabeli ocen. Kolejne zadania dodaje się, wybierając operację Dodaj nowe zadanie z menu kontekstowego lub klikając przycisk po prawej stronie tabeli ocen. Rysunek 143. Zadanie podlegające ocenie. 164 Uwaga Osoba, która nie jest wychowawcą, prowadzącym lub administratorem gdy w widoku Oceny doda nowe zadanie automatycznie ustawione jest

165 Ocenianie zajęć edukacyjnych ono tak, aby nie było oznaczone jako zadanie obowiązkowe i nie wliczało się do średniej. Tylko osoby uprawnione np. prowadzący może zmienić ustawienia zadania. Przy dodawaniu zadania (w formatce przy liście typów zadań) pole dodawania nowego typu jest aktywne tylko w sytuacji, gdy użytkownik posiada uprawnienia do modyfikacji słowników i struktury. Każde zadanie ma następujące cechy: pole definiujące liczbę zadań jeden ze zdefiniowanych typów listę typów można rozbudowywać, nazwę i kod używany jako nagłówek tabeli ocen, wagę współczynnik różnicujący wkład oceny danego zadania w ocenę wypadkową w okresie klasyfikacyjnym, skalę ocen, według której jest oceniane zadanie, maksimum punktowe jakie można uzyskać za zadanie, datę zapowiedzi zadania i przewidywaną datę kontroli wykonania zadania, kolor, jakim mają zostać oznaczone oceny za zadanie, wskazanie obowiązkowości zadania (konieczności poddania się ocenie przez wszystkich uczniów) i jego wpływu na ocenę klasyfikacyjną, osobę wprowadzającą bądź modyfikującą dane, pole służące do wpisywania notatek. Uwaga Słownik Typy zadań pozwala zdefiniować maksymalną liczbę zadań danego typu w dniu i tygodniu. Po ustawieniu parametrów: maksymalna liczba w dniu, maksymalna liczba w tygodniu na poziomie większym niż 0, przy dodawaniu kolejnych zadań danego typu program kontroluje, czy nie przekroczony został limit zadań na dany okres. Jeżeli po zmodyfikowaniu lub dodaniu zadania liczba zadań danego typu będzie większa od liczb określonych w słowniku jako maksymalne w danym dniu i tygodniu, program wyświetli odpowiedni komunikat. Takie rozwiązanie pozwoli na definiowanie np. liczby sprawdzianów, które zgodnie z wewnątrzszkolnym systemem oceniania mogą być przeprowadzane w ciągu jednego dnia i/lub tygodnia. Jak widać, liczba cech, jakimi opisane jest każde oceniane zadanie, wykracza poza tradycyjny opis kolumny w papierowym dzienniku lekcyjnym. Niektóre z nich, jak np. daty zapowiedzi i wykonania, stanowią dodatkowe, 165

166 Dzienniki oddziałów cenne informacje dla ucznia i jego rodziców, które są im przekazywane za pośrednictwem korespondencji lub internetowej witryny Dzienniczka ucznia Optivum. Kategoryzacja zadań wraz z mechanizmami ich analizowania pozwala widzieć proces oceniania szerzej i pełniej niż w tradycyjnym dzienniku lekcyjnym. Uwaga Istnieje możliwość ustalania kolejności zadań w widoku ocen. Aby przyporządkować kolejność zadań wystarczy przeciągnąć nagłówki zadań do wybranej pozycji. Kolejność zadań jest zapamiętywana również na wydrukach. Poszczególne zadania z tych samych zajęć edukacyjnych mogą być oceniane w dowolnie wybranej skali. Uwaga Skalę ocen dla poszczególnych zadań można zmieniać tylko wtedy, gdy nie zostały jeszcze wystawione żadne oceny z tego zadania. Wpisywanie ocen Oceny wystawione za określone zadanie mogą być wpisywane na jeden z dwóch sposobów: przez klikanie odpowiednich przycisków z symbolami stopni w prawym panelu okna, przez wpisywanie odpowiednich symboli za pomocą klawiatury. Rysunek 144. Ocena może być dopełniona komentarzem. 166 Opis kolorystyki zastosowanej w widoku ocen: 1. Czcionka: Kolor czcionki jest zawsze taki jak kolor w typie zadania. Czcionka italic oznacza, że zadanie nie jest wliczane do średniej.

167 Ocenianie zajęć edukacyjnych Czcionka zwykła oznacza, że zadanie jest wliczane do średniej. 2. Kolor tła komórki pod oceną: Żółty oznacza, że ocena nie jest wystawiona przez prowadzącego. Fioletowy oznacza, że ocena jest poprawiona; wybierając opcję modyfikacji oceny można zobaczyć poprzednią ocenę, która została poprawiona. Szary oznacza, że ocena jest spoza skali (dopisek). Pomarańczowy oznacza nieprawidłowości wskazujące, że ocena jest spoza skali. 3. Kolor tła komórki pod pustym polem: Lekko wyróżnione oznacza, że zadanie jest obowiązkowe oraz, że w tym miejscu nie jest jeszcze wystawiona ocena. Przy wyliczonej średniej w kolumnie Średnia/Suma pojawia się znak wykrzyknika, który oznacza, że nie zostały wypełnione wszystkie oceny obowiązkowe ucznia. Każda ocena może być dopełniona komentarzem uzasadniającym postawiony stopień czy też wskazującym sposób dalszej pracy ucznia nad danym zagadnieniem. Wpis oceny może być wielokrotnie poprawiany przez uprawnioną osobę w dowolnym momencie. Poprawione oceny są wyróżnione specjalnym kolorem. W bazie danych programu jest przechowywana cała historia zmian wpisów. W oknie właściwości poprawionej oceny znajdują się przyciski przewijania umożliwiające dotarcie do wpisów historycznych. Jedynie ostatnia ocena jest uwzględniania przy wyliczaniu oceny wypadkowej. Uwaga W trakcie jednej sesji korzystania z programu można wielokrotnie zmieniać wpis danej oceny bez odkładania historii wpisów wpisy dokonane przez danego użytkownika stają się trwałe dopiero po zamknięciu przez niego programu. Wpisanie w miejsce oceny ciągu znaków spoza listy stopni danej skali ocen powoduje potraktowanie go jako tzw. dopisku, który nie będzie uwzględniany przy wyliczaniu oceny wypadkowej. Komórki tabeli ocen zawierające dopiski oznaczone są szarym kolorem tła. Uwaga Należy pamiętać, że symbole stopni są traktowane przez program literalnie, w szczególności np. 3+ jest symbolem stopnia we wbudowanej wewnątrzszkolnej skali ocen, natomiast +3 nie (zostanie potraktowany jako cyfra 3,00). 167

168 Dzienniki oddziałów Oceny za zadania zdefiniowane przez nauczycieli prowadzących dane zajęcia w zastępstwie nauczyciela, któremu przydzielono te zajęcia, są oznaczone żółtym tłem. Ocena wypadkowa z zajęć Program na bieżąco wylicza tzw. ocenę wypadkową z ocen cząstkowych za poszczególne zadania z zajęć edukacyjnych, niezależnie od skali zastosowanej do każdego zadania. Ocena ta ma charakter jedynie pomocniczy, mający ułatwić ustalanie ocen klasyfikacyjnych i końcowych. Uwaga Ocena klasyfikacyjna ustalona w ostatnim okresie klasyfikacyjnym w danym okresie promocyjnym nie jest przez program traktowana jako ocena końcowa ta wymaga odrębnego ustalenia. Uwaga Ocena klasyfikacyjna jest wyrażona w skali wybranej przy opisie danych zajęć w planie nauczania oddziału. Ocena końcowa jest zawsze wyrażona w urzędowej skali ocen z zajęć edukacyjnych. Ocena wypadkowa jest wyliczana jako średnia ważona wszystkich ocen cząstkowych za zadania brane pod uwagę przy klasyfikacji (z ustawionym znacznikiem Do klasyfikacji we właściwościach zadania), z wagami przypisanymi każdemu z tych zadań. Ocena wypadkowa jest wyrażana jako wartość liczbowa, której towarzyszy przedział urzędowej skali ocen, w którym ta wartość się mieści. Na wartość oceny wypadkowej ma także wpływ ustawienie znaczników opisujących kryteria oceniania w opisie pozycji danych zajęć w planie nauczania oddziału. 168

169 Ocenianie zajęć edukacyjnych Rysunek 145. Na sposób wyliczania oceny wypadkowej mają wpływ kryteria oceniania określone w planie nauczania. Ustawienie wskaźnika średnia ocen w podsumowaniu powoduje, że przy wyliczaniu oceny wypadkowej brane są pod uwagę wartości procentowe (znormalizowane) poszczególnych ocen w każdej ze skal, a następnie ich średnia ważona przeliczana jest na odpowiednią wartość w urzędowej skali. Wstępnie znacznik ten jest ustawiony. Ustawienie znacznika znormalizowana suma punktów w podsumowaniu stosuje się w przypadku punktowego systemu oceniania. Przy wyliczaniu oceny brane są pod uwagę wartości poszczególnych punktów w każdej ze skal, a następnie są sumowane według wybranej skali. Skala ocen klasyfikacyjnych powinna mieć taką liczbę punktów jak suma punktów za poszczególne zadania, w przeciwnym razie ta suma punktów za zadania zostanie znormalizowana jak wskazuje opis do skali wybranej jako skala klasyfikacyjna. Wstępnie znacznik ten nie jest ustawiony. Na przykład jest 5 zadań po 20 punktów każde, uczeń uzyskał 5,10,10,15,20 punktów czyli w sumie 60 na 100. Wartość 60 w podsumowaniu pojawi się wtedy, kiedy skala ocen klasyfikacyjnych zostanie ustawiona jako skala punktowa od 0 do 100. Ale jeśli skala ocen klasyfikacyjnych jest ustawiona jako skala 20 punktowa, to w podsumowaniu będzie wyliczone, że ma nie 60/100 tylko 12/20 (bo 60/100 znormalizowane do skali 20 punktowej to jest 12). Ustawienie znacznika uwzględniaj poprzednie okresy powoduje, że wartość oceny wypadkowej zostanie wyliczona na podstawie wszystkich ocen 169

170 Dzienniki oddziałów Oceny roczne cząstkowych od początku okresu promocyjnego, w przeciwnym wypadku wartość ta będzie wyliczona jedynie na podstawie ocen wystawionych we wskazanym okresie klasyfikacyjnym. Wstępnie znacznik ten nie jest ustawiony. Domyślnych ustawień znaczników opisujących kryteria oceniania nie należy zmieniać bez dokładnego zrozumienia skutków ich ustawienia, jeśli wyliczana przez program ocena wypadkowa ma stanowić prognozę oceny klasyfikacyjnej. Jeśli w programie Sekretariat Optivum nie założono uczniom arkuszy ocen rocznych, to przy wstawianiu oceny rocznej (w widoku Oceny dziennika oddziału) program wyświetla pytanie, czy założyć arkusz ocen dla danego ucznia. W przypadku wybrania opcji Nie pojawi się informacja, że najpierw należy utworzyć arkusz ocen. Oceny z godziny z wychowawcą Godzina z wychowawcą jest traktowana przez program jak wszystkie inne zajęcia edukacyjne, a więc można w jej ramach stawiać uczniom zadania, a następnie je oceniać. W istocie godzina z wychowawcą należy do specjalnej kategorii zajęć zachowanie, a zadania i oceny z nią związane dotyczą zachowania uczniów. 170

171 Ocena zachowania uczniów Rysunek 146. Godzina z wychowawcą jest traktowana jak specjalny rodzaj zajęć, które oceniane są jako zachowanie. Zadania opisane dla godziny z wychowawcą powinny się odnosić nie tyle do konkretnych czynności poleconych uczniom do wykonania, co do rozmaitych aspektów ich funkcjonowania w szkole. Mogą to być zatem kategorie wynikające z kryteriów oceniania zachowania zapisanych w statucie szkoły. Na ocenę klasyfikacyjną zachowania mają także wpływ rozmaite uwagi dotyczące uczniów rejestrowane przez wszystkich nauczycieli. Ocena zachowania uczniów Program pozwala rejestrować informacje o zachowaniu uczniów na trzy dopełniające się sposoby: jako skategoryzowane uwagi o uczniach, jako uwagi o grupach uczniów, jako oceny wystawiane w ramach godziny z wychowawcą. Podczas ustalania ocen klasyfikacyjnych oraz końcowych należy brać pod uwagę wszystkie te źródła informacji. 171

172 Dzienniki oddziałów Uwagi o uczniach Do wpisywania bieżących uwag o zachowaniu uczniów służy widok Uwagi o uczniu okna Dziennik, przywoływana po kliknięciu przycisku. Rysunek 147. Indywidualne uwagi o uczniach wybranego oddziału. Treść uwagi może być dowolna, a kategorie uwag dowolnie rozbudowywane. Istnieje możliwość wprowadzania prywatnych uwag o uczniu. Po zaznaczeniu funkcji prywatna w oknie edycji uwag, wpisana uwaga widoczna jest tylko dla osoby, która ją wprowadziła. 172 Rysunek 148. Skategoryzowana uwaga o uczniu.

173 Ocena zachowania uczniów Uwagi o grupach W celu dodania brakującej kategorii uwag należy kliknąć przycisk selektora kategorii i wypełnić opis nowej kategorii. obok Wszystkie skategoryzowane uwagi mogą być poddane analizom ze względu na poszczególne kategorie, nauczycieli, którzy je zgłosili, uczniów, którym zostały wystawione, oddziały, do których należą ci uczniowie i czas, którego dotyczą. Są one także umieszczane w korespondencji kierowanej do rodziców. Oprócz uwag odnoszących się do pojedynczych uczniów można także odnotowywać uwagi dotyczące całych grup uczniów. W tym celu należy w widoku Dziennika wybrać przycisk, po czym kliknąwszy przycisk po prawej stronie tabeli, wypełnić treść uwagi. Istnieje również możliwość wprowadzania prywatnych uwag o grupie. Po zaznaczeniu funkcji prywatna w oknie edycji uwag, wpisana uwaga widoczna jest tylko dla osoby, która ją wprowadziła. Komunikaty Rysunek 149. Uwaga o grupie uczniów. W odróżnieniu od uwag o poszczególnych uczniach, uwagi o grupie nie są kategoryzowane i nie podlegają dalszemu przetwarzaniu. W wersji desktopowej programu Dziennik lekcyjny Optivum możliwe jest wpisanie komunikatów do rodziców oraz uczniów w programie, a następnie opublikowanie danych na witrynie Dzinniczka ucznia Optivum. 173

174 Dzienniki oddziałów Uwaga Rodzice oraz uczniowie nie mają możliwości odpowiedzenia na przesłane komunikaty z poziomu witryny Dzienniczek ucznia Optivum. Możliwość ta istnieje tylko w przypadku posiadania systemu UONET. W wersji internetowej programu Dziennik lekcyjny Optivum możliwy jest kontakt nauczycieli i rodziców oraz uczniów poprzez wysyłanie komunikatów. Wpisane komunikaty od razu są widoczne w programie oraz na Witrynie dla rodziców/ucznia. Komunikaty indywidualne Do wpisywania komunikatów odnoszących się do konkretnych uczniów służy widok Komunikaty indywidualne okna Dziennik, przywoływany po kliknięciu przycisku. Rysunek 150. Indywidualne komunikaty do uczniów wybranego oddziału. 174

175 Ocena zachowania uczniów Rysunek 151. Dodawanie indywidualnego komunikatu wysyłanego tylko do rodzica. Poprzez wybranie odpowiedniej opcji nauczyciel ma możliwość zdefiniowania adresata lub też adresatów, do których ma zostać wysłany komunikat: Uwaga Uczeń i rodzice/opiekunowie tą opcję należy zaznaczyć w przypadku gdy komunikat ma być skierowany zarówno do ucznia, jak i do rodzica, a następnie z listy wybrać ucznia; Tylko wskazany rodzic/opiekun tą opcję należy zaznaczyć w przypadku gdy komunikat ma być skierowany jedynie do wybranego opiekuna z pominięciem ucznia. W tym celu najpierw należy zanaczyć opcję Uczeń i rodzice/opiekunowie wskazując odpowiedniego ucznia, następnie zaznaczyć opcję Tylko wskazany rodzic/opiekun wskazując odpowiedniego rodzica/opiekuna. Wybranie tej opcji nie ma znaczenia w przypadku posiadania wersji desktopowej programu Dziennik lekcyjny Optivum, ponieważ komunikat będzie widoczny na witrynie Dzienniczka ucznia Optivum zarówno dla rodziców jak i ucznia. Tylko w wersji internetowej programu Dziennik lekcyjny Optivum wybranie tej opcji spowoduje skierowanie komunikatu tylko do wybranego opiekuna. Po wpisaniu komunikatu, a następnie jego zapisaniu przez nauczyciela treść komunikatu: w przypadku posiadania programu w wersji desktopowej jest widoczna w widoku Uwagi dopiero po opublikowaniu danych na wi- 175

176 Dzienniki oddziałów Komunikaty oddziałowe trynie Dzinniczka ucznia Optivum. Z poziomu witryny nie ma możliwości odpisania na dany komunikat. w przypadku posiadania programu w wersji internetowej jest natychmiast widoczna na Witrynie dla rodziców/ucznia w widoku menu Start oraz Komunikaty. W tym samym miejscu rodzic lub uczeń ma możliwość odpisania na dany komunikat. Zaznaczając w oknie Komunikaty pole Przeczytane można oznaczyć komunikat jako przeczytany. Oprócz komunikatów odnoszących się do pojedynczych uczniów można także wysyłać komunikaty do wszystkich oddziałów lub wybranego oddziału. W tym celu należy w widoku Dziennika wybrać przycisk, po czym kliknąć przycisk znajdujący się po prawej stronie tabeli i wprowadzić treść uwagi. Rysunek 152. Komunikaty oddziałowe. Po wpisaniu komunikatu, a następnie jego zapisaniu przez nauczyciela treść komunikatu: w przypadku posiadania programu w wersji desktopowej jest widoczna w widoku Uwagi dopiero po opublikowaniu danych na witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. Z poziomu witryny nie ma możliwości odpisania na dany komunikat. w przypadku posiadania programu w wersji internetowej jest natychmiast widoczna na Witrynie dla rodziców/ucznia w widoku menu Start oraz Komunikaty. W tym samym miejscu rodzic lub uczeń ma możliwość odpisania na dany komunikat. 176

177 Ocena zachowania uczniów Zajęcia międzyoddziałowe W jednej komórce planu nauczania (opisującej określone zajęcia w wybranym roku szkolnym) można umieścić wiele pozycji, różniących się rozkładami materiału nauczania. Takie rozróżnienie należy stosować jedynie wówczas, gdy dane zajęcia w oddziale mają być faktycznie prowadzone w odrębnych grupach uczących się według istotnie różnych rozkładów materiału nauczania, choć niekoniecznie według różnych programów nauczania, np. w wypadku nauczania języka obcego w dwu grupach, które różnią się stopniem zaawansowania czy zakresem nauczania (podstawowym i rozszerzonym), a ponadto są odrębnie klasyfikowane. Zajęcia takie z konieczności prowadzone są z zasady niezależnie (w odrębnych salach, w różnym czasie i nawet przez różnych nauczycieli). Każdej pozycji planu nauczania należy wówczas przypisać odpowiednią grupę uczniów. Jeśli zajęcia mają być prowadzone w grupach według tego samego programu nauczania, a jedynym powodem ich podziału na grupy są względy organizacyjne (np. liczba stanowisk komputerowych w pracowni w wypadku informatyki czy stanowisk laboratoryjnych w wypadku chemii), to nie należy tworzyć odrębnych pozycji planu nauczania (i budować różnych rozkładów materiału nauczania), lecz danej pozycji planu nauczania należy przypisać wszystkie oddzielne grupy uczniów, które mają uczestniczyć w tych zajęciach. Zajęcia takie będzie można umieszczać na planie lekcji oddziału zarówno w rozłącznych terminach dla poszczególnych grup (np. ćwiczenia laboratoryjne z chemii), jak i w tym samym terminie dla wszystkich grup łącznie (np. zajęcia audytoryjne z chemii). Aby poprawnie utworzyć zajęcia miedzyoddziałowe należy: 1. W widoku Organizacji okna Administracja, we wskazanym oddziale: w gałęzi Grupy utworzyć grupy zajęciowe (zob. Grupy zajęciowe, str. 114); w Nauczaniu w profilach dodać pozycję planu nauczania, w której mają odbywać się zajęcia międzyoddziałowe (zob. Plan nauczania oddziału, str. 116); 177

178 Dzienniki oddziałów w dodanej pozycji planu nauczania przypisać grupę uczniów; przypisać grupy międzyoddziałowe, wskazując odpowiednią grupę oraz oddział, z którym wskazany oddział ma mieć zajęcia międzyoddziałowe oraz wygenerować kod dla grupy; 178

179 Ocena zachowania uczniów Po zalogowaniu do programu i wskazaniu prowadzonych zajęć w swoim widoku prowadzący posiada jeden dziennik, w którym znajdują się wszystkie informacje niezbędne do przeprowadzenia lekcji. W przypadku gdy prowadzący prowadzi zajęcia dla całego oddziału oraz zajęcia międzyoddziałowe w widoku zajęć edukacyjnych zajęcia międzyoddziałowe będą znajdowały się pod kreską. W widokach okna Dziennik: Uczniowie, Frekwencja, Oceny, Uwagi o uczniu oraz Uwagi o grupie, Komunikaty indywidualne, Komunikaty oddziałowe na liście widoczni są tylko uczniowie oddziałów, którzy uczestniczą we wskazanych zajęciach edukacyjnych; 179

180 Dzienniki oddziałów Lekcje dodawanie, modyfikacja oraz akceptacja lekcji, wpisanie tematu lub wybranie rozkładu materiału jest powielane w obu oddziałach, w których odbywają się zajęcia miedzy oddziałowe; Oceny w widoku tym zadania i oceny dodawane są we wszystkich dziennikach oddziałów, w których odbywają się zajęcia miedzyoddziałowe. W dzienniku zajęć międzyoddziałowych aktywny jest przycisk Drukuj. Po jego kliknięciu dostępna jest pozycja Podgląd wydruku umożliwiająca wydruk aktualnego widoku listy. 180

181 Wydruki kontekstowe Wydruki i raporty Wydruki kontekstowe Program oferuje szereg wydruków kontekstowych, zależnych od określonego widoku danych oraz wybranych obiektów w tym widoku. Wydruki kontekstowe dostępne są przede wszystkim w oknie Administracja, a podstawowy z nich to wydruk zawartości tabeli (Podgląd wydruku) widocznej w prawym panelu tego okna. Wszystkie wydruki kontekstowe znajdują się w specjalnym menu przywoływanym wskutek kliknięcia przycisku umieszczonego nad tabelą. We wszystkich widokach okna Administracja można sporządzić wydruki tabel, poza tym w części z nich dostępne są inne wydruki: w widoku Ewidencje osobowe w gałęziach zawierających tabele uczniów: dane osobowe uczniów, informacje o środowisku rodzinnym uczniów, wyciągi z księgi uczniów dla pojedynczych uczniów, raport o danych osobowych, pisma seryjne dotyczące uczniów, listy uczniów, w widoku Organizacja: w gałęziach zawierających tabele uczniów takie same, jak w widoku Ewidencje osobowe, w gałęziach zawierających tabele oddziałów: listy uczniów, 181

182 Wydruki i raporty listy opiekunów uczniów, strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego, kartki na wywiadówkę, korespondencje z rodzicami (opiekunami) uczniów, informacje o postępach, analizy ocen i frekwencji uczniów, uwagi o uczniach, w gałęziach zawierających jednostki szkolne analizy ocen i frekwencji uczniów. Wydruki w oknie Dziennik Wszystkie wydruki w oknie Dziennik są dostępne w menu przywoływanym kliknięciem przycisku. Odnoszą się one do uczniów i ewentualnie rodziców uczniów jednego wybranego oddziału. Wydruki dotyczące uczniów są takie same, jak w widoku Ewidencje osobowe w oknie Administracja, zaś wydruki dotyczące oddziałów takie same, jak w gałęziach zawierających oddziały w widoku Organizacja okna Administracja. Pozostałe wydruki Ponadto drukować można: pismo sporządzone za pomocą edytora tekstu, dokument zapisany w archiwum dokumentów otwarty za pomocą odpowiedniego narzędzia. Strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego Program drukuje strony tradycyjnego, papierowego dziennika lekcyjnego. W celu wydrukowania określonej strony należy w oknie Dziennik wskazać właściwy oddział, po czym kliknąć przycisk wybrać odpowiednią stronę. i z kaskadowego menu 182

183 Strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego Rysunek 153. Raporty w dzienniku lekcyjnym oddziału. Po wybraniu niektórych stron tradycyjnego dziennika lekcyjnego dodatkowo trzeba wskazać przedział czasowy z jakiego mają one zostać wydrukowane. Wybrana strona zostanie umieszczona w oknie edytora tekstu, skąd może być wydrukowana po kliknięciu przycisku. Rysunek 154. Wydruk strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego. 183

184 Wydruki i raporty W przypadku wybrania strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego dotyczącego oceny z osiągnięć edukacyjnych należy określić parametry wydruku. Rysunek 155. Wydruk strony tradycyjnego dziennika lekcyjnego Oceny osiągnięć edukacyjnych. Analiza ocen, frekwencji i uwag 184 Dzięki wbudowanemu w program mechanizmowi tabel i wykresów przestawnych (zob. Tabele i wykresy przestawne, str. 33) możliwe jest w szerokim zakresie analizowanie bieżących ocen, wyników klasyfikacji okresowych i rocznych, a także uczęszczania uczniów na zajęcia i uwag. Odpowiednie raporty sporządzane są dla pojedynczego oddziału (w oknie Dziennik po kliknięciu przycisku ) stanowiąc wsparcie dla wychowawcy lub dla wybranych oddziałów, w tym także całej szkoły (w widoku Organizacja okna Administracja po kliknięciu przycisku ), i stanowią materiał porównawczy dla dyrektora szkoły. Raporty analityczne podzielono na następujące kategorie: oceny roczne, oceny klasyfikacyjne (semestralne), oceny cząstkowe, frekwencja (nieobecności, spóźnienia),

185 Korespondencja z rodzicami (opiekunami) uczniów frekwencja podsumowanie (procentowe), uwagi o uczniach. Uwaga W obliczeniach frekwencji liczby godzin dla uczniów przenoszonych między oddziałami wynikają z czasu ich przynależności do każdego z oddziałów. Rysunek 156. Tabela i wykres przestawny raportu ocen rocznych. W każdej z kategorii sporządzanych jest kilka ustalonych raportów uporządkowanych według wybranych cech. Korzystając z właściwości tabel przestawnych, można samodzielnie zbudować kolejne. Korespondencja z rodzicami (opiekunami) uczniów Program umożliwia przygotowanie i wydrukowanie bądź wysłanie pocztą internetową korespondencji seryjnej do rodziców (opiekunów) wybranych uczniów. Część korespondencji seryjnej ma ustaloną formę, a do jej przygotowania program używa edytora tekstu (zob. Edytor tekstu, str. 191). Dowolny szablon pisma można zaprojektować dzięki wbudowanemu w program edytorowi pism seryjnych (zob. Edytor pism seryjnych, str. 196). Korespondencja seryjna do rodziców (opiekunów) uczniów pojedynczego oddziału jest przygotowywana w oknie Dziennik po kliknięciu przycisku lub dla wybranych oddziałów, w tym także całej szkoły, w widoku Organizacja okna Administracja po kliknięciu przycisku. 185

186 Wydruki i raporty Są trzy rodzaje korespondencji seryjnej kierowanej do rodziców (opiekunów) uczniów: kartki na wywiadówkę skrócone informacje w formie wydruku, do wszystkich rodziców uczniów oddziału: Przy tym wydruku konieczne jest wskazanie okresu, z którego mają pochodzić informacje. Istnieje też możliwość wybrania opcji w podziale na kategorie zadań, dzięki której na wydruku uwzględniony zostanie wykaz ocen otrzymanych przez uczniów za poszczególne zadania (w ramach danego przedmiotu). Po wybraniu opcji nazwisko wychowawcy, na kartkach automatyczne wydrukowane zostanie nazwisko wychowawcy. informacje o postępach szczegółowe informacje o ocenach cząstkowych, uczęszczaniu na zajęcia oraz uwagi i zaplanowane zadania, wszystkie opatrzone datami i okolicznościami zarejestrowania: 186

187 Korespondencja z rodzicami (opiekunami) uczniów korespondencja według określonego szablonu, np. wezwanie rodzica do szkoły: Skierowanie korespondencji na drukarkę lub do serwera poczty internetowej następuje po kliknięciu odpowiedniego przycisku lub w pasku narzędziowym edytora. Korespondencja dwu ostatnich rodzajów wymaga wcześniejszego wskazania adresatów. 187

188 Wydruki i raporty Rysunek 157. Wybór adresatów korespondencji seryjnej. Przyciski po prawej stronie okna wyboru adresatów umożliwiają wskazanie domyślnej formy komunikacji, a ta z kolei pozwala szybko wybrać określone grupy adresatów. W wypadku informacji o postępach uczniów konieczne jest także wskazanie okresu, z którego mają pochodzić te informacje. Rysunek 158. Wybór czasowego zakresu informacji o postępach uczniów. Drukowanie świadectw szkolnych 188 Program umożliwia wydrukowanie świadectw szkolnych za pomocą programu Świadectwa Optivum. Służy do tego wydruk kontekstowy Drukuj świadectwa za pomocą Świadectw Optivum dostępny po kliknięciu przycisku

189 Drukowanie świadectw szkolnych w widoku Dziennika oddziału (po zaznaczeniu grupy uczniów konkretnego oddziału). Uwaga Tylko wychowawca lub administrator w menu Drukuj widzi pozycję Drukuj świadectwa za pomocą Świadectw Optivum umożliwiającą wydruk świadectw. Operacja drukowania świadectw przebiega w następujących fazach: eksport danych uczniów do pliku w formacie SOU: Uwaga automatyczne przywołanie programu Świadectwa Optivum, Warunkiem przywołania programu Świadectwa Optivum jest jego wcześniejsza instalacja na tym komputerze (w przypadku posiadania wersji desktopowej programu Dziennik lekcyjny Optivum). W przypadku wersji internetowej program Świadectwa Optivum jest automatycznie przywołany. wybranie właściwego szablonu świadectwa szkolnego: dopełnienie niezbędnych operacji w programie Optivum, zgodnie z regułami tego programu. Świadectwa 189

190 Wydruki i raporty Użytkownicy korzystający z systemu UONET mogą uruchomić program Świadectwa Optivum bezpośrednio z menu w oknie głównym. Do programu Świadectwa Optivum dane można wprowadzić ręcznie lub zaimportować z pliku sou. Archiwum dokumentów Wszystkie wydruki sporządzane przez program w wyniku przywołania odpowiedniej funkcji drukowania mogą być zapisane w archiwum dokumentów do przyszłego wykorzystania. W archiwum tym mogą się również znaleźć raporty z rozmaitych akcji wykonywanych przez program autonomicznie, jak np. raporty z operacji importu czy eksportu danych. W celu dotarcia do archiwum zapisanych dokumentów należy użyć funkcji Administracja/ Archiwum dokumentów z głównego menu programu. Rysunek 159. Archiwum dokumentów sporządzonych za pomocą programu. W celu otwarcia określonego dokumentu należy dwukrotnie szybko kliknąć wiersz z jego nazwą lub z menu kontekstowego wybrać operację Otwórz. 190

191 Edytor tekstu Edytory Edytor tekstu Jednym z narzędzi wbudowanych w program jest Edytor tekstu (menu Narzędzia/Edytor tekstu), za pomocą, którego można wykonywać podstawowe operacje formatowania tekstu. Edytor używany jest również przez program podczas drukowania części raportów i dokumentów. Rysunek 160. Edytor tekstu wbudowany w program. Wszystkie teksty zapisywane są jako pliki w formacie HTML, dzięki czemu mogą być wykorzystane przez inne programy, w tym Microsoft Word. 191

192 Edytory W pasku narzędzi znajdują się przyciski, za pomocą których wykonywane jest formatowanie za-znaczonych fragmentów tekstu. Fragmenty tekstu można zaznaczać następująco: przez przesuwanie kursora tekstowego za pomocą klawiszy ze strzałkami (oraz Home, End, PgUp, PgDn), z równoczesnym przytrzymywaniem klawisza Shift, przez przesuwanie kursora myszy po tekście z równoczesnym przytrzymywaniem lewego przycisku myszy, przez ustawienie kursora myszy w innym miejscu niż kursor tekstowy i kliknięcie lewego przycisku myszy z równoczesnym przytrzymywaniem klawisza Shift. Pojedyncze wyrazy można zaznaczać, klikając je dwukrotnie lewym przyciskiem myszy. Całe akapity można zaznaczyć, trzykrotnie klikając dowolne ich miejsce tym samym przyciskiem. Edytor tekstu zawiera wszystkie rodzaje czcionek zainstalowanych w systemie operacyjnym. Czcionka może być pogrubiona, pochylona i podkreślona lub przekreślona. Można jej także nadawać dowolny kolor oraz rozmiar. W tekst można wklejać obrazki oraz tabele kolumna 1 kolumna 2 kolumna 3 wiersz 2 Wygląd tabeli (liczbę wierszy i kolumn, a także inne cechy tabeli) można zmienić, wybierając operacje z kontekstowego menu przywoływanego przez kliknięcie tabeli prawym przyciskiem myszy. 192

193 Edytor tekstu Rysunek 161. Właściwości tabeli umieszczonej w tekście. W edytorze dostępne są także operacje kopiowania, wycinania i wklejania fragmentów tekstu znane z innych edytorów. Operacje te można wykonywać także za pomocą skrótów klawiaturowych odpowiednio: Ctrl+C, Ctrl+X i Ctrl+V. Akapity Każdy fragment tekstu zakończony złamaniem wiersza przez naciśnięcie klawisza Enter jest nazywany akapitem. Akapity mogą mieć różne właściwości. Rysunek 162. Właściwości akapitu. 193

194 Edytory Okno właściwości akapitu przywoływane jest z kontekstowego menu po kliknięciu dowolnego miejsca akapitu prawym przyciskiem myszy. Każdy akapit może być podświetlony przy edycji. Zaznaczenie tej opcji pozwala wykonywać operacje przesuwania za pomocą myszy oraz klawiszy ze strzałkami (o jeden piksel w wybranym kierunku), także w kombinacji z klawiszem Shift (o 10 pikseli w wybranym kierunku). Większość właściwości akapitu opisana jest jego stylem. Rysunek 163. Styl akapitu opisuje rodzaj czcionki oraz sposób formatowania tekstu. Styl akapitu można zmodyfikować po kliknięciu przycisku. Rysunek 164. Parametry stylu akapitu. 194

195 Edytor tekstu Na kolejnych kartach okna właściwości stylu można określić: Wstawianie obrazków obramowanie akapitu (karta Obramowanie), pozycję akapitu na stronie (karta Pozycja), właściwości tekstu, np. sposób wyrównania czy zagęszczenie (karta Tekst), odstępy względem innych akapitów oraz tekstu względem ramki (karta Odstępy), opcje drukowania akapitu (karta Wydruk). Kliknięcie ikony w pasku narzędzi w oknie edytora powoduje wyświetlenie okna wyboru obrazka. Każdy obrazek może być przeskalowany, przeniesiony do odpowiedniej wyświetlanej warstwy, a także odpowiednio ustawiony względem innych akapitów poprzez określenie jego właściwości. Rysunek 165. Właściwości obrazka umieszczonego w tekście. Do przywołania właściwości obrazka służy operacja Właściwości obrazka z menu kontekstowego dostępnego po kliknięciu obrazka prawym przyciskiem myszy. 195

196 Edytory Edytor pism seryjnych Edytor pism seryjnych służy do budowania szablonów pism, które zawierają wymienne pola korespondencji seryjnej automatycznie wypełniane danymi z bazy danych podczas tworzenia pisma. Edytor ten ma wszystkie właściwości edytora tekstu będącego częścią programu. Ponadto wyposażony został w wykaz pól oraz operację służącą do wstawiania ich w treść pism. 196 Rysunek 166. Edytor pism seryjnych. Pełni funkcje edytora tekstu, a ponadto pozwala umieszczać w tekście dane pobierane z bazy danych programu. Wszystkie dostępne pola do wstawienia zostały podzielone na kategorie widoczne w lewym panelu okna. Każde pole może być użyte w tekście wielokrotnie. Budowanie szablonów pism seryjnych Szablon pisma seryjnego składa się z dowolnego tekstu, w który wstawiane są wymienne kategorie danych (dostępne w drzewie wyboru danych). W celu uzupełnienia tekstu wybraną kategorią danych można wykorzystać jeden z opisanych poniżej sposobów: W wybranym miejscu tekstu ustawić kursor myszy. Następnie z dostępnego w lewym panelu drzewa wyboru danych wybrać odpowiednią kategorię danych i dwukrotnie kliknąć ją lewym przyciskiem my-

197 Edytor pism seryjnych szy. Wybrany fragment zostanie automatycznie przeniesiony w miejsce migającego kursora. Wybraną kategorię danych przenieść w dowolne miejsce w tekście. W tym wypadku wybraną kategorię danych należy przytrzymać lewym przyciskiem myszy i nie puszczając przycisku przenieść ją w wybrane miejsce po prawej stronie ekranu edytora pism. Klikając wybraną kategorię danych prawym przyciskiem myszy skorzystać z dostępnej w menu kontekstowym opcji Wstaw oraz z czterech opcji warunkowych: Wstaw jeżeli, Wstaw jeden z..., Wstaw zastępując..., Wstaw fragment... Dla tych kategorii danych, które u pojedynczego ucznia mogą wystąpić wielokrotnie, można określić zakres, w jakim dane te mają się znaleźć w piśmie. Dane takie można także umieścić w piśmie jako tabelę. Wstawianie pól z równoczesnym przetwarzaniem Wstawiając nowe pole pisma seryjnego, można także wybrać jeden ze sposobów przetworzenia danych: Wstaw, jeżeli... użyta zostanie określona wartość zależna od warunku nałożonego na wstawiane pole danych: 197

198 Edytory Wstaw, jeden z... użyta zostanie jedna z wielu wartości zależnie od warunku nałożonego na wstawiane pole danych: Wstaw, zastępując... wstawiony zostanie zamiennik pola: Wstaw, fragment... wstawiony zostanie fragment pola: Uwaga Wszystkie napisy (stałe wyrażenia tekstowe) występujące w definicjach wyrażeń należy ujmować w cudzysłowy, np. pierwsza, męska. 198

199 Edytor pism seryjnych Format daty Pole daty należy wstawiać do szablonu pisma dopiero po określeniu jego formatu. W tym celu z kontekstowego menu przywołanego po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na polu daty w lewym panelu należy wybrać operację Ustal format daty...: Format daty wybierany jest spośród dostępnych w programie. Modyfikowanie zawartości pól korespondencji seryjnej Wszystkie pola korespondencji seryjnej umieszczone w szablonie zawarte są w specjalnych nawiasach «...». Naruszenie zawartości pola lub któregoś z nawiasów uniemożliwia jego właściwe zinterpretowanie podczas sporządzania pisma. Z tego powodu do ich poprawiania należy używać specjalnej operacji Modyfikuj pole, dostępnej w menu kontekstowym przywoływanym po kliknięciu zaznaczonego pola prawym przyciskiem myszy: Do zaznaczenia pola należy użyć myszy (przesuwając ją wzdłuż pola z jednoczesnym przytrzymywaniem lewego przycisku) lub kombinacji klawiszy Shift+klawisze ze strzałkami. Uwaga Należy pamiętać, by nie naruszyć konstrukcji pola lub wyrażenia zawierającego pole, gdyż spowoduje to niemożność jego zinterpretowania podczas sporządzania pisma. Uszkodzone pole lub wyrażenie najlepiej usunąć i ponownie wstawić do szablonu. W celu sprawdzenia poprawności szablonu należy kliknąć przycisk narzędziowy. 199

200 Edytory Zakres danych w polach danych wielokrotnych Niektóre kategorie danych mogą wystąpić u pojedynczego ucznia wielokrotnie. Są one oznaczone niebieskim kolorem w lewym panelu okna edytora. W celu zawężenia zakresu danych wymienionych kategorii należy posłużyć się menu kontekstowym na odpowiedniej nazwie pola w lewym panelu okna edytora, wskazując operację Wybierz zakres...: W przywołanym oknie należy wskazać rodzaj podrzędnego pola, według którego zostanie dokonany wybór, operator służący do porównania i wartość podrzędnego pola, jaka ma być użyta przy wyborze danych, po czym kliknąć przycisk, a następnie. Rysunek 167. Wybór zakresu danych w polu danych wielokrotnych. Po zawężeniu zakresu wyboru danych w określonym polu zostanie ono oznaczone ustaloną regułą: Uwaga Wszystkie napisy (stałe wyrażenia tekstowe) występujące w definicjach zakresów danych należy ujmować w cudzysłowy, np. ojciec. Dane wielokrotne jako tabela Dane wielokrotne można umieścić także w pismach seryjnych jako tabelę. W celu wstawienia danych wielokrotnych jako tabeli należy wybrać opera- 200

201 Edytor pism seryjnych cję Wstaw jako tabelę... z menu kontekstowego przywołanego po kliknięciu ustalonego pola prawym przyciskiem myszy. Poszczególne kolumny tabeli dodaje się, klikając przycisk formularzu opisu tabeli. na Rysunek 168. Definiowanie kolumn tabeli z danymi wielokrotnymi. Każda kolumna zawiera określone pole i opisana jest kilkoma dodatkowymi cechami. Rysunek 169. Opis kolumny tabeli. 201

202 Edytory Rysunek 170. Gotowa tabela danych wielokrotnych. Widok dokumentu Edytor pism seryjnych jest dostępny jako samodzielne narzędzie (menu Narzędzia/ Edytor pism seryjnych) do redagowania szablonów pism seryjnych lub jako narzędzie pomocnicze podczas sporządzania pism seryjnych (w oknie Administracja w gałęzi zawierającej ewidencję uczniów po kliknięciu przycisku i wybraniu operacji Pismo wg szablonu oraz w oknie Dziennik po kliknięciu przycisku i wybraniu operacji Uczeń/ Pismo wg szablonu lub Oddział/ Korespondencja z rodzicami). W tym drugim wypadku naprzemienne klikanie przycisków i powoduje przywołanie widoku odpowiednio szablonu pisma lub gotowego pisma. Szablon pisma podobnie jak gotowe pismo można modyfikować, a następnie zapisać w celu wykorzystania go przy innej okazji. 202

203 Edytor list Rysunek 171. Gotowe pismo wypełnione na podstawie szablonu danymi z bazy danych. Serię pism można wydrukować, klikając przycisk. Zostaną wydrukowane pisma jedynie dla tych uczniów, którzy zostali zaznaczeni na liście w lewym panelu okna. Edytor list Edytor list służy do konstruowania szablonów list uczniów, drukowanych np. na potrzeby organizowanych wycieczek. Jego wygląd jest zbliżony do edytora pism seryjnych w lewym panelu okna znajdują się pola, które mogą być użyte w kolumnach listy. W prawej części okna edytora list widoczne jest pole przeznaczone na nagłówek listy, a poniżej spis poszczególnych kolumn budowanej listy. Podczas sporządzania list uczniów poszczególne kolumny wypełniane są danymi czerpanymi z bazy danych. 203

204 Edytory Rysunek 172. Edytor list. Budowanie szablonów list Wybrane pole wstawia się jako kolumny listy na jeden z poniższych sposobów: klikając dwukrotnie szybko lewym przyciskiem myszy pole wybrane w lewym panelu, wybierając z menu kontekstowego na wybranym polu w lewym panelu operację Wstaw, wybierając z menu kontekstowego na wybranym polu w lewym panelu okna jedną z czterech operacji wstawiania z równoczesnym przetworzeniem pola. Dla tych kategorii danych, które u pojedynczego ucznia mogą wystąpić wielokrotnie, można określić zakres, w jakim dane te mają się znaleźć na liście. Każda kolumna listy ma kilka właściwości. W jednej kolumnie listy można umieścić także kilka pól bazy danych. Kolejne pola dodaje się po przywołaniu okna Dodaj pole za pomocą przycisku umieszczonego obok nazwy pola w oknie właściwości kolumny listy. 204

205 Edytor list Rysunek 173. Kolumny listy mogą zawierać równocześnie wiele pól danych. Kolejne pola bazy dodawane są w miejscu ustawienia kursora. Rysunek 174. Dodawanie (łączenie) pól bazy danych. Uwaga Należy pamiętać, by nie naruszyć konstrukcji pola listy, gdyż spowoduje to niemożność jego zinterpretowania podczas sporządzania listy. Uszkodzone pole najlepiej usunąć i ponownie wstawić do opisu kolumny. Kolejność kolumn można zmienić za pomocą operacji dostępnych w menu kontekstowym dostępnym po kliknięciu wybranej kolumny prawym przyciskiem myszy. 205

206 Edytory Wstawianie kolumn z równoczesnym przetwarzaniem Wstawiając nową kolumnę listy, można także wybrać jeden ze sposobów przetworzenia danych: Wstaw, jeżeli... użyta zostanie określona wartość zależna od warunku nałożonego na wstawiane pole danych: Wstaw, jeden z... użyta zostanie jedna z wielu wartości zależnie od warunku nałożonego na wstawiane pole danych: 206

207 Edytor list Wstaw, zastępując... wstawiony zostanie zamiennik pola: Wstaw, fragment... wstawiony zostanie fragment pola: Uwaga Wszystkie napisy (stałe wyrażenia tekstowe) występujące w definicjach wyrażeń należy ujmować w cudzysłowy, np. pierwsza, męska. Format daty Pole daty należy wstawiać jako kolumnę listy dopiero po określeniu jego formatu. W tym celu z kontekstowego menu przywołanego po kliknięciu prawym przyciskiem myszy na polu daty w lewym panelu należy wybrać operację Ustal format daty. Format daty wybierany jest spośród dostępnych w programie. Zakres danych w polach danych wielokrotnych Niektóre kategorie danych mogą wystąpić u pojedynczego ucznia wielokrotnie. Są one oznaczone niebieskim kolorem w lewym panelu okna edytora. W celu zawężenia zakresu danych wymienionych kategorii należy posłużyć się menu kontekstowym na odpowiedniej nazwie pola w lewym panelu okna edytora, wskazując operację Wybierz zakres... W przywołanym oknie należy wskazać rodzaj podrzędnego pola, według którego zostanie dokonany wybór, operator służący do porównania i wartość podrzędnego pola, jaka ma być użyta przy wyborze danych. 207

208 Edytory Rysunek 175. Wybór zakresu danych w polu danych wielokrotnych. Widok dokumentu Edytor list jest dostępny jako samodzielne narzędzie (menu Narzędzia/ Edytor list) lub jako narzędzie pomocnicze podczas sporządzania list uczniów. W tym drugim wypadku naprzemienne klikanie przycisków i powoduje przywołanie wyglądu szablonu listy lub gotowej listy. Rysunek 176. Gotowa lista wypełniona przez program na podstawie szablonu. 208

209 Edytor list Gotową listę można poddać zmianom, np. w celu powiększenia komórek tabeli, w jakiej została ona umieszczona albo np. w celu zmiany atrybutów czcionek. Podobnie można zmodyfikować pierwotny szablon listy, a następnie zapisać w celu wykorzystania przy następnej okazji. 209

210 Dzienniczek ucznia Optivum Dzienniczek ucznia Optivum Witryna internetowa Dzienniczek ucznia Optivum jest witryną internetową stanowiącą uzupełnienie desktopowego Dziennika lekcyjnego Optivum, za pomocą której dostarczane są uczniom oraz ich rodzicom (opiekunom) bieżące oceny i frekwencja, wszelkie uwagi o uczniach, a także tematy lekcji oraz zadania czekające uczniów w przyszłości. 210 Rysunek 177. Karta z ocenami w witrynie Dzienniczka ucznia Optivum.

211 Witryna internetowa Dane zapamiętane w Dzienniku lekcyjnym Optivum mogą być na życzenie eksportowane w specjalnym formacie XML-owym (SIR) (zob. Eksport danych do Dzienniczka ucznia Optivum, str. 91), a następnie dostarczone na witrynę Dzienniczka ucznia Optivum. Za ich regularne przesyłanie do Dzienniczka ucznia Optivum odpowiedzialny jest szkolny administrator Dziennika lekcyjnego Optivum lub wychowawcy oddziałów. Dane przekazywane ze szkoły do witryny Dzienniczka ucznia Optivum nie zawierają wprost informacji umożliwiających identyfikację osób, zarówno uczniów, ich rodziców, jak i nauczycieli. Z Dzienniczkiem ucznia Optivum można się zapoznać, odwiedzając witrynę przykładowej szkoły. Domyślnym identyfikatorem ucznia jest demo z hasłem demo. Dostęp do panelu administracyjnego witryny ma użytkownik DLadmin z hasłem demo. Wszyscy użytkownicy Dziennika lekcyjnego Optivum, mający opłacony abonament, mogą otrzymać na serwerze firmy VULCAN własną witrynę z Dzienniczkiem ucznia Optivum swojej szkoły, pod warunkiem przesłania pocztą internetową na adres poniższych informacji: imię i nazwisko szkolnego administratora Dziennika lekcyjnego Optivum, numer licencji oprogramowania, numer telefonu, zwrotny adres poczty internetowej ( ). Dokładny adres szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum oraz hasło dostępu do panelu administracyjnego otrzyma na podany adres szkolny administrator Dziennika lekcyjnego Optivum za pośrednictwem poczty internetowej. Zarządzanie kontami uczniów Szkolny administrator Dziennika lekcyjnego Optivum, będący jednocześnie administratorem szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum, zarządza także kontami uczniów. Rolę administratora witryny Dzienniczka ucznia Optivum w odniesieniu do uczniów swoich oddziałów mogą pełnić także wychowawcy, posługując się tymi samymi danymi identyfikacyjnymi. 211

212 Dzienniczek ucznia Optivum Rysunek 178. Zarządzanie kontami uczniów w witrynie Dzienniczka ucznia Optivum. Do zarządzania kontami uczniów w witrynie dostępne są dwie funkcje: usuwanie hasła jeśli uczeń lub jego rodzice zapomnieli wybrane przez siebie hasło, usuwanie danych ucznia jeśli rodzice ucznia wyrazili sprzeciw wobec takiej formy komunikacji szkoły z nimi. Do zadań szkolnego administratora Dziennika lekcyjnego Optivum lub wychowawców należy wybór sposobu identyfikacji uczniów i dostarczenie im identyfikatorów. Zalecane jest posługiwanie się domyślną konstrukcją identyfikatorów uczniów, tj. składaniem ich z trzech pierwszych liter nazwiska, trzech pierwszych liter imienia i pięciu ostatnich cyfr numeru PESEL. Wielkość liter w identyfikatorze ucznia nie ma znaczenia. 212

213 Witryna internetowa W obecnej wersji Dzienniczka ucznia Optivum uczeń i jego rodzice dzielą to samo konto, a więc powinni posługiwać się tym samym identyfikatorem i hasłem dostępu do witryny. Podczas pierwszego logowania do szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum uczeń lub jego rodzice muszą ustalić wspólne hasło dostępu. Uwaga Wielkość liter w haśle dostępu do witryny Dzienniczka ucznia Optivum jest znacząca. Szkolny administrator witryny Dzienniczka ucznia Optivum może śledzić ruch na kontach uczniów, gdyż każde połączenie ucznia z tą witryną jest rejestrowane (pamiętana jest tylko liczba odwiedzin oraz data ostatniego połączenia). Drukowanie zawartości stron witryny Witryna Dzienniczka ucznia Optivum została tak przygotowana, że wszelkie wydruki jej stron mogą być sporządzone bezpośrednio za pomocą funkcji drukowania, w jaką wyposażono przeglądarkę internetową. Można wydrukować zawartość każdej strony witryny. Przed skierowaniem wydruku strony witryny na drukarkę zaleca się skorzystanie z funkcji podglądu wydruku. Dzienniczek ucznia Optivum w telefonach komórkowych Posiadacze telefonów komórkowych mogą skorzystać z dostępu do witryny Dzienniczka ucznia Optivum bez potrzeby używania komputera. Wystarczy im do tego przeglądarka internetowa w telefonie komórkowym, w którą wyposażona jest większość współczesnych telefonów. Do konta przykładowego ucznia można się zalogować, podając adres witryny aplikacje.vulcan.pl/dziennik oraz nazwę użytkownika demo i hasło demo. Adres szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum oraz nazwy kont uczniów i ich hasła, które należy wpisać w przeglądarce internetowej w telefonie komórkowym, są takie same, jak w wypadku posługiwania się przeglądarką internetową w komputerze. Informacje prezentowane w przeglądarce internetowej w telefonie komórkowym to: Komunikaty, Oceny, Frekwencja, 213

214 Dzienniczek ucznia Optivum Lekcje, Zadania, Uwagi. Dzienniczek ucznia Optivum w innych urządzeniach przenośnych Szkolne witryny Dzienniczka ucznia Optivum są dostępne także z przeglądarek internetowych zainstalowanych w palmtopach z systemami operacyjnymi Pocket PC, Windows Mobile, PalmOS i Symbian EPOC. Sposób wyświetlania zawartości witryn zależy od właściwości konkretnej przeglądarki nie gwarantujemy poprawności wyświetlania liter z polskimi znakami diakrytycznymi. Dostarczanie danych do witryny Źródłem danych dla witryny Dzienniczka ucznia Optivum jest Dziennik lekcyjny Optivum, stąd rzetelność informacji ujawnianych uczniom i ich rodzicom w tej witrynie zależy bezpośrednio od rzetelności prowadzenia elektronicznego dziennika lekcyjnego. Chodzi tu przede wszystkim o kompletność i poprawność merytoryczną wprowadzania danych. Nie bez znaczenia jest też systematyczność wypełniania dziennika lekcyjnego oraz przesyłania danych do szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum, bez czego trudno mówić o użyteczności informacji dla ich odbiorców. Należy przy tym dbać o prawidłowe i komunikatywne zapisywanie także tych informacji, które na ogół nie trafiają do tradycyjnie prowadzonych dzienniczków uczniów, a zwłaszcza: nazw zajęć i ich skrótów, nazw zadań i ich typów, tematów lekcji. Odpowiedzialność za jakość danych dostarczanych uczniom i ich rodzicom spoczywa na wszystkich osobach wprowadzających dane do Dziennika lekcyjnego Optivum. Należy mieć świadomość tego, że indywidualna niestaranność czy zaniechanie będzie mieć wpływ na ostateczny kształt prezentowanych informacji i pośrednio wpłynie także na obraz całej szkoły. Szczególna rola w zawiadywaniu szkolną witryną Dzienniczka ucznia Optivum przypada szkolnemu administratorowi Dziennika lekcyjnego Optivum oraz wychowawcom oddziałów. 214

215 Dostarczanie danych do witryny Procedura dostarczania danych do witryny Dzienniczka ucznia Optivum Procedura dostarczania danych do witryny Dzienniczka ucznia Optivum polega na: eksporcie danych z Dziennika lekcyjnego Optivum w formacie SIR, wybraniu funkcji publikuj: zapisz lokalnie plik SIR i publikuj dane na witrynę dzienniczka, wybraniu funkcji automatycznej publikacji danych w formacie SIR. Format SIR (skrót od System Informowania Rodziców) nie zawiera poza identyfikatorem ucznia żadnych informacji umożliwiających identyfikację danych osobowych ucznia, jego rodziców, a także uczących go nauczycieli. Do przygotowania pliku w formacie SIR służy funkcja Eksportuj dane w formacie SIR dostępna w: menu Administracja/Eksport/Eksport danych w formacie SIR, która uruchamia procedurę eksportu danych ze wszystkich oddziałów bieżących wszystkich jednostek z całego okresu bieżącego roku szkolnego, menu kontekstowym wszystkich ewidencji uczniów z wyjątkiem tabel w gałęzi Osoby/ Dzieci/młodzież w widoku Ewidencje osobowe w oknie Administracja. Należy pamiętać, że dane każdorazowo dostarczone do witryny Dzienniczka ucznia Optivum zacierają dane prezentowane tam poprzednio. Z tego powodu wskazane jest, by odświeżanie danych w tej witrynie obejmowało zawsze komplet danych z całej szkoły i cały okres klasyfikacyjny od jego początku do dnia wysłania nowych danych. Istnieje również możliwość zapisania pliku SIR na dysku lokalnym. W tym celu należy skorzystać z funkcji nie publikuj: tylko zapisz lokalnie plik SIR dostępnej w oknie Eksport danych w formacie SIR. A następnie zalogować się do szkolnej witryny Dzienniczka ucznia Optivum jako DLadmin, posługując się hasłem przyznanym szkolnemu administratorowi Dziennika lekcyjnego Optivum podczas zakładania tej witryny. Po zgłoszeniu się panelu administracyjnego można wskazać plik w formacie SIR, który ma zostać przesłany do witryny Dzienniczka ucznia Optivum. W tym celu należy kliknąć przycisk w wierszu określającym źródło danych. Domyślną lokalizacją plików SIR zapisywanych przez Dziennik lekcyjny Optivum jest folder..\all Users\VULCAN wymiana, mieszczący się w folderze Documents and Settings w systemie operacyjnym Windows XP. 215

216 Witryna dla rodziców/ucznia Witryna dla rodziców/ucznia Witryna dla rodziców/ucznia zawiera informacje z systemu Uczniowie Optivum NET dedykowane tym właśnie użytkownikom. Uczniowie oraz ich rodzice używając przeglądarki internetowej mogą na bieżąco obserwować postęp procesów edukacyjnych zarówno ze strony szkoły jak i ucznia. Witryna umożliwia też prowadzenie dwukierunkowej komunikacji pomiędzy szkołą a rodzicami. Dostarczanie danych do witryny Źródłem danych dla Witryny dla rodziców/ucznia jest Dziennik lekcyjny Optivum NET. Przesyłanie danych odbywa się na bieżąco po wprowadzeniu i zapisaniu danych. Dlatego też rzetelność informacji przekazywanych uczniom i ich rodzicom w witrynie zależy bezpośrednio od rzetelności prowadzenia dziennika lekcyjnego. Chodzi tu przede wszystkim o kompletność i poprawność merytoryczną wprowadzanych danych. Należy przy tym dbać o prawidłowe zapisywanie także tych informacji, które na ogół nie trafiają do tradycyjnie prowadzonych dzienniczków uczniów, a zwłaszcza: nazw zajęć i ich skrótów, nazw zadań i ich typów, tematów lekcji. Odpowiedzialność za jakość danych dostarczanych uczniom i ich rodzicom spoczywa na wszystkich osobach wprowadzających dane do Dziennika lekcyjnego Optivum. Należy mieć świadomość tego, że indywidualna niestaranność czy zaniechanie będzie mieć wpływ na ostateczny kształt prezentowanych informacji i pośrednio wpłynie także na obraz całej szkoły. 216

217 Definiowanie użytkowników Definiowanie użytkowników Użytkownikami witryny są wszyscy uczniowie i ich rodzice/opiekunowie wpisani do bazy. Nie definiuje się ich odrębnie jako użytkowników systemu. Aby uczeń albo jego rodzic/opiekun mógł się zalogować do systemu, użytkownik z odpowiednimi uprawnieniami np. administrator, sekretarka lub wychowawca musi wpisać adres w kartotece osobowej ucznia. I tak: na zakładce Adresy należy wpisać adres ucznia, natomiast na zakładce Rodzina/Opiekunowie adres rodziców/opiekunów (zob. Adres ucznia, str. 131 i Rodzice lub opiekunowie prawni ucznia, str. 135). Należy pamiętać żeby konto ucznia było różne od konta rodziców/opiekunów (z powodu różnicy uprawnień w dostępie do witryny). Uwaga Administrator lub osoba uprawniona mogą nadać lub odebrać dostęp do Witryny rodziców/ucznia poprzez zaznaczenie/usunięcie zaznaczenia w polu dostęp do witryny UONET. Adres jest loginem użytkownika w Witrynie dla rodziców/ucznia. W wypadku rodziców/opiekunów mających więcej niż jedno dziecko w szkole wpisanie tego samego adresu rodziców (w kartotekach osobowych uczniów) pozwoli zobaczyć rodzicom informacje o wszystkich dzieciach. zapraszający do systemu Administrator lub wychowawca oddziału ma możliwość z poziomu Dziennika lekcyjnego Optivum wygenerowania do wszystkich lub wybranych uczniów i ich rodziców/opiekunów wiadomości zapraszających do zalogowania się w Witrynie i określenia swojego hasła. W celu wysłania wiadomości powitalnej w oknie Dziennik, na liście uczniów należy zaznaczyć wszystkich lub wybranych uczniów, którym ma być wysłana wiadomość, a następnie z menu kontekstowego wybrać opcję Wyślij wiadomość powitalną do ucznia i opiekunów. W wiadomości podany jest link do strony, na której użytkownik może ustalić swoje hasło dostępu. 217

218 Witryna dla rodziców/ucznia Rysunek 179. Wysłanie wiadomości powitalnych do uczniów i opiekunów. Po wysłaniu wiadomości wygenerowany zostaje raport potwierdzający wysłanie wiadomości powitalnych. Uwaga Szczegółowe informacje dotyczące pracy z Witryną zamieszczone zostały w podręczniku użytkownika Witryny dla rodziców/ucznia. 218

219 Dostarczanie danych do modułu Moduł analiz Moduł analiz jest narzędziem dedykowanym dyrektorowi, aby z danych, które znajdują się w systemie UONET mógł w łatwy sposób uzyskać obraz procesów i zjawisk zachodzących w szkole. Moduł umożliwia dostęp do różnorodnych zestawień, dotyczących pracy uczniów i nauczycieli, umożliwiając tym samym jej dogłębną i szczegółową analizę. Stanowi doskonałą podstawę merytoryczną do realizacji nadzoru pedagogicznego, kontroli i podejmowania optymalnych decyzji zarządczych dotyczących jednostki oświatowej. Korzystanie z Modułu analiz odbywa się za pomocą przeglądarki internetowej. Dostarczanie danych do modułu Źródłem danych dla Modułu analiz jest Dziennik lekcyjny Optivum NET. Przesyłanie danych do modułu odbywa się na bieżąco po wpisaniu i zapisaniu danych. Rzetelność informacji w prezentowanych w module zależy bezpośrednio od rzetelności prowadzenia dziennika lekcyjnego. Ważna jest przede wszystkim kompletność i poprawność merytoryczna wprowadzanych danych. Definiowanie użytkowników Moduł analiz dostępny jest jedynie dla dyrektora szkoły. Pozostali użytkownicy systemu oraz administrator nie mają do niego dostępu. Aby dyrektor lub wicedyrektor mógł korzystać z modułu konieczne jest zdefiniowanie przez administratora właściwego użytkownika. Odbywa się to w widoku Pracownicy, gdzie na zakładce Dane, oprócz podstawowych informacji definiujących użytkownika, należy wskazać jako stanowisko Dyrektor. 219

220 Moduł analiz Rysunek 180. Pracownik z dostępem do Modułu analiz. Uwaga Uwaga Adres jest loginem użytkownika. Szczegółowe informacje dotyczące pracy z Modułem zamieszczone zostały w podręczniku użytkownika Modułu analiz. 220

Joanna Rau, Wiktor Zychla, Krzysztof Owczarek, Tomasz Zaleski, Krzysztof Biliński,

Joanna Rau, Wiktor Zychla, Krzysztof Owczarek, Tomasz Zaleski, Krzysztof Biliński, Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Nad programem pracowali: Autor podręcznika: Redakcja: Projekt okładki: Joanna

Bardziej szczegółowo

Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Lesław Otręba, Marek Konieczniak

Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Lesław Otręba, Marek Konieczniak Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Nad programem pracowali: Autor podręcznika: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum

Kadry Optivum, Płace Optivum Kadry Optivum, Płace Optivum Jak seryjnie przygotować wykazy absencji pracowników? W celu przygotowania pism zawierających wykazy nieobecności pracowników skorzystamy z mechanizmu Nowe wydruki seryjne.

Bardziej szczegółowo

UONET+ moduł Dziennik

UONET+ moduł Dziennik UONET+ moduł Dziennik Dokumentowanie lekcji w systemie UONET+ W systemie UONET+ bieżące lekcje rejestruje się i dokumentuje w module Dziennik w widoku Dziennik/ Lekcja. Dokumentowanie lekcji w tym widoku,

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy Sekretariat Optivum Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Program Sekretariat Optivum ma wbudowane różne edytory, które umożliwiają przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

UONET+ - moduł Sekretariat

UONET+ - moduł Sekretariat UONET+ - moduł Sekretariat Jak na podstawie wbudowanego szablonu utworzyć własny szablon korespondencji seryjnej? W systemie UONET+ w module Sekretariat można tworzyć różne zestawienia i wydruki. Dokumenty

Bardziej szczegółowo

UONET+ moduł Sekretariat

UONET+ moduł Sekretariat UONET+ moduł Sekretariat Jak przenieść ucznia objętego obowiązkiem szkolnym do innej szkoły? Aby w systemie UONET+ odnotować fakt przeniesienia ucznia objętego obowiązkiem szkolnym do innej szkoły, należy

Bardziej szczegółowo

Podręcznik Użytkownika LSI WRPO

Podręcznik Użytkownika LSI WRPO Podręcznik użytkownika Lokalnego Systemu Informatycznego do obsługi Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 2013 w zakresie wypełniania wniosków o dofinansowanie Wersja 1 Podręcznik

Bardziej szczegółowo

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej

Formularz pierwszej oceny w służbie cywilnej Narzędzie informatyczne wspomagające dokonywanie pierwszej oceny w służbie cywilnej przygotowane w ramach projektu pn. Strategia zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej współfinansowanego przez

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH

MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH MATERIAŁY - udostępnianie materiałów dydaktycznych w sieci SGH SPIS TREŚCI i EKRANÓW WSTĘP Ekran1: Wstęp. Logowanie Ekran2: Strona początkowa UDOSTEPNIONE MATERIAŁY Ekran3: Dostępne materiały Ekran4: Zawartość

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Włączanie/wyłączanie paska menu

Włączanie/wyłączanie paska menu Włączanie/wyłączanie paska menu Po zainstalowaniu przeglądarki Internet Eksplorer oraz Firefox domyślnie górny pasek menu jest wyłączony. Czasem warto go włączyć aby mieć szybszy dostęp do narzędzi. Po

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Access 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Zmienianie rozmiaru ekranu lub

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne. Jak umieszczać pliki na serwerze FTP?

Problemy techniczne. Jak umieszczać pliki na serwerze FTP? Problemy techniczne Jak umieszczać pliki na serwerze FTP? Użytkownicy programów firmy VULCAN, korzystający z porad serwisu oprogramowania, proszeni są czasami o udostępnienie różnych plików. Pliki te można

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2007 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Formularz oceny okresowej arkusz B w służbie cywilnej Instrukcja użytkownika

Formularz oceny okresowej arkusz B w służbie cywilnej Instrukcja użytkownika Narzędzie informatyczne wspomagające dokonywanie ocen okresowych w służbie cywilnej przygotowane w ramach projektu pn. Strategia zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej współfinansowanego przez

Bardziej szczegółowo

Rejestr uczniów Optivum dla celów naboru do szkół ponadgimnazjalnych. Materiały dla uczestnika szkolenia

Rejestr uczniów Optivum dla celów naboru do szkół ponadgimnazjalnych. Materiały dla uczestnika szkolenia Rejestr uczniów Optivum dla celów naboru do szkół ponadgimnazjalnych Materiały dla uczestnika szkolenia Copyright by VULCAN Wrocław 2008 ul. Kazimierska 15 51 657 Wrocław tel. (0 71) 375 15 00 faks (0

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Platformy nszkoła. Panel Ucznia

Instrukcja obsługi Platformy nszkoła. Panel Ucznia Instrukcja obsługi Platformy nszkoła Panel Ucznia Spis Treści I. Rozpoczęcie pracy... 3 Pulpit... 3 Menu Start... 4 Tablica... 4 II. Mój profil... 5 Dane personalne... 5 Adres do korespondencji... 6 Dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

ABC 2002/XP PL EXCEL. Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings. Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9)

ABC 2002/XP PL EXCEL. Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings. Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9) ABC 2002/XP PL EXCEL Autor: Edward C. Willett, Steve Cummings Rozdział 1. Podstawy pracy z programem (9) Uruchamianie programu (9) Obszar roboczy programu (10) o Pasek tytułowy (10) o Przyciski Minimalizuj

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Excel Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer?

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer? Kadry Optivum, Płace Optivum Jak przenieść dane na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Kadry Optivum lub Płace Optivum (lub z obydwoma programami pracującymi na wspólnej bazie danych) na nowym

Bardziej szczegółowo

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł

Bardziej szczegółowo

Formularze w programie Word

Formularze w programie Word Formularze w programie Word Formularz to dokument o określonej strukturze, zawierający puste pola do wypełnienia, czyli pola formularza, w których wprowadza się informacje. Uzyskane informacje można następnie

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 1 2 Spis treści Integracja...5 1.Compas 2026 Lan...5 Logowanie...7 Użytkownicy...8 Raporty...10 Tworzenie wizualizacji Widoki...12 1.Zarządzanie widokami...12

Bardziej szczegółowo

Instalacja aplikacji

Instalacja aplikacji 1 Instalacja aplikacji SERTUM... 2 1.1 Pobranie programu z Internetu... 2 1.2 Instalacja programu... 2 1.3 Logowanie... 3 2 Instalacja aplikacji RaportNet... 4 2.1 Pobranie programu z Internetu... 4 2.2

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-12-2013

Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-12-2013 Biuro Online Konektor instrukcja użytkownika Do wersji 7.91.0 Warszawa, 09-12-2013 Spis treści 1. Instalacja oprogramowania... 3 2. Pierwsze uruchomienie... 5 2.1. Tworzenie usługi... 5 2.2. Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Ocenianie opisowe Optivum. Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen?

Ocenianie opisowe Optivum. Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen? Ocenianie opisowe Optivum Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen? W programie Ocenianie opisowe Optivum można przygotowywać raporty w oparciu o wcześniej sporządzony szablon dokumentu,

Bardziej szczegółowo

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum.

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum. Płace Optivum Jak przenieść dane programu Płace Optivum na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Płace Optivum na nowym komputerze, należy na starym komputerze wykonać kopię zapasową bazy danych

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH Formularze i raporty

BAZY DANYCH Formularze i raporty BAZY DANYCH Formularze i raporty Za pomocą tabel można wprowadzać nowe dane, przeglądać i modyfikować dane już istniejące. Jednak dla typowego użytkownika systemu baz danych, przygotowuje się specjalne

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobierania, instalacji i obsługi aplikacji Diagnoza kl. 1 z kreatorem świadectw

Instrukcja pobierania, instalacji i obsługi aplikacji Diagnoza kl. 1 z kreatorem świadectw Instrukcja pobierania, instalacji i obsługi aplikacji Diagnoza kl. 1 z kreatorem świadectw Wymagania sprzętowe i programowe: procesor Intel Pentium 4 lub AMD Athlon 64, system operacyjny Windows Vista,

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować kopię zapasową bazy danych programu MOL Optivum i udostępnić ją na potrzeby migracji do programu MOL NET+?

Jak przygotować kopię zapasową bazy danych programu MOL Optivum i udostępnić ją na potrzeby migracji do programu MOL NET+? MOL Optivum Jak przygotować kopię zapasową bazy danych programu MOL Optivum i udostępnić ją na potrzeby migracji do programu MOL NET+? MOL NET+ to nowa wersja programu MOL Optivum. Działa ona w tzw. chmurze

Bardziej szczegółowo

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka

Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł Rajba, Tomasz Karczyński Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Nad programem pracowali: Wiktor Zychla, Joanna Rau, Krzysztof Owczarek, Paweł

Bardziej szczegółowo

1. Zaloguj się do witryny systemu UONET+ jako wychowawca oddziału i uruchom moduł Dziennik.

1. Zaloguj się do witryny systemu UONET+ jako wychowawca oddziału i uruchom moduł Dziennik. UONET+ Jak założyć dziennik oddziału i wprowadzić do niego podstawowe dane? Aby w systemie UONET+ możliwe było dokumentowanie lekcji, wychowawcy oddziałów muszą założyć dzienniki swoich oddziałów (w module

Bardziej szczegółowo

Rejestrowanie pracownika w bazie danych przez administratora. 1. Zaloguj się do systemu UONET+ jako administrator i uruchom moduł Administrowanie.

Rejestrowanie pracownika w bazie danych przez administratora. 1. Zaloguj się do systemu UONET+ jako administrator i uruchom moduł Administrowanie. UONET+ Jak zdefiniować konto użytkownika systemu? Użytkownikami systemu UONET+ są pracownicy szkoły oraz uczniowie i ich opiekunowie. Aby mogli oni logować się do witryny systemu, muszą być zarejestrowani

Bardziej szczegółowo

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25 FS-Sezam SQL Obsługa kart stałego klienta INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60 edycja instrukcji : 2013-11-25 Aplikacja FS-Sezam SQL jest programem służącym do obsługi kart stałego klienta.

Bardziej szczegółowo

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access.

Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Konspekt do lekcji informatyki dla klasy II gimnazjum. Opracowała: Mariola Franek TEMAT(1): Baza danych w programie Microsoft Access. Cel ogólny: Zapoznanie uczniów z możliwościami programu Microsoft Access.

Bardziej szczegółowo

Moduł dzienniki... 1. ustalić listę uczniów oddziału, wprowadzić listę przedmiotów i nauczycieli, określić przynależność uczniów do grup zajęciowych.

Moduł dzienniki... 1. ustalić listę uczniów oddziału, wprowadzić listę przedmiotów i nauczycieli, określić przynależność uczniów do grup zajęciowych. 1 Moduł dzienniki Spis treści Moduł dzienniki... 1 Zakładanie dziennika... 2 Ustalenie listy uczniów oddziału... 6 Tworzenie listy przedmiotów i nauczycieli... 12 Określenie przynależności uczniów do grup

Bardziej szczegółowo

Podręcznik opisuje wersję modułu o numerze 12.00. VULCAN zastrzega sobie prawo do ciągłego ulepszania programu i wprowadzania do niego zmian.

Podręcznik opisuje wersję modułu o numerze 12.00. VULCAN zastrzega sobie prawo do ciągłego ulepszania programu i wprowadzania do niego zmian. Producent: VULCAN sp. z o. o. ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel. 71 375 15 00 e-mail: vulcan@vulcan.edu.pl www.vulcan.edu.pl Autorka podręcznika: Justyna Stencel-Mańka Projekt okładki: Jakub Rydzek Podręcznik

Bardziej szczegółowo

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY Projekt OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/05_03/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 Ręczne zakładanie kont użytkowników (D1) Jak ręcznie założyć konto w systemie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Word 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Pasek narzędzi Szybki dostęp Te

Bardziej szczegółowo

Matury Optivum. Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów?

Matury Optivum. Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów? Matury Optivum Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów? W roku szkolnym 2015/2016 zmieniono sposób przygotowywania deklaracji maturalnych przez uczniów. W związku

Bardziej szczegółowo

Uczniowie Optivum NET +

Uczniowie Optivum NET + Uczniowie Optivum NET + Zmiany w wersji 14.03.0000 Zmiany ogólne Zmieniono interfejs strony głównej przed logowaniem. Dodano Archiwum w obszarze Komunikaty- użytkownik ma wykaz ostatnich 50 wydruków, które

Bardziej szczegółowo

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu

Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Zadanie 9. Projektowanie stron dokumentu Przygotowany dokument można: wydrukować i oprawić, zapisać jako strona sieci Web i opublikować w Internecie przekonwertować na format PDF i udostępnić w postaci

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Opis warunków synchronizacji UONET > YDP

Opis warunków synchronizacji UONET > YDP Opis warunków synchronizacji UONET > YDP aktualna na dzień 08.04.2013 Wykonawca: Young Digital Planet SA 2013 Strona 2 z 24 Spis Treści Opis warunków synchronizacji UONET > YDP... 4 KROK 1 Historia (Lata

Bardziej szczegółowo

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich.

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich. Tabele przestawne Tabela przestawna to narzędzie służące do tworzenia dynamicznych podsumowań list utworzonych w Excelu lub pobranych z zewnętrznych baz danych. Raporty tabeli przestawnej pozwalają na

Bardziej szczegółowo

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika Spis treści 1. Uruchamianie programu.... 3 2. Minimalne wymagania systemu... 3 3. Środowisko pracy... 3 4. Opis programu MenadŜer haseł... 3 4.1 Logowanie... 4 4.2

Bardziej szczegółowo

EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD

EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD EDYCJA TEKSTU MS WORDPAD EDYCJA TEKSTU - MS WORDPAD WordPad (ryc. 1 ang. miejsce na słowa) to bardzo przydatny program do edycji i pisania tekstów, który dodatkowo dostępny jest w każdym systemie z rodziny

Bardziej szczegółowo

Dokumentowanie zajęć realizowanych w ramach kształcenia modułowego

Dokumentowanie zajęć realizowanych w ramach kształcenia modułowego UONET+ Dokumentowanie zajęć realizowanych w ramach kształcenia modułowego Porada opisuje, jakie czynności w systemie UONET+ muszą wykonać administrator, wychowawca i nauczyciele, aby możliwe było dokumentowanie

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Na komputerach z systemem Windows XP zdarzenia są rejestrowane w trzech następujących dziennikach: Dziennik aplikacji

Na komputerach z systemem Windows XP zdarzenia są rejestrowane w trzech następujących dziennikach: Dziennik aplikacji Podgląd zdarzeń W systemie Windows XP zdarzenie to każde istotne wystąpienie w systemie lub programie, które wymaga powiadomienia użytkownika lub dodania wpisu do dziennika. Usługa Dziennik zdarzeń rejestruje

Bardziej szczegółowo

Baza Aktów Własnych. Autor: Piotr Jegorow. ABC PRO Sp. z o.o.

Baza Aktów Własnych. Autor: Piotr Jegorow. ABC PRO Sp. z o.o. ABC PRO Sp. z o.o. Podręcznik przeznaczony dla użytkowników Bazy Aktów Własnych Zawiera zmiany w wersji z dnia 12.12.2013 r. Data: 13 grudnia 2013 Autor: Piotr Jegorow Spis treści Wykaz zmian... 3 Zmiana

Bardziej szczegółowo

System Obsługi Zleceń

System Obsługi Zleceń System Obsługi Zleceń Podręcznik Administratora Atinea Sp. z o.o., ul. Chmielna 5/7, 00-021 Warszawa NIP 521-35-01-160, REGON 141568323, KRS 0000315398 Kapitał zakładowy: 51.000,00zł www.atinea.pl wersja

Bardziej szczegółowo

Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+?

Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+? Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+? Użytkownikami systemu UONET+ są pracownicy szkoły oraz uczniowie i ich opiekunowie. Aby mogli oni logować się do witryny systemu, muszą być zarejestrowani

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja Administratora portalu. aplikacji. Wirtualna szkoła

Dokumentacja Administratora portalu. aplikacji. Wirtualna szkoła Dokumentacja Administratora portalu aplikacji Wirtualna szkoła aktualna na dzień 20.12.2012 Wykonawca: Young Digital Planet SA 2012 Strona 2 z 15 Spis Treści Wirtualna szkoła SYSTEM ZARZĄDZANIA NAUCZANIEM...

Bardziej szczegółowo

I. Interfejs użytkownika.

I. Interfejs użytkownika. Ćwiczenia z użytkowania systemu MFG/PRO 1 I. Interfejs użytkownika. MFG/PRO w wersji eb2 umożliwia wybór użytkownikowi jednego z trzech dostępnych interfejsów graficznych: a) tekstowego (wybór z menu:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI BIULETYNU INFORMACJI PUBLICZNEJ

INSTRUKCJA OBSŁUGI BIULETYNU INFORMACJI PUBLICZNEJ INSTRUKCJA OBSŁUGI BIULETYNU INFORMACJI PUBLICZNEJ W celu wprowadzenia, modyfikacji lub usunięcia informacji w Biuletynie Informacji Publicznej należy wpisać w przeglądarce adres strony: http:/bip.moriw.pl/admin.php

Bardziej szczegółowo

Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+?

Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+? UONET+ Jak zarejestrować użytkownika w bazie systemu UONET+? Użytkownikami systemu UONET+ są pracownicy szkoły oraz uczniowie i ich opiekunowie. Aby mogli oni logować się do witryny systemu, muszą być

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Optivum. Import danych z Arkusza Optivum do Sekretariatu Optivum

Sekretariat Optivum. Import danych z Arkusza Optivum do Sekretariatu Optivum Sekretariat Optivum Import danych z Arkusza Optivum do Sekretariatu Optivum Podstawą funkcjonowania szkoły w kolejnych latach szkolnych są arkusze organizacyjne szkoły. Jeśli do przygotowania tego dokumentu

Bardziej szczegółowo

Plan lekcji Optivum. 1. W programie Plan lekcji Optivum otwórz plik z ułożonym planem lekcji.

Plan lekcji Optivum. 1. W programie Plan lekcji Optivum otwórz plik z ułożonym planem lekcji. Plan lekcji Optivum Jak wydrukować plan lekcji? Ostatnim elementem pracy nad planem jest udostępnienie go zainteresowanym osobom nauczycielom, uczniom i ich rodzicom. Gotowy plan możemy wydrukować w różnych

Bardziej szczegółowo

Poprawne opisanie szkoły dla dorosłych w module Administrowanie. 1. Zaloguj się do systemu jako administrator i uruchom moduł Administrowanie.

Poprawne opisanie szkoły dla dorosłych w module Administrowanie. 1. Zaloguj się do systemu jako administrator i uruchom moduł Administrowanie. UONET+ Dokumentowanie zajęć realizowanych w szkołach dla dorosłych System UONET+ może być wykorzystywany do dokumentowania zajęć realizowanych w szkołach dla dorosłych. Ponieważ w szkołach tych słuchacze

Bardziej szczegółowo

Dostęp do poczty przez www czyli Kerio Webmail Poradnik

Dostęp do poczty przez www czyli Kerio Webmail Poradnik Dostęp do poczty przez www czyli Kerio Webmail Poradnik Spis treści 1. Przeglądarka internetowa 2. Logowanie do Kerio Webmail 3. Zmiana hasła 4. Specjalne właściwości i ograniczenia techniczne Webmaila

Bardziej szczegółowo

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa Rejestracja faktury VAT Instrukcja stanowiskowa 1. Uruchomieni e formatki Faktury VAT. Po uruchomieniu aplikacji pojawi się okno startowe z prośbą o zalogowanie się. Wprowadzamy swoją nazwę użytkownika,

Bardziej szczegółowo

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010 ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika Wersja 1.0 Warszawa 2010 Spis treści Wstęp...3 Organizacja menu nawigacja...3 Górne menu nawigacyjne...3 Lewe menu robocze...4 Przestrzeń robocza...5 Stopka...5 Obsługa

Bardziej szczegółowo

WASTE MANAGEMENT SYSTEM PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA SERWISU WWW

WASTE MANAGEMENT SYSTEM PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA SERWISU WWW WASTE MANAGEMENT SYSTEM PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA SERWISU WWW grudzień 2009 Waste Management System Podręcznik użytkownika Serwisu WWW SPIS TREŚCI 1. URUCHOMIENIE SERWISU WWW WASTE MANAGEMENT SYSTEM... 4

Bardziej szczegółowo

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji Program Płatnik 10.01.001 Instrukcja instalacji S P I S T R E Ś C I 1. Wymagania sprzętowe programu Płatnik... 3 2. Wymagania systemowe programu... 3 3. Instalacja programu - bez serwera SQL... 4 4. Instalacja

Bardziej szczegółowo

System Muflon. Wersja 1.4. Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09

System Muflon. Wersja 1.4. Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09 System Muflon Wersja 1.4 Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09 SPIS TREŚCI 1. Firmy... 3 I. Informacje podstawowe.... 3 II. Wyszukiwanie.... 4 III. Dodawanie nowego kontrahenta....

Bardziej szczegółowo

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z Program szkolenia 1. Tabele programu Excel 1.1. Wstawianie tabeli 1.2. Style tabeli 1.3. Właściwości tabeli 1.4. Narzędzia tabel 1.4.1. Usuń duplikaty 1.4.2. Konwertuj

Bardziej szczegółowo

Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb

Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb Uwaga! Niniejsza instrukcja nie stanowi pełnego opisu wszystkich funkcji systemu USOSweb. Zawiera ona jedynie informacje niezbędne do pomyślnego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w programie VinCent Office v.1.09

Zmiany w programie VinCent Office v.1.09 Zmiany w programie VinCent Office v.1.09 1. Zmiany ogólne dotyczące modułów FK i GM. a) Zmiana sposobu wyświetlania danych w tabelach Do wersji 1.08 dane prezentowane w tabelach miały zdefiniowane określone

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ Spis treści: 1 Logowanie do panelu administracyjnego 2 Dodawanie obiektów na stronie 2.1 Wybór podstrony 2.2 Wybór obiektu 2.2.1 Dodawanie obiektów tekstowych

Bardziej szczegółowo

Jak dokumentować praktyki zawodowe uczniów?

Jak dokumentować praktyki zawodowe uczniów? UONET+ Jak dokumentować praktyki zawodowe uczniów? System UONET+ umożliwia dokumentowanie praktyk zawodowych i zajęć praktycznych odbywanych przez uczniów. Zapisy związane z tymi zajęciami znajdują swoje

Bardziej szczegółowo

enova365 Słownik używanych terminów

enova365 Słownik używanych terminów enova365 Słownik używanych terminów Oprogramowanie ERP do zarządzania. Wzmacnia firmę i rośnie wraz z nią. www.enova.pl, www.enova365.pl Spis treści Spis treści Słownik używanych terminów Nawigacja po

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

Program dla praktyki lekarskiej. Instrukcja korzystania z panelu pielęgniarki szkolnej

Program dla praktyki lekarskiej. Instrukcja korzystania z panelu pielęgniarki szkolnej Program dla praktyki lekarskiej Instrukcja korzystania z panelu pielęgniarki szkolnej Rok 2011 Pielęgniarka szkolna Ekran główny Program dreryk uruchamia się w trybie pełnoekranowym w postaci panelu. Nawigacja

Bardziej szczegółowo

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy.

BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. BAZA_1 Temat: Tworzenie i modyfikowanie formularzy. Do wprowadzania danych do tabel słuŝą formularze. Dlatego zanim przystąpimy do wypełniania danymi nowo utworzonych tabel, najpierw przygotujemy odpowiednie

Bardziej szczegółowo

Środki Trwałe v.2.2. Producent: GRAF Serwis Roman Sznajder 43-450 Ustroń ul. Złocieni 4/1 tel. 32 4449333, 609 09 99 55 e-mail: graf-serwis@wp.

Środki Trwałe v.2.2. Producent: GRAF Serwis Roman Sznajder 43-450 Ustroń ul. Złocieni 4/1 tel. 32 4449333, 609 09 99 55 e-mail: graf-serwis@wp. Środki Trwałe v.2.2 Producent: GRAF Serwis Roman Sznajder 43-450 Ustroń ul. Złocieni 4/1 tel. 32 4449333, 609 09 99 55 e-mail: graf-serwis@wp.pl Spis treści 2 SPIS TREŚCI 1. Wstęp 1.1. Nawigacja w programie

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne. 3. Udostępnić folder nadrzędny do folderu z danymi (czyli folder Finanse Optivum) operatorom programu na końcówkach roboczych.

Problemy techniczne. 3. Udostępnić folder nadrzędny do folderu z danymi (czyli folder Finanse Optivum) operatorom programu na końcówkach roboczych. Problemy techniczne Jak udostępnić dane sieciowo w programach z pakietu Finanse Optivum praca w trybie współużytkowania Programy z pakietu Finanse Optivum mogą pracować na wspólnej bazie danych. Baza ta

Bardziej szczegółowo

1. Instalacja Programu

1. Instalacja Programu Instrukcja obsługi dla programu Raporcik 2005 1. Instalacja Programu Program dostarczony jest na płycie cd, którą otrzymali Państwo od naszej firmy. Aby zainstalować program Raporcik 2005 należy : Włożyć

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL

INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL Lublin, 16 stycznia 2014 r. 1. Logowanie do systemu Aby rozpocząć edycję profilu osobowego wejdź na stronę główną www.umcs.pl w zakładkę Jednostki

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2003 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

2 Arkusz kalkulacyjny

2 Arkusz kalkulacyjny 2 Arkusz kalkulacyjny Excel 2007 2.1. Tworzenie skoroszytów Tworzenie, budowa oraz zapisywanie skoroszytów w programie Excel 2007 nie uległy zasadniczym różnicom w stosunku do programu Excel 2003, dlatego

Bardziej szczegółowo

Nabór Bursy/CKU. Do korzystania ze strony elektronicznej rekrutacji zalecamy następujące wersje przeglądarek internetowych:

Nabór Bursy/CKU. Do korzystania ze strony elektronicznej rekrutacji zalecamy następujące wersje przeglądarek internetowych: Nabór Bursy/CKU Przeglądanie oferty i rejestracja kandydata Informacje ogólne Do korzystania ze strony elektronicznej rekrutacji zalecamy następujące wersje przeglądarek internetowych: Internet Explorer

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika

Podręcznik użytkownika Podręcznik użytkownika Promocja wykorzystania biogazu w regionach Europy www.biogasaccepted.eu Studienzentrum für internationale Analysen 4553 Schlierbach/ Österreich Manual - Page 1/13 Contents Contents...2

Bardziej szczegółowo

CRM poczta elektroniczna

CRM poczta elektroniczna CRM poczta elektroniczna Klient poczty w programie Lefthand CRM jest bardzo prostym modułem, który ciągle jeszcze jest w fazie rozwoju i brak mu niektórych opcji dostępnych w większych aplikacjach takich

Bardziej szczegółowo