Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ 1"

Transkrypt

1 Rozdział 6 Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ 1 Streszczenie. W rozdziale został zaproponowany sposób doboru parametrów układu testującego urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ) metodami Data Mining. Opisano zastosowane metody badawcze oraz wykorzystanie metod Data Mining za pomocą programów DeTreex oraz Microsoft SQL Server with Analysis Services. 1 Wstęp Coraz większy rozwój metod sztucznej inteligencji [2], a w konsekwencji metod Data Mining powoduje, że znajdują one zastosowanie w różnych dziedzinach nauki. Znane są przypadki zastosowania ich w medycynie, diagnostyce, ekonomii [1], [5], [6]. W rozdziale opisano sposoby umożliwiające zastosowanie Data Mining jako metody doboru parametrów układu testującego urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ) [3]. Jako narzędzia realizacji tego zadania wybrano program DeTreex firmy Aitech, który wchodzi w skład pakietu SPHIN oraz program Microsoft SQL Server with Analysis Services. 2 Zdefiniowanie problemu Obiektem badań jest układ do testowania urządzeń elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ). Głównymi wymaganiami dla systemu testującego urządzenia EAZ są: prosta obsługa, skrócenie czasu testowania (szczególnie w procesach powtarzalnych) i mo- 1 Pracę wykonano w ramach projektu badawczego finansowanego ze środków Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (Działanie 2.6: Regionalne strategie innowacyjne i transfer wiedzy) z udziałem Europejskiego Funduszu Społecznego. Izabela Skorupska, Marek Kopeć Uniwersytet Zielonogórski, Studium Doktoranckie na Wydziale Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji, ul. Podgórna 50, Zielona Góra, Polska {I.Skorupska, Jan Jagielski Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Metrologii Elektrycznej, ul. Podgórna 50, Zielona Góra, Polska

2 I. Skorupska, J. Jagielski, M. Kopeć żliwie duża dokładność. Do tego celu doskonale nadaje się uproszczona struktura systemu testującego, przedstawiona na rys.1. Zadajnik (kalibrator) przedstawiono jako człon inercyjny drugiego rzędu, badany obiekt oraz przetwornik jako człony opóźniające. Funkcję regulatora całkującego pełni komputer. Operator systemu zadaje rodzaj i wartość wymuszenia. W zależności od wymuszenia kalibrator podaje daną wartość na obiekt. Odpowiedź obiektu po przetworzeniu na sygnał cyfrowy porównuje się z sygnałem zadanym i w zależności od wyniku zmienia się wartość wymuszenia. Układ ten został dokładniej opisany w [3], [4] T s (T 1s + 1) (T 2s + 1) kalibrator τ e -s 1 testowane urządzenie EAZ 3 Y komputer ϕ U,I,f, - wartość zadana Y - wartość wyjściowa 4 e -s τ2 przetwornik a/c Rys. 1. Schemat uproszczony układu do testowania urządzeń EAZ Zadaniem jest taki dobór parametrów układu, aby otrzymać możliwie prostą strukturę spełniającą założenia optymalnego testowania nowoczesnych urządzeń EAZ (najkrótszy czas odpowiedzi układu oraz możliwie najmniejsze przeregulowanie). Jako kryterium oceny przyjęto czas regulacji i przeregulowanie (maksymalna amplituda odpowiedzi układu do jej wartości ustalonej wyrażona w jednostkach względnych). W początkowym etapie prac [4] badana była możliwość zastosowania algorytmów genetycznych do ustalania parametrów układu testującego urządzenia EAZ. Uzyskane wyniki spowodowały, iż rozpoczęto prace nad zastosowaniem innych metod ustalania parametrów układu EAZ. Postanowiono sprawdzić, czy możliwe będzie zastosowanie metod Data Mining do automatycznej generacji reguł wyboru parametrów badanego układu. 3 Przebieg badań Badania sprowadzają się do takiego doboru parametrów układu: stałych kalibratora T1 i T2, stałej komputera Tc oraz stałej obiektu Tob, aby układ cechował się małym przeregulowaniem oraz krótkim czasem odpowiedzi. W programie MATLAB zasymulowano układ dla ustalonej stałej urządzenia oraz dla zmieniających się stałych kalibratora i komputera (zakres zmian każdej zmiennej <0.01, 10> z krokiem 0.1). Wyniki wielogodzinnych symulacji zostały zapisane do pliku. Powstała baza danych zawierająca milion rekordów. Baza ta została poddana wstępnej analizie za pomocą programów dokonujących analiz w oparciu o algorytmy sztucznej inteligencji. Pierwszym wykorzystanym programem był program DeTreex, który pozwala z bazy danych tworzyć drzewa decyzyjne i przekształcać je w reguły. Aby można było użyć zgromadzonych danych symulacyjnych jako danych uczących, należało je sformatować zgodnie z 68

3 Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ wymaganiami programu DeTreex. Najprostszym sposobem było użycie programu MS- Excel. Za jego pomocą odpowiednio je sformatowano a następnie użyto w programie De- Treex. Na tym etapie pojawiły się pierwsze ograniczenia związane z maksymalną ilością wierszy, które można było wczytać do arkusza Excela. W związku z tym, że nie wszystkie dane można było od razu zaimportować, zdecydowano się na zawężenie obszaru badań i zmniejszenie zakresu danych poddanych analizie (wybrano przedział zmienności <0.01, 1> ponieważ w tym przedziale zaobserwowano najkorzystniejsze wyniki). Reguły, uzyskane we wstępnym etapie, za pomocą programu DeTreex pozwoliły na odkrycie pewnych zależności oraz na stwierdzenie, że zbyt duża dokładność przy zbieraniu danych pomiarowych nie była konieczna, wręcz przeciwnie, nadmiarowość danych powodowała tylko komplikacje. Pozwoliło to na przeprowadzenie kolejnych symulacji ograniczając zakres zmiany zmiennych oraz wprowadzając dodatkową zmienną dotyczącą stałej obiektu. Na podstawie wstępnych badań opracowano harmonogram kolejnych prac: 3.1 Symulacja dla 10 różnych stałych obiektu Stałe obiektu zmieniały się w zakresie <0.1, 1> z krokiem 0.1, T1, T2, T0 w zakresie <0.1, 4.6> z krokiem 0.5. Odczytywany był czas ustalania t ust oraz przeregulowanie. W wyniku symulacji uzyskano rekordów danych. Zostały one zaimportowane do programu Excel. Wierszom, które spełniały zależność: t ust <10 i przeregulowanie <110 przypisano wartość PRAWDA, pozostałym FAŁSZ. Przykładowe dane zgromadzone w pliku zostały przedstawione w tabeli 1. Tabela 1. Przykładowe dane uzyskane w wyniku symulacji T1 T2 Tc Tob decyzja 0,1 0,1 0,1 0,1 FAŁSZ 0,1 0,1 0,6 0,1 FAŁSZ 0,1 0,1 1,1 0,1 FAŁSZ 0,1 0,1 1,6 0,1 FAŁSZ 0,1 0,1 2,1 0,1 FAŁSZ 0,1 0,1 2,6 0,1 PRAWDA 0,1 0,1 3,1 0,1 PRAWDA 0,1 0,1 3,6 0,1 PRAWDA 0,1 0,1 4,1 0,1 PRAWDA 0,1 0,1 4,6 0,1 FAŁSZ 0,1 0,6 0,1 0,1 PRAWDA 0,1 0,6 0,6 0,1 FAŁSZ 0,1 0,6 1,1 0,1 FAŁSZ 0,1 0,6 1,6 0,1 FAŁSZ 0,1 0,6 2,1 0,1 FAŁSZ 0,1 0,6 2,6 0,1 FAŁSZ 69

4 I. Skorupska, J. Jagielski, M. Kopeć 3.2 Generowanie drzewa decyzyjnego przez program DeTreex Uzyskane dane wykorzystano do wygenerowania drzewa decyzyjnego (rys. 2). Rys. 2. Drzewo decyzyjne wygenerowane przez program DeTreex 3.3 Odczytanie reguł (stworzonych przez program DeTreex), które miały wartość PRAWDA Na podstawie drzewa decyzyjnego program DeTreex stworzył 55 reguł. Odczytane zostały te, które miały wartość PRAWDA i były prawdziwe, dla co najmniej 5 przypadków. Na podstawie wygenerowanych reguł można było ustalić zakres zmian parametrów układu. Zostały one przedstawione w tabeli 2. Tabela 2. Zależności wygenerowane przez program DeTreex dla decyzji PRAWDA T1 T2 Tc Tob Prawdziwe dla (1.1, 3.1> (1.1, 3.1> (1.1, 3.6> (0.1, 0.6> (0.1, 0.6> (1.1, 3.6> (2.1, 3.6> 0.1 > (2.1, 3.6> > (2.1, 4.1> (3.1, 3.6> (0.1, 0.6>

5 Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ 3.4 Analiza danych za pomocą programu Microsoft SQL Server with Analysis Services Dane uzyskane w wyniku symulacji zostały zaimportowane do bazy danych MSSQL. Następnie zastały poddane analizie za pomocą opcji Analysis Services. Utworzone zostało drzewo decyzyjne przedstawione na rys. 3. Rys. 3. Drzewo decyzyjne wygenerowane przez program Microsoft SQL Server with Analysis Services 3.5 Odczytanie reguł (stworzonych przez program Microsoft SQL Server with Analysis Services), które miały wartość PRAWDA Analogicznie jak w punkcie 3.3 odczytano reguły, dla których wartość PRAWDA wystąpiła nie mniej niż 5 razy. Wyniki zostały przedstawione w tabeli 3. 71

6 I. Skorupska, J. Jagielski, M. Kopeć Tabela 3. Zależności wygenerowane przez program DeTreex dla decyzji PRAWDA T1 T2 Tc Tob Prawdziwe dla (0.73, > (0.73, > > T or T1> (0.73, 3.72> < (0.73, 3.72> 0.23 > (3.72, 4.72> > (0.23, 0.73> (0.23, 4.72> (0.23, 0.73> > Analizując dane zgromadzone w tabelach 2 i 3 można zauważyć, że niektóre zależności są porównywalne, szczególnie, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że w przypadku badanego obiektu wartość zmiennej T1 można zamienić z wartością zmiennej T2 (w kalibratorze na rys. 1). W dalszych badaniach wyniki uzyskane za pomocą metod Data Mining zostaną zweryfikowane w układzie fizycznym. Uzyskane dane pozwalają stwierdzić, że wygenerowane reguły mogą mieć praktyczne zastosowanie w dobieraniu parametrów układu testującego urządzenia EAZ. Z analiz wynika, że stała obiektu (Tob) nie powinna występować jako zmienna i nie należałoby brać jej pod uwagę w dalszych badaniach. Należałoby również przeprowadzić kolejne analizy dla obiektów o różnych parametrach, ale nie analizować ich odnosząc do zmian stałej obiektu. 4 Wnioski Wykorzystano dwa programy Data Mining, które na podstawie zgromadzonych danych umożliwiły odkrycie zależności występujących między parametrami układu testującego urządzenia EAZ. Każdy z omawianych programów wygenerował nieco inne drzewo oraz stworzył inne, porównywalne reguły. Wartości, na których bazują reguły w przypadku programu DeTreex nie wykraczają poza przyjęty zakres zmian badanych zmiennych (często są ich podzbiorami). W przypadku programu SQL wskazane przedziały zawsze posiadają wartości niebędące bezpośrednimi podzakresami zmiennych, co pozwala stwierdzić, że w przypadku zmiany dokładności pomiarów, wygenerowane reguły będą bardziej użyteczne. Literatura 1. Buchalski Z.: Wspomaganie diagnostyki i leczenia chorób nerek przy wykorzystaniu systemu ekspertowego. Pomiary Automatyka Kontrola, 2005, nr 9, wyd. spec., s Cichosz P.: Systemy uczące się. Wydawnictwa Naukowo Techniczne, Warszawa,

7 Data Mining w doborze parametrów układu testującego urządzenia EAZ 3. Kopeć M.: Testowanie nowoczesnych urządzeń elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej, Informatyka sztuka czy rzemiosło KNWS '04: materiały konferencji naukowej. Zielona Góra, Polska, Oficyna Wydaw. Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra, 2004, s Jagielski J., Skorupska I.: Zastosowanie algorytmów genetycznych do ustalania parametrów układu testującego urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej. Pomiary Automatyka Kontrola, 2005, nr 9, wyd. spec., s Jagielski J., Skorupska I.: Wiedza uświadomiona i nieuświadomiona w kształtowaniu procedury diagnostycznej, Pomiary Automatyka Kontrola, 2005, nr 9, wyd. spec., s Jagielski J., Kopeć M., Skorupska I.: Zapobieganie awariom na podstawie wiedzy uzyskanej z bazy danych, Automatyzacja i eksploatacja systemów sterowania i łączności / red. nauk. Z.Kitowski, J.Lisowski, Akademia Marynarki Wojennej, Gdynia, 2005, s Michalik K.: DeTreex 4.0 indukcyjny system pozyskiwania wiedzy podręcznik użytkownika, Katowice Pomoc programu DeTreex. 9. Pomoc programu PC-Shell. 10. Pomoc programu Microsoft SQL Server with Analysis Services. 73

8

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU

ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU II Konferencja Naukowa KNWS'05 "Informatyka- sztuka czy rzemios o" 15-18 czerwca 2005, Z otniki Luba skie ANALIZA WPŁYWU WYBRANYCH PARAMETRÓW SYGNAŁU WYMUSZAJĄCEGO NA CZAS ODPOWIEDZI OBIEKTU Piotr Mróz

Bardziej szczegółowo

Dla naszego obiektu ciągłego: przy czasie próbkowania T p =2.

Dla naszego obiektu ciągłego: przy czasie próbkowania T p =2. 1. Celem zadania drugiego jest przeprowadzenie badań symulacyjnych układu regulacji obiektu G(s), z którym zapoznaliśmy się w zadaniu pierwszym, i regulatorem cyfrowym PID, którego parametry zostaną wyznaczone

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Oferta dydaktyczna INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Zielona Góra, 2015 Na Wydziale Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki prowadzone są studia: stacjonarne (dzienne), niestacjonarne (zaoczne).

Bardziej szczegółowo

STEROWNIKI PROGRAMOWALNE OBSŁUGA AWARII ZA POMOCĄ STEROWNIKA SIEMENS SIMATIC S7

STEROWNIKI PROGRAMOWALNE OBSŁUGA AWARII ZA POMOCĄ STEROWNIKA SIEMENS SIMATIC S7 STEROWNIKI PROGRAMOWALNE OBSŁUGA AWARII ZA POMOCĄ STEROWNIKA SIEMENS SIMATIC S7 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze sposobami obsługi stanów awaryjnych w układach sterowania zbudowanych

Bardziej szczegółowo

Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink.

Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink. Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink. Celem ćwiczenia jest symulacja działania (w środowisku Matlab/Simulink) sterownika dla dwuosiowego robota

Bardziej szczegółowo

Modelowanie przetworników pomiarowych Kod przedmiotu

Modelowanie przetworników pomiarowych Kod przedmiotu Modelowanie przetworników pomiarowych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Modelowanie przetworników pomiarowych Kod przedmiotu 06.0-WE-ED-MPP Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Automatyka Automatics Forma studiów: studia stacjonarne Poziom kwalifikacji: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA AUTOMATYKI I ELEKTRONIKI. Badanie układu regulacji dwustawnej

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA AUTOMATYKI I ELEKTRONIKI. Badanie układu regulacji dwustawnej POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA ATOMATYKI I ELEKTRONIKI ĆWICZENIE Nr 8 Badanie układu regulacji dwustawnej Dobór nastaw regulatora dwustawnego Laboratorium z przedmiotu: ATOMATYKA

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z własnościami

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Podstawy Automatyki Badanie i synteza kaskadowego adaptacyjnego układu regulacji do sterowania obiektu o

Bardziej szczegółowo

Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI

Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI Instytut Automatyki i Robotyki Prowadzący(a) Grupa Zespół data ćwiczenia Lp. Nazwisko i imię Ocena 1. 2. 3. LABORATORIUM 4. PODSTAW 5. AUTOMATYKI Ćwiczenie PA7b 1 Badanie jednoobwodowego układu regulacji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 26/2016. SENATU AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ im. Bohaterów Westerplatte z dnia 02 czerwca 2016 roku

UCHWAŁA NR 26/2016. SENATU AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ im. Bohaterów Westerplatte z dnia 02 czerwca 2016 roku UCHWAŁA NR 26/2016 SENATU AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ im. Bohaterów Westerplatte z dnia 02 czerwca 2016 roku w sprawie: określenia efektów kształcenia dla kierunku Mechatronika studia II stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KALIBRATORÓW DO ADIUSTACJI, WZORCOWANIA I SPRAWDZANIA URZĄDZEŃ

ZASTOSOWANIE KALIBRATORÓW DO ADIUSTACJI, WZORCOWANIA I SPRAWDZANIA URZĄDZEŃ II Konferencja aukowa KWS'05 "Informatyka- sztuka czy rzemios o" 15-18 czerwca 2005, Z otniki Luba skie ZASOSOWAIE KALIBRAORÓW DO ADIUSACJI, WZORCOWAIA I SPRAWDZAIA URZĄDZEŃ Andrzej Olencki Instytut Informatyki

Bardziej szczegółowo

Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych (tabele odniesień efektów kształcenia)

Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych (tabele odniesień efektów kształcenia) Załącznik nr 7 do uchwały nr 514 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunków studiów pierwszego i drugiego stopnia prowadzonych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki

INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki Opracowano na podstawie: INSTRUKCJA Regulacja PID, badanie stabilności układów automatyki 1. Kaczorek T.: Teoria sterowania, PWN, Warszawa 1977. 2. Węgrzyn S.: Podstawy automatyki, PWN, Warszawa 1980 3.

Bardziej szczegółowo

Konkurs z przedmiotu eksploracja i analiza danych: problem regresji i klasyfikacji

Konkurs z przedmiotu eksploracja i analiza danych: problem regresji i klasyfikacji Konkurs z przedmiotu eksploracja i analiza danych: problem regresji i klasyfikacji Michał Witczak Data Mining 20 maja 2012 r. 1. Wstęp Dostarczone zostały nam 4 pliki, z których dwa stanowiły zbiory uczące

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY AUTOMATYKI PRACA W PROGRAMIE SIMULINK 2013

ELEMENTY AUTOMATYKI PRACA W PROGRAMIE SIMULINK 2013 SIMULINK część pakietu numerycznego MATLAB (firmy MathWorks) służąca do przeprowadzania symulacji komputerowych. Atutem programu jest interfejs graficzny (budowanie układów na bazie logicznie połączonych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Systemy ekspertowe w zarządzaniu firmą Expert systems in enterprise management Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elementów automatyki i pomiarów w technologii chemicznej

Laboratorium elementów automatyki i pomiarów w technologii chemicznej POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Wydziałowy Zakład Inżynierii Biomedycznej i Pomiarowej Laboratorium elementów automatyki i pomiarów w technologii chemicznej Instrukcja do ćwiczenia Regulacja dwupołożeniowa Wrocław

Bardziej szczegółowo

Systemy ekspertowe : program PCShell

Systemy ekspertowe : program PCShell Instytut Informatyki Uniwersytetu Śląskiego lab 1 Opis sytemu ekspertowego Metody wnioskowania System PcShell Projekt System ekspertowy - system ekspertowy to system komputerowy zawierający w sobie wyspecjalizowaną

Bardziej szczegółowo

MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane

MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane MS Excel cz.1 funkcje zaawansowane Spis zagadnień: Funkcje daty i czasu, dzięki którym możemy manipulować danymi typu data i czas i np. wstawić do arkusza aktualną datę. Funkcje warunkowe, które pozwalają

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu

Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu Diagnostyka procesów przemysłowych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Diagnostyka procesów przemysłowych Kod przedmiotu 06.0-WE-AiRP-DPP Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Katedra Automatyzacji Laboratorium Podstaw Automatyzacji Produkcji Laboratorium Podstaw Automatyzacji

Katedra Automatyzacji Laboratorium Podstaw Automatyzacji Produkcji Laboratorium Podstaw Automatyzacji Katedra Automatyzacji Laboratorium Podstaw Automatyzacji Produkcji Laboratorium Podstaw Automatyzacji Opracowanie: mgr inż. Krystian Łygas, inż. Wojciech Danilczuk Na podstawie materiałów Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw KATEDRA AUTOMATYKI kierownik katedry: dr hab. inż. Kazimierz Kosmowski, prof. nadzw. PG tel.: 058 347-24-39 e-mail: kazkos@ely.pg.gda.pl adres www: http://www.ely.pg.gda.pl/kaut/ Systemy sterowania w obiektach

Bardziej szczegółowo

ColDis Poradnik użytkownika

ColDis Poradnik użytkownika ColDis Poradnik użytkownika Jak zrobić generację faktur najmu Data publikacji: 2011-06-15 Projekt: ColDis Wersja dokumentu: 1.0 Autor: Jakub Kusowski Podręcznik użytkownika jak zrobić generację faktur

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa - opis przedmiotu

Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa - opis przedmiotu Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa Kod przedmiotu 06.2-WE-EP-EEAZ-SPiE Wydział Kierunek

Bardziej szczegółowo

Elektronika i Telekomunikacja I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Elektronika i Telekomunikacja I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu EiT_S_I_RE_AEwT Nazwa modułu Regulatory elektroniczne Nazwa modułu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów Elektrotechnika Studia I stopnia

Kierunek studiów Elektrotechnika Studia I stopnia tel. (+48 81) 58 47 1 Kierunek studiów Elektrotechnika Studia I stopnia Przedmiot: Przemysłowe czujniki pomiarowe i ich projektowanie Rok: III Semestr: 5 Forma studiów: Studia stacjonarne Rodzaj zajęć

Bardziej szczegółowo

Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna)

Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna) Regulacja dwupołożeniowa (dwustawna) I. Wprowadzenie Regulacja dwustawna (dwupołożeniowa) jest często stosowaną metodą regulacji temperatury w urządzeniach grzejnictwa elektrycznego. Polega ona na cyklicznym

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających

PL B1. Sposób i układ pomiaru całkowitego współczynnika odkształcenia THD sygnałów elektrycznych w systemach zasilających RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210969 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 383047 (51) Int.Cl. G01R 23/16 (2006.01) G01R 23/20 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku z wykorzystaniem systemu ADONIS Krok po kroku BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH

INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH 1. Czym jest eksploracja danych Eksploracja danych definiowana jest jako zbiór technik odkrywania nietrywialnych zależności i schematów w dużych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Systemy ekspertowe Expert systems Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj. Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów:

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM RANDOM FOREST

ALGORYTM RANDOM FOREST SKRYPT PRZYGOTOWANY NA ZAJĘCIA INDUKOWANYCH REGUŁ DECYZYJNYCH PROWADZONYCH PRZEZ PANA PAWŁA WOJTKIEWICZA ALGORYTM RANDOM FOREST Katarzyna Graboś 56397 Aleksandra Mańko 56699 2015-01-26, Warszawa ALGORYTM

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide.

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. 1. Załóż we własnym folderze podfolder o nazwie cw2 i przekopiuj do niego plik

Bardziej szczegółowo

Rozpoczynamy import Kreator uruchamiamy przyciskiem Z tekstu, znajdującym się na karcie Dane, w grupie Dane zewnętrzne.

Rozpoczynamy import Kreator uruchamiamy przyciskiem Z tekstu, znajdującym się na karcie Dane, w grupie Dane zewnętrzne. 2. Zadania praktyczne rozwiązywane z użyciem komputera 91 2. Zadania praktyczne rozwiązywane z użyciem komputera Wczytywanie danych Dane do zadań rozwiązywanych na komputerze zapisane są w plikach tekstowych.

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH W PROGNOZOWANIU

WYKORZYSTANIE SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH W PROGNOZOWANIU WYKORZYSTANIE SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH W PROGNOZOWANIU THE USE OF ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS IN FORECASTING Konrad BAJDA, Sebastian PIRÓG Resume Artykuł opisuje wykorzystanie sztucznych sieci neuronowych

Bardziej szczegółowo

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API

Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów obróbkowych MS Access za pomocą interfejsu API Dr inż. Janusz Pobożniak, pobozniak@mech.pk.edu.pl Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji produkcji Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny Integracja systemu CAD/CAM Catia z bazą danych uchwytów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 - Bezpośrednie sterowanie cyfrowe

Ćwiczenie 6 - Bezpośrednie sterowanie cyfrowe Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie KATEDRA AUTOMATYKI LABORATORIUM Aparatura Automatyzacji Ćwiczenie 6. Bezpośrednie sterowanie cyfrowe Wydział EAIiE kierunek AiR rok II Zespół

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy w ramach treści kierunkowych Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium BAZY DANYCH I SYSTEMY EKSPERTOWE Database and expert systems Forma

Bardziej szczegółowo

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza.

Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Usługi analityczne budowa kostki analitycznej Część pierwsza. Wprowadzenie W wielu dziedzinach działalności człowieka analiza zebranych danych jest jednym z najważniejszych mechanizmów podejmowania decyzji.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI Wprowadzenie do badań operacyjnych z komputerem Opisy programów, ćwiczenia komputerowe i zadania. T. Trzaskalik (red.) Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI 7.2. Ćwiczenia komputerowe Ćwiczenie 7.1 Wykorzystując

Bardziej szczegółowo

Nowe narzędzia zarządzania jakością

Nowe narzędzia zarządzania jakością Nowe narzędzia zarządzania jakością Agnieszka Michalak 106947 Piotr Michalak 106928 Filip Najdek 106946 Co to jest? Nowe narzędzia jakości - grupa siedmiu nowych narzędzi zarządzania jakością, które mają

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE DIAGNOSTYKĘ MEDYCZNĄ Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności informatyka medyczna Rodzaj zajęć: wykład, projekt

Bardziej szczegółowo

Rozproszony system zbierania danych.

Rozproszony system zbierania danych. Rozproszony system zbierania danych. Zawartość 1. Charakterystyka rozproszonego systemu.... 2 1.1. Idea działania systemu.... 2 1.2. Master systemu radiowego (koordynator PAN).... 3 1.3. Slave systemu

Bardziej szczegółowo

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ www.e-awizo.pl BrainSoft sp. z o. o. ul. Bolesława Chrobrego 14/2 65-052 Zielona Góra tel.68 455 77 44 fax 68 455 77 40 e-mail: biuro@brainsoft.pl

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Excela w obliczeniach inżynierskich.

Zastosowanie Excela w obliczeniach inżynierskich. Zastosowanie Excela w obliczeniach inżynierskich. Część I Różniczkowanie numeryczne. Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z ilorazami różnicowymi do obliczania wartości pochodnych. Pochodna jest miarą szybkości

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego, oraz zapoznanie się z metodami wyznaczania charakterystyk częstotliwościowych.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i symulacja systemu pomiarowego do pomiaru temperatury

Projektowanie i symulacja systemu pomiarowego do pomiaru temperatury Paweł PTAK Politechnika Częstochowska, Polska Projektowanie i symulacja systemu pomiarowego do pomiaru temperatury Wstęp Temperatura należy do grupy podstawowych wielkości fizycznych. Potrzeba pomiarów

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI I INFORMATYKI INSTYTUT AUTOMATYKI I INFORMATYKI KIERUNEK AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA

WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI I INFORMATYKI INSTYTUT AUTOMATYKI I INFORMATYKI KIERUNEK AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI I INFORMATYKI INSTYTUT AUTOMATYKI I INFORMATYKI KIERUNEK AUTOMATYKA I ROBOTYKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PRZEDMIOT : : LABORATORIUM PODSTAW AUTOMATYKI 9. Dobór nastaw

Bardziej szczegółowo

MS Excel cz. 1. Cel wykładu. MS Excel - arkusz kalkulacyjny. Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy. Systemy informacyjne Zarządzanie SDS, sem.

MS Excel cz. 1. Cel wykładu. MS Excel - arkusz kalkulacyjny. Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy. Systemy informacyjne Zarządzanie SDS, sem. Systemy informacyjne Zarządzanie SDS, sem. 1 MS Excel cz. 1 formuły i funkcje Grzegorz Bazydło Cel wykładu Celem wykładu jest omówienie wybranych zagadnień dotyczących stosowania formuł i podstawowych

Bardziej szczegółowo

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Instalacja roli kontrolera domeny, Aby zainstalować rolę kontrolera domeny, należy uruchomić Zarządzenie tym serwerem, po czym wybrać przycisk

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED

KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED KOMPUTEROWY SYSTEM WSPOMAGANIA OBSŁUGI JEDNOSTEK SŁUŻBY ZDROWIA KS-SOMED Podręcznik użytkownika Katowice 2010 Producent programu: KAMSOFT S.A. ul. 1 Maja 133 40-235 Katowice Telefon: (0-32) 209-07-05 Fax:

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK

KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Inżynieria Rolnicza 8(117)/2009 KOMPUTEROWY MODEL UKŁADU STEROWANIA MIKROKLIMATEM W PRZECHOWALNI JABŁEK Ewa Wachowicz, Piotr Grudziński Katedra Automatyki, Politechnika Koszalińska Streszczenie. W pracy

Bardziej szczegółowo

Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań

Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań Algorytm indukcji klasyfikatora za pomocą EA z automatycznym przełączaniem ukierunkowań Anna Manerowska, Michal Kozakiewicz 2.12.2009 1 Wstęp Jako projekt na przedmiot MEUM (Metody Ewolucyjne Uczenia Maszyn)

Bardziej szczegółowo

Konwerter XML Dla Programów Symfonia Kadry i Płace oraz Forte Kadry i Płace

Konwerter XML Dla Programów Symfonia Kadry i Płace oraz Forte Kadry i Płace Konwerter XML Dla Programów Symfonia Kadry i Płace oraz Forte Kadry i Płace i Aplikacja pozwala przygotować pliki w formacie XML do importu do systemu Kady i Płace na podstawie danych pochodzących z plików

Bardziej szczegółowo

POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004

POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004 POSTĘPY W KONSTRUKCJI I STEROWANIU Bydgoszcz 2004 METODA SYMULACJI CAM WIERCENIA OTWORÓW W TARCZY ROZDRABNIACZA WIELOTARCZOWEGO Józef Flizikowski, Kazimierz Peszyński, Wojciech Bieniaszewski, Adam Budzyński

Bardziej szczegółowo

Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD

Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD Modele symulacyjne PyroSim/FDS z wykorzystaniem rysunków CAD Wstęp Obecnie praktycznie każdy z projektów budowlanych, jak i instalacyjnych, jest tworzony z wykorzystaniem rysunków wspomaganych komputerowo.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2)

Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych w prognozowaniu szeregów czasowych (prezentacja 2) Ewa Wołoszko Praca pisana pod kierunkiem Pani dr hab. Małgorzaty Doman Plan tego wystąpienia Teoria Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Pomiary wielkości nieelektrycznych Kod przedmiotu

Pomiary wielkości nieelektrycznych Kod przedmiotu Pomiary wielkości nieelektrycznych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Pomiary wielkości nieelektrycznych Kod przedmiotu 06.2-WE-ED-PWN Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Wymagane jest podłączenie serwera do Internetu (konieczne do zdalnego dostępu).

Wymagane jest podłączenie serwera do Internetu (konieczne do zdalnego dostępu). Spis treści Informacje ogólne...2 Tryby pracy...3 Wygląd interfejsu...4 Tryb użytkownika...5 Tryb administratora...6 Import kontrahentów z pliku XML...8 2 Informacje ogólne Aplikacja internetowa umożliwia

Bardziej szczegółowo

Kandydaci powinni spełniać warunki określone w Ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym ( Dz. U. z 2012 r. poz. 572).

Kandydaci powinni spełniać warunki określone w Ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym ( Dz. U. z 2012 r. poz. 572). listy: relacyjne bazy danych Oracle, MS SQL, programowanie obiektowe (Java, C++), systemy operacyjne, sieci komputerowe, bezpieczeństwo systemów komputerowych i kryptografia, język XML i jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji z fizyki z zastosowaniem technologii komputerowej. (ścieżka edukacyjna medialna)

Konspekt lekcji z fizyki z zastosowaniem technologii komputerowej. (ścieżka edukacyjna medialna) Sylwia Rybarczyk esryba@poczta.onet.pl nauczyciel fizyki i matematyki XLIV LO w Łodzi Konspekt lekcji z fizyki z zastosowaniem technologii komputerowej. (ścieżka edukacyjna medialna) Temat: Od jakich wielkości

Bardziej szczegółowo

Praca w programie dodawanie pisma.

Praca w programie dodawanie pisma. Praca w programie dodawanie pisma. Wybór zakładki z danymi z Currendy (1) (tylko w przypadku włączenia opcji korzystania z danych Currendy). Wyszukanie i wybranie pisma. Po wybraniu wiersza dane z Currendy

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym

Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Technik Wytwarzania Zastosowanie metod eksploracji danych (data mining) do sterowania i diagnostyki procesów w przemyśle spożywczym Marcin Perzyk Dlaczego eksploracja danych?

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Marcin Olech 2010-10-04

Opracował: mgr inż. Marcin Olech 2010-10-04 Laboratorium 4 Strona 1 z 17 Spis treści: 1. Wielowymiarowa analiza danych w arkusza kalkulacyjnych z wykorzystaniem MS Excel: a. tworzenie tabel przestawnych, b. tworzenie wykresów przestawnych. 2. Praca

Bardziej szczegółowo

Dobór parametrów regulatora - symulacja komputerowa. Najprostszy układ automatycznej regulacji można przedstawić za pomocą

Dobór parametrów regulatora - symulacja komputerowa. Najprostszy układ automatycznej regulacji można przedstawić za pomocą Politechnika Świętokrzyska Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn Centrum Laserowych Technologii Metali PŚk i PAN Zakład Informatyki i Robotyki Przedmiot:Podstawy Automatyzacji - laboratorium, rok I, sem.

Bardziej szczegółowo

Automatyka i Robotyka. II stopień. Ogólnoakademicki. Stacjonarne/Niestacjonarne. Kierunkowy efekt kształcenia - opis WIEDZA

Automatyka i Robotyka. II stopień. Ogólnoakademicki. Stacjonarne/Niestacjonarne. Kierunkowy efekt kształcenia - opis WIEDZA Załącznik nr 7 do uchwały nr 509 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunków studiów pierwszego i drugiego stopnia prowadzonych

Bardziej szczegółowo

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06.

PL 198457 B1. ABB Sp. z o.o.,warszawa,pl 17.12.2001 BUP 26/01. Michał Orkisz,Kraków,PL Mirosław Bistroń,Jarosław,PL 30.06. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198457 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340813 (51) Int.Cl. G06F 17/21 (2006.01) G06Q 10/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA

II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA II. STEROWANIE I REGULACJA AUTOMATYCZNA 1. STEROWANIE RĘCZNE W UKŁADZIE ZAMKNIĘTYM Schemat zamkniętego układu sterowania ręcznego przedstawia rysunek 1. Centralnym elementem układu jest obiekt sterowania

Bardziej szczegółowo

Plan studiów dla kierunku: ELEKTROTECHNIKA Studia stacjonarne inżynierskie Specjalność:

Plan studiów dla kierunku: ELEKTROTECHNIKA Studia stacjonarne inżynierskie Specjalność: Załącznik 3 Plan studiów dla kierunku: ELEKTROTECHNIKA Studia stacjonarne inżynierskie Specjalność: Lp. Nazwa przedmiotu Liczba godzin w semestrze Ogółem Semestr 1 Semestr 2 Semestr 3 Semestr 4 E Z Σh

Bardziej szczegółowo

Koncepcja systemu informatycznego realizującego w środowisku Oracle Spatial proces generalizacji modelu BDOT10 do postaci BDOT50

Koncepcja systemu informatycznego realizującego w środowisku Oracle Spatial proces generalizacji modelu BDOT10 do postaci BDOT50 Koncepcja systemu informatycznego realizującego w środowisku Oracle Spatial proces generalizacji modelu BDOT10 do postaci BDOT50 Architektura systemu Architektura systemu System udostępnia dwa kanały dostępu,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA SPECJALNOŚCIACH

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA SPECJALNOŚCIACH PROGRAM KSZTAŁCENIA NA SPECJALNOŚCIACH Informatyka (nazwa kierunku) 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA KIERUNKU STUDIÓW: Wydział/Instytut: Wydział Elektroniki i Informatyki Poziom kształcenia (studiów): studia

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR TECHNICZNY WONDERWARE. Odczytywanie danych z arkusza Excel za pomocą zapytań SQL do aplikacji InTouch

INFORMATOR TECHNICZNY WONDERWARE. Odczytywanie danych z arkusza Excel za pomocą zapytań SQL do aplikacji InTouch Informator Techniczny nr 112 23-07-2009 INFORMATOR TECHNICZNY WONDERWARE Odczytywanie danych z arkusza Excel za pomocą zapytań SQL do aplikacji InTouch Odczytywanie danych z arkusza Excel za pomocą zapytań

Bardziej szczegółowo

Księgowanie i eksport wynagrodzeń do systemu FK

Księgowanie i eksport wynagrodzeń do systemu FK Księgowanie i eksport wynagrodzeń do systemu FK (aktualizacja 28 września 2012) Abstrakt W poradniku opisano przygotowywanie, oraz eksport poleceń księgowania do zewnętrznych programów finansowo-księgowych.

Bardziej szczegółowo

7. Szybka transformata Fouriera fft

7. Szybka transformata Fouriera fft 7. Szybka transformata Fouriera fft Dane pomiarowe sygnałów napięciowych i prądowych często obarczone są dużym błędem, wynikającym z istnienia tak zwanego szumu. Jedną z metod wspomagających analizę sygnałów

Bardziej szczegółowo

Podstawowe definicje Z czego składa się system ekspertowy? Wnioskowanie: wprzód, wstecz, mieszane

Podstawowe definicje Z czego składa się system ekspertowy? Wnioskowanie: wprzód, wstecz, mieszane Podstawowe definicje Z czego składa się system ekspertowy? Wnioskowanie: wprzód, wstecz, mieszane Tworzymy system ekspertowy 1. Wstępna analiza i definicja dziedziny problemu. W tym: poznanie wiedzy dziedzinowej

Bardziej szczegółowo

Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych

Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów automatyka i robotyka należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk technicznych i jest powiązany z takimi kierunkami studiów jak: mechanika

Bardziej szczegółowo

Data Mining Wykład 9. Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster. Plan wykładu. Sformułowanie problemu

Data Mining Wykład 9. Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster. Plan wykładu. Sformułowanie problemu Data Mining Wykład 9 Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster Plan wykładu Wprowadzanie Definicja problemu Klasyfikacja metod grupowania Grupowanie hierarchiczne Sformułowanie problemu

Bardziej szczegółowo

Piotr Dynia. PowerPivot. narzędzie do wielowymiarowej analizy danych

Piotr Dynia. PowerPivot. narzędzie do wielowymiarowej analizy danych Piotr Dynia PowerPivot narzędzie do wielowymiarowej analizy danych Od autora Wraz z wprowadzeniem na rynek nowej wersji pakietu Office: Microsoft Office 2010 udostępniono darmowy dodatek dla Excela o nazwie

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl

Katedra Systemów Decyzyjnych. Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl Katedra Systemów Decyzyjnych Kierownik: prof. dr hab. inż. Zdzisław Kowalczuk ksd@eti.pg.gda.pl 2010 Kadra KSD profesor zwyczajny 6 adiunktów, w tym 1 z habilitacją 4 asystentów 7 doktorantów Wydział Elektroniki,

Bardziej szczegółowo

Funkcje wyszukiwania i adresu PODAJ.POZYCJĘ

Funkcje wyszukiwania i adresu PODAJ.POZYCJĘ Funkcje wyszukiwania i adresu PODAJ.POZYCJĘ Mariusz Jankowski autor strony internetowej poświęconej Excelowi i programowaniu w VBA; Bogdan Gilarski właściciel firmy szkoleniowej Perfect And Practical;

Bardziej szczegółowo

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A

Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A Ćw. 7 Przetworniki A/C i C/A 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadami przetwarzania sygnałów analogowych na cyfrowe i cyfrowych na analogowe poprzez zbadanie przetworników A/C i

Bardziej szczegółowo

TOPWEB Microsoft Excel 2013 i PowerBI Przygotowanie danych, analiza i efektowna prezentacja wyników raportów

TOPWEB Microsoft Excel 2013 i PowerBI Przygotowanie danych, analiza i efektowna prezentacja wyników raportów TOPWEB Microsoft Excel 2013 i PowerBI Przygotowanie danych, analiza i efektowna prezentacja wyników raportów Przeznaczenie szkolenia Szkolenie dla osób chcących: Profesjonalnie przygotowywać dane do dalszej

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent :

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent : Załącznik nr 16 do uchwały nr 437 /06 /2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Mechatronika poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 - Badanie charakterystyk skokowych regulatora PID.

Ćwiczenie 4 - Badanie charakterystyk skokowych regulatora PID. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie KATEDRA AUTOMATYKI LABORATORIUM Aparatura Automatyzacji Ćwiczenie 4. Badanie charakterystyk skokowych regulatora PID. Wydział EAIiE kierunek

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej

Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Telekomunikacji i Aparatury Elektronicznej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Przetwarzanie Sygnałów Kod: TS1A400027 Temat ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych.

Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych. Wstęp. Opis ten dotyczy wydziałów orzeczniczych. W związku z przekształceniem 79 Sądów w Wydziały Zamiejscowe i związane z tym liczne zapytania odnośnie strony technicznej i sposobu przygotowania baz danych

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania skrót z wykładów:

Podstawy programowania skrót z wykładów: Podstawy programowania skrót z wykładów: // komentarz jednowierszowy. /* */ komentarz wielowierszowy. # include dyrektywa preprocesora, załączająca biblioteki (pliki nagłówkowe). using namespace

Bardziej szczegółowo

GATHERING DATA SYSTEM FOR CONCRETE S SAMPLE DESTRUCTING RESEARCHES WITH USE OF LABVIEW PACKET

GATHERING DATA SYSTEM FOR CONCRETE S SAMPLE DESTRUCTING RESEARCHES WITH USE OF LABVIEW PACKET Łukasz Bajda V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy GATHERING DATA SYSTEM FOR CONCRETE S SAMPLE DESTRUCTING RESEARCHES WITH USE OF LABVIEW PACKET. SYSTEM AKWIZYCJI

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Struktury i Algorytmy Wspomagania Decyzji Zadanie projektowe 2 Czas realizacji: 6 godzin Maksymalna liczba

Bardziej szczegółowo

Pracownia Informatyczna Instytut Technologii Mechanicznej Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki. Podstawy Informatyki i algorytmizacji

Pracownia Informatyczna Instytut Technologii Mechanicznej Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki. Podstawy Informatyki i algorytmizacji Pracownia Informatyczna Instytut Technologii Mechanicznej Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Podstawy Informatyki i algorytmizacji wykład 6 dr inż. Maria Lachowicz Zagadnienia poruszane w ramach

Bardziej szczegółowo

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM AKADEMIA MORSKA Katedra Telekomunikacji Morskiej ĆWICZENIE 7 BADANIE ODPOWIEDZI USTALONEJ NA OKRESOWY CIĄG IMPULSÓW 1. Cel ćwiczenia Obserwacja przebiegów wyjściowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki Laboratorium Techniki Sensorowej Ćwiczenie nr 2 Badanie własności dynamicznych termopary OPIS

Bardziej szczegółowo

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP

Proces technologiczny. 1. Zastosowanie cech technologicznych w systemach CAPP Pobożniak Janusz, Dr inż. Politechnika Krakowska, Wydział Mechaniczny e-mail: pobozniak@mech.pk.edu.pl Pozyskiwanie danych niegeometrycznych na użytek projektowania procesów technologicznych obróbki za

Bardziej szczegółowo