Czego szuka inwestor? What does investor look for?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czego szuka inwestor? What does investor look for?"

Transkrypt

1 NR / N O 1 (15) 2010 Polski rynek VC nabiera rumieńców Polish VC market is getting some coloring Fiński model finansowania start-upów Finnish Model of Financing Start-Ups Czego szuka inwestor? What does investor look for? KWARTALNIK INKUBATORA TECHNOLOGICZNEGO POZNAŃSKIEGO PARKU NAUKOWO-TECHNOLOGICZNEGO FUNDACJI UAM TECHNOLOGY INCUBATOR POZNAŃ SCIENCE AND TECHNOLOGY PARK OF AMU FOUNDATION QUARTERLY

2 TABLE OF CONTENTS / SPIS TREŚCI Table of contents 2 2 Spis treści Foreword 3 3 Słowo wstępne Poland Polish VC market is getting some coloring Polska Polski rynek VC nabiera rumieńców Finland Finnish Model of Financing Start-Ups 8 9 Finlandia Fiński model finansowania start-upów Norway bringing vc to early stage Poland What does investor look for? Norwegia przywrócenie Vc do fazy początkowej 19 Polska Czego szuka inwestor? Poland SMART IDEA FOR BUSINESS DEVELOPMENT Polska Sprytny pomysł na rozwój biznesu Business enhancement institutions instytucje otoczenia biznesu 22 Project gained financial support of Ministry of Science and Higher Education in terms of Minister s enterprise Innovation Creator. Support for innovative academic enterpreneurship Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Projekt InQbator uzyskał stworzony dofinansowanie dla Poznania Ministerstwa kompleksowe ws przedsiębiorczości Nauki i Szkolnictwa akademickiej Wyższego w w Wielkopolsce ramach uzyskał do Ministerstwa przedsięwzięcia Nauki i Ministra Szkolnictwa Kreator Wyższego w ramach przedsięw Ministra innowacyjności. Kreator innowacyjności. Wsparcie innowacyjnej Wsparcie innowacyjnej przeds akademickiej przedsiębiorczości akademickiej EDITORIAL STAFF / REDAKCJA: Anna Tórz (red. nacz.), Maciej Nowak, Justyna Rowińska, DESIGN / PROJEKT: Morski Studio Graficzne, PRINT / DRUK: Zakłady Poligraficzne Serigraf ISSN No 1 / 2010

3 foreword / SŁOWO WSTĘPNE fot. ODONATA IQ quarterly is changing. After 14 issues and three years of editing we propose you the same however a little bit differently. We will still propagate pro-innovative attitudes, share experiences and promote good examples of cooperation between scientific and economic environment. What new does a refreshed quarterly offer then? The newest issue of IQ is a new formula every edition will be now devoted to a concrete subject. The one you are keeping in your hands focuses on the question of financing innovative start-ups. The next change is the enlargement of the circle of readers by reaching representatives of foreign business enhancement units. Thinking about them, this one and the next issues will be published in bilingual version. I believe that IQ quarterly changed in such a way will still enjoy your interest. Anna Tórz Kwartalnik IQ się zmienia. Po 14 numerach i 3 latach wydawania proponujemy Państwu to samo, ale jednak trochę inaczej. Nadal będziemy propagować postawy proinnowacyjne, dzielić się doświadczeniami, promować dobre przykłady współpracy środowiska naukowego i gospodarczego. Co nowego proponuje w takim razie odświeżony kwartalnik? Najnowsze wydanie IQ to nowa formuła każdy numer będzie teraz poświęcony konkretnemu tematowi. Ten, który trzymacie Państwo w rękach skupia się na zagadnieniu finansowania innowacyjnych start-upów. Kolejną zmianą jest rozszerzenie grona czytelników o przedstawicieli zagranicznych jednostek otoczenia biznesu. To z myślą o nich ten i kolejne numery będą wydawane w wersji dwujęzycznej. Wierzę, że tak zmieniony kwartalnik IQ nadal będzie się cieszył Państwa zainteresowaniem. Anna Tórz NR 1 /

4 POland Piotr Tamowicz, PhD Independent economic advisor, in the years employee in the Gdansk Institute for Market Economics Gdansk, Poland Polish VC market is getting some coloring After the years of drought and making no progress, Polish venture capital market has started to be getting some coloring. By a stroke of luck launching by public authorities some instruments supplying capital to the market coincided with the effects of entrepreneurship promoting campaign that has been being run for years, the special example of which may be a more favorable glance at spin offs/outs by academic environment that so far has been aloof towards this type of activity. So we have throngs of candidates for starters and public-private partnership in capital supply. For the beginning it is pretty enough, even though the need for some corrections has already been noticed. The key player on the Polish venture market is undoubtedly National Capital Fund (NCF) founded in Playing the role of a fund of funds it supplies private funds and takes over a part of risk and overheads relating to investment in the area of small undertakings (1.5 million euro) generally receiving step motherly treatment from private capital market. The meaning of NCP results first of all from reservoir of public resources that this institution manages. In the framework of Innovative Economy Operational Programme (IE OP), National Capital Fund received 180 million euro to allocate. With the The whole experiment may probably be considered as successful: all the resources have already been invested and some companies are proving that technological investment is feasible in Polish conditions. obligatory principle z v (in venture fund there can be at most as much public resources as private) it means that 1.4 billion zlotys will reach the market. According to the estimations of NCF management it will allow for supplying 21 venture funds and for execution of around 170 investments. The distribution process of these resources was started in the middle of last year (earlier at the beginning of the year 2008 NCF on the basis of its own resources supplied jointly with the amount of around 40 million zlotys two funds: BBI Seed Fund and Helix Venture Partners, that have already carried out the first investments). From the length of the queue of the willing (27 entities took part in the competition, and on the short list 15 managing companies were placed) and the demand called for (770 million zlotys), we may draw a conclusion that the resources of NCF will shortly be depleted. Polish Agency for Enterprise Development (PAED) has engaged in livening up of the lower market segment that is financing of the start phase. Thanks to the funds reserved under Measure 3.1 IE OP (110 million euro) a network of seed capital funds is being launched. Their tasks include screening the environment, finding and selecting the most interesting ideas, organization and support of company incubation process and then investment in the projects that have the biggest chances on the market. Until the end of seed capital funds were launched in that way (the most in Małopolskie and Mazowsze regions, by the value of accumulated funds), affiliated mainly by business enhancement institutions. All together they have capital accounting for 334 million zlotys at their disposal. Because of the fact that these funds are to serve also for financing pre-incubation, in the best case only 1/3 1/2 of this amount will be directly devoted to investments. With the assumed investment limit (200 thou. euro) it should give an effect of 200 start-ups at least theoretically. What are investment assumptions of these funds in reality, it has not been known so far. Before PAED faced seed segment, much good was done by NCF. In the year 2007, using the funds of Sectoral Operational Programme Improvement of the 4 No 1 / 2010

5 Polska dr Piotr Tamowicz niezależny doradca ekonomiczny, w latach pracownik Gdańskiego Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową Gdańsk, Polska Polski rynek VC nabiera rumieńców Po latach posuchy i dreptania w miejscu, polski rynek venture capital zaczął nabierać rumieńców. Szczęśliwym trafem uruchomienie przez władze publiczne kilku instrumentów zasilających rynek w kapitał, zbiegło się z efektami prowadzonej od lat kampanii promującej przedsiębiorczość, czego szczególnym przykładem może być przychylniejsze spojrzenie na spółki spin off/out przez środowiska akademickie, zachowujące dotychczas dużą rezerwę wobec tej formy aktywności. Mamy więc rzesze kandydatów na starterów i publiczno-prywatne partnerstwo w podaży kapitału. Na początek to w zupełności wystarcza, chociaż już widać potrzebę pewnych korekt. Kluczowym rozgrywającym na polskim rynku venture jest niewątpliwie utworzony w 2005 r. Krajowy Fundusz Kapitałowy (KFK). Pełniąc rolę tzw. funduszu funduszy, zasila on fundusze prywatne i przejmuje na siebie część ryzyka i kosztów stałych związanych z inwestowaniem w obszarze niewielkich przedsięwzięć (1,5 mln euro) traktowanych na ogół po macoszemu przez prywatny rynek kapitałowy. Znaczenie KFK wynika przede wszystkim z rezerwuaru środków publicznych jakimi ta instytucja zarządza. W ramach Programu Operacyjnego Cały eksperyment można więc chyba uznać za udany: wszystkie środki zostały już zainwestowane, a niektóre spółki udowadniają, że technologiczne inwestowanie jest wykonalne w warunkach polskich. Innowacyjna Gospodarka (PO IG), Krajowy Fundusz Kapitałowy otrzymał 180 mln euro do rozdysponowania. Przy obowiązującej zasadzie 1:1 (w funduszu venture może się znaleźć co najwyżej tyle samo środków publicznych co prywatnych) oznacza to, że na rynek trafi 1,4 mld zł. Według szacunków kierownictwa KFK pozwoli to na zasilenie 21 funduszy venture i zrealizowanie ok. 170 inwestycji. Proces dystrybucji tych środków rozpoczęto w połowie ubiegłego roku (wcześniej na początku 2008 r. KFK, w oparciu o własne środki finansowe, zasilił łącznie kwotą około 40 mln zł dwa fundusze: BBI Seed Fund oraz Helix Venture Partners, które już zrealizowały pierwsze inwestycje). Po długości kolejki chętnych (do konkursu przystąpiło 27 podmiotów, a na krótkiej liście znalazło się 15 firm zarządzających) i zgłoszonym popycie (770 mln zł) można wnioskować, że zasoby KFK zostaną w niedługim czasie wyczerpane. Rozruszaniem niższego segmentu rynku czyli finansowaniem fazy startu zajęła się Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Dzięki środkom zarezerwowanym w działaniu 3.1 PO IG (110 mln euro) uruchamiana jest sieć funduszy zalążkowych. Ich zadaniem jest skanowanie otoczenia, wynajdywanie i selekcja najciekawszych pomysłów, organizacja i wsparcie procesu inkubacji firm, a następnie inwestycja w projekty mające największe szanse na rynku. Do końca 2009 r. w ten sposób uruchomiono 22 fundusze zalążkowe (najwięcej w Małopolsce i Mazowszu, licząc wg wartości zgromadzonych środków), afiliowane głównie przy instytucjach otoczenia biznesu. Łącznie dysponują one kapitałem w wysokości 334 mln zł. Ze względu na to, iż środki te mają służyć także finansowaniu preinkubacji, w najlepszym przypadku jedynie 1/3 1/2 tej kwoty trafi bezpośrednio na inwestycje. Przy założonym limicie inwestycyjnym (200 tys. euro) powinno to dać efekt w postaci 200 start-upów przynajmniej teoretycznie. Jakie faktycznie są założenia inwestycyjne tych funduszy, na razie nie wiadomo. NR 1 /

6 POland Competitiveness of Enterprises (SOP ICE) under submeasure 1.2.3, six venture funds were launched, that all together had the capital (public and private) accounting for 136 million zlotys at their disposal. Adventure with submeasure was so interesting because it allowed (in the way that was probably not assumed) for testing quite untypical as for the Polish conditions kinds of funds. Thanks to the support two funds clearly oriented on BIO sectors were created (Wrocław MCI.BioVentures and Poznań BIB Seed Capital) and a fund positioning itself as so called angel fund (Business Angel Seed Fund). The whole experiment may probably be considered as successful: all the resources have already been invested and some companies (for example Genomed, Polymed, AdvaChemLab, Genovum) that landed in the portfolios of the funds are proving that technological investment is feasible in Polish conditions. A significant development impulse for Polish venture market came from the least expected direction. In August 2007 Warsaw Stock Exchange created so called unregulated market, promoted under the name Newconnect. The project is an idea patterned upon foreign solutions and facilitating small companies without a longer business history to access bigger capital resources. This type of markets may generally be perceived as a competition for venture funds because they offer the same financial instrument (equity). Paradoxically, Newconnect became an attractive capital background for investment companies. Invest Connect, Blumerang PRE IPO or IQ Partners are the examples of investment companies that, having gained capital through Newconnect on which hey are quoted themselves invest it then in new projects. Completion of the picture of Polish market are funds entirely basing on private resources, that more and more willingly invest in so far forgotten start-up area. As an example may serve Sail Fund project brought into existence by the founders of o2.pl portal. So we have nearly three years of building the market behind us, almost 0.5 billion zlotys already launched and 0.7 billion zlotys that any day will be put into circulation through the agency of NCF. Even though we still lack hard data allowing for systematic and objective evaluation, especially in relation to public intervention instruments, we already can attempt to make some initial observations about VC market. Firstly, all activities of public factor have to be more fluent in such a way that between the launch of intervention instruments no serious gaps arise. Six funds, created thanks to the support available under submeasure SOP IEC, started operating in mid In mid 2008 two entities supplied by NCF joined this group and in principle at this stage the stream of supply was aborted. At the end of May 2008 everything suggested that NCF would announce a real competition even before holidays. May turned Completion of the picture of Polish market are funds entirely basing on private resources, that more and more willingly invest in so far forgotten startup area. into April but of the year 2009, even though many months passed off (February 2010) the result of the competition has not been determined yet. How destructively such stop-go cycles influence is not difficult to predict. A lot of startups will not be brought into the daylight and a lot of potential fund-managers will get discouraged by continuous waiting in starting blocks. Secondly, a different kind of gap appeared. Investment limit (maximum value of investment) for venture funds using the support of NCF was established at the level of 1.5 million euro. On the opposite extreme of the market seed funds with a limit accounting for 400 thou. euro were put 1. Between these two marginal points intervention in the form of submeasure SOP IEC was introduced where investment limit was established at the level of 1 million euro. Even though it is difficult to talk about fluent connection of these segments (0.4 million euro - 1 million euro million euro), this continuity was undoubtedly better than currently when funds supported under SOP IEC finished their investment life. Between seed segment and NCF support quite significant gap appeared. Is private capital able to fill this gap on its own? Positive answer is risky. Polish market of business angels is still small and weak and public support directed to investment networks leaves a great deal to be desired. On capital side Newconnect may provide some help but there young start-ups will not come by manager support. Private capital, rationally egoistic, will be oriented on bigger projects where risk is under control and the profit is still decent. Discontinuity problem might have been foreseen beforehand by preparation of a continuity of submeasure or by giving NCF a possibility to organize dedicated competitions (with a lower investment limit). Thirdly, it is necessary to have a detailed look at the activities of seed funds (3.1 OP IE) intervention instruments that is good in principle therefore it should be supplied with more resources. Some cracks may appear on it if it turns out that creativity (read: opportunism) of the beneficiaries will go beyond acceptable norms (and access criteria to support will not be selective enough). There is some risk that then most resources will be absorbed by neverending incubation and the number of start-ups launched to the market will be highly modest. The beginnings of building Polish VC market are undoubtedly difficult, which is well-known by Anglo Saxon pioneers of venture market. But the worst is probably already behind us. 6 No 1 / 2010

7 Polska Zanim PARP zmierzył się z segmentem seed, sporo dobrego uczynił na przedpolu KFK. W 2007 r., korzystając ze środków Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw (SPO WKP) w ramach poddziałania 1.2.3, uruchomiono sześć funduszy venture, które łącznie dysponowały kapitałem (publicznym i prywatnym) w wysokości 136 mln zł. Przygoda z poddziałaniem była o tyle ciekawa, że pozwoliła (w sposób chyba niezamierzony) na przetestowanie dosyć nietypowych jak na polskie warunki rodzajów funduszy. Dzięki wsparciu powstały bowiem dwa fundusze wyraźnie zorientowane na sektory BIO (wrocławski MCI.BioVentures i poznański BIB Seed Capital) oraz fundusz pozycjonujący się jako tzw. angel fund (Business Angel Seed Fund). Cały eksperyment można więc chyba uznać za udany: wszystkie środki zostały już zainwestowane, a niektóre spółki (np. Genomed, Polymem, AdvaChemLab, Genovum) jakie znalazły się w portfelach funduszy udowadniają, że technologiczne inwestowanie jest wykonalne w warunkach polskich. Istotny impuls rozwojowy dla polskiego rynku venture przyszedł z najmniej oczekiwanej strony. W sierpniu 2007 r. warszawska Giełda Papierów Wartościowych utworzyła tzw. rynek nieregulowany, promowany pod nazwą Newconnect. Projekt jest pomysłem wzorowanym na rozwiązaniach zagranicznych i ułatwiającym małym, pozbawionym dłuższej historii biznesowej spółkom, dostęp do większych zasobów kapitałowych. Tego typu rynki na ogół mogą być postrzegane jako konkurencja dla funduszy venture, gdyż oferują ten sam instrument finansowy (equity kapitał właścicielski). Paradoksalnie, Newconnect stał się atrakcyjnym zapleczem kapitałowym dla firm inwestycyjnych. Invest Connect, Blumerang PRE IPO czy IQ Partners to przykład spółek inwestycyjnych, które zebrawszy kapitał poprzez Newconnect na którym same też są notowane inwestują go następnie w nowe projekty. Dopełnieniem obrazu polskiego rynku są fundusze bazujące w całości na środkach prywatnych, które coraz chętniej inwestują w dotychczas zapomniany obszar start-up. Przykładem może być projekt Sail Fund powołany do życia przez założycieli portalu o2.pl. Mamy więc za sobą blisko trzy lata budowania rynku, blisko 0,5 miliarda zł już uruchomionych oraz 0,7 miliarda zł, które lada dzień trafią do obrotu za pośrednictwem KFK. Choć wciąż brak jest twardych danych pozwalających na usystematyzowaną i obiektywną ocenę, szczególnie w odniesieniu do instrumentów interwencji publicznej, już teraz można pokusić się o kilka wstępnych obserwacji na temat rynku VC. Po pierwsze, wszelkie działania czynnika publicznego muszą być bardziej płynne w ten sposób, aby pomiędzy uruchamianiem instrumentów interwencji nie powstawały poważniejsze luki. Sześć funduszy, powstałych dzięki wsparciu z poddziałania SPO WKP, rozpoczęło działalność w połowie 2007 r. W połowie 2008 r. do tego grona dołączyły dwa podmioty zasilone przez KFK... i w zasadzie na tym etapie strumień zasilania został przerwany. Pod koniec maja 2008 r. wszystko wskazywało, że jeszcze przed wakacjami KFK ogłosi pierwszy konkurs z prawdziwego Dopełnieniem obrazu polskiego rynku są fundusze bazujące w całości na środkach prywatnych, które coraz chętniej inwestują w dotychczas zapomniany obszar start-up. zdarzenia. Z maja zrobił się kwiecień, ale roku 2009; mimo upływu wielu miesięcy (luty 2010) konkurs nadal nie został rozstrzygnięty. Jak destrukcyjnie oddziałują takie cykle stop-go, nietrudno przewidzieć. Wiele start-upów nie ujrzy światła dziennego, a wielu potencjalnych fund-menedżerów zniechęci się ciągłym wyczekiwaniem w startowych blokach. Po drugie, pojawiła się też luka innego rodzaju. Limit inwestycyjny (maksymalna wartość inwestycji) dla funduszy venture korzystających ze wsparcia KFK, został określony na poziomie 1,5 mln euro. Na przeciwległym krańcu rynku postawiono fundusze zalążkowe z limitem w granicach 400 tys. euro 1 Pomiędzy te dwa punkty brzegowe została wpisana interwencja w postaci poddziałania SPO WKP, gdzie limit inwestycyjny z kolei wyznaczono na poziomie 1 mln euro. Choć trudno tu mówić o płynnym połączeniu tych segmentów (0,4 mln euro 1 mln euro 1,5 mln euro) to ciągłość ta była niewątpliwie lepsza niż obecnie, gdy fundusze wsparte z SPO WKP zakończyły swój żywot inwestycyjny. Pomiędzy segmentem zalążkowym, a wsparciem KFK powstała dosyć duża luka. Czy kapitał prywatny jest w stanie tę lukę samodzielnie wypełnić? Odpowiedź twierdząca jest ryzykowna. Polski rynek aniołów biznesu jest wciąż mały i słaby, a wsparcie publiczne skierowane do sieci inwestorskich pozostawia wiele do życzenia. Od strony kapitałowej pomocą może służyć Newconnect, ale tam młode start-upy nie doczekają się wsparcia menedżerskiego. Kapitał prywatny, racjonalnie egoistyczny, będzie zorientowany na większe projekty gdzie ryzyko jest pod kontrolą, a zarobek wciąż jest przyzwoity. Problem nieciągłości można było przewidzieć zawczasu, przygotowując kontynuację poddziałania lub też dając KFK możliwość organizowania konkursów dedykowanych (z niższym limitem inwestycyjnym). Po trzecie, konieczne jest też szczegółowe przyjrzenie się działaniu funduszy zalążkowych (3.1 PO IG) instrumentowi interwencji, który co do zasady jest dobry, dlatego powinien być zaopatrzony w większą ilość środków. Mogą jednak pojawić się na nim pewne rysy, jeśli okaże się, że pomysłowość (czytaj: oportunizm) beneficjentów wykroczy poza dopuszczalne normy (a kryteria dostępu do wsparcia będą zbyt mało selektywne). Istnieje ryzyko, że wówczas większość środków zostanie pochłonięta przez niekończącą się inkubację, a liczba wprowadzonych na rynek start-upów będzie nader skromna. Początki budowania polskiego rynku VC są niewątpliwie trudne, o czym dobrze wiedzą anglosascy pionierzy rynku venture. Ale najgorsze mamy już chyba za sobą. NR 1 /

8 FInland Mervi Käki InnoPraxis International Ltd., Technopolis Innopoli Espoo, Finland Finnish Model of Financing Start-Ups gt Nowadays almost all countries have special policies for supporting start-up companies. In some regions initiating own business is the main employment opportunity for citizens. Finland is the country with strong social system and low unemployment rates, but paradoxically it can become an obstacle in achieving high growth of new ventures. Stable social security of employed people makes them reluctant to take entrepreneurial risk. In such situation public financing of start-ups becomes an important stimulus and facilitator for progress in the field of innovation. In spite of having limited population and resources, Finnish authorities have always tried to find resources for start-up financing. Even during the crisis times, as for example in case of the recent world economic crisis, Finland has increased start-ups financing. Finland is ranked among the most business friendly countries with a strong innovation system and competitive economy. Among the success factors, especially in the financing models, systematic and continues approach and transparency should be enumerated. When talking about continuity of financing support to business, we mean, there are plenty of financial instruments available for companies in different stages of development. Finnish government assignes financing already at the stage of business idea, when there is no start-up yet and also at the later stage of internationalization, launching of new products and services, expansion to new segments. Only when understanding the whole process of business development and offering financial instruments for companies at all stages Finland can boost a number of high-quality start-ups generated. Start-ups might be created in the result of executing business ideas of individuals, but also as spin-offs of big corporations, as result of expansion to new markets, etc. And a second factor, partly explaining the success of the Finnish financing model for start-ups is the transparency. Transparency is the key word, as the financing comes from taxpayers money and is invested in risky start-ups. Therefore officials must have clear criteria and principles for deciding which firms are able to get financing and a clear system of how companies report about the money spent and the results achieved. Still criteria and reporting should not be too bureaucratic, as too many criteria and long reports not only waste business time, but also decrease transparency. This article aims to give a short description of the most often used instruments and those financial models that proved to work in Finland in supporting start-ups. In the process of business development, the first available financial instrument comes from TEKES, the Finnish Funding Agency for Technology and GROWTH PROCESS. INNOVATION FINANCING 100% PUBLIC IDEAS 1000/yr 100% PUBLIC Ideas Expert Evaluation % PUBLIC % PUBLIC BUSINESS INCUBATOR Incubation 40-60% PUBLIC Preincubation Acceleration SCIENCE & TE Inno Praxis 8 No 1 / 2010

9 finlandia Mervi Käki InnoPraxis International Sp. z o.o., Technopolis Innopoli Espoo, Finlandia Fiński model finansowania start-upów W obecnych czasach niemal wszystkie kraje posiadają specjalne rodzaje polityk w zakresie wspierania firm typu start-up. W niektórych regionach rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej jest główną szansą na zatrudnienie dla obywateli. Finlandia jest krajem z silnym systemem ubezpieczeń społecznych i niskimi wskaźnikami bezrobocia, ale paradoksalnie może się to stać przeszkodą w osiągnięciu wysokiego wzrostu w zakresie nowych przedsięwzięć. Stabilny system ubezpieczeń społecznych osób zatrudnionych sprawia, że niechętnie podejmują one ryzyko związane z przedsiębiorczością. W takiej sytuacji finansowanie start-upów ze środków publicznych staje się ważnym bodźcem ECOSYSTEM. 20% PUBLIC Internationalisation 10 CHNOLOGY PARK R&D FUNDING GLOBAL 1? HOME FOR DEVELOPMENT i stanowi znaczący czynnik przyczyniający się do postępu w dziedzinie innowacji. Pomimo ograniczonej liczby ludności oraz zasobów, władze fińskie zawsze próbowały znaleźć środki na rzecz finansowania start-upów. Nawet w czasach kryzysu, jak na przykład podczas niedawnego światowego kryzysu ekonomicznego, Finlandia zwiększyła finansowanie start-upów. Finlandia zajmuje jedno z czołowych miejsc wśród krajów najbardziej przyjaznych prowadzeniu działalności gospodarczej, z silnym systemem innowacji oraz konkurencyjną gospodarką. Wśród czynników sukcesu, szczególnie w odniesieniu do modeli finansowania, powinno się wymienić systematyczne i ciągłe podejście oraz transparentność. Mówiąc o ciągłości wsparcia finansowego na rzecz biznesu mamy na myśli to, że istnieje bardzo wiele instrumentów finansowych dostępnych dla firm na różnych etapach ich rozwoju. Rząd fiński przeznacza środki finansowe już na etapie pomysłu na biznes, kiedy nie ma jeszcze start-upu, a także na późniejszym etapie internacjonalizacji, wprowadzania nowych produktów i usług na rynek, ekspansji do nowych segmentów. Jedynie wykazując zrozumienie dla całego procesu rozwoju biznesu oraz oferując instrumenty finansowe na wszystkich etapach rozwoju firmy Finlandia może się szczycić znaczną liczbą utworzonych start-upów wysokiej jakości. Start-upy mogą powstawać w wyniku realizacji pomysłów na biznes indywidualnych osób, ale również jako spin-offy dużych korporacji, w wyniku ekspansji na nowe rynki, itd. Drugim czynnikiem, częściowo wyjaśniającym sukces fińskiego modelu finansowania dla startupów jest transparentność. Transparentność to słowo kluczowe, jako że finansowanie pochodzi z pieniędzy podatników i jest inwestowane w ryzykowne start-upy. Z tego względu urzędnicy muszą posiadać przejrzyste kryteria i zasady, pozwalające decydować, które firmy są w stanie uzyskać finansowanie oraz jasny system, w jaki firmy prowadzą sprawozdawczość w zakresie wydatkowanych przez nie środków oraz osiąganych wyników. Mimo to, kryteria i sprawozdawczość nie powinny być zbyt biurokratyczne, jako że zbyt wiele kryteriów i długie sprawozdania nie tylko marnują czas przeznaczony na prowadzenie działalności gospodarczej, ale również obniżają transparentność. Artykuł ten ma na celu przedstawienie krótkiego opisu najczęściej wykorzystywanych instrumentów tych modeli finansowych, które okazały się skutecznie funkcjonować w Finlandii w zakresie wspierania start-upów. W procesie rozwoju biznesu, pierwszy dostępny instrument finansowy pochodzi z TEKES, Fińskiej Agencji ds. Technologii i Innowacji, która jest największą w Finlandii państwową agencją finansową. Instrument finansowy nazywa się TULI i jest zarządzany przez centra transferu własnej technologii uniwersytetów i instytutów badawczych lub jak je nazywamy centra innowacji. TULI znaczy biznes z badań. Program finansowy obowiązuje do roku 2014 i może przeznaczyć maksymalnie do euro na jeden pomysł o potencjale komercyjnym. Celem tego finansowania jest znalezienie najbardziej obiecujących przypadków wynikających z badań i udzielenie badaczom i zespołom badawczym pomocy w zakresie oceny potencjału komercyjnego wynalazków lub pomysłów opartych na badaniach oraz wsparcia w procesie ich komercjalizacji. NR 1 /

10 FInland Innovation, which is the biggest state-owned financial agency in Finland. The funding instrument is called TULI and it is managed by universities and research institutes own technology transfer centers or as we call them Innovation centers. TULI stands for business from research. The financing program is valid till year 2014 and can devote maximum up to euro per one commercially potential idea. The aim of this funding is to find the most promising cases from research and help researchers and research teams to evaluate the commercial potential of research-based inventions or ideas and aids in the process of their commercialization. To find potential ideas from other sources there is a financing instrument offered by Finnish Inventions Foundation, which as a typical target group has individuals, inventors and entrepreneurs. Those initial financing instruments seem to be the most crucial ones as they help to get critical mass of ideas. The money is allocated for use of professional services to evaluate technical and commercial potential of business ideas. From our experience, this is a typical bottleneck in financing system of many countries, especially those with transitional economies. Sometimes it is incorrectly anticipated that developed scientific basis and big number of research institutions guarantees flow of business ideas. In other cases, financial models for start-up support are built from the moment, when the company, start-up, is existing or at least the business idea is clear and thought over. Such approach can be quite dangerous in a long term as it does not create a critical mass of business ideas. Finnish model of financing is aimed to achieve critical mass and to ensure good choice of business ideas. Also, providing public financing already at this stage allows for decreasing risks resulting from investing at later stages. Carefully evaluated potential of business ideas makes sure that only the best will start operating as companies. Financing also goes for the expert trainings and sharing of the experience, as experts, carrying out evaluation of business ideas, are people with unique knowledge. Apart from evaluation of ideas, in both of these cases the financing can be used, for example for legal services, marketing surveys, patenting studies and other consulting services. Those are the most demanded services and often they are provided in Finland by specialized organizations, which are operating in a part of pre-incubating processes as it is extremely important for companies, which are in the starting point to quickly get both the products and services ready to attract their first clients. Equally important it is to write a carefully structured business plan and a draft analysis of market potential. It always demands money to create something new and very often it is so that the team, establishing the company doesn t have enough personal assets to invest. At this stage of establishing start-up, Finland offers a number of financial instruments. When the company is officially registered the first helping hands appear in the Regional Development Agencies (TE-centers). These agencies get financial sources directly from the Ministry of the Economy and the Employment. In spite of being public organizations they try to offer individual approach, and that is why there are several options depending on the needs of companies and the amount of financing. As being allocated through regional agencies, the financing can be adjusted to the situation in a given region. The companies which have chosen an incubator as their first address and signed an incubation agreement have a chance to get an Incubation Grant. For example in Helsinki Region a typical grant is under euro. In northern Finland, Carefully evaluated potential of business ideas makes sure that only the best will start operating as companies. with more challenging logistics and smaller population, a grant can raise up to euro. TE-centers are offering grants also for preparations of internationalization, typically including financing of such needs as market and competitor surveys, feasibility studies of large scale of research and development (R&D) projects or financing for business development and in some cases low-interest loans for bigger investments in equipment. In 2008 TEKES launched an interesting new financing tool for highly innovative young companies. It is a financing instrument for the most promising and growing companies, especially in the service sector and the ones with high international potential. Activities of this fund are divided into two phases and a single amount of support can account maximum to 1 million euro. TEKES estimates that it is going to have some 50 companies in the first stage. It is an overall program for company development including management development, strategies for internationalization and growth, as well as competitive product or services concepts for international markets. All types of public funding instruments are organized on the basis of co-financing in the framework of which companies need to put their own share into the project. Depending on how challenging the company development program is, the public financing share can vary from 25% up to 75%. In addition to this there are also state supported low interest loans available for start-ups, guarantees for export risks, some small support for participating in international fair and so on. Resources from European Social Fund are utilized by regional agencies and TEKES for participating in projects widely using research at EU level. Sometimes small and medium size companies (SMEs) can also directly benefit from those projects. Among recent trends and financing policy priorities there has been growth of private financing to growing innovative companies. Traditionally banks have given loans for entrepreneurs on their own terms and based on market situation and risks. Once again, I need to say lucky us, Finnish private banks are in a relatively 10 No 1 / 2010

11 finlandia W celu znalezienia pomysłów z potencjałem z innych źródeł, Fińska Fundacja ds. Wynalazków oferuje również instrument finansowy, który jako typową grupę docelową posiada osoby indywidualne, wynalazców i przedsiębiorców. Te wstępne instrumenty finansowe wydają się być najbardziej istotne, jako że pomagają uzyskać masę krytyczną pomysłów. Pieniądze są przeznaczane na rzecz wykorzystania profesjonalnych usług do oceny technicznego i komercyjnego potencjału pomysłów na biznes. Z naszych doświadczeń wynika, że jest to typowe wąskie gardło w systemie finansowania w wielu krajach, szczególnie w krajach przechodzących transformację gospodarczą. Czasami błędnie oczekuje się, że rozwinięta baza naukowa i duża liczba instytucji badawczych zagwarantuje napływ pomysłów na biznes. W innych przypadkach, modele finansowego wsparcia start-upów są budowane od momentu kiedy firma - start-up już istnieje albo przynajmniej Starannie oceniony potencjał pomysłów na biznes pozwala na zapewnienie, że tylko najlepsi zaczną funkcjonować jako firmy. pomysł na biznes jest klarowny i przemyślany. Takie podejście może być dość niebezpieczne w długim okresie, jako że nie tworzy masy krytycznej pomysłów na biznes. Fiński model finansowania ma na celu osiągnięcie masy krytycznej i dokonanie dobrego wyboru pomysłów na biznes. Ponadto, zapewnienie finansowania publicznego już na tym etapie pozwala zmniejszyć ryzyko wynikające z inwestowania na późniejszych etapach. Starannie oceniony potencjał pomysłów na biznes pozwala na zapewnienie, że tylko najlepsi zaczną funkcjonować jako firmy. Finansowanie przeznaczone jest również na eksperckie szkolenia i dzielenie się doświadczeniem, jako że eksperci dokonujący ewaluacji pomysłów na biznes to ludzie posiadający unikalną wiedzę. Poza dokonywaniem oceny pomysłów, w obydwu tych przypadkach finansowanie może zostać wykorzystane na przykład na usługi prawne, badania marketingowe, studia patentowe i inne usługi konsultacyjne. Są to najbardziej pożądane usługi i w Finlandii często są dostarczane przez wyspecjalizowane organizacje, które działają jako część procesu preinkubacji. Jest to niezwykle ważne dla firm, które znajdują się w punkcie startowym, aby uzyskać szybko zarówno produkty jak i usługi gotowe, aby przyciągnąć ich pierwszych klientów. Równie ważne jest napisanie starannie ustrukturalizowanego biznesplanu i sporządzenie projektu analizy potencjału rynkowego. Do stworzenia czegoś nowego zawsze wymagane jest zaangażowanie środków i bardzo często jest tak, że zespół zakładający firmę nie ma wystarczających zasobów własnych na dokonywanie inwestycji. Na tym etapie zakładania start-upu, Finlandia oferuje znaczną liczbę instrumentów finansowych. Kiedy firma zostaje oficjalnie zarejestrowana pierwsze pomocne ręce pojawiają się w Regionalnych Agencjach Rozwoju (centra TE). Agencje te otrzymują środki finansowe bezpośrednio z Ministerstwa Gospodarki i Zatrudnienia. Mimo że są to organizacje publiczne, próbują oferować podejście indywidualne, stąd istnieje kilka opcji uzależnionych od potrzeb firm i kwoty finansowania. Dzięki alokowaniu za pośrednictwem agencji regionalnych, finansowanie może być dostosowane do sytuacji w danym regionie. Firmy, które wybrały inkubator jako swój pierwszy adres i podpisały umowę inkubacyjną mają szansę uzyskać Grant Inkubacyjny. Przykładowo w regionie Helsinek typowy grant wynosi poniżej euro. W północnej Finlandii, posiadającej bardziej skomplikowaną logistykę i niewielką liczbę ludności, grant może wzrosnąć do kwoty euro. Centra TE oferują granty również na cele przygotowania do internacjonalizacji, standardowo zawierają one również finansowanie takich potrzeb, jak badania rynku i konkurencji, studia wykonalności projektów badawczych i rozwojowych na dużą skalę (B+R) lub finansowanie rozwoju biznesu i w niektórych przypadkach nisko oprocentowane pożyczki dla większych inwestycji w sprzęt. W 2008 r. TEKES wprowadził interesujące nowe narzędzie finansowe dla wysoce innowacyjnych młodych firm. Jest to instrument finansowy dla najbardziej obiecujących i rozwijających się przedsiębiorstw, szczególnie w sektorze usług oraz dla posiadających wysoki potencjał międzynarodowy. Działania tego funduszu są podzielone na dwie fazy, a jednorazowa kwota wsparcia może wynosić maksymalnie 1 milion euro. TEKES szacuje, że w pierwszym etapie będzie miał około 50 firm. Jest to ogólny program na rzecz rozwoju firmy, w tym rozwoju struktur zarządzania, strategii internacjonalizacji i wzrostu, jak również produktu konkurencyjnego lub koncepcji na usługi dla rynków międzynarodowych. Wszystkie typy instrumentów finansowania publicznego są zorganizowane na zasadzie współfinansowania, w ramach którego firmy muszą wnieść udział własny do projektu. W zależności od tego jak ambitny jest program rozwoju firmy, finansowanie publiczne może się wahać od 25% do 75%. Dodatkowo, istnieją również wspierane przez państwo nisko oprocentowane pożyczki NR 1 /

12 FInland good condition also now during this recession and they are able to take risk of financing companies. In many other countries banks are weak because of the financial crisis and they are not interested in start-ups, especially those which are developing new technologies and don t have products or markets ready. In the early 90 s we experienced our own Finnish recession and many companies collapsed only because of a weak cash-flow. We learned our lession of that time and banks are stronger and interested in new clients even if there is risk included. Last but not least a few words about Finnish venture capitalists (VCs) and business angels (BAs). As each coin has two sides, successful Finnish financing model for start-ups on public side resulted in less developed market of private investments in young companies. In Finland VCs are providing on average about euro per company, which is quite a low sum of money, compared to many other western countries. In other countries a strategy of VCs is to take risk and in return to expect high profit in the exit stage. On the contrary, in Finland VCs are more eager to invest into low risk companies even though it means accepting also lower profits. When investing into seed or start-up companies VCs are not only looking for fast profits but at the same they are actively developing business operations of a given company and increasing value of the company. Business angels in Finland are mainly individuals, who are interested in investing into specific sectors, which they might be familiar with in advance. They do not necessary invest into company, but they bring their expertise as a mentor or a member of the board or even help the companies to join important networks or get contacts. Very often business angels are entrepreneurs who want to share their experience with the starting. The typical investment of business angel in Finland is euro for about four years. Both VCs and BAs markets are undeveloped in Finland, even comparing to EU countries. The number of investments is low as well as investments per company are low, as mentioned earlier. There are several reasons for that. One is the strong role of public financing. The companies themselves are less interested in risk money as there are safer solutions available from public sector. And VCs are also not interested in competing against public bodies except from healthy competition. Now also the government has noticed the situation and here are a lot of discussions going on whether the VCs and BAs should get tax incentives or not. Or should start-up companies get some tax benefits if they find themselves risk financing? How will state support then change? How will this change competition on financial markets? The final decision should be made within the next few months. This example from Finland makes a good tip for other countries developing financing for startups. The authorities should find a good balance between public and private financing. When developing public financial instruments, the role of private investors should not be forgotten. State has a much bigger influence than just providing grants and cheap loans, every new financial instrument for start-ups indirectly influences private investors. International experience also shows that when creating start-up support policies and programs, authorities often concentrate on financial support. There is a common mistake of overestimating the role of financing for start-ups development. Financing is just a tool that gives possibility to buy expertise of business management, marketing consultants, build distribution channels, and reach first clients. Good financing system gives wider business opportunities, raise the level of ambitions and sustainability. Still money does not solve all the problems. In the situation of undeveloped market of service without providing expert advice, market analysis, innovation management, etc. for start-up companies young business will not flourish. Although there are a lot of financial alternatives for entrepreneurs, the key thing is well planned and considered business plan and sales plan that come from real life, from clients! Nothing can replace this fact. Money is a facilitator, not the basis of the future success. Success appears as the result of a good concept, active sales and marketing, skillful management and committed team. Inno Innovation an exploited competencebased competitive advantage. Besides new technology or product it can also be new service, new business or management model, or even new brand. Praxis Practicing an active process of learning from the experience and shared practice, conceptualizing the knowledge and bringing it into practice to achieve better results. InnoPraxis International shares its knowledge and practical experience helping You to develop an effective innovation system and supporting innovation infrastructure. 12 No 1 / 2010

13 finlandia dostępne dla start-upów, gwarancje ryzyka eksportowego, niewielkie wsparcie na rzecz uczestnictwa w targach międzynarodowych itd. Środki z Europejskiego Funduszu Społecznego są wykorzystywane przez agencje regionalne i TEKES do uczestniczenia na poziomie UE w projektach wykorzystujących badania w szerokim zakresie. Czasami małe i średnie firmy (MSP) mogą również bezpośrednio korzystać z tych projektów. Wśród ostatnich trendów i priorytetów polityki finansowania znalazł się wzrost finansowania prywatnego na rzecz rozwijających się innowacyjnych firm. Tradycyjnie banki przyznawały przedsiębiorcom pożyczki na swoich własnych zasadach oraz w oparciu o sytuację rynkową i ryzyko. Raz jeszcze, muszę powiedzieć szczęśliwie dla nas, fińskie banki są w stosunkowo dobrej kondycji również teraz podczas recesji i są w stanie podejmować ryzyko w zakresie finansowania firm. W wielu innych krajach banki są słabe ze względu na kryzys finansowy i nie są zainteresowane wspieraniem start-upów, szczególnie tych, które rozwijają nowe technologie i nie mają gotowych produktów lub rynków. Na początku lat 90-tych doświadczyliśmy swojej własnej fińskiej recesji i wiele firm upadło jedynie z powodu słabych przepływów finansowych. Wyciągnęliśmy z tego czasu wnioski i banki są silniejsze i zainteresowane nowymi klientami nawet jeśli wiąże się z tym ryzyko. I ostania kwestia, ale niemniej ważna kilka słów na temat fińskich inwestorów venture capital (VC) i aniołów biznesu (BA). Jako że każda moneta ma dwie strony, skuteczny fiński model finansowania start-upów po stronie publicznej poskutkował słabiej rozwiniętym rynkiem prywatnych inwestycji w młode firmy. W Finlandii VC zapewniają firmom finansowanie średnio na poziomie około euro na firmę, co stanowi całkiem niską sumę pieniędzy, w porównaniu z wieloma innymi krajami zachodnimi. W innych krajach strategia VC polega na podejmowaniu ryzyka i oczekiwaniu wysokich zysków w fazie wyjścia. Przeciwna sytuacja ma miejsce w Finlandii, gdzie VC chętniej inwestują w firmy o niskim ryzyku, mimo że oznacza to także akceptowanie niższych zysków. Inwestując w fazę zalążkową i firmy typu start-up VC nie tylko szukają szybkich zysków, ale jednocześnie aktywnie rozwijają działalność biznesową firm i zwiększają ich wartość dodaną. Anioły biznesu to w Finlandii z reguły osoby prywatne, zainteresowane inwestowaniem w określone sektory, które mogą być im już wcześniej znane. Niekoniecznie inwestują one w firmę, ale dostarczają swojej eksperckiej wiedzy jako mentorzy lub członkowie zarządów czy nawet pomagają firmom przyłączyć się do ważnych sieci lub uzyskać kontakty. Bardzo często aniołami biznesu są przedsiębiorcy, którzy chcą podzielić się doświadczeniem z rozpoczynającymi działalność. Typowa inwestycja anioła biznesu w Finlandii kształtuje się na poziomie euro w okresie około czterech lat. Zarówno rynek VC jak i rynek aniołów biznesu jest w Finlandii słabo rozwinięty, nawet w porównaniu z krajami UE. Zarówno liczba inwestycji, jak i wartość inwestycji na firmę są niskie, jak już wspomniano wcześniej. Jest po temu kilka powodów. Jednym z nich jest silna rola finansowania publicznego. Same firmy są mniej zainteresowane ryzykownym pieniądzem, gdyż istnieją bezpieczniejsze rozwiązania udostępniane przez sektor publiczny. Również VC nie są zainteresowane konkurowaniem z instytucjami publicznymi, poza zdrową konkurencją. Teraz, również rząd zauważył sytuację, stąd podjęto wiele dyskusji na temat tego czy VC i BA powinny otrzymać bodźce podatkowe czy też nie. Lub czy firmy typu start-up powinny otrzymać korzyści podatkowe, jeśli znajdują się w sytuacji ryzykownego finansowania? Jak zmieni się wtedy wsparcie ze strony państwa? Jak zmieni to konkurencję na rynkach finansowych? Ostateczna decyzja powinna zostać powzięta w najbliższych miesiącach. Ten przykład z Finlandii stanowi dobrą wskazówkę dla innych krajów rozwijających finansowanie dla start-upów. Władze powinny znaleźć równowagę pomiędzy finansowaniem publicznym i prywatnym. Podczas opracowywania publicznych instrumentów finansowych, nie powinno się zapominać o roli prywatnych inwestorów. Państwo ma znacznie większe oddziaływanie niż jedynie zapewnianie grantów i tanich pożyczek, każdy nowy instrument finansowy dla start-upów pośrednio oddziałuje na inwestorów prywatnych. Doświadczenie międzynarodowe pokazuje także, że kiedy tworzy się politykę i programy z zakresu wspierania start-upów, władze często koncentrują się na wsparciu finansowym. Popełniany jest częsty błąd przeceniania roli finansowania rozwoju start-upów. Finansowanie stanowi jedynie narzędzie umożliwiające zakup specjalistycznej wiedzy w zakresie zarządzania biznesem, konsultantów marketingowych, budowania kanałów dystrybucji i docierania do pierwszych klientów. Dobry system finansowania daje szersze możliwości biznesowe, podnosi poziom ambicji i zrównoważenia. Mimo to, pieniądze nie rozwiązują wszystkich problemów. W sytuacji gdy rynek usług zapewnianych start-upom jest słabo rozwinięty bez oferowania porad eksperckich, analiz rynku, zarządzania w zakresie innowacji itd. młody biznes nie będzie kwitnąć. Mimo, że istnieje wiele alternatyw finansowych dla przedsiębiorców, kluczową rzeczą jest dobrze zaplanowany i przemyślany biznesplan i plan sprzedaży, który pochodzi z realnego życia od klientów! Nic nie może zastąpić tego faktu. Pieniądze stanowią jedynie ułatwienie, a nie podstawę przyszłego sukcesu. Sukces pojawia się w wyniku dobrego pomysłu, aktywnej sprzedaży i marketingu, umiejętnego zarządzania i oddanego zespołu. Inno Innowacja wykorzystana przewaga konkurencyjna oparta na kompetencjach. Poza nową technologią czy produktem, innowacją może być nowa usługa, biznes czy model zarządzania, a nawet nowa marka. Praxis Praktyka czynny proces uczenia się z doświadczeń i wspólnych praktyk, konceptualizacja wiedzy oraz zastosowanie w praktyce, aby osiągnąć lepsze wyniki. InnoPraxis International dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem praktycznym, pomagając Wam w rozwijaniu efektywnego systemu innowacji oraz wspieraniu infrastruktury innowacji. NR 1 /

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

CC Poland Plus KIC InnoEnergy

CC Poland Plus KIC InnoEnergy KIC InnoEnergy Marek Marzec Business Creation Officer Ltd. operates polish Knowledge and Innovation Community - KIC InnoEnergy consortium of 27 leading industry companies, research centers and universities

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 VENTURE CAPITAL Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 Wybrane źródła kapitału / instrumenty wsparcia Agendy rządowe/fundacje finansujące

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Business Angels. Jacek Błooski, Kielce 16.05.2011

Inwestycje Business Angels. Jacek Błooski, Kielce 16.05.2011 Inwestycje Business Angels Jacek Błooski, Kielce 16.05.2011 Potrzeby kapitałowe Wysokie ryzyko Venture Capital Private Equity IPO Business Angels LUKA KAPITAŁOWA Znajomi, przyjaciele, rodzina, Niskie ryzyko

Bardziej szczegółowo

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Joanna Dąbrowska Chorzów, 7 kwietnia 2011 r. Strumienie finansowania MŚP 2007-2013 Krajowe programy operacyjne np. PO IG, PO IiŚ,

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl The British Polish Chamber of Commerce is extremely active with its media and communications

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia finansowego start-up ów

Programy wsparcia finansowego start-up ów Programy wsparcia finansowego start-up ów Piotr Sławski Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 26 maj 2007r. Plan prezentacji 1) Wstęp Działalność PARP Finansowanie wczesnych faz rozwoju i problem equity

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych.

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych. Załącznik 1. Poniżej znajduje się kwestionariusz, za pomocą którego Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych zwróciło się do emitentów z prośbą o wyrażenie opinii na temat tzw. listy alertów. Spółki oceniały

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Unię uropejską w ramach uropejskiego Funduszu połecznego Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe innowacji

Wsparcie finansowe innowacji Wsparcie finansowe innowacji Aniołowie Biznesu Fundusze kapitału zalążkowego 1 Poziom nakładó w Kapitał inwestycyjny problem luki kapitałowej w rozwoju innowacyjnych przedsięwzięć Dolina śmierci (Powstawanie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Kapitałowe w innowacyjne projekty

Inwestycje Kapitałowe w innowacyjne projekty Inwestycje Kapitałowe w innowacyjne projekty Krótko o inkubatorze Forma prawna Spółka akcyjna Zasięg geogr. Polska (Świat) Start 2008 Oczekiwana st. zwrotu 70 % rocznie Debiut NC 7 czerwca 2010 Ilość projektów

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

Które spółki z sektora czystych technologii mogą liczyć na inwestycje kapitałowe funduszy klasy Venture Capital/Private Equity?

Które spółki z sektora czystych technologii mogą liczyć na inwestycje kapitałowe funduszy klasy Venture Capital/Private Equity? Które spółki z sektora czystych technologii mogą liczyć na inwestycje kapitałowe funduszy klasy Venture Capital/Private Equity? Giza Polish Ventures 1 Cleantech w obszarze zainteresowań VC Europa jest

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU

Agencja Rozwoju Przemysłu SA. Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU Agencja Rozwoju Przemysłu SA Industrial Development Agency OFERTA CEBBIS DLA PRZEDSIĘBIORCÓW I INSTYTUCJI WSPARCIA BIZNESU CEBBIS OFFER FOR ENTERPRENEURS AND BUSINESS SUPPORT INSTITUTIONS Zygmunt Wons

Bardziej szczegółowo

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Warszawa, 17 grudnia 2014 SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Prelegent: Aneta Maszewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały

Bardziej szczegółowo

Prawna obsługa biznesu Legal services to business

Prawna obsługa biznesu Legal services to business Prawna obsługa biznesu Legal services to business Magdalena Kołecka wspólnik Kołecka i Wspólnicy Szanowni Państwo, Kancelaria Kołecka i Wspólnicy zapewnia kompleksowe usługi prawne dla firm. Skutecznie

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Kapitałowe Capital Investments

Inwestycje Kapitałowe Capital Investments Inwestycje Kapitałowe Capital Investments 1 Fundusz Inwestycje Kapitałowe szansą innowacyjnej przyszłości Inwestycje Kapitałowe Fund as the Chance for Innovative Future Fundusz Inwestycje Kapitałowe szansą

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service)

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) 1. The owner of the website Ilona B. Miles is Success Solutions LLC, Sonaty Street 6/1108, 02-744 Warsaw, Tax Identification Number: 5213689531,

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioły Biznesu Finanse na start V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioł biznesu kto to jest? AniołBiznesu to osoba prywatna wspierająca firmy będące na wczesnych etapach

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience

Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience Innovating for low-carbon prosperity and climate resilience Climate KIC RIC Lower Silesia - WCB EIT+ Warszawa 25.01.2012 KPK 1 Wrocławskie Centrum Badań EIT+ spółka z o.o. powołano do życia w 2007 r. (Spółka

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

Instrument dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Prezentacja oparta na materiałach KE i KPK

Instrument dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Prezentacja oparta na materiałach KE i KPK Instrument dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Prezentacja oparta na materiałach KE i KPK Kto może się ubiegać o instrument MŚP? Innowacyjne MŚP, wykazujące ambicje do wzrostu i rozwoju w kontekście

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Ł ć ł Maciej Witkowski

Ł ć ł Maciej Witkowski ć Ł ł Maciej Witkowski Plan prezentacji 1. Przygotowanie do procesu pozyskania kapitału 1.1 Od czego zacząd? Jak się przygotowad? 1.2 Cykl życia kapitałowego oraz źródła finansowania rozwoju pomysłu/firmy

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Training and certification of Road Safety Experts for the application of Road Safety Audit and Road Safety Inspection

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo