Aktualny stan wiedzy na temat indywidualnej profilaktyki fluorkowej choroby próchnicowej u dzieci i młodzieży

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Aktualny stan wiedzy na temat indywidualnej profilaktyki fluorkowej choroby próchnicowej u dzieci i młodzieży"

Transkrypt

1 Aktualny stan wiedzy na temat indywidualnej profilaktyki fluorkowej choroby próchnicowej u dzieci i młodzieży Niezależny Panel Ekspertów Prof. dr hab. n. med. Barbara Adamowicz - Klepalska Prof. dr hab. n. med. Maria Borysewicz - Lewicka Prof. dr hab. n. med. Anna Dobrzańska Prof. dr hab. n. med. Teresa Jackowska Prof. dr hab. n. med. Urszula Kaczmarek Dr hab. n. med. Dorota Olczak - Kowalczyk Opracowanie pod redakcją dr hab. n. med. Doroty Olczak - Kowalczyk Warszawa 2012

2 W zapobieganie chorobie próchnicowej u osób w wieku rozwojowym powinni być zaangażowani lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne oraz personel niestomatologiczny sprawujący opiekę ogólnomedyczną nad dziećmi. Zadania personelu niestomatologicznego, sprawującego opiekę medyczną nad dziećmi: indywidualna edukacja rodziców/opiekunów w zakresie uwarunkowań stanu zdrowia jamy ustnej i jego związku ze zdrowiem ogólnym, ocena stanu uzębienia i ryzyka choroby próchnicowej, badanie kontrolne dziecka (I wizyta powinna się odbyć między 6-ym a 12-tym miesiącem życia), porady dotyczące diety, higieny jamy ustnej oraz optymalnego stosowania fluorków. Ważnym elementem zapobiegania próchnicy jest stosowanie środków profilaktycznych zawierających fluorki. SKUTECZNOŚĆ ZAPOBIEGANIA RYZYKO FLUOROZY Ryc. 1. Profilaktyka fluorkowa powinna być skuteczna i bezpieczna dla dziecka. Jej stosowanie wymaga indywidualnego doboru metod profilaktycznych w zależności od: ekspozycji na fluor z różnych źródeł, wieku dziecka, poziomu ryzyka próchnicy. I. Podstawowe źródła fluoru dla dzieci to: woda pitna (wg WHO optymalna zawartość F-w wodzie: 0,5-1,0 mg/l; dane dotyczące różnych regionów Polski - dostępne w lokalnych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych) oraz wody butelkowane, herbata, ryby, żywność pochodząca z terenów o ponadoptymalnej zawartości fluoru w wodzie, środki profilaktyczne do higieny jamy ustnej. II. W okresie zagrożenia fluorozą zębów, zwłaszcza u dzieci poniżej 6. roku życia zaleca się unikanie nadmiernego endogennego spożycia fluoru. Ryc. 2. Ograniczenia stosowania środków profilaktycznych w zależności od wieku dziecka rok życia ½ Pasta do zębów Żele, płukanki Pasty do zębów z wysoką zawartością F Lakiery Dzienne spożycie fluorów dla dzieci w wieku > 1 rok 8 lat: odpowiednie -0,05 mgf/kg m.c./dzień, dopuszczalny górny poziom - 0,1 mg/kg m.c./dzień. III. Intensywność stosowanych metod profilaktycznych powinna wzrastać wraz ze wzrostem ryzyka choroby. Ryzyko próchnicy (prawdopodobieństwo wystąpienia nowych zmian próchnicowych w przyszłości i progresji zmian już obecnych) jest określane jako niskie, średnie lub wysokie. Wskaźniki wysokiego ryzyka próchnicy istotne w każdym wieku oraz zasady stosowania profilaktyki fluorkowej zestawiono w tabeli (Tab. 1). Tab. 1. Proponowane zasady profilaktyki fluorkowej w zależności od zagrożenia próchnicą. Wskaźniki zagrożenia próchnicą Proponowane zasady profilaktyki fluorkowej Przez lekarza dentystę W domu w gabinecie sto- matologicznym Brak występowania dwukrotne w ciągu dnia szczotkowanie zębów pastą do zębów z fluorem* wizyta kontrolna ewentualnie suplementacja fluorkowa* Błędy dietetyczne dwukrotne w ciągu dnia szczotkowanie Sporadyczne szczotkowanie zębów, zębów pastą do zębów z fluorem* stosowanie pasty do zębów bez fluoru ewentualnie suplementacja fluorkowa* Widoczna płytka nazębna płukanka fluorkowa* Niski poziom świadomości prozdrowotnej rodziców/opiekunów lub niski status ekonomiczny Niepełnosprawność intelektualna lub/ i fizyczna Aparat ortodontyczny Widoczne białe plamy lub ubytki próchnicowe Zapalenie dziąseł Wady rozwojowe szkliwa aplikacja środków zawierających fluor (lakier lub żel) aplikacja środków zawierających fluor (lakier lub żel) oraz leczenie stomatologiczne * w zależności od zaangażowania rodziców, zgodnie ze wskazaniami dla wieku i poziomem ekspozycji na fluor pochodzący z różnych źródeł U dzieci poniżej 6. roku życia czynnikami ryzyka choroby próchnicowej są: - czynniki związane z matką: młody wiek matki (< 30 r.ż.), niski poziom wykształcenia, choroby/leki w okresie ciąży, palenie tytoniu, zły stan zdrowia jamy ustnej matki, - czynniki związane z dzieckiem: wcześniactwo, ciąża mnoga, poród przez cesarskie cięcie, niska waga urodzeniowa, tj. < 2,5 kg lub waga > 3,5 kg, wyrzynanie zębów przed ukończeniem 5-tego miesiąca życia, częste infekcje i gorączki (zmniejszenie wydzielania śliny, leki - słodkie syropy), błędy dietetyczne (karmienie sztuczne, karmienie piersią krócej niż 6 miesięcy i dłużej niż 12 miesięcy, zasypianie z butelką, karmienie w nocy lub pojenie słodkimi płynami, częstsze niż 3 krotne w ciągu dnia podawanie przekąsek lub płynów zawierających cukier), niewykonywanie zabiegów higienicznych przez rodziców lub szczotkowanie zębów samodzielnie przez dziecko, brak kontroli stomatologicznych. ENDOGENNA PROFILAKTYKA FLUORKOWA Profilaktykę endogenną (przyjmowanie preparatów - tabletki/krople) rozważa się przy zawartości fluoru w wodzie pitnej poniżej 0,3 mg/l, u dzieci po ukończeniu 3. roku życia, z wysokim ryzykiem wystąpienia choroby próchnicowej. Należy wziąć pod uwagę jakość współpracy z rodzicami/opiekunami dziecka, ponieważ podawanie tabletek musi odbywać się systematycznie i długotrwale pod ścisłą kontrolą (Tab. 2). Przeciwwskazania: wiek < 3. roku życia, szczotkowanie zębów dziecka z użyciem pasty do zębów z fluorem. Tab. 2. Profilaktyka endogenna przy zawartości fluoru < 0,3 mg/l w wodzie pitnej. Wiek Zalecana dawka 0-35 miesięcy 0,3 mg/l 3-6 lat 0,25 mg/l 7-16 lat 0,5 mg/l EGZOGENNA (MIEJSCOWA) PROFILAKTYKA FLUORKOWA I. Profilaktyka domowa: szczotkowanie zębów pastą z fluorem od pojawienia się pierwszego zęba, bez względu na wysokość ryzyka próchnicy, stosowanie płukanek zawierających od 0,02% F (200 ppm F) do 0,09% F (900 ppm F) u dzieci powyżej 6. roku życia, przy średnim lub wysokim ryzyku próchnicy. Szczotkowanie zębów pastą z fluorem: dwukrotne w ciągu dnia, rano po śniadaniu i wieczorem po ostatnim posiłku. Zalecane jest: zastąpienie płukania jamy ustnej po szczotkowaniu wypluwaniem nadmiaru pasty, szczotkowanie zębów dziecka do 8. roku życia, a następnie kontrolowanie zabiegu przez rodziców/ opiekunów (ze względu na ryzyko stosowania zbyt dużej ilości i połykania pasty oraz niską efektywność samodzielnego szczotkowania przez dziecko), stosowanie past do zębów zawierających wyższe stężenia fluoru (zwykle 1000 ppm F) przy ograniczonej ilości pasty, tj. posmarowanie wyłącznie końców włókien szczoteczki (około 0,1 mg F), stosowanie pasty zawierającej mniejszą ilość fluoru (500ppmF) w rejonach z ponadoptymalną zawartością fluoru w wodzie pitnej oraz w przypadku podejrzenia nieprzestrzegania przez rodziców zaleceń rodziców dotyczących ilości pasty nakładanej na szczoteczkę. Tab. 3. Zasady dotyczące stosowania past do zębów z fluorem u dzieci i młodzieży. Ryzyko próchnicy niskie umiarkowane wysokie 6-24 m-cy 2 - < 6 lat Wiek wysoki poziom świadomości prozdrowotnej rodziców/ opiekunów, przestrzeganie zalecanej ilości pasty podejrzenie nieprzestrzegania zalecanej ilości pasty lub zawartość F w wodzie pitnej > 1 mg/l Stężenie F w paście 1000 ppm 500 ppm 1000 ppm Ilość pasty śladowa ilość ziarnko groszku 6 lat 1450 ppm 1-2 cm wysokie >16 lat 5000 ppm 1-2 cm II. Profilaktyka profesjonalna Częstość szczotkowania 2 razy dziennie W gabinecie stomatologicznym stosowane są żele/ pianki ( ppm F) lub lakiery fluorkowe ( ppm F). Zasady wzmocnionej profilaktyki fluorkowej, w zależności od wieku i wysokości ryzyka choroby próchnicowej przedstawiono w tabeli (Tab. 4). Tab. 4. Zasady wzmocnionej profilaktyki fluorkowej, w zależności od wieku i wysokości ryzyka choroby próchnicowej. Wiek poniżej 6. roku życia powyżej 6. roku życia i młodzież* Płukanka Żel/Pianka Lakier nie nie 2 razy/rok wysokie nie nie 4 razy/rok Ryzyko choroby próchnicowej umiarkowane umiarkowane tak 2 razy/rok** wysokie tak 4 razy/rok** * zasady stosowania past do zębów z wysoką zawartością fluoru w Tab. 3. ** żel/pianka lub lakier Ważne: Żele/pianki powinny być aplikowane na łyżkach (4 min.): należy przestrzegać odpowiedniej dawki, pochylić głowę pacjenta do przodu, zastosować ślinociąg, nakazać pacjentowi wypluwanie śliny przez 30 sekund po aplikacji Lakiery: przestrzegać odpowiedniej dawki, nie spożywać posiłków przez 45 minut (korzystniej przez 4-6 godz.), unikać pokarmów twardych, lepkich, nie używać nici dentystycznej i innych środków fluorkowych przez 24 godziny po aplikacji. Dzieci, u których stosowana jest suplementacja endogenna, nie powinny przez kilka dni przyjmować tabletek/kropli fluorkowych.

3 Niniejsza publikacja jest skrótem monografii pt.: Aktualny stan wiedzy na temat indywidualnej profilaktyki fluorkowej choroby próchnicowej u dzieci i młodzieży, opracowanej przez Niezależny Panel Ekspertów, powołany z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego wraz z firmą Colgate-Palmolive.

Minister Zdrowia. Monitorowanie stanu zdrowia jamy ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015

Minister Zdrowia. Monitorowanie stanu zdrowia jamy ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015 Minister Zdrowia Monitorowanie stanu zdrowia jamy ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015 Program na lata 2013-2015 Podstawa prawna: art. 48 ust. 1 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO POWIATU KLUCZBORSKIEGO ZA 2012 ROK

OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO POWIATU KLUCZBORSKIEGO ZA 2012 ROK PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KLUCZBORKU OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO POWIATU KLUCZBORSKIEGO ZA 2012 ROK Kluczbork 2013 1 SPIS TREŚCI strona WSTĘP... 3 I. Sytuacja epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

CHEMIOTERAPIA. P o r a d n i k d l a P a c j e n t ó w

CHEMIOTERAPIA. P o r a d n i k d l a P a c j e n t ó w CHEMIOTERAPIA P o r a d n i k d l a P a c j e n t ó w INFORMACJE O PUBLIKACJI Opracowanie tekstu Piotr Czajka; na podstawie: Chemioterapia informator w języku angielskim Konsultacja naukowa dr n. med.

Bardziej szczegółowo

Stan sanitarny kraju w roku 2013

Stan sanitarny kraju w roku 2013 Stan sanitarny kraju w roku 2013 Główny Inspektorat Sanitarny 03-729 Warszawa, ul. Targowa 65 tel.: +48 22 536 13 00 fax: +48 22 635 61 94 e-mail: inspektorat@gis.gov.pl www.gis.gov.pl SPIS TREŚCI Wstęp..............................................................

Bardziej szczegółowo

Konsensus Polski. - aktualizacja styczeń 2009

Konsensus Polski. - aktualizacja styczeń 2009 Profilaktyka i leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej Konsensus Polski - aktualizacja styczeń 2009 Zalecenia oparte na dowodach z badań naukowych oraz opiniach polskich ekspertów Warszawa styczeń

Bardziej szczegółowo

Samorządy i administracja rządowa na rzecz osób niepełnosprawnych

Samorządy i administracja rządowa na rzecz osób niepełnosprawnych Samorządy i administracja rządowa na rzecz osób niepełnosprawnych Zbiór przepisów prawnych dotyczących uprawnień dzieci i młodzieży niepełnosprawnych i ich rodzin Stan prawny: październik 2013 2 Materiał

Bardziej szczegółowo

Nie jestem inny... mam tylko hemofilię

Nie jestem inny... mam tylko hemofilię Nie jestem inny... mam tylko hemofilię Poradnik dla nauczycieli i personelu szkolnego Polskie Stowarzyszenie Chorych na Hemofilię Członek Światowej Federacji ds. Hemofilii Polskie Stowarzyszenie Chorych

Bardziej szczegółowo

Informacja Techniczna KURY NIOSKI JAJ KONSUMPCYJNYCH BROWN. Wariant brązowy

Informacja Techniczna KURY NIOSKI JAJ KONSUMPCYJNYCH BROWN. Wariant brązowy 2014 Informacja Techniczna KURY NIOSKI JAJ KONSUMPCYJNYCH BROWN Wariant brązowy DROGI PRODUCENCIE, Potencjał genetyczny stad komercyjnych Hy-Line Brown może być wykorzystany tylko wtedy, gdy podczas zarządzania

Bardziej szczegółowo

Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych MINISTER ZDROWIA Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata 2011-2015 opracowany na podstawie art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Strona 2 z 38

Spis treści. Strona 2 z 38 Spis treści Strona 2 z 38 WSTĘP...3 1. CZY MUSISZ SCHUDNĄĆ?...5 2. TAKTYKA W DIECIE...12 3. FAKTY O ODCHUDZANIU...17 4. MITY O ODCHUDZANIU...20 5. FAKT CZY MIT?...24 6. DLACZEGO DIETY SĄ NIESKUTECZNE...25

Bardziej szczegółowo

The status of dental health, oral hygiene and periodontium in non-institutionalized, moderately mentally retarded. children aged 15-18 years with

The status of dental health, oral hygiene and periodontium in non-institutionalized, moderately mentally retarded. children aged 15-18 years with Czas. Stomatol., 2006, LIX, 11, 769-776 2006 Polish Stomatological Association http://www.czas.stomat.net Stan zębów, przyzębia oraz higieny jamy ustnej u osób w wieku 15-18 lat upośledzonych umysłowo

Bardziej szczegółowo

Edukacja zdrowotna w podstawie programowej kształcenia ogólnego, jako fundament dla szkolnego programu profilaktyki

Edukacja zdrowotna w podstawie programowej kształcenia ogólnego, jako fundament dla szkolnego programu profilaktyki Edukacja zdrowotna w podstawie programowej kształcenia ogólnego, jako fundament dla szkolnego programu profilaktyki Barbara Woynarowska 0 EDUKACJA ZDROWOTNA W PODSTAWIE PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 Niniejszy produkt leczniczy będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi to szybkie zidentyfikowanie nowych informacji o bezpieczeństwie. Osoby należące do fachowego

Bardziej szczegółowo

MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO

MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO Maria Libura MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO Jak mogę mu pomóc? Warszawa 2007 1 Maria Libura Moje dziecko ma zespół Pradera-Williego. Jak mogę mu pomóc? Konsultacja medyczna: dr n.med. Maria Ginalska

Bardziej szczegółowo

Wiedzieć znaczy działać

Wiedzieć znaczy działać Wiedzieć znaczy działać 1 Kiedy ciało wysyła sygnały? s. 4 2 3 Badania co mogą nam powiedzieć? s. 22 Słownik psychologiczny, czyli optymiści żyją dłużej s. 26 prof. dr hab. n.med. Jacek Jassem Szanowni

Bardziej szczegółowo

Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce

Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce Stan zagrożenia epidemią palenia tytoniu w Polsce Streszczenie Niniejszy raport został przygotowany w ramach Dwuletniej Umowy o Wzajemnej Współpracy między Światową Organizacją Zdrowia i Ministerstwem

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wstęp Państwowa Inspekcja Sanitarna województwa łódzkiego W zakresie Epidemiologii W zakresie Higieny Komunalnej

SPIS TREŚCI Wstęp Państwowa Inspekcja Sanitarna województwa łódzkiego W zakresie Epidemiologii W zakresie Higieny Komunalnej SPIS TREŚCI Wstęp... 3 Państwowa Inspekcja Sanitarna województwa łódzkiego... 5 W zakresie Epidemiologii... 9 Sytuacja epidemiologiczna chorób zakaźnych w województwie łódzkim w 2013 roku. 9 Analiza wykonania

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO ZA ROK 2013

OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO ZA ROK 2013 OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO ZA ROK 2013 LUBLIN 2014 OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA SANITARNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO ZA ROK 2013 Spis treści: I. Wstęp.. 3 II. Organizacja

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. n. med. Renata Górska konsultant krajowy ds. periodontologii

prof. dr hab. n. med. Renata Górska konsultant krajowy ds. periodontologii prof. dr hab. n. med. Renata Górska konsultant krajowy ds. periodontologii Z okazji II Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej chciałabym zwrócić Państwa uwagę na niezwykle ważny problem, który jest przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Rytm i czas porodu Indukcja i stymulacja porodu w świetle badań naukowych

Rytm i czas porodu Indukcja i stymulacja porodu w świetle badań naukowych Rytm i czas porodu Indukcja i stymulacja porodu w świetle badań naukowych Publikacja opracowana przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU POMOCY NAJBARDZIEJ POTRZEBUJĄCYM. (tytuł roboczy: POMOC ŻYWNOŚCIOWA)

PROGRAM OPERACYJNY EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU POMOCY NAJBARDZIEJ POTRZEBUJĄCYM. (tytuł roboczy: POMOC ŻYWNOŚCIOWA) MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ P R O J E K T Z DNIA 3. 12 PROGRAM OPERACYJNY EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU POMOCY NAJBARDZIEJ POTRZEBUJĄCYM 2014 2020 (tytuł roboczy: POMOC ŻYWNOŚCIOWA) WARSZAWA,.2013

Bardziej szczegółowo

Astma i stan astmatyczny w codziennej praktyce lekarskiej*

Astma i stan astmatyczny w codziennej praktyce lekarskiej* Praca POglądowa Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013, Tom 19, Nr 4, 397 402 www.monz.pl Astma i stan astmatyczny w codziennej praktyce lekarskiej* Anna Grzywa-Celińska 1, Patrycja Lachowska-Kotowska

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.

Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. higienistka stomatologiczna 325102 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW. W prezencie. Barwniki do jajek. Recepta. na dobry sen. szytej na miarę. Jak pomóc. pacjentowi. z katarem siennym?

PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW. W prezencie. Barwniki do jajek. Recepta. na dobry sen. szytej na miarę. Jak pomóc. pacjentowi. z katarem siennym? NR 3(9) marzec 2008 Cena: 6,70 zł PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW W prezencie Barwniki do jajek Jak pomóc 5 cech pacjentowi z katarem siennym? Recepta na dobry sen apteki szytej na miarę Wstęp Szanowni

Bardziej szczegółowo

www.drogadosiebie.pl

www.drogadosiebie.pl PORADNIK DLA OSÓB CHORUJĄCYCH NA CHOROBĘ AFEKTYWNĄ DWUBIEGUNOWĄ DROGA DO SIEBIE Choroba afektywna dwubiegunowa, podobnie jak inne choroby, może towarzyszyć komuś przez jakiś czas albo przez całe życie.

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki Strona 1 z 11 Siarczan miedzi pięciowodny techniczny. Nr aktualizacji / Data aktualizacji: 10 / 10.05.2013r.

Karta charakterystyki Strona 1 z 11 Siarczan miedzi pięciowodny techniczny. Nr aktualizacji / Data aktualizacji: 10 / 10.05.2013r. Karta charakterystyki Strona 1 z 11 SEKCJA 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu: Nazwa handlowa: SIARCZAN MIEDZI PIĘCIOWODNY TECHNICZNY Nazwa

Bardziej szczegółowo

Zasady GHP / GMP oraz system HACCP jako narz dzia zapewnienia bezpieczeƒstwa zdrowotnego ywnoêci Poradnik dla przedsi biorcy

Zasady GHP / GMP oraz system HACCP jako narz dzia zapewnienia bezpieczeƒstwa zdrowotnego ywnoêci Poradnik dla przedsi biorcy Halina Turlejska Zasady GHP / GMP oraz system HACCP jako narz dzia zapewnienia bezpieczeƒstwa zdrowotnego ywnoêci Poradnik dla przedsi biorcy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ul. Wspólna 30 02-930

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020 Załącznik do uchwały nr Rady Ministrów z dnia..(poz..) Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020 Nowy wymiar aktywnej integracji Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Warszawa,

Bardziej szczegółowo