[ Życie mamy do wygrania! Nikt nie będzie... walczył za nas Życie mamy tylko jedno Walcz o szczęście! Choćby... ze mną! ]

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "[ Życie mamy do wygrania! Nikt nie będzie... walczył za nas Życie mamy tylko jedno Walcz o szczęście! Choćby... ze mną! ]"

Transkrypt

1

2

3

4

5 Justyna Holm [ Życie mamy do wygrania! Nikt nie będzie... walczył za nas Życie mamy tylko jedno Walcz o szczęście! Choćby... ze mną! ] [ We have our life to win! Who else could do it but we? There s just one life for everyone Let us be happy the time has come! ]

6

7

8 Spis treści Table of contents Wstęp / Introduction: Paweł Chorąży, Dyrektor Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju / Paweł Chorąży, Director of the Department for the European Social Fund in the Ministry of Infrastructure and Development Jarosław Wesołowski, Dyrektor Wydziału Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego / Jarosław Wesołowski, Director of Department of the European Social Fund of the Marshal s Office of the Silesia Voivodeship Rozdział 1: Rynek pracy / Chapter 1: The labour market Zakochany w metalu / Marcin Widera / In love with metal Iskierka nadziei / Anna Szymaniec / Glimmer of hope Rozdział 2: Integracja społeczna / Chapter 2: Social Integration Parostatkiem w piękny rejs / Urszula Szwed / By steamboat on a beautiful voyage Świat widzę palcami / Janusz Lazar / I see the world with my fingers Rozdział 3: Adaptacyjność / Chapter 3: Adaptativeness Straż najwyższej klasy / Andrzej Małysiak / Top quality fire service Robot z sercem / Michał Mikulski / Robot with a heart Rozdział 4: Edukacja / Chapter 4: Education Świat od kuchni / Iwona Gomola/ World from the inside Pierogi a la silesia / Luiza Mucha / Pierogis a la Silesia Rozdział 5: Obszary wiejskie / Chapter 5: Rural areas To moja scena / Gabriela Grabka-Grzechynia / This is my stage Śląskie Ranczo / Kornelia i Krystian Kiełbasowie / Silesian Ranch

9

10 10 PAWEŁ CHORĄŻY Dyrektor Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju Szanowni Państwo, Projekty dofinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego już od dekady pozytywnie wpływają na rozwój polskiej gospodarki, wzrost kapitału intelektualnego oraz poziom społecznej aktywności obywateli. Na programy dofinansowane z EFS przeznaczono prawie 14 mld euro (blisko 60 mld zł) i zrealizowano ponad 56 tys. projektów. Z pomocy skorzystało ponad 9 mln osób, czyli jedna czwarta wszystkich mieszkańców Polski. Powstało ponad 205 tys. nowych firm. Utworzono prawie 4,9 tys. przedszkoli. Blisko 1,2 mln osób zakończyło udział w projektach aktywizacji zawodowej, a ponad 1,4 mln osób pracujących skorzystało z różnego rodzaju szkoleń zawodowych. Od dziesięciu lat realizacji projektów możemy mówić o znaczących, pozytywnych zmianach w obszarach zatrudnienia, edukacji, integracji społecznej, dobrego rządzenia i ochrony zdrowia. Te wskaźniki obrazują, jak unijne środki wpłynęły na poprawę jakości życia obywateli. Dziś nasze społeczeństwo dynamicznie się rozwija: rosną kompetencje, zwiększają się zasoby intelektualne i wzrasta poziom zaufania społecznego. Tych zmian nie osiągnęlibyśmy, gdyby nie fundusze unijne, które te procesy znacznie przyspieszyły. Efekty, które osiągnęliśmy dzięki EFS, pragniemy pokazywać nie tylko poprzez dane statystyczne, ale także przez pryzmat ludzi, do których to wsparcie jest kierowane. Zapraszam do lektury niniejszego albumu. Znajdą w nim Państwo historie mieszkańców województwa śląskiego, którzy pozytywnie zmienili swoje życie dzięki unijnemu wsparciu. Mam nadzieję, że lektura wydawnictwa zainspiruje Państwa do podejmowania nowych wyzwań. Zapraszam do lektury!

11 11 PAWEŁ CHORĄŻY Director of the Department for the European Social Fund in the Ministry of Infrastructure and Development Ladies and Gentlemen, The projects co-financed from the resources of the European Social Fund have been positively influencing the development of Polish economy, growth of intellectual capital and level of social activity of the citizens for a decade now. Almost 14 bn EUR (nearly 60 bn PLN) has been dedicated to the projects co-financed by the ESF and more than projects have been implemented. More than 9 mln people, i.e. a quarter of all the citizens of Poland, have availed themselves of the support. More than new companies have been set up. Almost kindergartens have been created. Nearly 1.2 mln people have completed participation in vocational activation projects and more than 1.4 mln working people have availed themselves of various kinds of vocational trainings. For ten years of the implementation of the projects we can speak about significant, positive changes within the scope of employment, social integration, good governing and health care. These indicators show how EU resources have influenced the improvement of the citizens quality of life. Nowadays, our society is dynamically developing: competences are getting higher, intellectual resources are increasing and level of social trust is rising. But for the EU funds, which have significantly accelerated these processes, we would have not achieved these changes. We want to present the results we have achieved thanks to the ESF not only by means of statistical data, but also through the prism of people at whom the support is aimed. I encourage you to read this album. You will find here stories of inhabitants of the Silesia Voivodeship who have changed their life for better thanks to the EU support. I hope that the publisher s album will inspire you to take up new challenges. Please read on.

12 12 Jarosław Wesołowski Dyrektor Wydziału EFS Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego Szanowni Państwo, Efekty wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego, choć na pierwszy rzut oka nie tak widoczne, jak w przypadku projektów infrastrukturalnych dotyczą bowiem wspierania kapitału intelektualnego i rozwoju miękkich umiejętności są naprawdę imponujące. W województwie śląskim do tej pory zrealizowano ponad 4,1 tys. projektów, w których wzięło udział ponad 375 tys. osób! Dzięki unijnym dotacjom w naszym regionie powstało ponad 19 tysięcy nowych firm. Te dane to najlepszy dowód na to, że podjęte działania odpowiadały na potrzeby mieszkańców regionu. Pamiętajmy jednocześnie, że za tymi spektakularnymi liczbami kryją się zwykli niezwykli bohaterowie, którzy dzięki dotacjom z Europejskiego Funduszu Społecznego odmienili swoje życie. Historię kilku najbardziej kreatywnych, zaangażowanych i pełnych pasji przedstawiamy na łamach albumu, który oddajemy w Państwa ręce. Choć niektórzy z nich w pewnym momencie życia znaleźli się na życiowym zakręcie, nie poddali się. Z ogromną energią i determinacją walczyli o swoje lepsze jutro i odnieśli zasłużony sukces. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie środki z EFS, które pomogły im na starcie. Rozmowy, które Państwo przeczytają w naszej publikacji, to piękne i wzruszające opowieści o ludzkich losach mieniących się różnymi kolorami. To opowieści, z których bije nadzieja, że nawet w najtrudniejszej sytuacji można spotkać na swojej drodze ludzi gotowych wyciągnąć do nas pomocną dłoń. To wreszcie opowieści o życiu na pełnych obrotach i wykorzystywaniu szans, które zsyła los. Zapraszam Państwa nie tylko do pasjonującej lektury, ale też odkrywania niepodważalnych zalet Europejskiego Funduszu Społecznego i poszukiwania inspiracji na przyszłość. Wszak każdy z nas ma życie do wygrania.

13 13 Jarosław Wesołowski Director of the ESF department of the marshal s office of the silesia voivodeship Ladies and Gentlemen, The effects of the implementation of the European Social Fund, which, at first glance, may not be as visible as it is in case of the infrastructure projects, since they concern supporting of the intellectual capital and improvement of soft skills, are really impressive. In the Silesia Voivodeship over projects have been implemented so far with more than participants. Thanks to the subsidies from the European Union over new companies were set up in our region. This data is the best proof that the activities undertaken responded to the needs of the inhabitants of the region. We should at the same time remember that ordinary - extraordinary heroes, who thanks to the subsidies of the European Social Fund changed their lives, are behind these spectacular numbers. The stories of some of them, the most creative, engaged and full of passion ones, are presented in the album that we hand over to you. Although some of them at some point in their life were in a difficult situation, they did not give up. They fought with great energy and determination for a better tomorrow and achieved a deserved success. It would not be possible without the resources of the ESF which helped them at the very beginning. The interviews you will read in our publication are beautiful and touching stories about people s fates sparkling with many different colours. These are stories which reaffirm our hope that even in the most difficult situation we may come across people eager to give us a helping hand. Finally, these are stories about life lived at full capacity and about taking the chances given by the fate. Let me invite you to read this enthralling reading but also to discover the undisputed advantages of the European Social Fund and search for inspiration for the future. After all, everyone can "win their life".

14 14 Unia Europejska kładzie nacisk na wspieranie mieszkańców Europy w zakresie zatrudnienia, integracji społecznej i wyrównywania szans obywateli. Najważniejszym instrumentem realizującym te zadania jest Europejski Fundusz Społeczny jedyny celujący wprost w pomoc grupom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji społeczno-zawodowej. W Polsce zadania współfinansowane ze środków EFS realizowane są w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Na jego realizację w latach Polska otrzymała kwotę 11,7 miliarda euro, z czego aż 10 miliardów euro stanowiła unijna pomoc. Wsparcie koncentruje się w takich obszarach jak zatrudnienie, edukacja, integracja społeczna, rozwój potencjału adaptacyjnego pracowników i przedsiębiorstw, a także na zagadnieniach związanych z budową sprawnej i skutecznej administracji publicznej wszystkich szczebli i wdrażaniem zasady dobrego rządzenia. W naszym kraju PO KL realizowany jest na poziomie centralnym i regionalnym w ramach dziesięciu priorytetów. Środki dostępne na szczeblu krajowym przeznaczone są przede wszystkim na wsparcie efektywności struktur i systemów instytucjonalnych, natomiast w regionach dotacje dostępne są na wsparcie poszczególnych grup społecznych, znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznozawodowej. Ze sprofilowanych form pomocy skorzystać mogą m.in. dzieci, młodzież, osoby niepełnosprawne, seniorzy, emigranci, kobiety powracające na rynek pracy, nauczyciele, przedsiębiorcy, młodzi naukowcy czy pracownicy chcący podnieść swoje kwalifikacje zawodowe. Wszystkie przedsięwzięcia realizowane w ramach EFS mają przyczynić się do trwałego wzrostu gospodarczego, opartego na rozwoju kapitału ludzkiego. Na realizację zadań związanych z realizacją PO KL województwo śląskie otrzymało 759 milionów euro. Kwota ta pozwoliła zrealizować tysiące projektów dotyczących zatrudnienia, edukacji, integracji społecznej i ochrony zdrowia. Mieszkańcy regionu otrzymali sprofilowaną pomoc dopasowaną do ich potrzeb. Doświadczenia zdobyte przez beneficjentów w mijającej perspektywie z pewnością wykorzystane zostaną w kolejnych latach tak, aby kolejni mieszkańcy potrzebujący systemowego wsparcia mogli podnieść jakość swojego życia. Województwo śląskie w ramach PO KL na lata otrzymało w obszarze: rynku pracy: euro promocji integracji społecznej: euro regionalnych kadr gospodarki: euro rozwoju wykształcenia i kompetencji w regionach: euro Dane dotyczące POKL w województwie śląskim, aktualne na dzień

15 15 The European Union places the emphasis on supporting the citizens of Europe within the scope of employment, social integration and equalization of chances of the citizens. The most important tool which realises these tasks is the European Social Fund, which is the one and only tool that aims directly at helping groups which are in an disadvantageous social and vocational situation. In Poland the tasks co-financed the resources of the ESF are implemented within the framework of the Human Capital Operational Programme. Poland received in the years billion euro for its implementation, including 10 billion euro from the European Union support. The support is concentrated on such areas as employment, education, social integration, development of adaptation potential of employees and enterprises as well as on the issues connected with creating efficient and effective public administration on all levels and implementing rules of good governing. In our country HC OP is implemented on the national and regional level within the framework of ten priorities. The resources on the national level are dedicated, above all, to supporting the effectiveness of institutional structures and systems, whereas the subsidies in regions are available for supporting particular social groups that are in a disadvantageous social and vocational situation. Specialised forms of support were available, inter alia, for children, youth, disabled persons, seniors, emigrants, women returning to the labour market, teachers, entrepreneurs, young scientists and employees eager to improve their vocational qualifications. All the undertakings implemented within the framework of the ESF are supposed to contribute to a sustainable economic growth based on the development of the human capital. Within the framework of HC OP for the years the Silesia Voivodeship received in the scope of: the labour market: euro promotion of social integration: euro regional human resources for economy: euro development of education and competences in regions: euro Data concerning HC OP in the Silesia Voivodeship, as for July 1st, 2014 The Silesia Voivodeship received 795 mln euro for the implementation of tasks connected with the implementation of HC OP. The amount enabled to implement thousands of projects regarding employment, education, social integration and health care. The inhabitants of the region received specialised support suited to their needs. The experience gained by the beneficiares in the past perspective will definitely be used in the next years so that other inhabitants who need systemic support will be able to increase the quality of their life.

16 16 Zobacz jak to działa w województwie śląskim!* See how it works in the Silesia Voivodeship!* konkursy o dofinansowanie subsidy competitions umowy na kwotę ponad: agreements, the total value of which amounts to more than: zł * dane dotyczące PO KL w województwie śląskim, aktualne na dzień * data concerning HC OP in the Silesia Voivodeship, as for October 1st, 2014

17 17 ponad over osób, które zakończyły udział w projektach persons who completed participation in projects ponad over przedsiębiorstw, które przystąpiły do udziału w projektach enterprises which joined the projects * dane dotyczące PO KL w województwie śląskim, aktualne na dzień * data concerning HC OP in the Silesia Voivodeship, as for June 30th, 2014

18 18

19 Rynek pracy The labour market 1

20 20 1 RYNEK PRACY The labour market Środki z Europejskiego Funduszu Społecznego skutecznie wspierają przedsiębiorczość i podnoszą jakość kształcenia zawodowego. To dzięki nim tysiące mieszkańców regionu mogły się przekwalifikować, zdobyć nowe umiejętności i zyskać szansę na zawodowy rozwój. Kiedy spojrzy się na analizy rynku pracy w kontekście obecności Polski w strukturach UE, wyraźnie widać, że fundusze unijne znacznie przyczyniły się do spadku bezrobocia, a także wzrostu aktywności ekonomicznej Polaków. W województwie śląskim już ponad 102 tys. mieszkańców wzięło udział w projektach realizowanych w ramach Priorytetu VI PO KL Rynek pracy otwarty dla wszystkich, w tym aż blisko 50 tys. osób znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy. Unijne wsparcie w znacznym stopniu skierowane zostało m.in. na pomoc młodym. Ta grupa społeczna doświadcza bowiem szczególnych trudności na rynku pracy. Jak pokazują dane statystyczne, bez pracy pozostaje około 5,7 mln młodych Europejczyków, a ponad 7,5 mln osób poniżej 25. roku życia to tzw. młodzież NEET, która nie uczy się, nie pracuje ani nie szkoli. W Śląskiem w minionych siedmiu latach z różnych form wsparcia skorzystało ponad 47 tys. młodych osób w wieku lata. Dzięki unijnej pomocy zdobyły one pierwsze zawodowe doświadczenia. W efekcie stały się wartościowymi kandydatami na pracowników, wyposażonymi w wiedzę teoretyczną, ale też w cenne umiejętności praktyczne. Na współczesnym rynku pracy ogromną rolę odgrywa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Obecnie już blisko 1,5 mln firm MŚP wytwarza w Polsce 67% PKB i tworzy miejsca pracy aż dla 70% zatrudnionych! W naszym kraju powstaje też najwięcej mikroprzedsiębiorstw. Własna firma to bowiem szansa dla osób, którym nie brakuje kreatywności, odwagi, pasji i zaangażowania. Dzięki środkom EFS w minionej perspektywie finansowej ponad 18,6 tys. mieszkańców regionu utworzyło nowe firmy. Własny biznes to niezależność, możliwość decydowania o swoim rozwoju zawodowym i szansa odniesienia rynkowego sukcesu. Wielu ze stawiających kilka lat temu pierwsze kroki beneficjentów dziś jest prężnie działającymi przedsiębiorcami. Środki unijne sprawiły, że obecnie znacznie łatwiej jest przejść trudny proces zawodowych zmian, który często wiąże się z utratą dotychczasowego zatrudnienia. Tysiące mieszkańców województwa przekuło swój kapitał w biznesowy sukces. Inwestując w ludzi, inwestujemy bowiem w lokalną i regionalną gospodarkę, co przynosi wymierne efekty w postaci wzrostu wskaźników ekonomicznych. Resources of the European Social Fund effectively support entrepreneurship and increase the quality of vocational education. Thanks to them many inhabitants of the region could retrain, acquire new skills and had the opportunity to develop professionally. When we take a look at the analysis of the labour market in the context of the presence of Poland in the structures of the EU, it is clear that the European Union funds contributed to the decrease in unemployment as well as the increase in economic activity of the Polish people. In the Silesia Voivodeship over inhabitants have already participated in the projects implemented within the framework of Priority VI of HC OP The labour market open for all, including almost people in a difficult situation on the labour market. The EU support was to a large extent targeted at, inter alia, helping young people. This social group experiences particular difficulties on the labour market. As statistical data show, there are about 5.7 mln unemployed Europeans, and more than 7.5 mln people under 25 years of age are referred to as NEETs: people who are not in education, employment or training. Within the last seven years more than young people aged were provided with various forms of support in the Silesia Voivodeship. Thanks to the EU support they could gain their first professional experience. As a result they became valuable candidates for employees equipped with theoretical knowledge as well as valuable practical skills. The sector of micro, small and medium-sized enterprises plays an important role on the contemporary labour market. Nowadays almost 1.5 mln micro and medium-sized companies generate 67% of Poland s GDP and create workplaces for as much as 70% employees! The largest number of micro-enterprises is also established in our country. One s own company is a possibility for people who do not lack creativity, courage, passion and engagement. Thanks to the resources of the ESF in the former financial perspective more than inhabitants of the region set up new companies. One s own business means independence, the ability to decide about one s own professional development and possibility to achieve success on the market. Many of the beneficiaries who took their first steps few years ago are now thriving entrepreneurs. The resources from the European Union made going through the difficult process of professional changes, which is often connected with the loss of previous employment, significantly easier. Thousands of inhabitants of the voivodeship turned their capital to business success. By investing in people we invest in local and regional economy, which brings measurable effects in the form of the increase of the economic rates.

21 21 1 RYNEK PRACY The labour market Ponad mieszkańców województwa śląskiego otrzymało bezzwrotną dotację na podjęcie działalności gospodarczej w tym: osób w wieku lata osób w wieku lata Over inhabitants of the Silesia Voivodeship received non-refundable subsidy for launching business activity including: persons at the age of persons at the age of Ponad mieszkańców województwa śląskiego zakończyło udział w projektach z obszaru rynku pracy Over inhabitants of the Silesia Voivodeship completed participation in projects within the scope of the labour market

22 22 1 RYNEK PRACY The labour market MARCIN WIDERA [ Urodzony w Katowicach, absolwent Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach oraz Uniwersytetu Śląskiego na Wydziale Edukacji Artystycznej w Cieszynie. Metaloplastyk, artysta, rzeźbiarz, perkusista amator. Mąż Katarzyny, ojciec dwójki dzieci. Pracuje i mieszka w Bielsku-Białej. ] [ Born in Katowice, graduate of the State Secondary School of Fine Arts in Katowice and University of Silesia, the Department of Art Education in Cieszyn. Ironworker, sculpture artist, amateur drummer. Katarzyna s husband and father of two daughters. Works and lives in Bielsko-Biała. ]

23

24

25 25 1 RYNEK PRACY The labour market Zakochany w metalu marcin widera In love with metal Słyszałem, że nie lubisz, gdy mówią o Tobie kowal. Nawet gdy dodają: kowal artystyczny? Nie podkuwam koni, nie wiem, jak do nich podchodzić. Nie chciałbym się kojarzyć z tradycyjną wiejską kuźnią, robieniem podków, choć nie mam nic przeciwko tradycji. Jestem metaloplastykiem, rzeźbiarzem, artystą; zajmuję się szeroko pojętą sztuką użytkową. Wprawdzie ukończyłem specjalizację: metaloplastyka i kowalstwo artystyczne, lecz dla mnie to nie są pojęcia tożsame. Wychowałem się w Mysłowicach, a w 1996 r. zdałem do liceum plastycznego w Katowicach. Zamiłowanie do stali, do metalu, zrodziło się we mnie w trakcie nauki. Może po mamie, która ma talent artystyczny. No i zakochałem się w metalu. Bakcyla złapałem w czasie zajęć warsztatowych i trwa to do tej pory. Czy dlatego wybór kierunku studiów był konsekwencją tej miłości do żelaza? Studiowałem rzeźbę w Instytucie Sztuki w filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Tak, to wszystko jest w jakiś sposób powiązane. Metaloplastyka to właściwie głównie formy przestrzenne, rzeźby, nawet jeżeli chodzi o zwykłe balustrady. Po prostu praca w trzech wymiarach. Jak to się stało, że zataczając krąg przez Katowice i Cieszyn, wylądowałeś w Bielsku? Mógłbym powiedzieć: zrządzenie boże. Kasię poznałem w Cieszynie, oczywiście na uczelni, zakochałem się, ożeniłem, a ponieważ była z Bielska, po studiach przeprowadziliśmy się do tego miasta. Kasia jest dla mnie ogromną podporą we wszystkim, co robię. Zamieszkaliśmy w dwurodzinnym domu w dzielnicy Stare Bielsko, na przedmieściach. I tam mam warsztat. Okazało się, że dziadek Kasi odziedziczył po ojcu, czyli pradziadku mojej żony, kowadło, kuźnię polową i zestaw narzędzi kowalskich. Kiedy je zobaczyłem, pomyślałem: To przeznaczenie. Chciałem po studiach pracować w zawodzie, ale nie miałem możliwości. Co wart metaloplastyk bez warsztatu? Więc jednak magia miejsca? Kochając metal, wszedłeś do rodziny kowalskiej... Niebywałe! Bez przesady, rodzina Kasi nie miała tradycji kowalskich, raczej rzemieślnicze, wynikające z zamiłowania mężczyzn tego rodu do majsterkowania, ślusarstwa i zegarmistrzostwa. Narzędzia były przez nich zbierane i wytwarzane samodzielnie jeszcze przed wojną. Dziadek, wiedząc o mojej pasji i wykształceniu, sam zaproponował, żebym przejął ten zestaw: Zobacz, mam tu coś dla ciebie. Bierzesz czy I have heard that you do not like it when they call you a blacksmith. Not even if they say "an artistic blacksmith"? I do not shoe horses, I do not know how to approach them. I would not like to be associated with a traditional village forge, making horseshoes, though I have nothing against tradition. I am an ironworker, sculptor, artist. I am engaged in broadly defined applied art. Although I have completed specialty of metalwork and artistic smithery, these notions are identical for me. I was raised in Mysłowice and in 1996 I was admitted to the secondary school of fine arts in Katowice. My passion for steel and metal began while I was studying. Perhaps I took it after my mother who has an artistic talent. And I fell in love with metal. I was bitten by the metal bug during workshops and it has been like that ever since. Did you choose your major because of love for iron? I studied sculpture at the Institute of Fine Arts at the subsidiary of the University of Silesia in Cieszyn. Yes, everything is somehow related. Ironwork actually concerns mostly spatial forms, sculptures, even when it comes to simple banisters. It is just a three-dimensional work. How did you end up in Bielsko having come around Katowice and Cieszyn? I could say it was fate. I met Kasia in Cieszyn, at the university of course, I fell in love and got married. Since she was from Bielsko, after graduation we moved to this city. Kasia supports me greatly in everything I do. We moved in a semi-detached house in Stare Bielsko district, in the suburbs. I have my workshop there. It turned out that Kasia s father had inherited it, together with anvil, mobile forge and set of smith s tools, from his father, that is my wife s great grandfather. When I saw them I thought, "It is my destiny". Having graduated from the university, I wanted to work in my profession but I did not have such opportunity. How much is an ironworker worth without a workshop? So it s all about the magic of the place? You loved metal and entered the smith s family... That s incredible! I wouldn d exaggerate that much, Kasia s family did not have smith s but rather craft traditions which resulted from passion of the men of this house for tinkering, locksmithing and watch making. They had been collecting tools and making them themselves even before the war. Grandfather who knew about my passion and education offered me the set, "Look, I have got something for you here. Do you want

26 26 wywozimy na złom? Obruszyłem się: jaki złom! I w oparciu o ten warsztacik, opodal domu, zacząłem działać. Pamiętasz pierwsze zlecenie? Oczywiście! Zamek Cieszyn mi je dał. Znaleźli mnie poprzez koleżankę żony. Potrzebowali stanowiska internetowego Kurza stopka. Śmieszna rzecz, zaprojektowana przez panią architekt. Było to stanowisko z kutej blachy. Zrobiłem, spodobało się. Bardzo się ucieszyłem, że coś wokół mnie zaskoczyło w tej materii. Upłynęło jednak trochę czasu, nim osiadłem na dobre i zacząłem współpracować z firmami, które produkują różne rzeczy z metalu. Wcześniej trochę podróżowaliśmy, poznawaliśmy świat. Potem zatrudniłem się na etat w hurtowni instrumentów muzycznych, bo ciągnęło mnie do grania, ale choć nie było tam źle brakowało mi pracy ręcznej, artystycznej. Dlaczego zdecydowałeś się wziąć udział w projekcie unijnym? W 2009 r. zacząłem myśleć o własnej firmie, o tym, że bez zastrzyku finansowego nie ruszę dalej, nie rozwinę skrzydeł, będę dreptał wkoło i pracował na umowy o dzieło. Potrzebowałem dopływu pozytywnej energii. Trochę jestem postrzelonym artystą, toteż założenie firmy wydawało mi się wizją z kosmosu wziętą. Z końcem 2009 r. zwolniłem się jednak z hurtowni i postawiłem wszystko na jedną kartę. Ktoś mi powiedział, że jest projekt, organizowany przez Bielskie Centrum Przedsiębiorczości we współpracy z WUP. Wystartowałem z trzydziestką innych osób: 80 godzin szkoleń, pisanie biznesplanu, otrzymanie dotacji do założenia działalności. Taki rygor był mi potrzebny. Trochę mnie, artystę, ściągnął na ziemię. Firmę zarejestrowałem w listopadzie 2010 r. Dofinansowanie dało Ci kopa? Zdecydowanie. Wyposażyłem profesjonalny warsztat i kuźnię, kupiłem komputer. W zeszłym roku robiłem już duże rzeźby z metalu dla Navimoru z Gdańska, który wyeksportował je do Anglii. Na dziedzińcu kampusu Akademii Rybołówstwa stanęły moje instalacje: ażurowy globus o wysokości 3,5 m, żeglarskie koło sterowe i czterometrowy cyrkiel, narzędzie do nawigacji. Twoja firma nazywa się baśniowo Ferrarius. Dlaczego tak? Szukałem nazwy, która byłaby oryginalna i miała związek z moją działalnością. Ferrarius po łacinie znaczy kowal, bo ferrum to żelazo. Myślałem głównie o metaloplastyce it or shall we take it to a scrap yard?" I finched at the very thought of doing so. And based on this small workshop near the house I started working. Do you remember your first commission? Absolutely. Zamek Cieszyn was the orderer. They had found me through my wife s friend. They needed a "Kurza stopka" Internet stand. It was a funny thing that had been designed by a female architect. It was a forged plate stand. I made it and they liked it. I was very happy that something in this matter clicked. However, some time had to pass before I finally settled and began cooperation with companies that produce various metal things. We had travelled a bit and had known the world beforehand. Then I found full-time employment with a musical instruments wholesale because I was drawn to playing, but, although the place itself was not bad, I missed handwork, artistic work. Why did you decide to take part in the EU project? In 2009 I began to think about my own business and I realised that without a cash injection I would not move forward and spread my wings. What I would do instead would be to tread water and get only specific task contracts. I needed a flow of positive energy. I am sort of a moony artist therefore the idea of setting up my own company seemed odd to me. Nevertheless, at the end of 2009, I quit my job in the wholesale and went for broke. Someone told me there was a project organised by Bielsko Centre of Enterprise in cooperation with the Voivodeship Job Centre. I ran for it with thirty other people: 80 hours of training, writing a business plan, receiving a subsidy for starting business activity. I needed that kind of discipline. It brought me, an artist, down to earth a little bit. I registered my company in November Did the subsidy give you the elbow? Definitely. I equipped a professional workshop and forge, I bought a computer. Last year I made huge metal sculptures for Navimor from Gdańsk who later on exported them to Angola. There are my installations standing at the campus court of the Fishing and Sea Sciences Academy: a 3,5 m high openwork globe, sailboat steering wheel and a 4 m high compass, a navigation tool. Your company has a fairy-tale like name Ferrarius. Why? I was looking for a name which would be novel and connected with my activity. Ferrarius means blacksmith in Latin because ferrum means iron. I was thinking mainly

27 27 1 RYNEK PRACY The labour market i instrumentach perkusyjnych. Blachy i bębny były wtedy moim wielkim niezrealizowanym marzeniem. Zawsze interesowałem się instrumentami muzycznymi. Stąd praca w hurtowni instrumentów. Od końca lat 90. moim hobby jest gra na perkusji. Perkusja zawsze mnie fascynowała. Marzyłem też, żeby wykonać instrument. Pierwotnie myślałem, że z drewna, ale ja przecież pracuję w metalu i dlatego zacząłem robić serca zestawów perkusyjnych werble. Niestandardowe. Przecież instrumentów perkusyjnych na rynku jest mnóstwo! Nie brakuje instrumentów seryjnych, ale customowych, zamawianych przez klienta, nie ma. To znaczy są, drewniane, ze stali nie produkuje już w Polsce nikt. Rynek tanich, jak i profesjonalnych, lecz seryjnych instrumentów, jest zapełniony, ale moje do tanich nie należą, bo to przecież ręczna robota. Zainteresowanie jest duże, choć na razie muszę się dać poznać. To trudny rynek. Pierwszy mój werbel powstał w 2011 r. Później wykonałem kilka instrumentów pokazowych, teraz robię je tylko na zlecenie. Zgłaszają się do mnie perkusiści, świadomi muzycy doceniający estetykę wykonania, jakość, dźwięk. To dzieła artystyczne. Kto gra na werblach Twojej marki? Choćby Michał Jastrzębski z grupy Lao Che. One występują pod nazwą Tohok. Tohok Custom Drums. To nazwa zespołu, w którym gram z kolegą. W wolnych chwilach, ale jest ich coraz mniej, bo pracy mnóstwo. Chcę się nadal rozwijać, nie powiedziałem jeszcze ostatniego słowa. about ironwork and percussion instruments. At that time, metal sheets and drums were my big unrealised dream. I have always been interested in musical instruments. That is why I worked in the musical instruments wholesale. Playing the drums has been my hobby since late 90s. I have always been fascinated with drums. I was also dreaming about making this instrument. Initially, I wanted to make it from wood, but I worked with metal so I decided to make non-standard cores of drum kits drumrolls. But there is a multitude of percussion instruments on the market! There are many production-line instruments but there are no customized ones. I mean, there are some wooden ones but in Poland no one makes them from steel anymore. The market of both cheap and professional, but production-line, instruments is full. My instruments are not cheap since they are handmade. There is a huge interest but people still need to get to know me. It is a difficult market. I made my first drumroll in Then I made several demonstrational instruments and now I make only contract instruments. Drummers, conscious musicians who appreciate the aesthetics, quality and sound come to me. These are artistic works. Who plays the drumrolls made by you? For example, Michał Jastrzębski from Lao Che band. The name of drumrolls is Tohok. Tohok Custom Drums. It is the name of the band in which I play with my friend. I do it in my free time, though I do not have much of it now since there is a lot of work. I still want to develop. I have not said the last word yet.

28 28 \ W styczniu 2014 roku minęły trzy lata od założenia i uruchomienia działalności gospodarczej przez 30 uczestników projektu Droga do własnej firmy, realizowanego między marcem 2010 a grudniem 2011 roku przez stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości. Jednym z nich był Marcin Widera. Celem projektu była pomoc osobom zainteresowanym w założeniu firmy poprzez fachowe wsparcie merytoryczne i finansowe na rozpoczęcie działalności gospodarczej, między innymi dotacje w wysokości 32 tys. złotych. Do udziału w projekcie zapraszane były osoby bezrobotne (kobiety i mężczyźni), nieaktywne zawodowo i pracujące z powiatów bielskiego, cieszyńskiego, żywieckiego i miasta Bielska-Białej. Szkolenia i doradztwo dotyczyły prowadzenia krok po kroku małej firmy, a więc procedury zakładania działalności gospodarczej, marketingu, zarządzania firmą, tworzenia biznesplanu, księgowości, podatków i ubezpieczeń, ewidencji księgowej, obowiązków względem ZUS i Urzędu Skarbowego. Po zakończeniu cyklu szkoleniowego uczestnicy korzystali z pomocy indywidualnych doradców. \ Tytuł: Droga do własnej firmy Projektodawca: Stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości Działanie: 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia Wartość: ,20 zł (dofinansowanie 100%) Termin realizacji: \ In January 2014 it has been 3 years since 30 participants of the project "Way to your own company" set up and launched their business activity. The project was implemented from March 2010 to December 2011 by Bielsko Centre of Enterprise Association. Marcin Widera was one of the participants. The aim of the project was to help people interested in setting their own company by providing them with professional substantive and financial support for starting business activity, which included, among other things, subsidies that amounted to PLN. Unemployed people (women and men), both working and non-working, from the Bielsko, Cieszyn and Żywiec Poviats as well as Bielsko-Biała city were invited to participate in the project. Trainings and counselling concerned running a small business step by step. Therefore, they included the procedures of setting up business activity, marketing, company management, creating business plan, accounting, taxes and insurances, bookkeeping, liabilites towards Social Insurance Company and Tax Office. Having completed the training series, the participants availed themselves of personal advisors assisstance. \ Title: Way to your own company Beneficiary: Bielsko Centre of Enterprise Association Measure: 6.2 Support and promotion of entrepreneurship and self-employment Value: PLN (100% subsidy) Implementation time: 1 Mar Dec 2011

29

30 30 1 RYNEK PRACY The labour market anna szymaniec [ Magister rehabilitacji specjalizująca się w terapii dziecięcej. Prowadzi Gabinet Rehabilitacji Dziecięcej Iskierka w Katowicach. Iskierka, ponieważ, jak twierdzi, jest to nazwa pogodna, radosna. Mówi też o iskierce nadziei, którą ona daje strapionym rodzicom, gdy przychodzą do niej ze swoimi dziećmi. Gabinet został stworzony z myślą o dzieciach, których rozwój nie przebiega prawidłowo i harmonijnie. Jest też miejscem jej spełnionych marzeń o nowoczesnym, profesjonalnie wyposażonym gabinecie, przyjaznym dla dzieci i ich rodziców. Dlatego logo gabinetu zawiera trzy pogodne kolory: czerwony, pomarańczowy, zielony. Jej podporą jest mąż Tadeusz. Najstarszy syn Tomek ma 13 lat, córka Julia 10, najmłodszy syn Paweł 5,5. ] [ Master of Science in rehabilitation specializing in children s therapy. She runs "Iskierka" (in English "glimmer") Children s Rehabilitation Centre in Katowice. The name was chosen because in her opinion it is a happy name. There is also a glimmer of hope which she gives to disconsolate parents who come to her with their children. The centre was delevoped with children whose growth does not proceed properly and smoothly in mind. It is also a realisation of her dreams about modern, professionally equipped centre that child and parent-friendly. Therefore its logo is comprised of three bright colours: red, orange and green. Tadeusz, her husband, is her support. The eldest son Tomek is 13, daughter Julia is 10 and her youngest son Paweł is 5.5. ]

31

32

33 33 1 RYNEK PRACY The labour market Iskierka nadziei ANNA SZYMANIEC GLIMMER of hope Jaka była twoja droga do rehabilitacji dziecięcej? Dlaczego wybrałaś ten właśnie kierunek? O pracy z dziećmi marzyłam zawsze, od najmłodszych lat. Chciałam być przedszkolanką, później lekarzem pediatrą. Nie ukrywam, że duży wpływ na moją decyzję mieli rodzice. Uznali, że nie widzą mnie w roli lekarza. I wtedy wujek rzucił hasło: rehabilitacja. Pomyślałam, czemu nie? Zwłaszcza, że przez wiele lat wyczynowo trenowałam sport. Co było dla ciebie najważniejsze w tym momencie? Chęć pomagania dzieciom. Spełniłam swoje wielkie marzenie: pracuję z dziećmi, pomagam im. Dlatego wybrałam taki kierunek na AWF w Katowicach, związany ze sportem i z pomaganiem, a więc spełniający moje życiowe kryteria i pasje. Zawód połączony z tyloma pasjami... Piękne! W trakcie studiów, żeby utwierdzić się we właściwym wyborze, zaczęłam pracować jako wolontariuszka w Ośrodku Dziennego Pobytu w Jaworznie. Tam po raz pierwszy zetknęłam się z dziećmi niepełnosprawnymi o dużym stopniu niedorozwoju, trudnymi, i zobaczyłam, jak wygląda taka praca, jaka jest ciężka i ile ode mnie wymaga. Kiedy studiowałaś, miałaś wyobrażenie, jak będzie w przyszłości wyglądać twoja praca? Szczerze nie! W wieku studenckim wiele spraw się idealizuje, rzeczywistość bywa różna. Głęboko w podświadomości kryła się chęć założenia własnego gabinetu, ale wiedziałam, że najpierw muszę dużo się uczyć, a przede wszystkim przejść kurs terapii NDT Bobath, polegającej na wnikliwym obserwowaniu spontanicznych zachowań dziecka. Znając etapy prawidłowego rozwoju, terapeuta ocenia wielkość zaburzeń i dobiera właściwe dla danego dziecka ćwiczenia i rodzaje stymulacji czuciowej. Znajomość tej metody uprawnia do pracy z najmniejszymi dziećmi, niemowlakami. Nauka metody musi być trudna... Przede wszystkim kosztowna, dlatego wizja założenia gabinetu była dość odległa w czasie, choć zawsze wiedziałam, że kiedyś tam, nie wiadomo kiedy, będę mieć swój gabinet. Jesteś osobą młodą i proszę już masz gabinet: piękny, kolorowy, na osiedlu Paderewskiego w Katowicach. Kiedy zdecydowałaś się założyć firmę? Namówił mnie mąż, to jego zasługa. Kiedy zaczął o tym mówić, nie byłam jeszcze gotowa do prowadzenia biznesu. Po studiach nadal pracowałam w ośrodku w Jaworznie. What was your way towards children s rehabilitation? Why did you choose this faculty? I have always dreamt of working with children, since I was a child. First, I wanted to be a kindergarten teacher, then a paediatrician. I will not conceal the fact that my parents had a great influence on my decision. The did not see me as a doctor. It was then when my uncle suggested rehabilitation. I thought, why not? Especially due to the fact that I had practiced sport for competition for many years. What was the most important thing for you at that time? My willingness to help children. I have made my dream come true: I work with children and help them. That was the reason why at the Academy of Physical Education in Katowice I chose this faculty connected with sport and helping, the one that met my life criteria and passions. Profession connected with so many passions... That is beautiful! During my studies I started to work as a volunteer at the Day Care Centre in Jaworzno in order to find confirmation whether I had made the right choice. There, I dealt with children with severe disabilities, difficult children, for the first time and saw what such work looks like and how tough and demanding it is. Did you expect what your work would look like in the future while you were studying? To be honest, I did not. When we are students we tend to idealise many things, whereas reality happens to be different. I had this desire to set up my own centre, which was hidden somewhere deep in my unconsciousness, but I knew I had to learn a lot first and, above all, complete the NDT Bobath therapy course which consists in insightful observation of child s spontaneous behaviour. Knowing the stages of proper development, a therapist evaluates the level of the disorder and selects exercises and kind of sensory stimulation suitable for a particular child. Knowledge of this therapy enables you to work with the youngest children, with babies. Learning this method must be tough... First of all, it is expensive, thus setting my own centre was rather distant in terms of time, although I always knew that one day, no one knew when exactly, I would have my own centre.

34 34 Później urodziłam pierwszego syna, więc siłą rzeczy miałam przerwę w rozwoju kariery zawodowej. Kiedy wróciłam na rynek pracy, zaczęłam działalność w prywatnym gabinecie w Katowicach, już jako terapeuta NDT Bobath I stopnia. Potem urodziłam córeczkę i pod koniec urlopu macierzyńskiego zrobiłam II stopień metody NDT Bobath. Zaczęłam wtedy pracę w Ośrodku Dziennego Pobytu dla dzieci niepełnosprawnych przy ul. Radockiego w Katowicach. I kiedy byłam w ciąży z kolejnym synem, właściwie już na urlopie wychowawczym, narodził się pomysł założenia własnej firmy. I mąż był jej siłą sprawczą. Czy miał pojęcie o rehabilitacji? Jest radcą prawnym, więc o rehabilitacji wie niewiele. Nie zmienia to faktu, że to on stwierdził, że mam doświadczenie, kwalifikacje, sporo kursów za sobą, odpowiedni potencjał i że powinnam stanąć na własne nogi. Wiedział, co mówi, bo ukończenie tych kursów było dla całej mojej rodziny ogromnym wyzwaniem finansowym i organizacyjnym. To były kursy wyjazdowe, co z małymi dziećmi nie było proste. Mąż wyjeżdżał ze mną, babcia wyjeżdżała, nocowaliśmy w akademikach albo po prostu kursowałam codziennie na linii Katowice-Kraków. Postanowiłaś założyć swój gabinet, ponieważ praca w publicznych ośrodkach......oznaczała niemożność dostosowania rytmu zawodowego do rytmu domowego. Dzieci mają swoje potrzeby, a ośrodki funkcjonują w określonych godzinach i trudno to pogodzić. Więc dokuczał mi ten brak elastyczności w godzinach pracy. Poza tym, czego nie ukrywam, przeszkadzały mi warunki, jakie publicznym placówkom narzuca NFZ. Osobie takiej jak ja, która bardzo chce pomagać chorym dzieciom, reguły kontraktów to uniemożliwiały. Niektóre dzieci potrzebują więcej terapii, na przykład integrację sensoryczną czy kinesiotaping, lecz nie mogłam tego robić, bo obowiązują limity, ośrodek nie ma tych metod w kontrakcie. Dlatego poszłam na swoje. Mam elastyczny czas pracy i stosuję metody, jakie uznaję za konieczne. Ile miesięcy upłynęło od pomysłu do otwarcia Iskierki? Prawie dwanaście, od 2009 r. Dowiedziałam się w tym czasie o dotacji unijnej, dotarłam do projektu Biznesklasa, konkurując, jak się później dowiedziałam, z 754 wnioskami. Po ostrej selekcji zostało 50 kandydatów, a później wyłoniono czołową dwudziestkę, która uzyskała dofinansowanie w wysokości 40 tys. zł na uruchomienie You are young but you already have a beautiful, colourful centre at Paderewskiego estate in Katowice. When did you decide to set up a company? My husband encouraged me to do this. It is because of him and his determination. When he started talking about it I was not ready to run my own business. After I graduated from university I still worked at the centre in Jaworzno. Then I gave birth to my first son, so I necessarily had to stop developing my professional career for a while. When I returned to the labour market I started working as a first degree NDT Bobath therapist at a private centre in Katowice. Then my daughter was born and at the end of the maternity leave I completed the second degree of NDT Bobath method course. It was the time when I began to work at the Day Care Centre for disabled children at Radockiego street in Katowice. When I was pregnant with my second son, in fact during my child care leave, I came up with an idea of setting up my own company. Your husband was its moving spirit, wasn t he? Did he have any idea about rehabilitation? He is a legal counsel, so he does not know much about rehabilitation. However, it does not change the fact that it was him who said that I had experience, qualifications, many completed courses, the right potential and that I should pull myself by my bootstrap. He knew what he was saying because completion of the courses had been a great challenge for my family, both in financial and organisational terms. These were out-of-town courses, which, with little children, did not make it any easier. My husband would go with me, grandmother would leave, we would stay overnight in a dorm or I would simply shuttle from Katowice to Kraków and back, every day. You decided to set up your own centre because work at public centres......meant that I could not suit my professional life to my private one. Children have their needs and centres are open at certain hours, which is difficult to reconcile. It was the lack of flexibility of working hours that bothered me. Besides, I will not conceal the fact that the conditions imposed on public facilities by the National Health Fund bothered me, too. A person like me, who really wants to help disabled people could not do it because of the rules arising from the contracts. Some children need more therapy, for example, sensory integration or kinesiology taping, which I could not do because there were certain limitations. These methods were not mentioned in the

35 35 1 RYNEK PRACY The labour market działalności gospodarczej. Nie miałam wtedy pojęcia, jak prowadzić firmę, ale co tydzień, w każdy weekend, mieliśmy serię szkoleń. 8 lipca 2010 roku założyłam Iskierkę. Byłam wtedy sama, zaczęłam w malutkim gabinecie, prowadząc wyłącznie rehabilitację maluszków. Później zaczęły się pojawiać dzieci do gimnastyki korekcyjnej, więc żeby pogodzić obowiązki rodzinne z firmowymi zatrudniłam pierwszą osobę. Po 4 latach poszerzyłam ofertę gabinetu o terapię integracji sensomotorycznej dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Docelowo, w październiku 2014 roku, będę już zatrudniać 6 osób, bo potrzeby wciąż są ogromne. Jest mnóstwo dzieci z różnymi deficytami, ze złożonymi problemami rozwojowymi. Widzą to lekarze, widzą rodzice. Założyłam też zespół interdyscyplinarny, w skład którego wchodzą neurolog, psycholog, pedagog rodzinny. Masz trójkę własnych dzieci. Jak łączysz pracę zawodową z pracą w rodzinie? Bycie matką to mój drugi etat. Mam mało chwil dla siebie, ale na wypoczynek z rodziną zawsze znajdę czas. Prowadzenie firmy nie może kolidować z rodziną i jej potrzebami. Dlatego byliśmy w tym roku na urlopie. Poza tym wszystko się jakoś toczy, bo chęć posiadania własnych dzieci była u mnie bardzo silna, więc musi się toczyć. Po prostu! contract of the centre. That is why I decided to work on my own. I have flexible working hours and I use methods which I find necessary. How many months have passed since you came up with an idea of opening Iskierka? Almost twelve, since At that time I learnt of the EU subsidy. I got to the Business Class project competing, as I realised later, with 754 applications. Following fierce selection, there were 50 candidates left. Then the final twenty were chosen who received subsidy that amounted to PLN for setting up business activity. I had no idea how to run a company then, but we had a series of trainings every weekend. I set up Iskierka on July 8th, I was alone then. I began in a tiny room conducting rehabilitation of little children only. Then children for corrective gymnastics started to come, so I employed the first person in order to reconcile my family and company responsibilities. Four years later, I extended my offer to include sensomotoric integration therapy for pre-school children and schoolchildren. By October 2014, ultimately, I will have employed 6 people because the needs are still enormous. There are many children with various deficits and complex developmental problems. Doctors and parents see it. I have also established an interdisciplinary team which includes a neurologist, a psychologist and a family pedagogue. You have three children on your own. How do you combine professional life with your work at home? Being a mother is my second full-time job. I do not have much time for myself but I will always find time for resting with my family. Running a business cannot interfere with the family and its needs. That is why we have been on holiday this year. Apart from that, everything goes on somehow because the urge to have my own children was very strong in me, so it must go on. Just like that!

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy Język angielski Język angielski. Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Zadanie 1. Which person L (Liz) J (Jim) 1.1. thinks that a particular TV series is very

Bardziej szczegółowo

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina Pruszcz Gdański Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina logistycznie idealna Gmina Pruszcz Gdański od kilku lat kładzie duży nacisk na inwestycje w oświacie. To szczególnie ważna dziedzina

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Migracja powrotna korzyścią dla regionu. This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF.

Migracja powrotna korzyścią dla regionu. This project is implemented through the CENTRAL EUROPE Programme co-financed by the ERDF. Migracja powrotna korzyścią dla regionu Regions benefitting from returning migrants 3CE346P1 www.re-migrants.eu Wyniki internetowych sondaży Thank you for your attention! przeprowadzonych wśród emigrantów

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 2 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at school być w szkole Jestem teraz w szkole. (1)

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3. Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu, w zadaniach 1.1. 1.3. z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. Zakreśl literę A lub B. 1.1. Chłopiec dzwoni do

Bardziej szczegółowo

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name...

THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL. PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... THE ADMISSION APPLICATION TO PRIVATE PRIMARY SCHOOL PART I. Personal information about a child and his/her parents (guardians) Child s name... Child s surname........ Date and place of birth..... Citizenship.....

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości Mówienie o przyszłości w języku angielskim kilka sposobów Czas Present Simple Czas Future Simple Czas Present Continuous Forma to be going to Czas Future

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r.

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r. EŁK, 10.10.2012r. STRUKTURA SYSTEMU EDUKACYJNEGO STRUCTURE OF EDUCATIONAL SYSTEM WYCHOWANIE PRZEDSZKOLNE PRE-PRIMARY SZKOŁA PODSTAWOWA PRIMARY SCHOOL WIEK AGE 3 (6)7 WIEK (6)7 13 AGE GIMNAZJUM LOWER SECONDARY

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Agnieszka Zalewska-Bochenko Uniwersytet w Białymstoku PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wprowadzenie Środki finansowe pochodzące

Bardziej szczegółowo

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland Państwowa Inspekcja Pracy Annotation Główny Inspektorat Pracy ul. Barska 28/30 02-315 Warszawa Rzeczypospolita Polska Polska An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę.

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. The schools which participate in the project are from: Szkoły uczestniczące w projekcie są z: POLAND POLSKI

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

decoland decoland decoland

decoland decoland decoland F irma decoland od roku 1994 specjalizuje się w zakresie projektowania wzornictwa branży oświetleniowej oraz produkcji gotowych lamp. W całej gamie wyrobów staramy się zaspokoić gusta i oczekiwania naszych

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool:

NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: NAUCZYCIELE/TEACHERS Nauczyciele z Polskiej Szkoły Sobotniej z Liverpool: posiadają odpowiednie kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, stosują w swojej

Bardziej szczegółowo

1.How do you rate the English language skills of Polish students?

1.How do you rate the English language skills of Polish students? PODSUMOWANIE WYNIKÓW ANKIET DLA OPIEKUNÓW PORTUGALSKICH PODCZAS STAŻU LEONARDO DA VINCI - MAJ 2013 1.How do you rate the English language skills of Polish students? -bad 0 -insufficient 0 -sufficient 0

Bardziej szczegółowo

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych,

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, Część pisemna (poziom podstawowy). Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57 TWORZENIE WYPOWIEDZI PISEMNEJ Zadanie 11. (0 10) Uczestniczyłeś(-aś) w międzynarodowej wymianie w Londynie. Napisz list do kolegi

Bardziej szczegółowo

-Samouczek do nauki języka angielskiego-

-Samouczek do nauki języka angielskiego- -Samouczek do nauki języka angielskiego- Niniejsze dzieło podlega ochronie prawnej na mocy ustawy o prawie autorskim. Tak jak brzmi tytuł, tak i teraz powiem: nauczę Cię angola. Oczywiście cudów nie obiecuje,

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo