EKSPANSYWNOŚĆ! CZY DA SIĘ JĄ ZMIERZYĆ?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKSPANSYWNOŚĆ! CZY DA SIĘ JĄ ZMIERZYĆ?"

Transkrypt

1 Makroregion innowacyjny. Foresight technologiczny dla województwa dolnośląskiego do 2020 r. PRACE NAUKOWE SERIA KONFERENCJE NR EKSPANSYWNOŚĆ! CZY DA SIĘ JĄ ZMIERZYĆ? Witold Kwaśnicki Małgorzata Niklewicz-Pijaczyńska Katarzyna Szalonka Wojciech Myszka Wrocław 2006 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa WKP_1/1.4.5/1/2005/3/3/225

2 Organizatorzy Konferencji: Makroregion innowacyjny. Foresight technologiczny dla województwa dolnośląskiego do 2020 r. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa WKP_1/1.4.5/1/2005/3/3/225 Redaktor techniczny Andrzej Bergier Printed in Poland Wydawca: PolGer-Bis ul. Smoluchowskiego Wrocław tel druk woskowy ISBN

3 SPIS TREŚCI Różnorodność wskaźników rozwoju społeczno-gospodarczego Witold Kwaśnicki...5 Wskaźniki konkurencyjności...10 Zróżnicowanie rozwoju w skali globu, w Europie i w Polsce Miejsce Województwa Dolnośląskiego Witold Kwaśnicki...13 Nierówności w skali globalnej...13 Nierówności w skali Europy i najbogatszych państw świata...15 Zróżnicowanie rozwoju w Unii Europejskiej na poziomie regionalnym...17 Polskie regiony (województwa)...22 Literatura...24 Przemiany społeczno-gospodarcze w regionie dolnośląskim w latach Dr Małgorzata Niklewicz-Pijaczyńska Wyniki finansowe i kondycja przedsiębiorstw Intensywność procesu prywatyzacji Finanse publiczne samorządy...31 Ekspansja czy regres Dolnego Śląska? Przemiany społeczne na Dolnym Śląsku Dr Katarzyna Szalonka Wprowadzenie Ludność województwa dolnośląskiego Kapitał ludzki i zatrudnienie na Dolnym Śląsku Potencjał kadrowy Dolnego Śląska - absolwenci szkół Poziom życia mieszkańców Dolnego Śląska w latach Wnioski

4 Wywiad technologiczny czy tak powinniśmy szukać ekspansywności??? Wojciech Myszka Obietnice Internetu (zamiast wstępu) Co można znaleźć w Internecie? Informacje poważne Wyszukiwarki internetowe Ocena naukowców Data mining Vantage Point Przykłady wykorzystania Poszukiwanie broni masowej zagłady Ogniwa paliwowe: Innovation Forecast of Fuel Cells Podsumowanie...49 Literatura

5 Różnorodność wskaźników rozwoju społeczno-gospodarczego Witold Kwaśnicki Instytut Nauk Ekonomicznych, Uniwersytet Wrocławski Bardzo duża liczba wskaźników rozwoju społecznego i gospodarczego, publikowanych w ostatnich latach przez różne instytucje na całym świecie, skłania do wyrażenia opinii o swego rodzaju wskaźnikomanii. Nie jest możliwym dokonanie opisu wszystkich wskaźników, w tym krótkim artykule ograniczymy się do opisu wskaźników mających związek z badaną przez nas ekspansywnością, mianowicie dwóch wskaźników konkurencyjności oraz dwóch wskaźników wolności gospodarczej. Szerszy przegląd wskaźników przedstawiony zostanie w opracowywanym obecnie raporcie z badań, gdzie oprocz wspomnianych wskaźników opisane będą wskaźniki łatwości prowadzenia działalności biznesowej w różnych krajach (publikowane przez Bank Światowy w corocznych raportach Doing Business), Publikowane od 1996 r. zestaw wskaźników jakości rządzenia (governance inditcators), które pozwalają ocenić różne aspekty ram instytucjonalno-prawnych państwa, oraz opublikowany przez Institut der deutschen Wirtschaft w 2005 roku wskaźnik regulacji rządowych. W planowanych następnej wersjach raportu (w 2007 roku) przegląd ten uzupełniony zostanie o opis innych wskaźników jak np. wskaźnika jakości życia (publikowanego przez The Economist Intelligence Unit), wskaźnik poczucia dobrobytu wskaźnik szczęścia (Adrian White, Uniwersytet w Leicester w Wielkiej Brytanii), wskaźnik wolności politycznej (Freedom House), wskaźnik korupcji (Transparenty Internatinal), wskaźnik globalizacji (A.T. Kearney and Foreig Policy), oraz grupa wskaźników publikowanych przez ONZ: wskaźnik rozwoju społecznego (HDI), wskaźniki biedy (Human Poverty Index HPI-1 (dla krajów rozwijających się), HPI-2 (dla krajów rozwiniętych gospodarczo, tzn. niektórych krajów OECD). Wskaźniki wolności gospodarczej Indeks wolności gospodarczej (IEF) publikowany jest przez Heritage Foundation corocznie od 1995 roku.1 W przeglądzie tym ujmowanych jest ponad 150 państw (w 2005 roku 155). Autorzy raportu definiują wolność gospodarczą jako brak przymusu rządowego lub ograniczeń w sferze produkcji, dystrybucji i konsumpcji dóbr i usług poza niezbędną konieczność wynikającą z potrzeby ochrony obywateli i zapewnienia wolności jako takiej. Najprościej można to ująć, że w warunkach pełnej wolności gospodarczej ludzie mają pełną możliwość podjęcia pracy, wytwarzania dóbr i usług oraz konsumpcji i inwestycji tak by zgodnie z ich subiektywnymi opiniami odbywało się to w sposób jak najbardziej produktywny. Wskaźnik wolności gospodarczej budowany jest w oparciu o analizę 50 zmiennych opisujących rozwój społeczno-gospodarczy. Zmienne te pogrupowane są w 10 kategorii: polityka dotycząca handlu, obciążenia fiskalne nakładane przez rząd, interwencja rządu w gospodarkę, polityka monetarna, przepływ kapitału i inwestycje zagraniczne, bankowość i finanse, płace i ceny, prawa własnościowe, regulacje prawne oraz zakres aktywności gospodarki nieformalnej (szarego i czarnego rynku). W każdej z tych kategorii kraje oceniane są w skali od 1 (ocena najlepsza) do 5 (ocena najgorsza). Ogólna ocena jest oceną średnią z tych dziesięciu kategorii. Co roku wprowadzane są pewne modyfikacje w metodologii badań, poprawiające jakość ocen. Państwa, których ocena 1 raporty te można pobrać pod adresem internetowym: 5

6 zawiera się pomiędzy 1 a 1,99 uznawane są za państwa wolne, pomiędzy 2 a 2,99 państwa w zasadzie wolne, 3 a 3,99 państwa w zasadzie zniewolone i 4 lub więcej, jako państwa zniewolone. Jest w zwyczaju, że ocena w raporcie publikowanym w danym roku oparta jest na danych od połowy przedostatniego roku do połowy poprzedniego roku (np. raport z roku 2005 bazuje na danych z okresu połowy roku 2003 do połowy roku 2004). Niektóre czynniki uwzględniane są jako średnia ważona z lat poprzednich (tak np. jest z polityką monetarną, która w roku 2005 uwzględniana była jako średnia ważona z lat ) wiele innych branych jest jako wartość bieżąca z ostatniego dostępnego okresu. Każda z 50 zmiennych oceniana jest w skali 1 do 5. Dokładne dane można znaleźć w każdym z publikowanych raportów. Dla przykładu weźmy kategoryzację zastosowaną w 2005 roku odnośnie podatków od dochodów przedsiębiorstw (CIT): 1,0 dla podatku od najwyższych dochodów mniejszy niż 15%: 1,5 najwyższy podatek zawarty pomiędzy 15% a 18%; 2,0 najwyższy podatek pomiędzy 18% a 21%; 2,5 pomiędzy 21% a 24%; 3,0 pomiędzy 24% a 27%; 3,5 pomiędzy 27% a 30%; 4,0 pomiędzy 30% a 33%; 4,5 pomiędzy 33% a 36%; 5,0 podatek najwyższy równy lub większy niż 36%. Tabela 1. Wartość średnia i mediana indeksu wolności gospodarczej (IEF- Heritage Foundation) Rok Wartość średnia Mediana

7 Od wielu lat na pierwszych dwóch miejscach w rankingu Heritage Foundation są Hongkong i Singapur, natomiast niechlubne ostatnie miejsce z oceną 5,0 zajmuje Korea Północna. Generalnie można powiedzieć, że w skali świata, zgodnie z oceną Heritage Foundation, zakres wolności gospodarczej systematycznie się powiększa. W Tabeli 1 podano wartości średnie i medianę indeksu wolności gospodarczej w latach , a na Rysunku 1 medianę tego wskaźnika. Można się spodziewać, że w najbliższym czasie ocena ta spadnie poniżej 3,0, czyli średnio biorąc świat (jako całość) przejdzie z kategorii w zasadzie zniewolony do w zasadzie wolny. Nie jesteśmy w stanie przeanalizować całego raportu Heritage Foundation. Z punktu widzenia tematu artykułu ograniczmy naszą analizę do kilkunastu wybranych krajów, mianowicie do: ośmiu nowych członków UE (poza Cyprem i Maltą), plus Hongkong i Singapur (będących stale na pierwszych dwóch miejscach), największej gospodarki świata USA; Niemiec i Francji jako reprezentantów socjalnej Unii Europejskiej, oraz Irlandii i Finlandii, państw, do których często odwołujemy się w Polsce jako pewnych dobrych wzorców do naśladowania. Wartości wskaźników wolności gospodarczej IEF w ostatnich 11 latach dla tych wybranych państw przestawiono w Tabeli 2. W ostatniej kolumnie podano miejsce w rankingu wśród 155 państw świata. Pogrubioną czcionką zaznaczono trzy najgorsze oceny w każdym roku. Sytuacja Polski jest jedną z najgorszych, prawie zawsze znajdowaliśmy się w tej ostatniej trójce. Słabym pocieszeniem jest, że do tych najgorszych krajów, w ostatnich latach dołączyła Francja, że Czesi w ostatnich latach nie robią w tym względzie postępów. Faktem jest, że w ostatnich latach Polska uczyniła wiele poprawiając zakres wolności gospodarczej, ale inni robili to jednak skuteczniej. Jeśli popatrzymy jak wielkie postępy zrobiła Estonia, a w ostatnich latach także Słowacja, to powinno to bardzo zaniepokoić. Na Rysunku 2 pokazano zmiany indeksu dla wybranych 10 krajów. Wydaje się, że ilustruje on sytuację Polski w sposób obiektywny. Tabela 2. Wartości wskaźników wolności gospodarczej IEF wybranych krajów (1 ocena najlepsza, 5 ocena najgorsza) Czechy Estonia Litwa Łotwa Polska Słowacja Słowenia Węgry Hongkong Singapur USA UK Niemcy Francja Irlandia Finlandia n/a n/a n/a n/a Ranking Drugi ważny wskaźniki wolności gospodarczej publikowany jest przez The Fraser Institute i The Cato Institute w ich ostatnio corocznych (wcześniej co pięć lat) raportach pt. Economic Freedom of the World.2 Głównymi autorami tych raportów są James Gwartney i Robert Lawson. Intencją autorów jest by zbudowany przez nich wskaźnik (EFW) był dobrą miarą tego do jakiego stopnia polityka państwa i jego instytucje wspierają wolność gospodarczą. Zdaniem autorów podstawowymi elementami wolności gospodarczej są możliwość dokonywania indywidualnych wyborów, swoboda wymiany handlowej, swoboda wejścia na rynek i konkurowania na nim oraz 2 raporty te dostępne są pod adresem: 7

8 ochrona własności prywatnej. Kilkadziesiąt różnych miar (w 2005 roku było to tych miar 38) służy konstrukcji tego wskaźnika. Podzielone są one na pięć głównych obszarów: Rozmiar rządu: wydatki, podatki i przedsiębiorstwa. Struktura prawa i bezpieczeństwo własności prywatnej. Dostęp do dobrego pieniądza. Swoboda międzynarodowej wymiany handlowej. Regulacje odnoszące się do kredytu, pracy i prowadzenia biznesu. Wskaźnik wolności gospodarczej EFW normalizowany jest do zakresu od 0 do 10 (kraje o najwyższej wolności gospodarczej mogą osiągnąć wskaźnik równy 10, o najniższej 0). Wartości wskaźników EFW dla tej samej grupy krajów jak w przypadku wskaźnika IEF pokazano w Tabeli 3. Ostatni dostępny raport pochodzi z roku 2005 i przestawiono w nim wyniki na podstawie danych z roku 2003 (podobnie jak w przypadku Heritage Foundation, przyjęto zwyczajowo, że wskaźnik z danego roku budowany na podstawie ostatnich danych godnych zaufania w tym przypadku opóźnienie wynosi ok. 1,5 roku). W ostatniej kolumnie w Tabeli 3 podano ranking tych wybranych krajów przedstawiony w raporcie z 2005 roku (ocenie podlegało 127 krajów). Porównując ten ranking z rankingiem Heritage Foundation widzimy istotne różnice. Podczas gdy dwa pierwsze miejsca w obu rankingach są takie same, to w przypadku Stanów Zjednoczonych widać już dużą rozbieżność 3 miejsce w EFW i 12 w IEF. Polska została sklasyfikowana na 78 miejscu w rankingu EFW i na 41 miejscu w rankingu IEF. Pogrubioną czcionką (Tabela 3) zaznaczono trzy najgorsze oceny w ostatnich latach. Znów (podobnie jak w przypadku IEF) Polska znalazła się wśród tej trójki. Faktem jest, że szybkość wzrostu wskaźnika EFM w latach dziewięćdziesiątych w przypadku Polski jest istotnie duża (Rys. 3), ale mogła być znacznie większa. Pokazuje to przykład Estonii, która bardzo szybko weszła do grona państw o najwyższych wskaźnikach wolności gospodarczej. W 2005 roku Estonia znalazła się na 4 miejscu w rankingu Heritage Foundation (IEF) i na 9 miejscu w rankingu Fraser Institute (EFW). W badaniach Heritage Foundation (IEF 2005) dotyczących Polski najlepiej wypadliśmy w ocenie polityki monetarnej (ocena 1,0), całkiem dobrze ocenione zostały polityka handlowa, interwencjonizm państwa, bankowości i finanse (oceny po 2,0), źle obciążenia fiskalne (2,9), inwestycje zagraniczne, płace i ceny, prawa własnościowe, regulacje prawne (oceny po 3,0). Najgorzej oceniono zakres gospodarki nieformalnej (szarej strefy), ocena 3,5. W badaniach Fraser Institute (EFW 2005) najlepiej wypadliśmy w ocenie dostępu do dobrego pieniądza (ocena 8,1) i tutaj występuje zgodność z oceną Heritage Foundation. W ramach tej kategorii najlepiej, bo blisko maksymalnej 10,0, oceniono poziom inflacji (9.9) a także wzrost podaży pieniądza (8,9), i zmienność inflacji (8,5). Najgorzej oceniono swobodę posiadania walut obcych (5,0). Następne kategorie nie oceniono już tak dobrze. Swoboda międzynarodowej wymiany handlowej oceniona została na 6,5, rozmiar rządu na 5,5, regulacje odnoszące się do kredytu, pracy i prowadzenia biznesu na 5,3, a struktura prawa i ochrony praw własności oceniona została najgorzej bo na 5,2. W ramach ocen kategorii pośrednich najgorzej wypadła ocena systemu cen (ocena 1,0), przeszkody administracyjne dla nowych przedsiębiorstw (2,0), restrykcje na przepływ kapitału zagranicznego (2,3), ochrona praw intelektualnych (3,0), system sądowy (3,0), niezależność sędziów (3,5). Najlepiej oceniono natomiast brak wpływu wojska na sferę cywilna (10,0), cła (9,3), opodatkowanie w stosunku do wartości eksportu i importu (9,5) i konkurencja banków zagranicznych (9,0). Tabela 3. Wskaźniki wolności gospodarczej EFW Fraser Institute i Cato Institute dla wybranych krajów Czechy Estonia Litwa ,9 5,3 4,7 6,8 6,9 6,2 6,8 7,4 6,3 6,7 7,7 6,8 6,8 7,8 6,8 8 Ranking 2003(5)

9 Łotwa Polska Słowacja Słowenia Węgry Hongkong Singapur USA UK Niemcy Francja Irlandia Finlandia 8,3 7,4 7,0 5,9 7,3 6,2 6,5 6,6 8,3 7,3 7,1 5,8 6,8 5,4 5,8 5,8 4,2 8,6 7,5 7,4 6,1 7,1 5,7 6,2 6,4 3,4 4,9 8,3 7,9 7,5 7,0 7,1 5,7 6,2 6,5 3,3 4,8 8,6 8,5 8,1 7,7 7,4 6,8 7,0 7,0 4,6 4,8 5,1 4,7 6,2 9,1 8,8 8,3 8,2 7,5 6,8 8,2 7,5 6,5 5,8 5,9 5,9 6,6 8,8 8,6 8,5 8,3 7,6 7,0 8,1 7,6 6,7 6,2 6,3 6,0 7,1 8,7 8,5 8,3 8,2 7,3 6,7 7,9 7,7 7,0 6,4 6,5 6,2 7,3 8,7 8,6 8,2 8,1 7,3 6,8 7,8 7,7 6,8 6,1 6,6 6,3 7,4 8,7 8,5 8,2 8,1 7,5 6,9 7,9 7, Na Rysunku 4 przedstawiono zależność pomiędzy wskaźnikiem wolności gospodarczej IEF opracowany przez Hritage Foundation a dochodem na osobę w różnych krajach (mierzony dochodem narodowym, wyrażonym w sile nabywczej pieniądza PPP, na osobę). Naturalnie zależność pomiędzy dobrobytem a wolnością gospodarczą nie jest deterministyczny ale widać wyraźną tendencję, większa swoboda gospodarowania wyraźnie sprzyja dobrobytowi. Zależność ta znajduje potwierdzenie w badaniach Fraser Institute. Na Rys. 5 pokazano jakie wartości dochodu narodowy uzyskiwane są w krajach o różnym zakresie wolności. W krajach, których wskaźnik EFW mieści się w górnym kwintalu wartości dochód jest ponad dziesięciokrotnie większy niż w krajach których wskaźnik wolności mieści się w dolnym kwintalu wartości. Na kolejnych kilku rysunkach pokazano jak inne charakterystyki rozwoju społeczno-gospodarczego zależą od wskaźnika wolności gospodarczej EFW. Oczywiście wiele z tych charakterystyk jest ściśle związanych z poziomem życia, więc niektóre z tych zależności są w pewien sposób oczywiste. Tak wiec oczekiwany czas życia w momencie narodzin jest tym większy im większa jest swoboda gospodarowania (Rys. 6). 9

10 10 9 H ongkong 8 E s to n ia W e g ry USA 7 N ie m c y C ze chy S lo w a c ja Ir la n d i a P o ls k a 6 F r a n c ja Rysunek 2. Wskaźniki wolności gospodarczej EFW Fraser Institute, dla wybranych krajów w latach Korupcja, bezrobocie i zakres szarej strefy nie wchodzą w procedurę obliczania wskaźnika EFW, więc zależność tych zmiennych od wartości tego wskaźnika może być interesująca. Poziom korupcji mierzony jest przez Transparency International. Opracowany przez nich wskaźnik korupcji zawiera się pomiędzy 0 (najwyższy poziom korupcji) i 10 (poziom korupcji najniższy). Zakres korupcji jest znacznie wyższy w krajach zniewolonych aniżeli w krajach wolnych (Rys. 7). Podobnie z zakresem szarej strefy. Wielkość szarej strefy w krajach dolnego kwintalu wartości wskaźnika wolności gospodarczej jest prawie 2,5 krotnie większa niż w krajach z górnego kwintalu (Rys. 8). Z kolei bezrobocie w krajach górnego kwintalu zbliżone jest do poziomu naturalnego (stopa bezrobocia równa się 5,2, Rys. 9), podczas gdy bezrobocie w krajach dolnego kwintalu wartości wskaźnika wolności gospodarczej jest 2,5 krotnie większe (stopa bezrobocie równa jest 13%). Wskaźniki konkurencyjności Od 1979 do 1989 roku Institute for Management Development (IMD) współpracował z World Economic Forum (WEF) przy opracowaniu Raportów Konkurencyjności Gospodarek Światowych (Global Competitive Report). Z powodu różnic opinii jak należy definiować wskaźnik konkurencyjności obie instytucje publikują od 1989 roku niezależne raporty: IMD publikuje World Competitiveness Yearbook3 a WEF publikuje Global Competitive Report4. W swoim raporcie z 2005 roku WEF przedstawia oceny konkurencyjności 117 krajów. Ocena opiera się na trzech filarach: jakość środowiska makroekonomicznego, stan instytucji publicznych i poziom rozwoju technologicznego. Pod uwagę brane jest ponad 160 różnorodnych wskaźników. Od 2001 roku WEF stosuje metodologię opracowaną przez Jeffrey a Sachsa i Johna McArthura. 3 4 dostępne pod: dostępne pod: 10

11 Tabela 1. Wskaźnik konkurencyjności GCI publikowany przez World Economic Forum (WEF) Czechy ,42 Estonia ,95 Litwa Łotwa Polska Słowacja Słowenia ,59 Węgry ,38 Hongkong Singapur ,48 USA ,81 UK ,11 Niemcy ,10 Francja ,78 Irlandia ,86 Finlandia ,94 Ranking Tabela 6. Wartości wskaźnika WCI publikowanego przez Institute for Management Development (IMD) Czechy Estonia Litwa Łotwa Polska , Słowacja Słowenia Węgry Hongkong Singapur USA UK Niemcy , Francja Irlandia Finlandia Tabela 7. Ranking wg WCI publikowany przez Institute for Management Development (IMD) Czechy Estonia Litwa Łotwa Polska Słowacja Słowenia Węgry Hongkong Singapur USA UK Niemcy Francja Irlandia Finlandia

12 Sytuacja w każdym z krajów jest porównywana pod względem dwóch aspektów: konkurencyjności odnoszącej się do wzrostu gospodarczego i konkurencyjności na poziomie mikro. Ocena odnosząca się do pierwszego aspektu wyrażana jest jako wskaźniki konkurencji wzrostu GCI (Growth Competitiveness Index) a drugiego wskaźnik konkurencji przedsiębiorczej BCI (Business Competitiveness Index). IMD ocenia gospodarki 60 krajów używając 314 różnorodnych kryteriów ilościowych i jakościowych uzyskiwanych jako wynik opinii ponad 4000 ekspertów. Kryteria te odnoszą się do czterech czynników konkurencyjności: efektywności gospodarczej, jakości rządu, efektywności przedsiębiorstw, infrastruktury. Obie instytucje trochę inaczej rozumieją pojęcie konkurencyjności. WEF uznaje, że konkurencyjność odnosi się do zdolności danego kraju do osiągnięcia stałego, wysokiego wzrostu PKB na mieszkańca. Natomiast IMD rozumie konkurencyjność jako zdolność kraju do wytworzenia wartości dodanej i w ten sposób przyczynienia się do wzrostu bogactwa poprzez sprawne zarządzenie, atrakcyjność warunków funkcjonowania biznesu, globalizację i integrację wszystkich tych czynników w jeden spójny model gospodarczy i społeczny. Wskaźnik GCI publikowany przez World Economic Forum zawiera się pomiędzy 1 a 7. Wynika to ze sposobu oceny w każdym pojedynczym kryterium, która liczona jest ze wzoru 6*(wartość dla danego kraju-minimum)/maksimum-minimum)+1. Wskaźnik WCR publikowany przez Institute for Management Development liczony jest w inny sposób. Wartością odniesienia dla każdego pojedynczego wskaźnika jest odchylenie standardowe. Tak obliczone wartości są sumowane i największej wartości przypisywana jest wartość 100 a pozostałe sumaryczne oceny przeliczane są proporcjonalnie do tej wartości maksymalnej. Zatem wskaźnik WCR zawiera się pomiędzy 0 a 100. Wartości wskaźników konkurencyjności w ostatnich latach dla wybranych krajów przedstawione są w Tabelach 1, 2 i 3. Oceny odnośnie Polski są zbieżne, wypadamy nie najlepiej (zawsze znajdujemy się w trójce najgorszych (oznaczonych pogrubieniem w tabelach) państw spośród kilkunastu jakie wybraliśmy do celów porównawczych). W rankingu WEF sklasyfikowani zostaliśmy na 51 miejscu (na 155 ocenianych) natomiast w rankingu IMD na 57 miejscu (na 60 ocenianych) 12

13 Zróżnicowanie rozwoju w skali globu, w Europie i w Polsce Miejsce Województwa Dolnośląskiego Witold Kwaśnicki Instytut Nauk Ekonomicznych, Uniwersytet Wrocławski Obserwując rozwój społeczno gospodarczy w skali całego świata, regionów, ale także i poszczególnych państw widać (na każdym z tych poziomów) ogromne zróżnicowanie w poziomie życia, zadowolenia ludzi, poczucia sukcesu. Badania nad zróżnicowaniem dochodów maja swoja historię. Jednym z pierwszych badających to zjawisko był Vilfredo Pareto ( ), który badał rozkład dochodów we Włoszech. Zauważył wtedy wysokie ich zróżnicowanie i doszedł do wniosku, że 20% społeczeństwa włoskiego tworzy 80% dochodów. Wyniki swoich badań opublikował po raz pierwszy w 1897 roku. Wtedy też sformułował sławną zasadę 80/20. Zasada ta stosuje się do wszelkich sytuacji, kiedy rozwój jakiegoś sytemu podlega naturalnym, ewolucyjnym mechanizmom rozwoju. Jej występowanie obserwowane jest w niemalże wszystkich dziedzinach aktywności człowieka. Niech zatem nie dziwi nas to ogromne zróżnicowanie rozwoju (przy zastosowaniu jakiejkolwiek adekwatnej miary poziomu rozwoju) o których będzie mowa poniżej zróżnicowaniu obserwowanym zarówno w skali globalnej jak i lokalnej (np. regionu europejskiego). Naturalnie zbyt duży poziom nierówności jest zagrożeniem dla rozwoju społecznego, jednakże jak pokazuje doświadczenie, naturalna nierówność jest motorem zmian i podstawą harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego Już Arystoteles zauważył, że gdy wszyscy są całkowicie równi, nie może powstać ani społeczeństwo, ani żadna wspólnota polityczna. Ralf Dahrendof (2005) uważa, że nierówność jest do zaakceptowania, jeśli zachowane są pewne warunki, mianowicie: jeśli istnieje możliwość przemieszczania się między różnymi warstwami, jakie tworzą się w społeczeństwie (mobilność społeczna, otwartość grup społecznych), istnieje możliwość pełnego uczestnictwa każdego członka społeczności w procesach społecznych, oraz kiedy nikt nie jest całkowicie wykluczony z uczestnictwa w społeczeństwie, nikt nie jest zepchnięty poniżej pewnego wspólnego poziomu, na jakim powinni znajdować się wszyscy obywatele. Mobilność społeczna polskiego społeczeństwa (wg badań Henryka Domańskiego (2005)), jest stosunkowo duża i na przestrzeni kilkudziesięciu lat nawet trochę wzrosła. Zdecydowanie więcej jest osób, które przeszły ze swojej kategorii pochodzenia do innych kategorii, niż osób stabilnych. W 1982 r. około 62% Polaków należało do ruchliwych. W roku 1987 r. - 66,7% Dalszy wzrost dokonywał się po zmianie ustroju. W 1992 r. osoby ruchliwe stanowiły 67% społeczeństwa, trzy lata później - 68,1% W 1999 i 2002 r. tendencja wzrostowa została utrzymana, osoby ruchliwe stanowiły 69-70%. W 2004 wskaźnik ten wynosił 71%, z czego wynika, że osób "ruchliwych" było ponaddwukrotnie więcej niż tych, które nie zmieniły pozycji społecznej. Nierówności w skali globalnej W kilku ostatnio opublikowanych pracach przedstawiono estymowane rozkłady dochodów w różnych państwach, oraz rozkłady dochodów w skali globalnej w ostatnich dziesięcioleciach (np. Sala-i-Martin, 2002, Dikhanov, Ward, 2003). Z badań tych wynika, że w ogromnej większości państw wystąpiło wyraźne przesuniecie tych rozkładów w kierunku rosnących dochodów, a co za tym idzie wyraźne zmniejszenie odsetka ludzi żyjących w poniżej granicy ubóstwa. 13

14 Przedstawmy tylko wyniki estymacji dochodu na osobę w skali globalnej w latach 1970, 1980, 1990 oraz 1999 (patrz Rysunek 1). 14

15 D o c h ó d ( P P P D o l. U S A ) 10 5 Rysunek 3. Rozkład dochodów ludności świata w ostatniej dziesięcioleciach(za: Dikhanov, Ward, 2003) Trzydzieści lat temu widać było wyraźnie istnienie dwóch szczytów w rozkładzie dochodów, jeden dla dochodów ok. 600 dolarów USA a drugi, trochę mniejszy dla dochodów ok. 10 razy większych. W miarę upływu czasu (można powiedzieć w miarę postępowania globalizacji) oba szczyty przesuwały się na prawo (podobnie jak cały rozkład), przy czym ruch biedniejszego szczytu był trochę szybszy, tak, że po ok. 30 latach stosunek dochodów dla tych szczytów nie jest równy 10, ale ok. 8,5 (tj do 1600 dolarów USA). Wzrost udziału dochodów średnich spowodował, że dolina pomiędzy szczytem biednych i szczytem bogatych nie jest tak głęboka jak było to jeszcze 20 lat temu. Naturalnie w miarę przesuwania się rozkładu dochodu na prawo maleje udział ludności żyjącej poniżej przyjętego progu ubóstwa (żyjących za mniej niż $1 lub $2 dziennie). Jak bardzo należy być ostrożnym w interpretacji danych statystycznych pokazuje analiza raportu o rozwoju świata, Organizacji Narodów Zjednoczonych z 1999 roku w którym czytamy że w 1997 roku stosunek dochodów na osobę najbogatszych 20% ludzi świata do dochodów 20% najbiedniejszych członków społeczeństwa globalnego był jak 74 do 1, podczas gdy w 1990 roku był równy 64 do 1 a w 1960 jak 30 do 1. Taka interpretacja danych o dochodach ludności świata sugeruje wyraźny wzrost dysproporcji pomiędzy najbiedniejszymi i najbogatszymi. Zauważyć jednak należy, że obliczenia te dotyczą dochodów nominalnych a nie realnych. Jak pokazuje Xavier Sala-i-Martin (2002), porównanie dochodów realnych (liczonych w sile nabywczej PPP) daje zupełnie innych obraz. Istotnie stosunek ten wzrósł z 11,3 w 1960 roku do 15,9 w 1980, ale w następnych latach (czyli już w okresie umownie uznawanym za początek intensywnej globalizacji) zaczął powoli maleć, by osiągnąć wartość 15,1 w 1998 roku. Nierówności w skali Europy i najbogatszych państw świata Porównanie w obrębie kilkudziesięciu państw należących do OECD lub do UE pokazuję też duże zróżnicowanie dochodów. Rysunek 2 obrazuje to zróżnicowanie mierzone PKB na osobę 15

16 wśród krajów OECD. Wyraźnie widać trzy grupy krajów: liderów (Luksemburg, Stany Zjednoczone, Norwegia i Irlandia), grupę o wysokim PKB na osobę (Kraje Europy Zachodniej, Kanada, Japonia) oraz kraje biedniejsze (Europa Centralna, Meksyk, Turcja). W przypadku Luksemburga i Szwajcarii PKB na osobę jest trochę przeszacowany, jako że pracuje w tych krajach wiele osób nie będących obywatelami tych krajów. Warto jednak zasygnalizować, że i w obrębie pojedynczych krajów obserwujemy wysokie zróżnicowanie. Na Rys. 3 zobrazowane skalę niesymetryczności rozkładu dochodów. Największe zróżnicowanie występuje w Meksyku, w najbogatszych regionach dochody są ponad sześciokrotnie wyższe niż dochody średnie, a w najbiedniejszych ok. połowy wartości średniej. Duża różnorodność występuje też w Wielkiej Brytanii. Najmniejsze zróżnicowanie i duża symetryczność rozkładu występuje w Australii, Holandii, Szwecji, Grecji i Irlandii. W obrębie Unii Europejskiej (UE-25) liderami są Luksemburg i Irlandia (Rys. 4), Polska niestety znajduje się na samym końcu (mniejszy wskaźnik PKB/osobę ma jedynie Łotwa). W starej Unii zwraca uwagę przede wszystkim dochodowy awans Irlandczyków. Dziesięć lat temu PKB na osobę odpowiadał tam 102% średniej unijnej, w 2005 roku to już 137% Znacznie poprawiły swoją pozycję Hiszpania (z 87 do 99% średniej) i Finlandia (ze 104 do 112%), nieco wyżej niż w 1996 roku plasują się w tym zestawieniu Holandia i Wielka Brytania. W Szwecji, Danii i Belgii relacja PKB na osobę jest taka sama jak dziesięć lat temu. Mieszkańcy pozostałych krajów relatywnie natomiast zubożeli, choć Francuzi, Austriacy i Portugalczycy stosunkowo niewiele. Ale w przypadku Niemców zmiana była znaczna - ze 118 do 110 średniej unijnej. Najbardziej pogorszyła się dochodowa pozycja Włochów: z prawie 116% przeciętnej w Unii do zaledwie 103% 16

17 Rysunek 6. PKB na osobę w krajach UE w stosunku do średniej UE-25 (=100)w roku 2005 Zróżnicowanie rozwoju w Unii Europejskiej na poziomie regionalnym Opublikowane przez Eurostat w 2006 roku dane odnoszące się do rozwoju 268 regionów europejskich (Regions: Statistical Yearbook 2006) zawierają dane z 2003 roku (czynione tak jest z dbałości o w miarę godne zaufanie dane). Na Rys. 5 przedstawiono najbogatsze i najbiedniejsze regiony UE. Londyn centralny jest najbogatszym regionem Unii. Jego przewaga nad najbiedniejszym regionem UE jakim jest Lubelskie, jest ponad ośmiokrotna. W grupie regionów, gdzie dochód na mieszkańca jest wyższy od unijnej średniej, są tylko dwa regiony z nowych państw członkowskich: Praga (138%) oraz Bratysława (116%). Zróżnicowanie w obrębie wszystkich regionów UE ilustruje mapa na Rys. 6. Zróżnicowanie jest bardzo duże, od euro na osobę w północno-wschodniej Rumunii (który to kraj prawdopodobnie będzie nowym członkiem UE i wtedy Lubelskie przestanie być najbiedniejszym regionem w UE) do na osobę w Centrum Londynu. W całej UE w 74 regionach (z 268, łącznie z Bułgarią i Rumunią)) dochód PKB był poniżej ¾ średniego w UE25. Jak pokazuje mapa na Rys. 6 większość tych regionów leży na wschodnich, południowych i zachodnich peryferiach UE. W porównaniu z 2002 rokiem liczba takich regionów zmalała o 6 (w 2002 roku było ich 80). W Hiszpanii i w Grecji po dwa regiony przekroczyły granicę 75%. 17

18 18

19 Rysunek 7. Najbiedniejsze i najbogatsze regiony UE (2003) (średnie UE-25 równa 100) 19

20 20

21 Rysunek 8. Zróżnicowanie PKB na osobę w regionach UE (2003). PKB/osobę w stosunku do średniej UE-25. Wśród najbogatszych 36 regionów (o dochodzie powyżej 125% średniej UE-25, ich liczba zmalała z 41 regionów w 2002 roku) większość to regiony południowych Niemiec, południowej Wielkiej Brytanii, Belgi, Luksemburg, Holandii, Irlandii i Skandynawii, Praga i Paryż. Centralną cześć rozkładu dochodów (pomiędzy 75% a 125 %) obejmuje 147 regionów (w 2002 roku było takich regionów 158). Zaobserwować można niewielką konwergencję (27 regionów poprawiło swoją sytuację). Rys. 7 obrazuje skalę różnorodności regionalnej w obrębie pojedynczych państw. Różnorodność w obrębie pojedynczych krajów jest porównywalna z różnorodnością w obrębie całej Unii. Ta 21

22 różnorodność występuje zarówno w krajach bogatych (np. Belgia, Dania, Wielka Brytania) jak i biednych (np. Węgry, Słowacja, Polska). Polskie regiony (województwa) Polskie regiony (województwa) w większości należną do najbiedniejszych regionów w Europie. Ostatnie lata pokazują, że szybko pogłębia się dystans między najbogatszymi i najbiedniejszymi regionami w Polsce. Poziom rozwoju Mazowsza jest przeszło dwa razy wyższy niż województw wschodniej Polski. Na Rys. 7 pokazano poziom rozwoju polskich województw w 2003 roku. Różnice w poziomie zamożności szybko się pogłębiają. W latach średnia rozwoju Mazowsza wynosiła 51,3% UE-15, a w okresie już 62,2% Dolny Śląsk poprawił notowania o 7 punktów procentowych do 42,1% średniej UE-15. Słabsze były postępy regionów ze wschodu i północy kraju, jak Lubelszczyzna. Jej poziom rozwoju zwiększył się w tym okresie z 25,5 do 28,6% średniej. Przedstawione na Rys. 8 wartości są wyraźnie wyższe niż w latach poprzednich. Wynika to jednak z tego, że w poprzednich latach porównywano wartości PKB do średniej UE-15, a obecnie do znacznie niższej wartości średniej w UE

23 Rysunek 10. PKB na osobę w polskich województwach (regionach UE) w 2003 roku. Rysunek 11. Rozwój województw w Polsce (za IBnGR) W raporcie IBnGR5 przeanalizowano rozwój polskich województw uwzględniając 77 charakterystyk (nie tylko zmiany PKB regionalnego). Celem raportu była próba liczbowego określenia sukcesu rozwojowego polskich województw w procesie transformacji ustrojowej i integracji z UE w latach Sukces rozwojowy województwa jest rozumiany w kategoriach zmiany, ale też jest postrzegany kompleksowo. Analizą dynamiki rozwoju objęto Kalinowski Tomasz (red.), 2006, Sukces rozwojowy polskich województw, Raport Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową. 5 23

24 pięć obszarów: gospodarkę, infrastrukturę techniczną, kapitał ludzki, warunki życia i funkcjonowanie samorządów. Sukces rozwojowy nie jest postrzegany jedynie w kategoriach wzrostu gospodarczego. Pod uwagę wzięto również rozwój infrastruktury technicznej, kapitału ludzkiego, poprawę warunków życia i zmiany w funkcjonowaniu samorządów gminnych. W grupie czterech regionów, w których odnotowano najwyższą dynamikę rozwoju będącą wskaźnikiem skali sukcesu znalazły się województwa: mazowieckie, podkarpackie, małopolskie i wielkopolskie (patrz Rys. 9). Ranking regionów, uwzględniający syntetyczny wskaźnik sukcesu rozwojowego zamykają województwa: dolnośląskie, lubuskie, opolskie i zachodniopomorskie. Niska pozycja województwa dolnośląskiego wynika przede wszystkim z najniższej w Polsce dynamiki rozwoju infrastruktury technicznej oraz niższej od przeciętnej dynamiki rozwoju gospodarczego. Powolny rozwój infrastruktury zaobserwowany został we wszystkich analizowanych elementach: infrastruktury transportowej, bytowej i ochrony środowiska. Natomiast niska, dynamika PKB i wydajności pracy decydowały o dalekiej lokacie regionu w aspekcie rozwoju gospodarczego. Województwo dolnośląskie cechowała nieznacznie niższa od przeciętnej dynamika kapitału ludzkiego oraz warunków życia. Duże postępy odnotowane zostały natomiast w przypadku funkcjonowania samorządów. Szybciej niż w innych regionach rosła finansowa niezależność samorządów. Jednocześnie odnotowano stosunkowo wolny wzrost wydatków na funkcjonowanie administracji publicznej. Literatura Dahrendorf Ralf (2005), Granice nierówności, Rzeczpospolita, Dikhanov, Y., Ward, M. (2003), Evolution of the global distribution of income in In Proceedings of the Global Poverty Workshop, Initiative for Policy Dialogue, Columbia University. Available: Domański Henryk (2005), Równość dla wybranych, Gazeta Wyborcza, Grzelak Grzegorz (2006), Rosną różnice pomiędzy polskimi regionami, Gazeta Wyborcza, Kalinowski Tomasz (red.) (2006), Sukces rozwojowy polskich województw, Raport Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową. Key figures on Europe Statistical Pocketbook 2006 Data Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities Koch Richard (2002), Wszechmocne prawa nauka sukcesu w biznesie, K.E. Liber. Lorens Konrad (1975), Tak zwane zło, Warszawa Portrait of European Union 2004, Eurostat, (dostępne pod adresem Rapacki Ryszard (2005), Trzy mity o nierównościach, Rzeczpospolita 19 listopada Sala-i-Martin Xavier (2002), The disturbing rise of global income inequality, National Bureau of Economic Research, Working Paper 8904, 'Kto zyskał a kto stracił ', Polskie Generalne Sondaże Społeczne (dostępne pod i Polacy w zwierciadle.pdf) OECD Factbook (dostępne pod adresem: Regions: Statistical Yearbook 2006, 165 pp., Eurostat, ISBN , (dostępne pod: 24

25 25

26 Przemiany społeczno-gospodarcze w regionie dolnośląskim w latach Dr Małgorzata Niklewicz-Pijaczyńska Instytut Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Wrocławski Publikacja stanowi próbę oceny sytuacji społeczno-gospodarczej regionu dolnośląskiego w latach w oparciu o badania wtórne dane Głównego Urzędu Statystycznego. Koncentruje się ona przede wszystkim na aspektach gospodarczych, strukturze i tendencjach zmian. Dlatego też uwzględniono w niej takie wielkości jak kondycja działających w regionie podmiotów, stan finansów publicznych, działalność samorządowa, stopień zaawansowania procesu przekształceń własnościowych, skala nakładów na działalność badawczo-rozwojową oraz innowacyjną, jak również wielkość produktu krajowego brutto na mieszkańca. 1. Wyniki finansowe i kondycja przedsiębiorstw Wyniki finansowe przedsiębiorstw dla potrzeb statystycznych opracowywane są zgodnie z wymogami aktualnie obowiązującej ustawy o rachunkowości. Ponieważ analizowany okres jest stosunkowo długi i obejmuje szereg zmian ustrojowo-administracyjnych, przy prezentacji niniejszych danych należy uwzględnić pewien margines błędu, przykładowo liczby z roku 2002 nie są w pełni porównywalne z danymi za lata poprzednie. Należy również zwrócić uwagę, iż niektóre sektory przez długi czas w badaniach tego typu nie były w ogóle brane pod uwagę i w zestawieniach pojawiły się stosunkowo niedawno, na przykład rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo czy też ochrona zdrowia i opieka społeczna, uwzględniane są dopiero od roku Ponadto w statystyce GUS, zwyczajowo obejmuje się badaniami, tylko i wyłącznie, podmioty gospodarcze spełniające określone przesłanki. Te, które obligatoryjnie prowadzą księgi rachunkowe, a liczba zatrudnionych w nich pracowników przekracza 9 osób.6 Omawiając niniejszą problematykę, w pierwszej kolejności należy przedstawić stosunki ekonomiczne w przedsiębiorstwach działających w regionie dolnośląskim. Dane te są prezentowane zwyczajowo w ujęciu procentowym. Jeśli chodzi o wskaźnik poziomu kosztów, czyli relację poziomu kosztów uzyskania przychodów z całokształtu działalności do przychodów z całokształtu działalności, to jest ona stosunkowo korzystna. Jest to szczególnie widoczne w odniesieniu do lat O ile bowiem w roku 2001 wskaźnik ten wynosił 100,5% i kształtował poziom rentowności brutto 6 z badań tych wyłączono również takie instytucje jak: banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, inwestycyjne i emerytalne, domy i biura maklerskie, narodowe fundusze inwestycyjne, szkoły wyższe, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, instytucje kultury posiadające osobowość prawną oraz gospodarstwa indywidualne w rolnictwie 26

27 na wysokości -0,4%, to w roku 2004 ten sam wskaźnik wynosił już tylko 94,1%. Rentowność brutto podmiotów podniosła się więc znacząco - do poziomu 6%. w skaźnik poziomu kosztów Niniejsza tendencja daje się zaobserwować zarówno w sektorze przedsiębiorstw publicznych jak i prywatnych, przy czym w obu obszarach kształtuje się nieco odmiennie. W sektorze podmiotów prywatnych poziom kosztów w roku 2004 zmniejszył się do wysokości 94,2%, podnosząc ich rentowność brutto do poziomu 5,9%, przy sytuacji wyjściowej w roku 2001 kosztów w wysokości 101% i rentowności brutto -0,9%. Natomiast w sektorze publicznym obserwujemy nieco odmienną sytuację. W roku 2001, poziom kosztów sytuuje się tu na poziomie 97,9% - co daje nam rentowność brutto równą 2,1%, następnie w roku 2002 koszty wzrastają do poziomu 101,4% co obniża rentowność brutto do poziomu -0,1%. Jednak w kolejnych analizowanych latach, koszty znowu systematycznie spadają, poprawiając rentowność sektora publicznego odpowiednio: w roku 2003 do wysokości 0,6%, przy poziomie kosztów 99,6%; w roku 2004 do wysokości 6,7%, przy poziomie kosztów 93,3%. Jeśli chodzi o kształtowania się przychodów z całokształtu działalności,7 daje się zauważyć stopniowe ich zwiększanie, z poziomu mln zł w roku 1998, do kwoty mln zł w roku 2004, z krótkim, rocznym spadkiem koniunktury w roku 2000, gdy suma przychodów zmalała do poziomu 38983,7 mln zł. Jednak już w roku następnym osiągnęła wartość rzędu 58124,8 mln zł. Sytuacja niniejsza jest charakterystyczna właściwie dla wszystkich analizowanych sektorów. Przykładowo, w branży budowlanej wartość przychodów w roku 2000 spadła do poziomu 3534,3 mln zł, a więc o blisko 931 mln zł w porównaniu z rokiem poprzednim. W tym sektorze załamanie koniunktury trwało zresztą najdłużej - prawie 5 lat aż do roku 2004, gdy stopniowo sytuacja zaczęła się poprawiać. Podobnie prezentują się dane w odniesieniu do handlu i napraw. Tu również odnotowano spadek przychodów w roku 2000, stopniowo powiększający się w kolejnych dwóch latach. Jednak już w roku 2003 przychody osiągnęły kwotę 22459,3 mln zł i dalej systematycznie rosły. Natomiast nieco odmiennie wygląda sytuacja w odniesieniu do branży obsługującej nieruchomości i firmy. Tutaj odnotowano nagły spadek przychodów w roku 2002, gdy wartość ta zmalała do 2808,5mln zł z poziomu 3783,1mln zł, by następnie w roku kolejnym wspiąć się do poziomu 4316,8 mln zł. Pozostałe sektory cechuje systematyczny wzrost przychodów. Niekiedy ma on charakter stabilny, zdarza się jednak, że również dość gwałtowny, tak jak to miało miejsce w odniesieniu 7 w odniesieniu do ogółu przedsiębiorstw 27

28 do transportu z 1628,5 mln zł w roku 2001 do 2798,4 mln zł w roku 2003, jak i przemysłu gdzie w analogicznym okresie odnotowano wzrost z poziomu 35411,8 mln zł do wysokości 45970,1 mln zł. Wraz z rozwojem przedsiębiorstw rosną koszty ich funkcjonowania. W kwocie ogólnej, zwiększyły się one z poziomu 55263,1 mln zł w roku 1999, do wysokości 91871,2 mln zł w pięć lat później. Koszt te rosły systematycznie i w sposób przewidywalny we wszystkich analizowanych sektorach, przekładając się na zyski lub ich brak w działalności przedsiębiorstw. Relację tę obrazują wyniki finansowe brutto wszystkich analizowanych ogółem podmiotów. Poprawiły się one na przestrzeni 6 lat kształtując się ostatecznie na poziomie 5874,4 mln zł w roku 2004, co przy sumie wyjściowej z roku 1999 odpowiadającej kwocie 1699 mln zł, napawa optymizmem. Widać więc, że z obniżenia wyników finansowych w roku 2001 do poziomu -244,2 mln zł i zarachowanych strat w wysokości 2044,5 mln zł, większość podmiotów wyciągnęła wnioski i przystosowała się do rygorystycznych wymogów obrotu gospodarczego. Już w roku następnym wynik finansowy brutto poprawił się do wysokości 26,5 mln zł, obniżając stratę do poziomu 1797,8 mln zł. Od tego czasu wskaźnik ten wyraźnie się poprawia. Tym samym w roku 2003 większość podmiotów osiągnęła z prowadzonej działalności zysk dotyczy to ok. 71% firm, natomiast w rok później zysk odnotowało już 77,4% podmiotów.8 Przy czym zdecydowanie lepiej radzą sobie przedsiębiorstwa z sektora prywatnego. W latach 2003 i 2004, zysk osiągnęło tu 71,5% i 78,4% podmiotów, podczas gdy w sektorze publicznym jedynie 64,1% i 64,3%. w ynik finansow y przedsię biorstw w latach dodatni 50 ujemny zerow y Jeśli chodzi o nakłady inwestycyjne w przedsiębiorstwach9, to daje się zauważyć, że w ciągu czterech pierwszych analizowanych lat nakłady inwestycyjne wyraźnie rosną, następnie w latach 2002 i 2003 zmniejszają się do poziomu 9068,6 mln zł, by w rok później znowu wzrosnąć do wysokości 10415,1 mln zł. Analogicznie kształtuje się sytuacja w sektorze przedsiębiorstw prywatnych. Natomiast tam, gdzie mamy do czynienia z podmiotami publicznymi zależność ta jest odmienna. Początkowo, do roku 2002 instytucje tego typu ograniczały swoje wydatki inwestycyjne, następnie zwiększyły ich zakres w roku 2003 do poziomu 3621,6 mln zł, by w rok później obniżyć je po raz kolejny, schodząc do kwoty 3496,2 mln zł. 8 dane te są trudne do porównania, gdyż liczba przedsiębiorstw objętych statystyką, różni się; o ile w roku 2003 badania objęły 3527 podmiotów, o tyle w rok później już tylko nakłady finansowe i rzeczowe, których celem jest stworzenie środków trwałych lub ich ulepszenie, a także nakłady na tzw. pierwsze wyposażenie inwestycji 28

29 nak łady inw e s tycyjne w prze ds ię biors tw ach ogółem: s. publiczny 5000 s. pryw atny Jeśli chodzi o nakłady inwestycyjne brutto na środki trwałe,10 będą one wzrastać. W latach strumienie pieniężne na ten cel przewyższały kwoty wydatkowane w roku 2003, ale już w kolejnym 2004 wzrosły do poziomu 6310 mln zł. Znacząca część inwestycji przeznaczona została na zakup maszyn, narzędzi, doskonalenie posiadanej infrastruktury technicznej, jej odtwarzanie i konserwację. W tej kategorii, wydatki sięgają rzędu 3099 mln zł w roku 2003 i 3609 mln zł w roku W następnej kolejności podmioty inwestowały w nieruchomości budynki, budowle budowano zarówno nowe, jak i przystosowywano już istniejące poprzez ich modernizację i rozbudowę. Natomiast inwestycje w środki transportu zajmują tylko niewielką część wydatków, choć i one w roku 2004 znalazły się na poziomie 899,8 mln zł. W porównaniu z rokiem poprzednim (339,7 mln zł.), wzrosły więc niemal trzykrotnie. nakłady na środki trwałe ogółem 2000 ogółem 2002 maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia ogółem ogółem 2003 ogółem 2004 Istotnym wskaźnikiem rozwoju regionu jest również skala nakładów innowacyjnych w przemyśle. W latach obserwujemy znaczący wzrost inwestycji tego typu, z sumy ,9 tys. zł do ,5 tys. zł. Niestety, w rok później wartość nakładów spadła do poziomu tys. zł. Wśród nich, największe kwoty wydano na działalność badawczorozwojową ,7 tys. zł, oprogramowanie 19465,7 tys. zł oraz zakup gotowej technologii w postaci dokumentów i praw 9597,9 tys. zł. W inwestycjach tego typu przodował sektor prywatny z wydatkami rzędu ,6 tys. zł, podczas gdy w sektorze publicznym osiągnęły one poziom zaledwie tys. zł. 10 wartość brutto środków trwałych stanowi nakład poniesiony na ich zakup lub wytworzenie, bez potrącenia wartości zużycia 29

30 na oprogramow anie 2004 ogółem na zakup gotow ej technologii w postaci dokumentacji i na działalność badaw czą i rozw ojow ą 1999 ogółem 2. Intensywność procesu prywatyzacji. skomercjalizow ane objęte w tym pryw atyzacją spryw atyzow ane poddane likw idacji Procesem prywatyzacji w regionie dolnośląskim w latach objęto 507 jednostek państwowych, przy czym znaczną część z nich przekształcono w drodze komercjalizacji. Pozostałe objęte zostały bezpośrednią formą zmiany własności prywatyzacją bezpośrednią. Dotyczyło to 199 podmiotów państwowych, z czego udało się przekształcić 198 z nich. Natomiast likwidacja przedsiębiorstw państwowych i rozdysponowanie ich majątku w zgodzie z rachunkiem ekonomicznym, udała się jedynie połowicznie. Z liczby 132 takich jednostek, w ciągu 14-letniego okresu, zlikwidowano zaledwie 70. w tym zlikw idow ane Przeważającą część przedsiębiorstw zlikwidowano w okresie W kolejnych latach, proces ten objął już jedynie 12 podmiotów państwowych. Dla przykładu, w latach , nie zdołano zlikwidować żadnego z nich. Na negatywną ocenę procesu przekształceń wpływa również fakt, iż występują rzeczywiste trudności związane z oszacowaniem wartości aktywów i zobowiązań likwidowanych podmiotów, dane dostępne często się rozmijają, a te za okres ostatnich dwóch analizowanych lat w ogóle nie są dostępne. Tym samym w roku 2004, w regionie funkcjonowało nadal około 44 przedsiębiorstw państwowych. Zachowały się one w takich działach gospodarki jak przetwórstwo przemysłowe, budownictwo, handel i naprawy, szeroko rozumiany transport i gospodarka magazynowa oraz obsługa nieruchomości i firm, z czego najliczniej w przetwórstwie przemysłowym 14 i budownictwie 12. Zdecydowanie największa ich ilość postawiona była w stan upadłości. Poza tym nadal funkcjonowały podmioty państwowe, w których na dzień 31 grudnia 2004 roku nie przeprowadzono żadnych zmian organizacyjno-prawnych. Oczywiście, przedsiębiorstwa państwowe, to nie jedyne podmioty działające w omawianym obszarze. Według danych z rejestru REGON na dzień 31 grudnia 2004 roku, 30

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku WWW.OBSERWATORIUM.MALOPOLSKA.PL Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku Opracowanie: Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD Poniżej przedstawiamy opracowanie porównawcze, przygotowane na podstawie najnowszych międzynarodowych danych statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2008 R. 1 PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W 2008 roku wartość wytworzonego produktu krajowego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w Europie 2016

Innowacyjność w Europie 2016 DEPARTAMENT POLITYKI REGIONALNEJ MAŁOPOLSKIE OBSERWATORIUM ROZWOJU REGIONALNEGO Innowacyjność w Europie 2016 Komisja Europejska raz w roku publikuje europejską i regionalną tablicę wyników innowacji, która

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/urzedy/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów 2014-01-13 MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 4) wskaźnik urbanizacji 5) udział zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej Nieprzeciekający dach, brak wilgoci w mieszkaniu, prysznic, wanna to podstawowe wymagania, które zgodnie z opinią większości bezsprzecznie powinna spełniać nieruchomość mieszkaniowa, bez względu na standard.

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

BRE Business Meetings. brebank.pl

BRE Business Meetings. brebank.pl BRE Business Meetings Witamy w świecie ekspertów Innowacje a wzrost gospodarczy Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku SA Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego 05.08.2010 r. brebank.pl

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku Szczecin 2016 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia 1 dla Polski

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku Szczecin 2015 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Sytuacja na mazowieckim rynku pracy wyróżnia się pozytywnie na tle kraju. Kobiety rzadziej uczestniczą w rynku pracy niż mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Plan Kartkówka Praca pisemna wszystko, co chcielibyście wiedzieć Jak pisać? Jak pokazywać dane? Zadania do rozwiązania w grupach Praca

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r.

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Opracowanie: Zespół Mazowieckiego Obserwatorium Rynku Pracy Najważniejsze obserwacje W 2015 r.: Przychody z całokształtu

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt?

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? dr Anna Gardocka-Jałowiec Uniwersytet w Białymstoku 7 marzec 2013 r. Dobrobyt, w potocznym rozumieniu, utożsamiać można

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić?

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Szkolenie Urzędu Patentowego. Zarządzanie innowacją Warszawa, 12.10.2015 Marzenna Anna Weresa Instytut Gospodarki Światowej Kolegium

Bardziej szczegółowo

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego?

Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Ile dzieli Polskę od cudu gospodarczego? Andrzej Rzońca Jeremi Mordasewicz Warszawa, 13 listopada 2007 r. 1. Komu służy wzrost gospodarczy? W dłuższym okresie dochody osób najbiedniejszych podążają za

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,4% ludności w wieku 15 lat i więcej. W województwie mazowieckim populacja pracujących wyniosła

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r.

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r. Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r. Opracowanie: Zespół Mazowieckiego Obserwatorium Rynku Pracy 1 Wstęp Celem niniejszego raportu jest przedstawienie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA GOSPODARCZA W POLSCE ZAŁOŻENIA I EFEKTY

TRANSFORMACJA GOSPODARCZA W POLSCE ZAŁOŻENIA I EFEKTY Prof. dr hab. Maciej Bałtowski Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie TRANSFORMACJA GOSPODARCZA W POLSCE ZAŁOŻENIA I EFEKTY 1. Dlaczego transformacja? 2. Istota transformacji gospodarczej. 3.

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Pełen zestaw raportów będzie wkrótce dostępny na naszej

Pełen zestaw raportów będzie wkrótce dostępny na naszej Rynek ziemi rolnej w Polsce w latach 24 28 Przedstawiamy Państwu raport dotyczący rynku ziemi rolniczej w Polsce w latach 24 28. Raport podsumowuje serię 16 analiz realizowanych przez nas od końca 27 roku

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 44,3% ludności w wieku 15 lat i więcej, co oznacza pogorszenie sytuacji w ujęciu rocznym o 1,1 p.

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO)

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Dagmara K. Zuzek ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Wstęp Funkcjonowanie każdej gospodarki rynkowej oparte jest

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0 MAZOWIECKI RYNEK PRACY PAŹDZIERNIK 2013 R. Październikowe dane dotyczące mazowieckiego rynku pracy wskazują na poprawę sytuacji. W ujęciu miesiąc do miesiąca stopa bezrobocia spadła, a wynagrodzenie i

Bardziej szczegółowo

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków Informacja prasowa Kontakt: Urszula Krassowska t +48 22 598 98 98 f +48 22 598 99 99 e urszula.krassowska@tns-global.pl www.tns-global.pl 11 marca 2008 W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Materiał na konferencję prasową w dniu 30 listopada 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2010 R. 1 PRODUKT

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZWIĄZKU MINIMALNEGO WYNAGRODZENIA Z RYNKIEM PRACY W OPARCIU O DANE STATYSTYCZNE

ANALIZA ZWIĄZKU MINIMALNEGO WYNAGRODZENIA Z RYNKIEM PRACY W OPARCIU O DANE STATYSTYCZNE ANALIZA ZWIĄZKU MINIMALNEGO WYNAGRODZENIA Z RYNKIEM PRACY W OPARCIU O DANE STATYSTYCZNE 2 Cele wyodrębniania wynagrodzenia minimalnego w całokształcie polityki płac sformułowane są w konwencjach Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Rachunek dochodu narodowego Dr Gabriela Przesławska. Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych

Makroekonomia. Rachunek dochodu narodowego Dr Gabriela Przesławska. Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Makroekonomia. Rachunek dochodu narodowego Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Makroekonomia. Podstawowe zagadnienia makroekonomiczne Makroekonomia bada sposób działania

Bardziej szczegółowo

Tetiana Poplavska KrDUMg1013

Tetiana Poplavska KrDUMg1013 Tetiana Poplavska KrDUMg1013 THE GINI COEFFICIENT Współczynnik Giniego nazywany jest wskaźnikiem nierówności społecznej Wartość zerowa współczynnika wskazuje na pełną równomierność rozkładu Został wymyślony

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Deficyt Mieszkaniowy w Polsce

Deficyt Mieszkaniowy w Polsce Jednym z ważniejszych czynników wpływających na rynek nieruchomości, poza możliwościami finansowymi i podażą na rynku, są potrzeby mieszkaniowe ludności. Ich powszechnie stosowanym miernikiem jest tzw.

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

3.5. Stan sektora MSP w regionach

3.5. Stan sektora MSP w regionach wartość wyniosła 57,4 tys. na podmiot. W Transporcie przeciętna wartość eksportu w średnich firmach wyniosła 49 tys. euro na podmiot, natomiast wartość importu 53 tys. euro. W Pośrednictwie finansowym

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo