Jaki wpływ mają rodzice na kulturę fizyczną swoich dzieci?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jaki wpływ mają rodzice na kulturę fizyczną swoich dzieci?"

Transkrypt

1 Jaki wpływ mają rodzice na kulturę fizyczną swoich dzieci? Łacińskie pojęcie cultura wywodzi się z rolnictwa, gdzie pierwotnie oznaczało wyłącznie uprawę ziemi. I chociaż już u Cycerona pojawia się wyrażenie cultura animi, czyli uprawa umysłu, to jednak dopiero u schyłku XVIII w. pojęcie kultury poczęło szerzej wchodzić do literatury i nauki 87. Obecnie dość rozpowszechnione jest ujmowanie kultury fizycznej w kategoriach instytucjonalno-administracyjnych. Utożsamia się ją wówczas z sumą rzekomych prostych elementów, takich jak: wychowanie fizyczne (traktowane głównie jako szkolny przedmiot nauczania), sport (wyczynowy), rekreacja fizyczna, a także rehabilitacja ruchowa. Istnieje kilka koncepcji rozumienia wyrazu kultura fizyczna. Jedną z nich, według mnie najbardziej znaczącą i charakterystyczną, jest tak zwana koncepcja indywidualistyczno-wartościująca. Zgodnie z nią, według Władysława Tatarkiewicza, kultura fizyczna jest dbałością psychiki o ciało 88. Podobnym torem wiedzie myśl Maciej Demel, który pisze, iż kultura fizyczna to wyraz określonej postawy wobec własnego ciała, świadoma i aktywna troska o swój rozwój, sprawność i zdrowie, to umiejętność organizowania i spędzania czasu z największym pożytkiem dla zdrowia fizycznego i psychicznego 89 Pamiętajmy, iż każdy z nas reprezentuje określony poziom własnej, osobistej kultury fizycznej; względnie wysoki bądź niski. Kultury fizycznej należy poszukiwać przede wszystkim w sobie samym, we własnym trybie życia, w swoich nawykach oraz przekonaniach. Wysoki poziom kultury fizycznej cechuje się posiadaniem nawyków związanych z normami higieny, stosowanie z pożytkiem dla zdrowia różnorakich form ćwiczeń ruchowych i wypoczynku po pracy, posiadanie podstawowej wiedzy o funkcjonowaniu własnego organizmu. Wśród wyżej wymienionych elementów, wchodzących w skład kultury fizycznej, znajduje się wychowanie fizyczne, które odgrywa bardzo ważną rolę w życiu każdego człowieka, a przede wszystkim dzieci i młodzieży. Termin "wychowanie fizyczne" nie jest dla wszystkich pojęciem jednoznacznym. Historia wychowania fizycznego wytarła swoje piętno w świadomości społecznej i do dziś niektórym ludziom trudno zrozumieć, czym wychowanie fizyczne być powinno. Współczesne wychowanie fizyczne winno być realizowane zgodnie z koncepcją "wychowania w trosce o 87 W. Tatarkiewicz; Parerga, PWN, Warszawa 1978, s M. Demel, A. Skład; Teoria wychowania fizycznego dla pedagogów, PWN, Warszawa 1974, s W. Osiński, O pojmowaniu wychowania fizycznego. Kultura Fizyczna, 1981, nr 7-8, s

2 ciało", według której wychowanie sprowadza się do przygotowania człowieka do życia w obrębie pewnych sfer rzeczywistości. Podając dalej za profesorem Wiesławem Osińskim "wychowanie fizyczne stanowi zamierzoną i świadomą działalność ukierunkowaną na wytworzenie właściwego zespołu postaw i nastawień, przekazywanie podstawowych wiadomości, a także na wdrażanie do hartowania na bodźce środowiskowe oraz zdobywanie motorycznej sprawności, poprawę wydolności i postawy ciała; kategorie te wyznaczają zachowanie człowieka w stosunku do jego fizycznej (cielesnej) postaci" 90.Duży wpływ na wychowanie fizyczne dzieci i młodzieży mają wychowawcy fizyczni, dlatego tak ważne jest, aby posiadali oni odpowiednie kompetencje i ukształtowane cechy osobowości, bowiem: Dobry program, dobry podręcznik i zły nauczyciel to kombinacja znacznie gorsza, niż zły program, zły podręcznik i dobry nauczyciel. (prof. Juliusz Kleiner wybitny polski polonista) 91. W wychowaniu fizycznym działania wychowawcze mają wpływać na zmiany w osobowości (wytworzenie się postaw i poglądów), dzięki której człowiek wykaże się dbałością o ciało i swoje fizyczne funkcjonowanie (zdrowie, sprawność fizyczną, aktywność fizyczną, higienę itp.). Pamiętać jednak należy, że wychowanie fizyczne nie jest ani sumą poszczególnych dyscyplin sportowych, ani szczególnie "przedszkolem sportu wyczynowego ".Dylematem, i to nie tylko teoretycznym, pozostają kompetencje wychowawcy fizycznego w zakresie promocji zdrowia. Zastanówmy się: w jakiej mierze jest on w stanie przejąć na siebie obowiązki kształtowania postaw prozdrowotnych? Wychowanie zdrowotne (WZ) Strefa wspólna WZ i WF Wychowanie fizyczne (WF) Zdrowe żywienie [dietetyka] Równowaga odżywianiu w Współzawodnictwo sportowe Zagrożenie ekologiczne Narkotyki, palenie, alkohol, postawy abstynencie Aktywna postawa i współżycie międzyludzkie AF jako warunek zdrowia Gry sportowe LA 90 W. Osiński; Zarys op.cit., s K. Dąbrowski; Zdrowie psychiczne, PWN Warszawa

3 Radzenie stresami ze Wychowanie bezpieczeństwa do Taniec Oświata sanitarna Higiena osobista Gimnastyka Higiena pracy i wypoczynku Uświadamianie seksualne Pływanie Umiejętności ruchowe [technika i piękno ruchu] Powyższy schemat wzajemnych relacji między wychowaniem zdrowotnym i wychowaniem fizycznym ukazuje jak często w kręgu wychowawców fizycznych przeceniane bywają ich kompetencje w zakresie promocji zdrowia. Z drugiej jednak strony miarą kompetencji każdego wychowawcy fizycznego staje się dzisiaj właśnie świadomość i umiejętność działania na rzecz zdrowia. Mimo wszystko wszelkie działania związane z wychowaniem zdrowotnym powinni podejmować przede wszystkim rodzice, ich rola jest w tym przypadku najcenniejsza. To oni powinni pełnić najważniejszą rolę w wychowaniu swoich dzieci, a także być odpowiedzialni za ich rozwój, a przede wszystkim za ich zdrowie. W związku z tym otrzymujemy odpowiedź na pytanie zadane w temacie artykułu, która brzmi: rodzice mają największy wpływ na kulturę fizyczną swoich dzieci! Dlatego to właśnie oni, znając wartość zdrowia, powinni dbać i troszczyć się o zdrowie swoich pociech. Ogłoszona przez WHO definicja zdrowia określa je jako pełnię cielesnego, umysłowego i społecznego dobrostanu człowieka, a nie tylko brak choroby czy ułomności. Zdrowie nie jest stanem statycznym, ale dynamicznym procesem stałego przystosowania się organizmu do konkretnych, zmieniających się warunków środowiska. Wielu ludzi nie potrafi niestety tym wyzwaniom sprostać. Zachodzi obawa, że człowiek podlegający ewolucji po prostu nie nadąża z adaptacją do szybko zmieniających warunków życia 92. Cywilizacja techniczna, postęp technologiczny zmusza człowieka do życia w warunkach, które w konsekwencji prowadzą do fizycznych, psychicznych i społecznych komplikacji zdrowia. Mam na myśli choroby cywilizacyjne, stres, nerwice, znużenie, zmęczenie, wyczerpanie, problemy społeczne (nieprzystosowanie społeczne, czy narkomania). Narastające problemy zdrowotne spowodowały, iż wzrosło zainteresowanie możliwościami poprawy sytuacji zdrowotnej człowieka, zwłaszcza spoza zakresu medycyny. W związku z niepokojącą sytuacją zdrowotną współczesnych społeczeństw postanowiono 92 J. Bielski; Życie jest ruchem. Poradnik dla nauczycieli wychowania fizycznego, Agencja Promo-Lider, Warszawa

4 zintensyfikować wychowanie zdrowotne w szkołach, które jest podstawowym warunkiem podniesienia na wyższy poziom kultury zdrowotnej dzieci i młodzieży, a w konsekwencji całego społeczeństwa 93. Badania naukowe dowiodły, iż głównym powodem niekorzystnych zmian jest styl życia przyjęty przez współczesnego homo sapiens, w tym m.in. zbyt niski poziom aktywności ruchowej. Pamiętajmy, iż aktywność fizyczna jest tylko jednym z elementów zdrowego stylu życia, zatem nie jest ona w stanie zapewnić zdrowia w sposób samoistny i wystarczający. Czynniki genetyczne 15-20% Środowisko fizyczne 5-10% Środowisko społeczne 20-25% STYL ŻYCIA 50% : - REGULARNA, UMIARKOWANA, AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA, - umiejętność radzenia sobie ze stresem, - niestosowanie używek (alkohol, tytoń, narkotyki), - przejawianie aktywnej troski o ochronę naturalnego środowiska, - właściwe odżywianie, - dostateczna ilość snu [Drabik, 1995]. STAN ZDROWIA LUDNOŚCI Świadczenia opieki zdrowotnej % Promocja (w tym polityka zdrowotna) Ryc. Czynniki determinujące zdrowie. Źródło: Bejnarowicz [1992, 1995]; z uzupełnieniem części "styl życia"- Wolańska [1997]. Zmagania o właściwe zachowania zdrowotne należy rozpocząć w dzieciństwie, gdyż styl życia sformowany w młodości kontynuowany jest zwykle w wieku późniejszym. Dotyczy to również aktywności fizycznej 94.Choroby przewlekłe i niepełna sprawność wieku średniego i starczego zaczynają się już w młodości, dlatego rodzice powinni pamiętać, iż aby zapobieganie było skuteczne musi rozpoczynać się znacznie wcześniej. Np. znaczne ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca mają już dzieci. Z badań wynika, że ponad 30% dzieci 5-8- letnich ma już przynajmniej jeden czynnik sprzyjający chorobie wieńcowej, co jest niepokojącym zjawiskiem, godnym poświęcenia uwagi. Rodzice powinni zdrowia 93 J. Drabik; Promocja aktywności fizycznej, AWF Gdańsk, J. Drabik; Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństw, Cz. I, AWF Gdańsk

5 znać profilaktykę tej choroby, aby wiedzieć, jak postąpić w razie, gdy nadejdzie taka potrzeba. Czynniki, przyczyniające się do rozwoju owej choroby, to: wyższe stężenie cholesterolu we krwi, otyłość, podważone ciśnienie tętnicze krwi lub bardzo niska aktywność fizyczna (AF).Dzięki badaniom polskich uczonych wynika, że % dzieci 10-letnich ma wysoki poziom cholesterolu we krwi. Warto tu też dodać, iż zdaniem niektórych specjalistów ryzyko choroby wieńcowej może wzrosnąć już przy stężeniu cholesterolu we krwi powyżej 180 mg%. Na tle korzystnego trendu umieralności z powodu choroby niedokrwiennej w krajach zachodnich symptomatyczny i kontrastujący jest ciągły wzrost zgonów w krajach Europy wschodniej 95. W Polsce, z powodu fatalnego stanu zdrowia ludności, jest to problem o szczególnej ostrości, zatem tym bardziej zasługuje na uwagę.rodzice powinni wiedzieć, iż pierwszym krokiem do zapobiegnięcia zarówno choroby wieńcowej, jak również wielu innych chorób, jest zmiana nieracjonalnego stylu życia, bowiem jego dominujący wpływ w znacznej mierze podlega kontroli rodziców. Dzięki doświadczeniom wielu państw wiemy, iż czynnik najpoważniejszy, czyli styl życia, można szybko poprawić, co oczywiście nie jest rzeczą prostą. Należałoby, bowiem zacząć od poprawy poziomu AF zarówno u dzieci i młodzieży, jak i u dorosłych. Bowiem mała AF jest jedną z głównych przyczyn chorobowości i umieralności związanej z chorobą wieńcową, a także z cukrzycą typu II, oraz wieloma chorobami nowotworowymi. Pamiętajmy, iż w procesach wychowania i kształcenia fizycznego za podstawowy jednak stymulator rozwoju psychosomatycznego człowieka i główny czynnik fizycznego oddziaływania uznaje się aktywność fizyczną 96. Do aktywnego uczestnictwa w działaniach podejmowanych na rzecz zdrowia, w tym także do AF, należy mobilizować przede wszystkim rodziców, co nie zmienia faktu, iż problem ten dotyczy całego społeczeństwa. Jeśli rodzice rzeczywiście podejmą działania w tym kierunku w odpowiednim dla dziecka czasie, istnieje duża szansa, że ich skarb będzie rozwijał się prawidłowo i uniknie w przyszłości wielu chorób. Zatem oprócz nauczycieli wychowania fizycznego, także rodzice powinni zdawać sobie sprawę, iż AF jest biologiczną potrzebą człowieka i niezbędną składową jego życia, która zapewnia mu zachowanie zdrowia. Rozumowanie oparte na przesłankach naukowych dowodzi istnienie związku między zdrowiem a poziomem aktywności ruchowej w życiu codziennym. Należałoby zapamiętać, iż AF wywiera przemożny wpływ na wiele układów organizmu ludzkiego: krążenia, oddychania, termoregulacji, wydalania, przemiany materii, immunologiczny i kostny. Prawidłowo realizowana wzmacnia także zdrowie psychiczne. Współczesne życie zbytnio obciąża organizm, zwłaszcza od strony 95 W. Osiński; Zarys op.cit., s J. Drabik; Promocja op. cit. 45

6 psychicznej. Każdego dnia jesteśmy narażeni na stres, hałas, napięcie bądź znużenie nerwowe itp. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice w wychowywaniu swoich dzieci brali to pod uwagę i potrafili w danej sytuacji umiejętnie się zachować. Dorośli Przed działaniem tych negatywnych czynników należy chronić szczególnie dzieci i młodzież, a co najważniejsze - sami ich nie wywoływać. Bardzo prawdopodobnym jest, iż za lat ważniejszym problemem niż zdrowie fizyczne dla ludności wysoko cywilizowanego świata okaże się zdrowie psychiczne, czyli zachowanie równowagi w funkcjonowaniu układu nerwowego, zwiększenie zdolności przystosowawczych do nowych warunków środowiskowych oraz do nowego układu sił społecznych i stosunków międzyludzkich. Prawdą jest, iż zwiększona AF jest istotnym czynnikiem równowagi układu nerwowego. Rodzice powinni zdawać sobie sprawę, iż AF (szczególnie typu tlenowego - marsze, bieganie, pływanie, wiosłowanie itp.) jest prawdopodobnie najlepszą metodą w redukcji fizjologicznych następstw stresu. Dzięki niej dochodzi do obniżenia poziomu stresu, lęku, obawy, depresji, poprawy samopoczucia, a także nieraz wzrostu pewności siebie. Ćwiczenia fizyczne wyzwalają w organizmie endorfiny, które korzystnie wpływają na samopoczucie. Umieszczenie w Narodowym Programie Zdrowia na I miejscu zwiększenia AF społeczeństwa jest dowodem pokładanych w ruchu, jako środku chroniącym i pomnażającym zdrowie, nadziei 97.Rodzice powinni być świadomi, iż AF poprawia stan zdrowia na różne sposoby, pomaga też organizmowi w lepszym wykorzystaniu kalorii, co z kolei pomaga w obniżaniu masy ciała i utrzymaniu pożądanej wagi. Może ona prowadzić do wzrostu podstawowej przemiany materii, zmniejsza apetyt oraz pomaga w redukcji masy tłuszczowej ciała. Eksperci WHO podkreślają, że poprawa poziomu aktywności ruchowej społeczeństwa jest równie istotna jak leczenie nadciśnienia tętniczego, zaburzeń przemiany lipidowej, czy walka z nałogiem palenia tytoniu. Niepożądane dla organizmu skutki hipo- i hiperkinezji wskazują na potrzebę poszukiwania optymalnej dawki ruchu. Niestety nie da się określić optymalnej jednakowej AF dla jednostki, gdyż każdy z nas ma inną potrzebę zaspakajania jej. Zgodnie z zaleceniami WHO, każdy dorosły dla utrzymania zdrowia i minimum kondycji fizycznej winien codziennie rześkim krokiem spacerować przez: 1,5 godz. mężczyzna, 1 godz. zaś kobieta. Z. Cendrowski proponuje natomiast optymalny z punktu zdrowia i kondycji fizycznej dla osób dorosłych model treningu wg zasady: 3 x 30 x

7 czyli 3 x tygodniowo, co najmniej 30 min., z intensywnością wywołującą ok.130 ud/min. Dla dzieci zaś opracował formułę: 5 x 20 x 140 Z punktu widzenia S. Kozłowskiego wysiłki mające usprawnić czynności narządów odpowiedzialnych za transport tlenu powinny powodować przyspieszenie tętna do poziomu ud/min. Aby wysiłek fizyczny przynosił korzyść zdrowotną, musi on zwiększać normalny wydatek energetyczny o 2 tys. kcal tygodniowo. Zdaniem K. Coopera, twórcy systemu aerobik, dystans 20 - kilometrowy tygodniowo przebiegany w czterech porcjach po minut może być uważany za dawkę optymalną. Optymalną porcję ruchu mogą też zapewnić stosowane 3-4 razy tygodniowo 45 - minutowe dawki aerobiku. Kolejny aspekt, który rodzice powinni mieć na uwadze w wychowaniu swoich pociech, dotyczy prawidłowego odżywiania. Ma ono także istotny wpływ na właściwy rozwój oraz funkcjonowanie organizmu dziecka. Encyklopedia Wikipedia podaje, iż odżywianie jest to proces życiowy polegający na dostarczeniu pokarmu każdej żywej komórce. Pobrany pokarm jest wykorzystywany przez organizm jako materiał budulcowy, energetyczny, zapasowy i regulatorowy. Odżywianie ma podstawowe znaczenie życiowe dla każdego organizmu. Warunkuje również utrzymanie dobrego zdrowia. Zbyt ubogie pożywienie lub jego złe wchłanianie czy trawienie powoduje niedożywienie i niedowagę. Natomiast zbyt częste odżywianie, bądź spożywanie nieodpowiednich pokarmów powodować może nadwagę bądź otyłość. Właściwe odżywianie wymaga więc spożywania odpowiednich ilości dobrze przygotowanego pokarmu. Składniki odżywcze są to substancje chemiczne dostarczane do organizmu przez pokarm, który dostaje się doń poprzez układ trawienny. Są one wydobywane z niego w procesie trawienia. Do elementów produktów spożywczych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, należą: białka, tłuszcze, cukry, węglowodany, witaminy, sole mineralne oraz woda. Spełniają one trzy funkcje w organizmie: budulcową (białko, składniki mineralne) - dostarczają budulca do tworzenia, odbudowy lub utrzymania tkanek, energetyczną (węglowodany, tłuszcze) - służą jako "paliwo" dostarczające energii, regulującą (witaminy, składniki mineralne) - pomagają regulować procesy zachodzące w ciele. Ludzie jedzą wiele rodzajów pożywienia: żywność nieprzetworzoną (głównie warzywa, zioła, owoce, orzechy i grzyby, rzadziej żywność pochodzenia zwierzęcego minerały, głównie sól) oraz żywność pochodzenia roślinnego i zwierzęcego w różnym stopniu przetworzoną. Zasady zdrowego żywienia - czyli co jeść, czego unikać? 47

8 Ograniczenie białej mąki Ograniczenie cukru i aspartamu. Ograniczenie soli i glutaminianu sodu. Picie płynów przed posiłkiem albo 2 godziny po posiłku. Dokładne gryzienie i przeżuwanie spożywanego pokarmu. Zażywanie dużej ilości ruchu na świeżym powietrzu. Unikanie nadmiernej ilości cholesterolu - znajdującego się w tłustym mięsie, tłustych wędlinach, lodach, ciastach, kremach, chipsach Spożywanie produktów nieprzetworzonych zawierających naturalne witaminy, sole mineralne, błonnik, Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe. Używanie masła zamiast margaryny. Spożywanie 4-5 posiłków dziennie, bez "podjadania" między posiłkami. Spożywanie ostatniego posiłku najpóźniej na 2 godziny przed pójściem spać. Spożywanie minimum 1 litr dziennie wody niegazowanej. Ograniczenie ilości spożywanej kawy i zwykłej herbaty. Zachowanie równowagi kwasowo - zasadowej organizmu. Ograniczenie spożywania żywności z dodatkami sztucznych barwników, konserwantów i innych syntetycznych dodatków. Nieprawidłowe odżywianie i złe przygotowanie posiłków często wynika z braku wiedzy na temat zdrowego odżywiania, ale nie tylko. Rodzice powinni pamiętać, iż każdy posiłek przygotowany i podany do spożycia przez ich dzieci powinien być posiłkiem pełnowartościowym. Przede wszystkim należałoby uwzględnić w nim witaminy, czyli organiczne związki chemiczne. Są to substancje egzogenne, czyli takie, które są niezbędna dla funkcjonowania organizmu żywego i które muszą być dostarczona z pożywieniem, gdyż sam organizm nie potrafi ich wytworzyć. Istnieje wiele czynników, przez które rodzice nieco zaniedbują wychowanie swoich dzieci i ich kulturę fizyczną. Do najczęstszych z nich możemy zaliczyć brak czasu i ochoty. Tymczasem obserwuje się, iż rodzicom najczęściej brakuje odpowiedniej wiedzy na dany temat. Justyna Jankowska Bibliografia: Osiński W.; Zarys teorii wychowania fizycznego, AWF Poznań Tatarkiewicz W.; Parerga, PWN, Warszawa Demel M., Skład A.; Teoria wychowania fizycznego dla pedagogów, PWN, Warszawa Osiński W.; O pojmowaniu wychowania fizycznego. Kultura Fizyczna,

9 Dąbrowski K.; Zdrowie psychiczne, PWN Warszawa Bielski J.; Życie jest ruchem. Poradnik dla nauczycieli wychowania fizycznego, Agencja Promo-Lider, Warszawa Drabik J.; Promocja aktywności fizycznej, AWF Gdańsk, Drabik J.; Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństw, Cz. I, AWF Gdańsk

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU

PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU Gimnazjum nr 1 im. gen broni St. Maczka w Jaworzu Innowacja pedagogiczna EDUKACJA PROZDROWOTNA W GIMNAZJUM NR 1 IM. GEN BRONI ST. MACZKA W JAWORZU 1. Wstęp Inspiracją do opracowania innowacji stało się

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Jakość poziomu edukacji w konfrontacji do potrzeb jednostkowych i społecznych jest wciąż przedmiotem krytyki i poszukiwań sposobów poprawy.

Bardziej szczegółowo

Żywność, żywienie, zdrowie

Żywność, żywienie, zdrowie Żywność, żywienie, zdrowie est modus in rebus Roman Cichon CM UMK 2013 ŻYWNOŚĆ BEZPIECZNA pod względem higienicznym, UMOŻLIWIAJĄCA dostarczanie potrzebnych składników odżywczych, UMOŻLIWIAJĄCA prawidłowe

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Podstawy zdrowego żywienia Nazwa w j. ang. Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Mgr inż. Ewelina Trojanowska Zespół dydaktyczny Mgr inż. Ewelina Trojanowska Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia bez tajemnic.

Piramida zdrowego żywienia bez tajemnic. Piramida zdrowego żywienia bez tajemnic. PRODUKTY ZBOŻOWE Pokarmy przygotowane ze zbóż (takich jak pszenica, ryż, owies) są podstawą diety. Zapewniają witaminy, składniki mineralne, węglowodany (skrobię

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie

Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie Co tak naprawdę oznacza termin zdrowie? Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a

Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a Czym jest zdrowie od czego zależy i jak należy o nie dbać. Kinga Źrółka klasa 1a Co to jest zdrowie? ZDROWIE---to stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrego samopoczucia,to pełna sprawność

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ DLA ZESPOŁU SZKOLNO PRZEDSZKOLNEGO NR 2 W LEGIONOWIE W LATACH 2012-2017

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ DLA ZESPOŁU SZKOLNO PRZEDSZKOLNEGO NR 2 W LEGIONOWIE W LATACH 2012-2017 PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ DLA ZESPOŁU SZKOLNO PRZEDSZKOLNEGO NR 2 W LEGIONOWIE W LATACH 2012-2017 Opracowała: Marta Mazur I. WSTĘP Jednym z podstawowych zadań szkoły jest rozwój ucznia i przygotowanie

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Warszawy w Kamienicy SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE Plan działań Czas realizacji 2014 2017 PROJEKT W szkole, gdzie naturalnym procesem jest nauczanie i kształtowanie postaw,

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 9

Szkoła Podstawowa nr 9 Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II w Ostrowie Wielkopolskim w drodze do uzyskania statusu SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE ZDROWIE to stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym

Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Rola zabawy ruchowej w życiu dziecka w okresie przedszkolnym Realizując projekt Akademii Zdrowego Przedszkolaka pod hasłem Odporność wzmacniamy bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy, jeden z tematów tygodniowych

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Choroby cywilizacyjne i społeczne 20. 19. Zagrożenia dla zdrowia ludzkiego:

TEMAT: Choroby cywilizacyjne i społeczne 20. 19. Zagrożenia dla zdrowia ludzkiego: TEMAT: Choroby cywilizacyjne i społeczne 20. 19. Zagrożenia dla zdrowia ludzkiego: choroby układu krążenia; choroby nowotworowe; narkomania; choroba Alzheimera; alergie; zaburzenia zdrowia psychicznego;

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU.

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU. PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ POSM W PUCKU. Rób nie to, co najtrudniej, ani to, co najłatwiej, lecz to, co najsłuszniej, rób, co możesz, byś nie kusił się mówić: nie mogłem tego, com chciał, bom chciał

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Grażyna Tarnowska

Opracowała: Grażyna Tarnowska Opracowała: Grażyna Tarnowska Działania w ramach programu Szkoła promująca zdrowie Celem działań jest: kształtowanie nawyków sprzyjających doskonaleniu zdrowia rozwijanie pozytywnego zainteresowania zdrowiem

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Konferencja ZdrowyUczen.org Nowoczesne formy ruchu pytanie o przyszłość i nowe trendy w wychowaniu fizycznym Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Ścieżka wychowania

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Zgodnie z polskim ustawodawstwem etykieta produktu spożywczego powinna mieć napisy w języku polskim, umieszczone w sposób

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Program Promocji Zdrowia

Program Promocji Zdrowia Zespół Szkolno Przedszkolny im. Jana Pawła II w Rząśni Program Promocji Zdrowia przeznaczony dla uczniów klas IV-VI śyjmy Zdrowo Opracowanie : mgr Marzena Otocka -Bednarek I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE: Zdrowie

Bardziej szczegółowo

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Jest to dowolna forma ruchu ciała lub jego części, spowodowana przez mięsień szkieletowy,

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Wykład monograficzny z nauk biologicznych KOD WF/II/st/31

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Wykład monograficzny z nauk biologicznych KOD WF/II/st/31 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Wykład monograficzny z nauk biologicznych KOD WF/II/st/31 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. Specjalność: wychowanie fizyczne w służbach mundurowych 3. POZIOM STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY ŚWIETLICY SZKOLNEJ RACJONALNE ODŻYWIANIE I ZDROWY STYL ŻYCIA

PROGRAM WYCHOWAWCZY ŚWIETLICY SZKOLNEJ RACJONALNE ODŻYWIANIE I ZDROWY STYL ŻYCIA PROGRAM WYCHOWAWCZY ŚWIETLICY SZKOLNEJ ZESPOŁU SZKÓŁ SPECJALNYCH W OPOLU RACJONALNE ODŻYWIANIE I ZDROWY STYL ŻYCIA Opracowanie: mgr Małgorzata Bolicka kierownik świetlicy szkolnej OPOLE 2011 r. WSTĘP Życie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Paweł Badowski Regulatory Affairs Manager Unilever Polska Oświadczenia zdrowotne w teorii i praktyce

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r.

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. 5:41.03 Bieganie korzyści. Bieganie jest najlepszym sposobem na podniesienie sprawności fizycznej, złapanie kondycji i może

Bardziej szczegółowo

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju SLIMXL Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju GRUPA DOCELOWA SlimXL to suplement diety przeznaczony dla kobiet: - z nadwagą i otyłością - które chcą tygodniowo zrzucić

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny Symbol kierunkowych efektów kształcenia l K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny WIEDZA Zna budowę,

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W ROPICY POLSKIEJ. Rok szkolny 2015/2016

PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W ROPICY POLSKIEJ. Rok szkolny 2015/2016 PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W ROPICY POLSKIEJ Rok szkolny 2015/2016 1 I. WSTĘP Jednym z podstawowych zadań szkoły jest wszechstronny rozwój ucznia i przygotowanie go do funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

I. WSTĘP PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ

I. WSTĘP PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ PROGRAM EDUKACJI PROZDROWOTNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 SPECJALNEGO OŚRODKA SZKOLNO WYCHOWAWCZEGO DLA DZIECI SŁABO WIDZĄCYCH I NIEWIDOMYCH W DĄBROWIE GÓRNICZEJ Program realizowany jest w latach 2007 2010

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Misją naszej szkoły jest przygotowanie młodych ludzi do życia w nowoczesnym świecie. Edukacja zdrowotna jest w szkole podstawowym prawem każdego

Misją naszej szkoły jest przygotowanie młodych ludzi do życia w nowoczesnym świecie. Edukacja zdrowotna jest w szkole podstawowym prawem każdego Misją naszej szkoły jest przygotowanie młodych ludzi do życia w nowoczesnym świecie. Edukacja zdrowotna jest w szkole podstawowym prawem każdego człowieka. Chcemy, aby nasi uczniowie zdobyli wystarczającą

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

Mój dekalog zdrowia. Konrad Stefaniak

Mój dekalog zdrowia. Konrad Stefaniak Mój dekalog zdrowia Konrad Stefaniak Spis treści 1. Sen...2 2. Stres...2 3. Dieta...3 4. Serce mięsień życia...4 5. Trening siłowy...4 6. Trening stabilizacyjny...5 7. Po treningu...6 8. Uzależnienia...6

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o.

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o. Pięć minut dla Twojego zdrowia! Piramida zdrowia i witalności Trzy filary zdrowia to Aktywność fizyczna Racjonalne odżywianie Zarządzanie stresem (relaks) Szlachetne zdrowie Nikt się nie dowie Jako smakujesz,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna

PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna FRAGMENTY PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna realizowany w zasadniczej szkole zawodowej klasa II Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 CKU w Kluczborku Opracowała: mgr Małgorzata Dybka zatwierdzono- nr ZSP/SPN-1-2003/2004

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA

KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA KONSPEKT LEKCJI Z REALIZACJI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I PROZDROWOTNEJ - KORELACJA MIĘDZYPRZEDMIOTOWA Temat: CZY ŻYWNOŚĆ ZAWSZE JEST ZDROWA? Opracowanie: mgr Izydora Antczak Czas trwania zajęć: 2godziny Przedmiot:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

WPŁYW ALKOHOLU NA ORGANIZM CZŁOWIEKA RODZAJE ALKOHOLU alkohol metylowy (znany także pod nazwami spirytus drzewny i karbinol najprostszy, trujący dla człowieka związek organiczny z grupy alkoholi) ; alkohol etylowy (napój alkoholowy); gliceryna

Bardziej szczegółowo

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne 1. Celem Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! jest edukacja w zakresie trwałego

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo