Student i uczelnia skazani na konflikt?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Student i uczelnia skazani na konflikt?"

Transkrypt

1 Student i uczelnia skazani na konflikt? Czy istotą szkolnictwa wyższego w Polsce jest kształcenie w tym, co studentowi przydatne? Czy raczej ćwiczenie młodego pokolenia w pokonywaniu przeszkód na drodze do dyplomu? Spróbujmy nie krytykując indywidualnych zachowań przyjrzeć się mechanizmom, które mogą te zachowania generować. Zacznijmy od podstaw. Kto i dlaczego może chcieć się czegoś nauczyć? Na pewno młody człowiek (jeśli sobie uświadamia, co chce wiedzieć oraz gdzie i jak się tego nauczyć), jego rodzice i bliscy (dla lepszej przyszłości), pracodawca (choć zapewne pod warunkiem adekwatności jego dydaktycznego wkładu do wzajemnych świadczeń czeladniczych kształconego). No i na koniec każdy trener (nazwijmy go tak roboczo), któremu za takie kształcenie, adekwatnie do jakości przekazanej (sprzedanej) wiedzy, kształcony (zwany dalej klientem lub studentem) zapłaci. Inne chwalebne motywatory, jak pasja dydaktyczna czy nadzwyczajna sympatia dla klienta pomijam, z racji ich okazjonalnego charakteru. Pomijam też kształcenie osób niepełnoletnich, gdyż w ich przypadku trudno mówić o samodzielnym i płynącym z automotywacji dążeniu do zdobywania wiedzy i umiejętności. Student jest więc klientem, który może zapłacić pieniędzmi lub pracą jako praktykant za czas, wiedzę i umiejętności trenera. Jako szczególny przypadek trenera kolegialnego będę analizował uczelnię. Załóżmy, że student (sam lub ze wsparciem rodziców, znajomych czy pracodawcy) wie, czego chce się nauczyć i od kogo może uzyskać wiedzę. Informacje te czerpie z rynku edukacyjnego dokładnie na tych samych zasadach, na jakich dowiaduje się, gdzie można kupić dobre ubrania czy który sprzęt się szybko psuje. Wie, gdzie pracują znajomi absolwenci oraz jak im się wiedzie, w zależności od tego, czego i od kogo się wcześniej nauczyli. W tym miejscu pojawi się zapewne zarzut, że wiedza to nie proszek z supermarketu i że uczelnia, rada profesorów czy jakiś minister wiedzą lepiej, co jest klientowi potrzebne. Odpowiem porównaniem: równie dobrze można by założyć, że przez pierwszy rok prania każdej gospodyni domowej (lub gospodarzowi domowemu) proszek wskazywać będzie państwowa pralnia, a jeśli prywatna, to tylko według rozporządzeń wyimaginowanego Ministerstwa Pralnictwa i Czystości Ubraniowej po zaopiniowaniu przez Państwową Komisję Deplamizacyjną i Radę Główną Pralnictwa Polskiego. Ale czy brak takich instytucji sprawia, że wszyscy chodzimy w brudnych ubraniach, bo nie umiemy ich sami porządnie wyprać? Kto się umawia, a kto decyduje Załóżmy więc, że uznajemy prawo klienta do wyboru, czego, jak, od kogo i za ile chce się uczyć. Wie on jednak, że trener jak każdy człowiek będzie poddany naturalnej (bo chyba wykształconej ewolucyjnie) skłonności, by minimalizować wysiłek, a maksymalizować korzyść własną. Klient zaś przeciwnie chce uzyskać od trenera jak najwięcej interesującej go wiedzy za jak najniższą cenę. Wie jednak, że poniżej pewnej kwoty może otrzymać towar niskiej wartości, bo na dobrego trenera jest większy popyt, a więc jego usługa może być droższa. W ten sposób ustala się zakres współpracy osób o wyjściowo rozbieżnych interesach. 1

2 W cywilizowanym państwie warunki współpracy można spisać i egzekwować, jeśli trzeba sądownie. Tak więc wolność konkurowania trenerów w zestawieniu z prawem wyboru treści, sposobu i ceny kształcenia tworzyłyby rynek dążący do maksymalnej efektywności i zadowolenia obu stron. Tworzyłyby gdyby nie państwowe przepisy i profesorskie przywileje. Jeśli klient korzysta z wolnego rynku usług szkoleniowych (poza systemem szkolnictwa), sam decyduje, kto, kiedy, czego i jak ma go uczyć. Jeśli trener się nie sprawdzi, można (zwłaszcza mając odpowiednią umowę) żądać zwrotu pieniędzy, odszkodowania oraz oczywiście zmiany trenera. Jak na tym tle wygląda relacja klienta z kolegialnym trenerem? O tym, czego i jak uczyć, decyduje uczelnia (jej senat i rady wydziałów, w których przewagę decyzyjną mają najbardziej utytułowani trenerzy) z uwzględnieniem wytycznych polityków. Klient wybiera oczywiście kierunek studiów, czasem specjalizację, ale ich zawartość merytoryczna wynika z kompetencji, interesu lub wygody trenerów, a nie z realnych potrzeb klienta. Były rektor Uniwersytetu Wrocławskiego prof. Leszek Pacholski w głośnym wywiadzie dla Polityki ujął to w następujący sposób: Programy nauczania nie są tworzone pod kątem potrzeb studentów, lecz ze względu na istniejącą strukturę kadrową ( Przekłuć ten balon, Polityka, ). Samoświadomość i samokrytyka Przewodniczący Państwowej Komisji Akredytacyjnej prof. Marek Rocki stwierdza: Niski jest poziom indywidualizacji deklarowanych efektów kształcenia odpowiadających profilowi uczelni lub specyfice regionalnej. Zazwyczaj są one kopią kwalifikacji absolwenta określonych w standardzie kształcenia dla danego kierunku studiów. I dodaje: Mała jest różnorodność planów studiów i programów nauczania oraz niezwykle ograniczona możliwość indywidualizacji studiów przez studentów. Wynika to z niewielkiej oferty przedmiotów obieralnych, ograniczonych zazwyczaj do sztywnych ram określonych wybraną specjalnością ( ) Nieliczne uczelnie nawiązały trwałe relacje ze środowiskiem gospodarczym i włączają przedstawicieli praktyki do bieżącego procesu kształcenia studentów ( Kronika Forum Akademickiego, nr 6/2010). Od innej strony problem analizuje prof. Jerzy Woźnicki, prezes Fundacji Rektorów Polskich, wskazując jako przyczynę bardziej świadomość niż mechanizmy utrwalone w prawie: W polskich szkołach wyższych jest tak, że jeśli ktoś raz wykładał jeden przedmiot, to musi go wykładać już zawsze, a sposobem na to jest zagwarantowanie sobie obecności tego przedmiotu w dostatecznej liczbie godzin w siatkach zajęć, po to, żeby i on, i jego współpracownicy mieli»chleb«. Jest oczywiste, że tego»chleba«należy poszukiwać w inny sposób. Gdybyśmy w świadomości nauczycieli akademickich utrwalili zasadę, że w sposób elastyczny dostosowujemy swoje kwalifikacje do potrzeb procesu kształcenia, a jednostki organizacyjne nie mają monopolu ani swego rodzaju własności w odniesieniu do określonych zajęć, to rozwiązałoby to wiele problemów. (J. Woźnicki, Uczelnie akademickie jako instytucje życia publicznego, s. 109). Częściowym remedium na niedostosowanie oferty kształcenia do potrzeb rynku pracy miał być centralnie wdrażany system studiów dwustopniowych zwiększający elastyczność kształcenia i mobilność studentów. Jednak i z tym pomysłem na poprawę sytuacji uczelnie sobie poradziły. Prof. Rocki pisze: Sposób wdrożenia systemu studiów dwustopniowych polega zazwyczaj na mechanicznym podziale studiów jednolitych magisterskich. Powoduje to nieprawidłowości zarówno w kształtowaniu kwalifikacji właściwych dla obu poziomów studiów, jak i problemy we właściwym kształtowaniu planów studiów. Według rankingu brukselskiego ośrodka Lisbon Council nasz kraj zajął pierwsze miejsce pod względem dostępności uczelni wyższych. Jesteśmy jednak na szarym końcu, jeśli chodzi o efektywność nauczania, która przekłada się na szanse znalezienia pracy (za Studia łatwe, mało przydatne, Rzeczpospolita, 2

3 ). Przewodniczący Parlamentu Studentów RP Bartłomiej Banaszak zauważa: Często chodzimy na zajęcia, które w pracy będą zupełnie nieprzydatne, o czym wielu z nas boleśnie się przekonuje, gdy opuszcza mury uczelni i szuka pracy ( Uczelnie i koncerny będą kształcić razem, Dziennik, ). Na uwagę dziennikarza Gazety Wyborczej, iż prawie połowa studentów uważa, że gdyby zrezygnować z części zajęć, odbyłoby się to bez szkody dla studiów. Potwierdza to co piąty wykładowca, minister nauki i szkolnictwa wyższego Barbara Kudrycka odpowiada: To powinno władzom uczelni dać poważnie do myślenia. Bo pokazuje, że programy na różnych kierunkach studiów są źle skonstruowane, że są przedmioty, które niewiele dają studentom, nawet zdaniem wykładowców ( Ta wysoka samoocena ma rysy, Gazeta Wyborcza, ). Dla kogo uczelnie i szkoły Warto pamiętać, że uczelnie niepubliczne także podlegają etatystyczno-korporacyjnym regulacjom i ograniczeniom, ale nie mają dodatkowego budżetowego zasilania. Trudno im przez to konkurować wielkością oferty czy jej jakością, pozostaje im tylko cena studiów. Rektor Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu prof. Robert Kwaśnica stwierdził: Te nowe szkoły wyższe miały rozwiązać problem niskich pensji na uniwersytetach. Wprowadzono prawo umożliwiające zakładanie szkół wyższych po to, by pracownicy uniwersytetów mogli tworzyć dla siebie uzupełniające miejsca pracy. Dlatego to prawo przepisy ustalające warunki/kryteria kadrowe wyglądały tak a nie inaczej. Przepisy te miały ułatwić zakładanie szkół, a nie pobudzać te szkoły do rozwoju, do kolejnych działań podnoszących wartość kadry a przez to jakość kształcenia i badań naukowych. W przepisach tych nie było i nie ma do dzisiaj cienia jakiegoś prorozwojowego pomysłu, nie rozwojowi szkół niepaństwowych miały one bowiem służyć, lecz wygodzie pracowników uniwersytetów" (R. Kwaśnica, Wskaźnik Dojrzałości Kadrowej Uczelni WDK. Projekt rozwiązania problemu wieloetatowości i fikcyjnego istnienia szkół wyższych ). Uczelnie nie są tu wyjątkiem, podobnie jest w szkolnictwie powszechnym. Jerzy Lackowski, wykładowca UJ i były kurator, na swoim blogu stwierdza: Awans zawodowy dla nauczycieli dobrze wpisał się w filozofię Karty nauczyciela, czyli w model biurokratyczno-etatystycznej szkoły. W takiej szkole najistotniejsze jest ścisłe tkwienie w ramach wyznaczonych przez zewnętrzną dla szkoły biurokrację (w Polsce bardzo rozbudowaną), a losy pracownicze nauczyciela w minimalnym stopniu zależą od jakości i efektywności jego pracy. Po osiągnięciu statusu nauczyciela mianowanego staje się on osobą o niebywale silnej stabilizacji zatrudnienia, jego zwolnienie jest operacją niezwykle skomplikowaną nawet, gdy osiąga fatalne wyniki pracy. Dodatkowo mamy do czynienia z sytuacją, w której wysokość wynagrodzenia nauczycieli w zupełnie minimalnym stopniu zależy od jakości ich pracy (www.jlackowski.salon24.pl). Skazani na dyplom bezkonkurencyjnie Dlaczego to politycy i uczelnia decydują o treści i sposobie kształcenia? Dlatego, że to nie student kupuje usługę, tylko budżet państwa zasila uczelnię, a ta wydaje państwowe dyplomy. Skoro ma miejsce wydatkowanie środków publicznych, to pojawiają się typowo socjalistyczne dylematy (komu, według jakich kryteriów i ile) oraz typowo socjalistyczne skutki (spadek jakości i niska efektywność). Skoro ma być wydany państwowy dyplom, muszą pojawić się państwowe kryteria jego otrzymywania. W efekcie to nie w stosunku do studenta, tylko w stosunku do polityków uczelnie muszą się starać, by zapewnić sobie większe przychody, i to przed państwową kontrolą muszą udowadniać, że dobrze kształcą, bo to te instytucje definiują, co w szkolnictwie znaczy słowo dobrze. 3

4 Oczywiście klient może poszukiwać potrzebnej mu wiedzy u niezależnych trenerów na rynku usług edukacyjnych. Może nawet oprzeć się wszechobecnym zachętom idź na studia czy podnośmy wskaźnik skolaryzacji i w inny sposób nauczyć się tego, co praktycznie będzie mógł wykorzystać. Jednak po niezbędny do legalnej pracy w wielu zawodach dyplom i tak musi przyjść do trenera kolegialnego. Dlaczego? Bo on ma monopol na wystawienie tego dokumentu. Prof. Leszek Pacholski zauważa: Znaczna część absolwentów wyższych uczelni pracuje w sektorze publicznym, gdzie jakość wykształcenia odgrywa drugorzędną rolę. Liczy się tylko dyplom ( Polskie uczelnie sprzedają kandydatom kota w worku, Gazeta Wyborcza Wrocław, ). Dyplomu nie uzyska się za samo dziękuję. Student musi poświęcić dużo czasu, wysiłku i pieniędzy na przyswojenie tego, co zdaniem uczelnianych trenerów jest do wydania dyplomu niezbędne. Kluczem do kształcenia efektywnego jest przekazywanie przez kadrę akademicką wiedzy nowoczesnej, czyli adekwatnej do wyzwań dzisiejszego świata, w sposób zrozumiały i atrakcyjny dla studiujących. Tymczasem wiele polskich uczelni funkcjonuje jak maszynka do wyciskania wysokich opłat za kawałek papieru z orzełkiem. Niezbędną do podjęcia pracy wiedzę i praktykę student musi zdobywać sam stwierdzili na swoim konwencie przewodniczący samorządów studenckich w październiku 2006 r. (www.psrp.org.pl). Jak przyznaje na łamach Dziennika przedstawicielka samorządu studentów SGH: Obecnie problemem absolwentów jest to, że uczelnie przekazują wiedzę czysto teoretyczną. Zdaniem redakcji wynika to z polityki zatrudniania wykładowców, którzy mają wiele publikacji, ale w praktyce niewiele z nich wynika ( Szykuje się rewolucja na wyższych uczelniach, Dziennik, ). Redaktor Magda Papuzińska na łamach Polityki" kwituje: Wyższe wykształcenie w dzisiejszej Polsce to mniej więcej w połowie obraza rozumu, wciskanie kitu i propaganda ( Kryzys polskich uczelni. Szkoły z klasą, Polityka, ). Kto płaci, ten wymaga Szkoły, w tym wyższe, dają zatrudnienie tysiącom nauczycieli, którzy stanowią znaczną siłę intelektualną (potrzebną politykom) lub polityczną (głosy wyborcze) i są przy tym lepiej zorganizowani i bardziej świadomi swoich interesów niż studenci czy uczniowie. Wydaje się, że kadra opłacana z pieniędzy publicznych, której dochody zależą bardziej od polityków niż od klientów, nie ma podstawowego motywatora do wkładania wysiłku, tj. poczucia związku swoich dochodów ze spełnianiem oczekiwań klienta. Podobny efekt może nastąpić również wtedy, gdy kadra opłacana jest ze środków klienta, ale jedynie częściowo lub gdy mimo to uczelnia nie działa na wolnym rynku i nie ma pełnego wpływu na dobór oraz warunki płacy i pracy zatrudnianej kadry. W jaki sposób? Dzięki całemu systemowi przywilejów prawnych opartemu na minimach kadrowych i odpowiednio regulowanej ścieżce kariery naukowej. Polega to w uproszczeniu na tym, że aby legalnie działać, uczelnie muszą zatrudniać na etat odpowiednią liczbę odpowiednio utytułowanej kadry, a tytuły owe kadra zdobywa, produkując odpowiednie ilości publikacji mających dowodzić jej naukowego rozwoju, bez którego zdaniem wielu nie można być dobrym dydaktykiem. Pewność zatrudnienia i uniezależnienie awansu finansowego od zadowolenia klienta pozwalają w dużej mierze ignorować jego realne potrzeby. Zapytajmy jeszcze: dlaczego kadra miałaby chcieć nauczyć innych tego, z czego sama żyje? Możemy całą wieczność powtarzać mantry ku czci jakości kształcenia, wprowadzać skomplikowane kryteria i algorytmy mające tę jakość potwierdzać, ale bez powiązania interesu finansowego kadry ze sposobem reagowania na potrzeby studentów uzyskamy tylko pozorne zmiany (wprowadzone jak zwykle na koszt podatnika). 4

5 Oczywiście znajdziemy w kraju tysiące zaangażowanych dydaktyków, mamy też wielu światłych rektorów i dziekanów, ale z raportów rzecznika praw studenta z lat wyłania się obraz uczelni, w których student jest bądź wrogiem, bo podjął świadomą walkę o swoje prawa czy interesy bądź nieświadomą ofiarą edukacyjnego oszustwa (tak nazwijmy sprzedaż dyplomu i marzeń zamiast przydatnej wiedzy i praktyki). Student naciskający na realizację kształcenia wedle jego oczekiwań, negujący przydatność serwowanych treści lub cenę usługi naraża się na otwarty konflikt z uczelnią, kwestionuje bowiem, nawet nie wprost, opisany wyżej fundament jej funkcjonowania. Kształcenie albo oblewanie, zaliczanie i przetrzymywanie Owocem tego maskowanego konfliktu wydaje się znane z polskich szkół (nie tylko wyższych) zjawisko postrzegania przez uczniów sporej części wymagań jako irracjonalnych represji niemających nic wspólnego z przekazywaniem przydatnej wiedzy. Może to jest właśnie źródło masowego procederu ściągania jako mechanizmu obrony uczniów skazanych na zakuwanie ton materiału, który musi być przymusowo egzekwowany, bo swą niewielką przydatnością odstręcza od dobrowolnego opanowywania? Czy nie stąd biorą się wybuchy radości polskich uczniów i studentów na wieść o odwołaniu zajęć oraz ich skłonność do kopiowania lub kupowania gotowych prac? Lekceważenie studenta, prowadzenie zajęć na odwal, opuszczanie dyżurów, kolejki po wpisy, mnożenie przeszkód przed przystąpieniem do obrony to wszystko wyrasta na podglebiu ukrytego konfliktu. Skutkiem owego konfliktu jest tez cała teoria oblewania. Chcę być dobrze zrozumiany: nie postuluję zaliczania na ładne oczy, kwestionuję tylko priorytet zaliczania przedmiotów przed przyswajaniem umiejętności. Przecież student chcący nauczyć się tego, co mu przydatne, nie będzie zabiegał o samo zaliczenie, bo nie ono, tylko wiedza i umiejętności będą jego celem. Z tego punktu widzenia nie ma więc sensu egzaminowanie rozumiane jako wykazywanie niewiedzy. Na uczelni nastawionej na nauczenie tego, czego oczekuje klient, warto uczyć się tak długo, aż uznamy, że zdobyliśmy pożądane umiejętności. Prawdziwe i wymagające egzaminowanie mogłoby być domeną komisji państwowych dopuszczających do tzw. zawodów regulowanych czy zaufania publicznego. Przychody (a pośrednio i miejsca pracy) uczelni (jej kadry) zależą dziś mniej od tego czy i jak skutecznie nauczy studenta przydatnych mu umiejętności, a raczej od tego jak długo zatrzyma go w swoich murach, zmuszając do pokonywania kolejnych przeszkód na drodze do niezbędnego mu dyplomu. Ze skarg do rzecznika praw studenta wynika, że być może niektóre uczelnie, aby opóźnić rozstanie się ze studentem (a może tylko jego portfelem), stosują legalne i pozaregulaminowe chwyty. Brak możliwości skontaktowania się z promotorem w połączeniu z mgliście sprecyzowanymi obowiązkami uczelni w zakresie przygotowania i obrony pracy wystarczą, aby student nie zaliczył seminarium dyplomowego i musiał powtarzać semestr. Także nieuzasadniony zarzut plagiatu czy konflikt z przypisanym promotorem może skutecznie sparaliżować przygotowanie pracy i zablokować obronę. Dziś uczelnia z jednej strony wymaga tego, co bywa jedynie barierą opóźniającą uzyskanie dyplomu, a z drugiej gani za słabe wyniki w pokonywaniu tych barier. Miejsce w rankingach szkół wyższych zależy często od selekcji kandydatów i liczebności utytułowanej kadry, nie zaś od przysporzenia edukacyjnego (różnicy zasobu wiedzy i doświadczenia absolwenta w porównaniu z nowo przyjętym studentem). Prof. Andrzej Kajetan Wróblewski na łamach Wprost (Nr 4/ ) stwierdza: Zadaniem nauczycieli akademickich w USA jest nauczyć studentów. Zbyt masowe wystawianie ocen niedostatecznych oznacza, że wykładowca nie wypełnił swoich obowiązków. Zostaje ostrzeżony, a potem może być nawet zwolniony. Tymczasem stosowany na polskich uczelniach system 5

6 egzaminowania, zaliczania semestrów i obrony pracy ma cechy swoistego toru przeszkód na drodze do dyplomu (magistra, inżyniera czy licencjata). Jego pokonywanie pochłania czas i pieniądze, a często nie przysparza studentowi przydatnej wiedzy ani umiejętności. Za porażki na tym torze i konieczność jego powtórnego forsowania student płaci dodatkowo. Pojawia się więc pytanie, czy płaci za potrzebne umiejętności, czy może bardziej za łaskę systemu, bo system żyje z udzielania łaski. Uczelnia wie lepiej Ktoś powie, że dwudziestoletni student nie ma kompetencji, żeby decydować, co mu będzie w życiu potrzebne i co musi umieć. Że przecież każdy chciałby dostać dyplom bez wysiłku, a nie możemy pozwolić, by np. prawnikiem został ktoś bez znajomości postępowania cywilnego. W takim rozumowaniu tkwi jednak założenie, że student chce tylko dyplomu. Jest ono prawdziwe jedynie przy drugim założeniu: że poza niezbędnym do legalnej pracy dyplomem uczelnia realnie nic przydatnego studentowi nie oferuje. Czy gdyby wiedział, że ma szansę uzyskać wiedzę, która jego życie uczyni lepszym, bogatszym i dostatniejszym, a bez której sam dyplom nic mu nie da, czy szedłby na łatwiznę? Jeśli zajęcia dydaktyczne nie dostarczają potrzebnej studentowi wiedzy lub gdy wiedzę taką nabył on dzięki pozauczelnianej praktyce, to chyba nie powinno nas dziwić, że próbuje dojście do potrzebnego papierka z orłem maksymalnie uprościć? W zarzutach wobec roszczeniowej młodzieży co chciałaby programy układać najczęściej tkwi jeszcze jedno uproszczenie. Jeśli zakładamy, że to szkoła wyższa ma prawo określać, czego uczyć, by wydać dyplom niezbędny do pracy w danym zawodzie, to brakuje możliwości weryfikacji, czy uczy kompetencji do tego zawodu przydatnych, czy jedynie zmusza do opanowania tego, co sama uczyniła warunkiem wydania dyplomu. Oczywiście bywa tak, że to co niezbędne do uzyskania dyplomu, jest jednocześnie przydatne, ale na niezadowalającą częstotliwość występowania tej zbieżności wskazuje wysokie bezrobocie wśród absolwentów polskich uczelni. Krytyk powie, że gdyby nie państwowo-uczelniany przymus, to nikt by się nie chciał uczyć, a gdyby nie państwowa organizacja systemu studiów, to ucierpiałaby ich jakość. Ale czy brak obowiązku mycia się i państwowych łaźni wystawiających certyfikat na czyste uszy jest jedynym powodem, dla którego większość ludzi je myje. Jakub Lubelski na blogu Nowa Wspaniała Redakcja przypomina, że obowiązek szkolny wprowadził na początku XIX wieku w Prusach Fryderyk Wilhelm po to, by stworzyć karną armię żołdaków, którzy będą potrafili, owszem, czytać i pisać, ale przede wszystkim będą karnie wykonywać polecenia. Szkoła publiczna w jakimś sensie właśnie jest formą musztrowania obywateli...". Oczywiście jeśli student zechce usługi opartej na egzaminacyjnym rygorze, a nawet internatowym skoszarowaniu, nie ma żadnych przeszkód, aby na wolnym rynku usług edukacyjnych taką opcję sobie wybrał. Dlaczego jednak uczelnie finansowane z pieniędzy podatnika mają się ograniczać do nauczania przez egzaminowanie? Zwłaszcza jeśli nauczają treści, do których przyswojenia żadnym innym sposobem poza represją powtarzania roku czy skreślenia nie potrafią zachęcić. Dobrze różnicę w podejściu do edukacji pokazują dwa cytaty. Poziom studiów można bardzo łatwo podnieść, i to bez nakładów finansowych, po prostu wymagając zaliczeń na ocenę z każdego przedmiotu i wprowadzając na studiach stacjonarnych obowiązek chodzenia na wykłady proponuje dr A. Sebesta ( Wykładowca: Ksero studia, ksero studenci, Gazeta Wyborcza Kraków ). Ripostuje Piotr Wołejko (dyplomacjafm.blox.pl) słowami: Kiedy zaciekawi się studenta omawianą materią, nie ma nawet potrzeby sprawdzania obecności. Również administracyjnoprawna relacja między studentem a uczelnią (wszystkie te podania, wnioski, decyzje, zgody, odmowy, odwołania) wzmacniana jest uczynieniem z uczelni dystrybutora państwowych dyplomów, a przez to dostępu do reglamentowanych przez państwo dóbr legalnej pracy w wielu 6

7 zawodach czy pomocy stypendialnej. Nawet przy okraszaniu wizerunku szkolnictwa wyższego uwzniośloną symboliką czy podlewaniu dyskusji o nim środowiskowym etosem więcej w polskiej uczelni opresyjnego urzędu niż przyjaznego klientowi usługodawcy. Moim zdaniem studenci łatwiej zorientują się w logice i dynamice umowy z uczelnią, sprawdzając wywiązywanie się z coraz lepiej definiowanych zobowiązań obu jej stron, niż w gąszczu przepisów uczelnianych regulaminów, rozporządzeń ministra czy uchwał senatu podlewanych odpowiednim stosowaniem Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Póki jednak nie można ucywilizować relacji student-uczelnia poprzez jej pełną kontraktyzację, możliwie szerokie stosowanie kpa i kontroli sądowo-administracyjnej decyzji organów uczelni w indywidualnych sprawach studenta pozostaje mniejszym złem, czyli tym co Polacy kochają najbardziej. Procent kiepskich profesorów jest taki sam jak kiepskich studentów. Tyle że studenta można oblać, a profesora nie można wyrzucić zauważył prof. Tadeusz Sławek, były rektor Uniwersytetu Śląskiego ( Studenci już się nie buntują, ). Oddzielając kształcenie od egzaminowania (wyprowadzonego poza uczelnie) i zdejmując nakaz zatrudniania kadry utytułowanej, damy szkołom wyższym szanse przystosowania ich oferty do potrzeb klienta. Jedna zechce kształcić tylko pod egzamin i znajdzie klientów, inna zechce uczyć umiejętności zawodowo przydatnych i też znajdzie klientów. Jeżeli bowiem nauczyciele utrzymują się z poborów płynących ze źródeł, które są całkowicie niezależne od ich osiągnięć i reputacji, a nie z honorariów i wpłat od swoich uczniów, to ich interesy osobiste pozostają w sprzeczności z ich obowiązkami ten pogląd Adama Smitha przytoczył na swoim blogu Robert Gwiazdowski. Przywracając zależność przychodów kadry od zapotrzebowania na oferowane przez nią usługi, odnajdziemy realny motywator oferowania kształcenia należytej treści i jakości, a zarazem przerwiemy konflikt studenta z uczelnią. Student czujący, że uczy się tego, czego chce będzie to robił z pasją i zapłaci ze zrozumieniem. Nie trzeba go będzie oblewać, kierować na powtarzanie semestru, skreślać ani przymuszać regulaminami do zaliczania kolejnych przeszkód na drodze do dyplomu, bo to nie dyplom będzie celem. Pełna umowa cywilna powinna zastąpić korporacyjno-poddańcze relacje student uczelnia. Dyscyplinarka, czyli niegodność jest wygodna Właściwie dlaczego jako klienci nie podlegamy odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie przepisów obowiązujących np. w Empiku, salonie samochodowym lub supermarkecie? Dlaczego nie odpowiadamy za czyn uchybiający godności klienta Empiku? Jak to możliwe, że komisja złożona z kierownika działu muzycznego, dwóch kasjerek i dwóch innych klientów nie może skazać klienta na powtórzenie zakupów albo w ogóle zabronić mu kupować w swoich salonach?! Zaraz ktoś zawoła: to nadużycie, uczelnia to nie supermarket, chyba jest jakaś różnica! Oczywiście, że jest. Polega ona właśnie na tym, że kierownik działu warzywnego, wraz z ekspedientką i panem Jankiem z rady klientów, nie zakaże komuś kupowania w supermarkecie, a na uczelni podobne zjawisko występuje. Bo supermarket żyje z zadowolenia klienta i do jego potrzeb dostosowuje swoją ofertę. Przecież niezadowolony klient kupi u konkurencji, a nawet jak natnie się na fałszywą promocję i nabędzie przeterminowany serek lub wadliwą pralkę, może to reklamować, w ostateczności zmienić lub pozwać sklep. Gdy skrytykujesz nieświeże mięso, nie będziesz zmuszany, żeby je zjeść. A na uczelni? Bywa, że klient niezadowolony z jakości zajęć i tak musi je zaliczać u trenera, a jak nie zrozumie, że to nie supermarket, i będzie krytykował świętą tradycję swojej Alma Mater, to istnieje ryzyko, że się go z uczelni usunie za zachowanie niegodne studenta. 7

8 Czemu mają służyć komisje dyscyplinarne mogące pod koniec edukacji pozbawić kogoś efektu pięciu lat wysiłku i kosztów? Przecież do przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego także na uczelni wystarczą kodeksy karne czy wykroczeń. Za niewypełnianie umowy z uczelnią czy ustalonych na niej zasad zachowania się student może odpowiadać przed sądem cywilnym. Czy uzasadnieniem dla istnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest utrzymywanie klienta w swoistej podległości? Dlaczego student w przeciwieństwie do wykładowców od orzeczenia uczelnianych komisji nie może odwołać się do sądu, a jedynie złożyć skargę do sądu administracyjnego? Bunt jest tłumiony. Studenci nie chcą mieć kłopotów i kolejne roczniki potulnie zgadzają się na bezsens zajęć w ponad 30-osobowych grupach ( Autodiagnoza polskiego środowiska naukowego raport Komitetu na rzecz Rozwoju Nauk w Polsce przywołany w artykule Joanny Grabowskiej Polska Anemia Nauk, Gazeta Wyborcza, ). Prostsze skreślenie niż wykształcenie Kolejnym przejawem poddaństwa studenta jest narzucony mu regulamin studiów. Uczelnia może wpisać do niego, co zechce, a do umowy tylko to, co swym podpisem klient zaakceptuje. Regulamin określa, kiedy zachodzą powody uzasadniające pozbycie się studenta, czyli tzw. przesłanki skreślenia. Przeanalizujmy to na fikcyjnym przykładzie. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym wskazuje, że studenta skreśla się z listy studentów m.in. z powodu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie. Pewna uczelnia w swoim regulaminie taki termin określiła. Nasz bohater przebrnął przez pięć lat przeszkód na drodze do dyplomu i na ostatniej prostej popadł w konflikt z promotorem, który nie chce go dopuścić do obrony. Promotor nie obawiał się, że brak studentów na jego kierunku oznacza brak przychodów i pracy, więc postanowił, że dla dobra i gruntownej wiedzy studenta zostawi go na powtórzenie semestru. Ponieważ jednak student już pozaliczał wszystkie przedmioty poza seminarium dyplomowym, to jedynym sposobem przyblokowania go było skierowanie na powtarzanie roku z powodu niezaliczenia seminarium dyplomowego. Nasz bohater jednak nie dawał za wygraną i z pomocą wynajętych prawników przekonał dziekana, że odmówić wpisu zaliczającego seminarium można jedynie przy co najmniej dwóch nieobecnościach na zajęciach, bo tak stanowi regulamin studiów. Student był zdeterminowany, bo powtarzając rok, załapałby się na tzw. różnice programowe i musiałby zapłacić za dwanaście przedmiotów, które już raz zaliczał (kolejne roczniki idą innym programem, choć różnica tkwi głównie w nazwach przedmiotów). Ale promotor także nie dał za wygraną. Na dwa tygodnie przed regulaminowym terminem złożenia pracy oznajmił, że nie zostanie ona dopuszczona do obrony, bo się nie nadaje (z powodów merytorycznych oczywiście). Trzeba ją poprawić, a najlepiej to napisać od nowa, bo inaczej (jak powiedziano w dziekanacie) kontrola z Warszawy takiej pracy nie zatwierdzi i może się okazać, że przez nią zamkną kierunek. Nasz bohater poświęcił kilka dni na przewertowanie ustawy, rozporządzeń i regulaminów, aby zrozumieć w końcu, o co idzie gra. Znalazł w regulaminie opcję zmiany promotora. Wystąpił więc do dziekana o zgodę na taką zmianę. Dziekan odmówił, uzasadniając, że zostało zbyt mało czasu do terminu obowiązkowego złożenia pracy. Student odwołał się do rektora, ale bez skutku. Wobec braku akceptacji promotora nie złożył pracy w terminie i tuż przed metą, na ostatniej prostej został skreślony z listy studentów. W zgodzie z regulaminem i w zgodzie z ustawą. Skarga do sądu administracyjnego nic nie zmieniła, wszak ustawowa przesłanka skreślenia miała miejsce. A powody? Tego sąd administracyjny nie bada, zajmuje się tylko przestrzeganiem procedur. Wznowienia z powodu różnic programowych odmówiono. Po pięciu latach walki dotkliwa porażką i kilkanaście tysięcy złotych utracone bezpowrotnie. Dlaczego klient nie może umówić się z kolegialnym trenerem na naukę konkretnych umiejętności? Do tego nie potrzeba ani regulaminów, ani różnic programowych, ani zgód dziekana. Może przyjść, 8

9 zapłacić, zapisać się na zajęcia i gdy uzna, że ma odpowiednią wiedzę, przystąpić do państwowego egzaminu (jeśli już koniecznie do pewnych zawodów musi dopuszczać państwo), np. na lekarza czy prawnika. Przecież samo posiadanie dyplomu z orłem nie daje ani pewności zatrudnienia absolwentowi, ani dowodu jego kompetencji dla pracodawcy. No, ale bez uznaniowości wydawania dyplomów, bez prawa skreślania i dyscyplinarki uczelnia byłaby jak supermarket. Jak mawiał w znanym skeczu Janusz Gajos: Przecież do sklepu może wejść każdy; wejdzie, kupi i wyjdzie cham jeden!. I dodawał: A jak przez związek dostanie gumę do majtek To wiadomo, kto dostał a kto nie dostał nie podskoczy bo mu majtki spadną!. Oczywiście krytyk uzna, że bluźnię, porównując uczelnię do supermarketu, bo studia to misja społeczna, dobro publiczne, jakie w postaci uwznioślonej mędrcy przekazują profanom, że wiedza jest zbyt ważna, by kupować ją jak w sklepie, że trzeba państwowo kontrolować jakość studiów i urzędowo ustalać ich program. Ale czy chleb i woda są mniej strategiczne od wiedzy? Czy godzi się kupować je w supermarkecie? Innym bulwersującym studentów przykładem stosowania pistoletu skreśleniowego jest użycie go do windykacji opłat, których zasadność jest podważana. Gdyby nie możliwość skreślenia, uczelnia musiałaby udowadniać swe prawo do roszczonych kwot lub przedstawiać argumenty na obronę tezy, że usługa była należytej jakości. Dzięki skreśleniu może łatwiej dochodzić swych nieraz wątpliwych roszczeń, grożąc studentowi utratą efektów dotychczasowych studiów. Mniej praw niż w supermarkecie Czy wyobrażamy sobie, że klient, wobec którego usługodawca nie wywiązuje się z umowy, zmuszony jest do uiszczenia opłaty mimo niezgodności świadczenia z treścią umowy lub mimo jej nienależytego wykonania? Że jego protesty tylko pogarszają mu sytuację, a realizacja dalszej części usługi zostaje wstrzymana? Że zmiana usługodawcy jest niemożliwa bez ponoszenia wysokich kosztów i utraty dotychczasowej części usługi? Czy jest możliwa sytuacja, w której supermarket każe klientowi zapłacić za nieświeże mięso lub podwyższa cenę towaru wziętego z półki, zanim klient dojdzie z nim do kasy?! A jeśli klient nie zapłaci, to zostanie wyrzucony ze sklepu bez możliwości ukończenia zakupów! Dziś student nie płaci wyłącznie za usługę nauczenia go przydatnych umiejętności, ale bardziej za legalną możliwość podjęcia próby przeskoczenia kolejnej bariery na etatystyczno-korporacyjnej drabinie awansu społecznego. Od studenta, który byłby osobiście zainteresowany nabyciem przydatnych w życiu umiejętności, nie trzeba by niczego represyjnie wymagać. Przecież egzaminowanie i oblewanie jest konieczne, aby zmusić do uczenia się tego, co nieprzydatne, niekorzystne, ale bez czego nie można legalnie awansować czy zarobkować. Kolegialny trener zarabia nawet na próbie ponownego nauczenia nieprzydatnych umiejętności. Klient musi powtarzać zajęcia przeważnie dlatego, że nie ma motywacji do zgłębienia zagadnień, których znajomość mu się nie przyda, ale które świetnie nadają się do egzaminacyjnego oblewania. Tak więc z powodu faworyzującego uczelnię i jej kadrę ustawienia motywatorów systemowych pomiędzy nią a studentem musi powstawać konflikt. Gdyby stworzyć warunki do kształcenia w tym, czego student pożąda, realny antagonizm byłby niemożliwy, bo obie strony po odnalezieniu punktu rynkowej równowagi swoich interesów patrzyłyby w tę samą stronę. Nie byłyby na siebie skazane, bo na konkurencyjnym rynku usług każdy mógłby znaleźć innego usługodawcę czy klienta. Pod warunkiem że miałby dla niego atrakcyjną ofertę, a to wymaga wysiłku. A wysiłku nikt nie lubi. Lepiej cieszyć się z monopolu, który zmusza klienta, by kupował tylko u nas i tylko to, co akurat chcemy mu sprzedać. 9

10 Największym wrogiem konkurencji są państwowe dotacje i regulacje. Tak właśnie bezpłatność studiów niszczy konkurencyjność, a tylko ona jest źródłem autentycznej jakości. Dlatego ograniczanie konkurencji może być w interesie kolegialnego trenera, ale nie studenta-klienta. Niestety, ten student nie zawsze to dostrzega. Woli marzyć o bezpłatności, bo wtedy może i nie ma wpływu na to co mu kolegialny trener serwuje, ale odpowiedzialność za własne życie i jego wybory jest mniejsza. A koszty tej bezodpowiedzialnościowej bezpłatności? Koszty znikają w budżetowych czarnych dziurach, by w końcu wypłynąć w innym wszechświecie wszechświecie przyszłych pokoleń, potomków dzisiejszych studentów. Marcin Chałupka 10

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 ZAKRES NOWELIZACJI USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM Maria Tomaszewska Akademia Leona Koźmińskiego 16 grudnia 2010 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia / tekst jednolity/ zawarta w dniu w.

Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia / tekst jednolity/ zawarta w dniu w. Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 59 z dnia 7 lipca 2010 r. Rektora UŚ Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia / tekst jednolity/ zawarta w dniu w. Stronami umowy są: Uniwersytet Śląski w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych

Studia podyplomowe w świetle nowych regulacji prawnych Seminarium Bolońskie Zadania uczelni wynikające z aktualnych uregulowań prawnych dotyczących Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego i systemów zapewniania jakości Akademia im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

Dział VII. Ogólne warunki ukończenia studiów

Dział VII. Ogólne warunki ukończenia studiów Dział VII. Ogólne warunki ukończenia studiów 48 1. Studia I stopnia odbywane w Uczelni kończą się złożeniem pracy dyplomowej (licencjackiej lub inżynierskiej) i egzaminu dyplomowego na kierunkach/specjalnościach,

Bardziej szczegółowo

Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach. Regulamin studiów podyplomowych Śląskiej Wyższej Szkoły Medycznej w Katowicach

Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach. Regulamin studiów podyplomowych Śląskiej Wyższej Szkoły Medycznej w Katowicach Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach Regulamin studiów podyplomowych Śląskiej Wyższej Szkoły Medycznej w Katowicach ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Podstawowymi aktami prawnymi określającymi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ KOSMETYKI I PIELĘGNACJI ZDROWIA

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ KOSMETYKI I PIELĘGNACJI ZDROWIA REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ KOSMETYKI I PIELĘGNACJI ZDROWIA 1 Wstęp 1. Wyższa Szkoła Zawodowa Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia, zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy z dn. 27 lipca

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Wrocław 2014 REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BANKOWEJ WE WROCŁAWIU POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Wyższa Szkoła Bankowa

Bardziej szczegółowo

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających Załącznik do Uchwały nr 27/2010 Senatu PPWSZ w Nowym Targu z dnia 19 listopada 2010 r. Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających I. Przepisy ogólne 1 Do prowadzenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA im. Jarosława Dąbrowskiego Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji ZASADY I WARUNKI ODBYWANIA STUDIÓW WEDŁUG INDYWIDUALNEGO PROGRAMU STUDIÓW Uchwała Rady Wydziału Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 72/2013 z dnia 31 grudnia 2013 r. Wytyczne do opracowania planów studiów i programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Wrocław 2012 REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BANKOWEJ WE WROCŁAWIU POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Wyższa Szkoła Bankowa we

Bardziej szczegółowo

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Rozdział 1 Studia doktoranckie 104 1. W Uczelni studiami trzeciego stopnia są studia doktoranckie. Ukończenie studiów doktoranckich następuje wraz z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA RADY SZKOŁY nr 3 / 2015. Wyższej Szkoły Kultury Fizycznej i Turystyki im. H. Konopackiej w Pruszkowie z dnia 30 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA RADY SZKOŁY nr 3 / 2015. Wyższej Szkoły Kultury Fizycznej i Turystyki im. H. Konopackiej w Pruszkowie z dnia 30 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA RADY SZKOŁY nr 3 / 2015 Wyższej Szkoły Kultury Fizycznej i Turystyki im. H. Konopackiej w Pruszkowie z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie: warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów w roku

Bardziej szczegółowo

Umowa o świadczenie usług edukacyjnych

Umowa o świadczenie usług edukacyjnych Umowa o świadczenie usług edukacyjnych zawarta w dniu w Warszawie pomiędzy: Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie, ul. Krakowskie Przedmieście 5, 00-068 Warszawa zwaną dalej Akademią lub Uczelnią, reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU Załącznik nr 1 do uchwały Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu nr 20/2012 z dnia 30 marca 2012 r. REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU 1. Regulamin Studiów

Bardziej szczegółowo

Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia

Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia Załącznik do uchwały Senatu UŚ nr 328 z dnia 23 września 2014 r. Umowa nr w sprawie warunków odpłatności za studia zawarta w dniu w. Stronami umowy są: Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Bankowa 12,

Bardziej szczegółowo

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Zmieniony Zarządzeniem Nr 58/2014 Załącznik do Zarządzenia Nr 95/2013 Rektora UMCS Regulamin studiów podyplomowych i kursów dokształcających w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI: W DNIU 30 CZERWCA 2017 ROKU

NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI:  W DNIU 30 CZERWCA 2017 ROKU NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI: www.up.krakow.pl W DNIU 30 CZERWCA 2017 ROKU UMOWA NR w sprawie świadczenia usług edukacyjnych, w tym warunkach odpłatności za naukę na

Bardziej szczegółowo

Regulamin dyplomowania w Instytucie Politechnicznym w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie

Regulamin dyplomowania w Instytucie Politechnicznym w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie Regulamin dyplomowania w Instytucie Politechnicznym w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie (obowiązuje od roku akademickiego 2016/2017) Na podstawie art. 160 ust. 1 i art.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Studium Pedagogizacji

Regulamin Studium Pedagogizacji Załącznik do Zarządzenia nr 75/2013 Senatu UKSW z dnia 14 października 2013 r. Regulamin Studium Pedagogizacji 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Studium Pedagogizacji, zwane dalej Studium", jest jednostką organizacyjną

Bardziej szczegółowo

Uchwała Senatu PG nr 228/2014/XXIII z 19 listopada 2014 r.

Uchwała Senatu PG nr 228/2014/XXIII z 19 listopada 2014 r. Uchwała Senatu PG nr 228/2014/XXIII z 19 listopada 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu potwierdzania efektów uczenia się. Senat Politechniki Gdańskiej, na podstawie art. 170f. ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓWPODYPLOMOWYCH. I. Postanowienia ogólne

REGULAMIN STUDIÓWPODYPLOMOWYCH. I. Postanowienia ogólne REGULAMIN STUDIÓWPODYPLOMOWYCH I. Postanowienia ogólne 1 Regulamin Studiów Podyplomowych określa ogólne zasady organizacji i odbywania studiów podyplomowych. 2 1. Uczelnia może prowadzić studia podyplomowe

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 48 (2016/2017) Senatu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017 roku

Uchwała nr 48 (2016/2017) Senatu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017 roku Uchwała nr 48 (2016/2017) Senatu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017 roku w sprawie programów kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz sposobu ich przygotowania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Wrocław 2015 REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BANKOWEJ WE WROCŁAWIU POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Wyższa Szkoła Bankowa

Bardziej szczegółowo

Niezbędnik Studenta. Stan prawny: 14 stycznia 2016 roku Sandra Czyżma i Damian Wietrak

Niezbędnik Studenta. Stan prawny: 14 stycznia 2016 roku Sandra Czyżma i Damian Wietrak Niezbędnik Studenta Stan prawny: 14 stycznia 2016 roku Opracowali: Sandra Czyżma i Damian Wietrak Status Studenta Nabywany jest z chwilą immatrykulacji oraz po złożeniu ślubowania (nie wcześniej niż z

Bardziej szczegółowo

STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH STUDIÓW MAGISTERSKICH WYŻSZEJ SZKOŁY BANKOWEJ W POZNANIU

STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH STUDIÓW MAGISTERSKICH WYŻSZEJ SZKOŁY BANKOWEJ W POZNANIU Załącznik nr 1 do umowy o świadczenie usług edukacyjnych dla Studentów studiów I i II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich REGULAMIN OPŁAT DLA STUDENTÓW STUDIÓW I i II STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Wydziału Zarządzania. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych zasad studiowania

Uchwała Rady Wydziału Zarządzania. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych zasad studiowania Uchwała Rady Wydziału Zarządzania z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych zasad studiowania na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego Na podstawie 4 ust.1, 2,3, 8 ust. 6 i 11, 22 ust.

Bardziej szczegółowo

UMOWA o warunkach odpłatności za świadczenie usług edukacyjnych na studiach stacjonarnych

UMOWA o warunkach odpłatności za świadczenie usług edukacyjnych na studiach stacjonarnych UMOWA o warunkach odpłatności za świadczenie usług edukacyjnych na studiach stacjonarnych W dniu.. zawarta została umowa o świadczenie usług edukacyjnych, której stronami są: Akademia Morska w Gdyni przy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 61 /2008. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 30 czerwca 2008 r.

UCHWAŁA NR 61 /2008. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 30 czerwca 2008 r. UCHWAŁA NR 61 /2008 SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie regulaminu studiów podyplomowych prowadzonych przez Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Senat Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r.

UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. UCHWAŁA Nr 17/2015 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad podstawowych jednostek organizacyjnych dotyczących tworzenia programów kształcenia na studiach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY PROGRAM KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY stacjonarne i niestacjonarne studia licencjackie (I stopień), praktyczny profil kształcenia. Celem studiów na kierunku Bezpieczeństwo i Higiena

Bardziej szczegółowo

Regulamin studiów podyplomowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II

Regulamin studiów podyplomowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II Regulamin studiów podyplomowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II I. Postanowienia ogólne 1 Regulamin studiów podyplomowych określa ogólne zasady organizacji i odbywania studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Społecznej Akademii Nauk

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Społecznej Akademii Nauk Załącznik do UCHWAŁY Nr 44 Senatu Społecznej Akademii Nauk z siedzibą w Łodzi podjętej na posiedzeniu w dniu 13czerwca 2012 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów Podyplomowych REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższa Międzynarodowa Szkoła Biznesu w Warszawie

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH. Wyższa Międzynarodowa Szkoła Biznesu w Warszawie REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Wyższa Międzynarodowa Szkoła Biznesu w Warszawie Warszawa 2017 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Wyższa Międzynarodowa Szkoła Biznesu w Warszawie (WMSB), zwana dalej Uczelnią, jest

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ

REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ Katowice, 01.10.2015 r. I. PRZEPISY OGÓLNE 1 1. Regulamin potwierdzania efektów uczenia się określa organizację i przebieg procesu weryfikacji posiadanych efektów

Bardziej szczegółowo

TOK STUDIÓW. Aleksandra Jankowska Kierownik Sekcji ds. kształcenia Dział Nauczania UJ. Kraków, 11 września 2012 r.

TOK STUDIÓW. Aleksandra Jankowska Kierownik Sekcji ds. kształcenia Dział Nauczania UJ. Kraków, 11 września 2012 r. TOK STUDIÓW Aleksandra Jankowska Kierownik Sekcji ds. kształcenia Dział Nauczania UJ Kraków, 11 września 2012 r. Plan prezentacji: 1. Regulamin studiów kwestie wybrane 2. Podejmowanie rozstrzygnięć w indywidualnych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA NA KIERUNKU INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA, PROWADZONYCH WSPÓLNIE PRZEZ POLITECHNIKĘ LUBELSKĄ I UNIWERSYTET MEDYCZNY W

REGULAMIN STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA NA KIERUNKU INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA, PROWADZONYCH WSPÓLNIE PRZEZ POLITECHNIKĘ LUBELSKĄ I UNIWERSYTET MEDYCZNY W REGULAMIN STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA NA KIERUNKU INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA, PROWADZONYCH WSPÓLNIE PRZEZ POLITECHNIKĘ LUBELSKĄ I UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE I. PRZEPISY OGÓLNE 1. Przepisy niniejszego Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015

Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Uchwała Nr AR001-3 -I/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie wytycznych dla rad wydziałów w zakresie projektowania programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DYPLOMOWANIA dla Kierunku Oceanografia Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego

WYTYCZNE DYPLOMOWANIA dla Kierunku Oceanografia Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego WYTYCZNE DYPLOMOWANIA dla Kierunku Oceanografia Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego Zasady postępowania związane z pisaniem pracy dyplomowej oraz egzaminem dyplomowym określa Regulamin Studiów

Bardziej szczegółowo

R e g u l a min Studiów Podyp lomo w ych w W yż sz ej Sz kol e Ekol o gii i Zarządzan ia w War sz a w i e

R e g u l a min Studiów Podyp lomo w ych w W yż sz ej Sz kol e Ekol o gii i Zarządzan ia w War sz a w i e Z a ł ą c z n i k d o U c h w a ł y S e n a t u W S E i Z n r 1 /09 / 2 0 1 4 z d n i a 1 w r z e ś n i a 2014 r. R e g u l a min Studiów Podyp lomo w ych w W yż sz ej Sz kol e Ekol o gii i Zarządzan ia

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne Uchwała Rady Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie zasad studiowania na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Na podstawie 4 ust. 2 pkt 1-8, 8 ust.

Bardziej szczegółowo

poddanie się okresowym badaniom lekarskim w terminie wyznaczonym zarządzeniem rektora,

poddanie się okresowym badaniom lekarskim w terminie wyznaczonym zarządzeniem rektora, Załącznik nr 1 Wykaz wprowadzonych uchwałą Senatu AWF z dnia 17 marca 2009 r. nr 51/2008/2009 zmian w obowiązującym Regulaminie Studiów AWF w Warszawie W 7 ust. 1 pkt 4 zmieniono zapis: Zasady przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

STANDARDY. przygotowania prac dyplomowych oraz przeprowadzania egzaminów dyplomowych w Wyższej Szkole Inżynierii Dentystycznej im. prof.

STANDARDY. przygotowania prac dyplomowych oraz przeprowadzania egzaminów dyplomowych w Wyższej Szkole Inżynierii Dentystycznej im. prof. STANDARDY przygotowania prac dyplomowych oraz przeprowadzania egzaminów dyplomowych w Wyższej Szkole Inżynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera 1. PRACA DYPLOMOWA Postanowienia ogólne 1 1. Każdy student

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA POLITECHNICE RZESZOWSKIEJ

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA POLITECHNICE RZESZOWSKIEJ REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA POLITECHNICE RZESZOWSKIEJ Na podstawie art. 8 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) prowadzone

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik do uchwały nr 28/08 Senatu UG z dn. 27.03.2008 r. REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Studia podyplomowe na Uniwersytecie Gdańskim funkcjonują

Bardziej szczegółowo

I POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1) Studia wyższe studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie.

I POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1) Studia wyższe studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie. Załącznik do uchwały nr 53/2016 z dnia 27 kwietnia 2016 r. WYTYCZNE DLA RAD WYDZIAŁÓW DOTYCZĄCE SPOSOBU USTALANIA PROGRAMÓW KSZTAŁCENIA, W TYM PLANÓW I PROGRAMÓW STUDIÓW, STUDIÓW DOKTORANCKICH, STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

1. Zakres regulacji. 2. Wpis na kolejny etap studiów, warunkowe zaliczenie etapu studiów

1. Zakres regulacji. 2. Wpis na kolejny etap studiów, warunkowe zaliczenie etapu studiów Uchwała nr Rady Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji z dnia w sprawie szczegółowych zasad studiowania w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH INSTYTUTU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH INSTYTUTU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH INSTYTUTU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ŁOMŻA 2008 SPIS TREŚCI I. PRZEPISY OGÓLNE 3 II. TWORZENIE STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku

Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku Załącznik do Uchwały Nr XL/2017 Senatu UM w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 roku 1 Programy kształcenia, w tym programy studiów i plany studiów, spełniają wymagania określone w następujących rozporządzeniach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KIERUNEK: ZDROWIE PUBLICZNE

REGULAMIN KIERUNEK: ZDROWIE PUBLICZNE AKADEMIA POMORSKA W SŁUPSKU INSTYTUT NAUK O ZDROWIU REGULAMIN EGZAMINU DYPLOMOWEGO STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA, STACJONARNE KIERUNEK: ZDROWIE PUBLICZNE 1 1. Celem egzaminu dyplomowego jest potwierdzenie

Bardziej szczegółowo

2) opłatę w trzech częściach: a) za semestr zimowy: do 15 października pierwsza część, do 15 listopada druga część, do 15 grudnia trzecia część,

2) opłatę w trzech częściach: a) za semestr zimowy: do 15 października pierwsza część, do 15 listopada druga część, do 15 grudnia trzecia część, Uchwała nr 328 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 23 września 2014 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne w zakresie studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz

Bardziej szczegółowo

Terminy i Procedury dotyczące studentów US

Terminy i Procedury dotyczące studentów US Terminy i Procedury dotyczące studentów US Zagadnienie Przyjęcie w poczet studentów Domy Studenckie Harmonogram przyznawania miejsc w Domach Studenckich US w roku akademickim 2013/2014 Procedura/Termin

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE. z dnia 9 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE. z dnia 9 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie organizacji potwierdzania efektów uczenia się Na podstawie art. 170f oraz art. 170g ustawy

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów PWSZ w Elblągu

Załącznik 1 Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów PWSZ w Elblągu Załącznik 1 Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów PWSZ w Elblągu w ramach projektu pozakonkursowego o charakterze koncepcyjnym pn. Program praktyk zawodowych

Bardziej szczegółowo

b) Uczelni oznacza to Państwową Wyższą Szkołę Zawodową im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu;

b) Uczelni oznacza to Państwową Wyższą Szkołę Zawodową im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu; Załącznik 1 Regulamin wyboru Instytucji, przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu w ramach projektu pozakonkursowego

Bardziej szczegółowo

Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej

Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej Wytyczne do tworzenia programów kształcenia, w tym programów i planów studiów, o profilu praktycznym w Politechnice Wrocławskiej 1. Postanowienia ogólne 1. Poniższe postanowienia dotyczą programów kształcenia,

Bardziej szczegółowo

Preambuła. 1 Podstawa prawna

Preambuła. 1 Podstawa prawna Załącznik do Zarządzenia nr 28/2009 Rektora WSP TWP w Warszawie Preambuła Jednym z głównych warunków właściwej realizacji zadań i wypełniania Misji oraz realizacji strategii Uczelni jest istnienie Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WARSZAWSKIEJ SZKOLE FILMOWEJ. Rozdział I Postanowienia ogólne

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WARSZAWSKIEJ SZKOLE FILMOWEJ. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do Uchwały Senatu Warszawskiej Szkoły Filmowej z dn. 13 kwietnia 2016 r. REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH W WARSZAWSKIEJ SZKOLE FILMOWEJ Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Studia podyplomowe

Bardziej szczegółowo

w sprawie REGULAMINU ORGANIZACJI PRAKTYK STUDENTÓW Wyższej Szkoły Bankowości i Finansów w Bielsku-Białej

w sprawie REGULAMINU ORGANIZACJI PRAKTYK STUDENTÓW Wyższej Szkoły Bankowości i Finansów w Bielsku-Białej Uchwała nr 7/2007-2008 Senatu Wyższej Szkoły Bankowości i Finansów w Bielsku-Białej z dnia 28 września 2007 r. w sprawie REGULAMINU ORGANIZACJI PRAKTYK STUDENTÓW Wyższej Szkoły Bankowości i Finansów w

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 909 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie Regulaminu studiów podyplomowych Uniwersytetu w Białymstoku

Uchwała nr 909 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie Regulaminu studiów podyplomowych Uniwersytetu w Białymstoku Uchwała nr 909 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie Regulaminu studiów podyplomowych Uniwersytetu w Białymstoku Na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 34/2015 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu z dnia 22 maja 2015 roku

Uchwała nr 34/2015 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu z dnia 22 maja 2015 roku Uchwała nr 34/2015 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu z dnia 22 maja 2015 roku w sprawie zasad i trybu potwierdzania efektów uczenia się Na podstawie art. 170 f i g ustawy Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni.

Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni. Prawidłowe funkcjonowanie systemu ECTS w uczelni. Korzyści wynikające z aplikacji o ECTS Label Tomasz Saryusz-Wolski Centrum Kształcenia Międzynarodowego Politechnika Łódzka Zespół Ekspertów Bolońskich

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT. DLA STUDENTÓW STUDIÓW I i II STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH STUDIÓW MAGISTERSKICH WYŻSZEJ SZKOŁY BANKOWEJ W POZNANIU

REGULAMIN OPŁAT. DLA STUDENTÓW STUDIÓW I i II STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH STUDIÓW MAGISTERSKICH WYŻSZEJ SZKOŁY BANKOWEJ W POZNANIU Załącznik nr 1 do umowy o świadczenie usług edukacyjnych dla Studentów studiów I i II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich REGULAMIN OPŁAT DLA STUDENTÓW STUDIÓW I i II STOPNIA ORAZ JEDNOLITYCH

Bardziej szczegółowo

2 ZAKRES REKRUTACJI. KIERUNKI, POZIOMY i PROFILE KSZTAŁCENIA ORAZ FORMY STUDIÓW.

2 ZAKRES REKRUTACJI. KIERUNKI, POZIOMY i PROFILE KSZTAŁCENIA ORAZ FORMY STUDIÓW. ZASADY REKRUTACJI NA STUDIA STACJONARNE i NIESTACJONARNE w WYŻSZEJ SZKOLE SZTUKI i PROJEKTOWANIA w ŁODZI w ROKU AKADEMICKIM 2017/2018 wprowadzone uchwałą Nr 5 z dnia 30 maja 2016 r. Senatu WSSiP w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów WSPS w Dąbrowie Górniczej

Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów WSPS w Dąbrowie Górniczej Załącznik 1 Regulamin wyboru instytucji przyjmujących na pilotażowe praktyki zawodowe studentów WSPS w Dąbrowie Górniczej w ramach projektu pozakonkursowego o charakterze koncepcyjnym pn. Program praktyk

Bardziej szczegółowo

Wzór POROZUMIENIE W SPRAWIE PROWADZENIA MIĘDZYWYDZIAŁOWEGO KIERUNKU STUDIÓW..

Wzór POROZUMIENIE W SPRAWIE PROWADZENIA MIĘDZYWYDZIAŁOWEGO KIERUNKU STUDIÓW.. Wzór POROZUMIENIE W SPRAWIE PROWADZENIA MIĘDZYWYDZIAŁOWEGO KIERUNKU STUDIÓW.. 1 1. Wydziały a).., b).., c).., zwane dalej Wydziałami prowadzącymi, prowadzą na Uniwersytecie Rzeszowskim kształcenie na międzywydziałowym

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N. potwierdzania efektów uczenia się w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim

R E G U L A M I N. potwierdzania efektów uczenia się w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim R E G U L A M I N potwierdzania efektów uczenia się w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim Rozdział I. Przepisy ogólne 1. 1. Regulamin określa zasady i warunki

Bardziej szczegółowo

Kadra dydaktyczna Wydziału Filozofii i Socjologii

Kadra dydaktyczna Wydziału Filozofii i Socjologii UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Filozofii i Socjologii Kadra dydaktyczna Wydziału Filozofii i Socjologii 1 Polityka kadrowa Politykę kadrową realizuje dziekan wraz z dyrektorami

Bardziej szczegółowo

Regulamin Studiów Podyplomowych Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach

Regulamin Studiów Podyplomowych Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach Regulamin Studiów Podyplomowych Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach I. Postanowienia ogólne 1 Regulamin studiów podyplomowych określa zasady organizacji

Bardziej szczegółowo

GGiOŚ - Górnictwo i Geologia - opis kierunku 1 / 5

GGiOŚ - Górnictwo i Geologia - opis kierunku 1 / 5 GGiOŚ Górnictwo i Geologia opis kierunku 1 / 5 Warunki rekrutacji na studia Wymagania wstępne i dodatkowe: Kandydat powinien posiadać wiedzę, umiejętności i kompetencje związane z Górnictwem i geologią,

Bardziej szczegółowo

Instytut Filologii Romańskiej Uniwersytet Wrocławski

Instytut Filologii Romańskiej Uniwersytet Wrocławski Informacje ogólne: Instytut Filologii Romańskiej Uniwersytet Wrocławski Kierunek: Filologia Specjalność: Filologia francuska Profil: ogólnoakademicki Poziom kształcenia: I stopnia (studia licencjackie)

Bardziej szczegółowo

ZASADY KSZTAŁCENIA JĘZYKOWEGO W JAGIELLOŃSKIM CENTRUM JĘZYKOWYM UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO

ZASADY KSZTAŁCENIA JĘZYKOWEGO W JAGIELLOŃSKIM CENTRUM JĘZYKOWYM UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO ZASADY KSZTAŁCENIA JĘZYKOWEGO W JAGIELLOŃSKIM CENTRUM JĘZYKOWYM UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO Jagiellońskie Centrum Językowe jest międzywydziałową jednostką organizacyjną działalności podstawowej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 62/2012/2013 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 roku

Zarządzenie Nr 62/2012/2013 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 roku Zarządzenie Nr 62/2012/2013 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 roku w sprawie: procedury antyplagiatowej obowiązującej w AWF Warszawa oraz korzystania

Bardziej szczegółowo

II. TWORZENIE I LIKWIDACJA STUDIÓW. 7 Studia podyplomowe tworzy i likwiduje rektor na wniosek kierownika jednostki.

II. TWORZENIE I LIKWIDACJA STUDIÓW. 7 Studia podyplomowe tworzy i likwiduje rektor na wniosek kierownika jednostki. I. PRZEPISY OGÓLNE 1 Postanowienia niniejszego Regulaminu mają zastosowanie do słuchaczy studiów podyplomowych prowadzonych w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. 2 Na studia podyplomowe może

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN niestacjonarnych studiów I stopnia dla słuchaczy VI semestru i absolwentów NKJO działających pod opieką naukowodydaktyczną

REGULAMIN niestacjonarnych studiów I stopnia dla słuchaczy VI semestru i absolwentów NKJO działających pod opieką naukowodydaktyczną REGULAMIN niestacjonarnych studiów I stopnia dla słuchaczy VI semestru i absolwentów NKJO działających pod opieką naukowodydaktyczną Uniwersytetu Śląskiego Postanowienia ogólne 1 1. Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Ankieta satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii,

Bardziej szczegółowo

Umowa nr... o warunkach odpłatności za stacjonarne studia wyższe w Uniwersytecie Jagiellońskim (wzór)

Umowa nr... o warunkach odpłatności za stacjonarne studia wyższe w Uniwersytecie Jagiellońskim (wzór) Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 74 Rektora UJ z 8 lipca 2014 r. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI Umowa nr... o warunkach odpłatności za stacjonarne studia wyższe w Uniwersytecie Jagiellońskim (wzór) Umowa zawarta

Bardziej szczegółowo

Kraków, 17 stycznia 2005 r. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Przewodniczący: prof. dr hab. Franciszek Ziejka

Kraków, 17 stycznia 2005 r. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich Przewodniczący: prof. dr hab. Franciszek Ziejka Propozycje poprawek do projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nadesłanych do Ryszarda Hayna, Przewodniczącego Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, przez Przewodniczącego Konferencji Rektorów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI PRACY DYPLOMOWEJ ORAZ PRZEBIEGU EGZAMINU DYPLOMOWEGO W KOLEGIUM KARKONOSKIM

REGULAMIN REALIZACJI PRACY DYPLOMOWEJ ORAZ PRZEBIEGU EGZAMINU DYPLOMOWEGO W KOLEGIUM KARKONOSKIM Załącznik do Uchwały nr 4/2010 Senatu Kolegium Karkonoskiego w Jeleniej Górze REGULAMIN REALIZACJI PRACY DYPLOMOWEJ ORAZ PRZEBIEGU EGZAMINU DYPLOMOWEGO W KOLEGIUM KARKONOSKIM (dla studentów, których obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION

Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu REGULAMIN STUDIÓW MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION 2014/2015 Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu 1 Spis treści POSTANOWIENIA OGÓLNE... 2 ORGANIZACJA NAUKI... 2 PRAWA

Bardziej szczegółowo

Indywidualny numer rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty z usługi edukacyjne: 1 Definicje umowne

Indywidualny numer rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty z usługi edukacyjne: 1 Definicje umowne Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 57 Rektora UJ z 11 lipca 2016 r. UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI Umowa nr... o warunkach odpłatności za studia dla studentów cudzoziemców studiujących na zasadach odpłatności

Bardziej szczegółowo

(obowiązuje od 1 października 2013 r.)

(obowiązuje od 1 października 2013 r.) REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ w KIELCACH (dawniej Wyższej Szkoły Ekonomii, Turystyki i Nauk Społecznych w Kielcach) (obowiązuje od 1 października 2013 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Zasady dyplomowania w Instytucie Bezpieczeństwa i Spraw Międzynarodowych

Zasady dyplomowania w Instytucie Bezpieczeństwa i Spraw Międzynarodowych Zasady dyplomowania w Instytucie Bezpieczeństwa i Spraw Międzynarodowych Dokument zawiera opis zasad ustalenia i wyboru tematów prac, wyboru opiekunów i recenzentów, przeprowadzania egzaminów dyplomowych.

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1170 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2011 r. Jakości Kształcenia

Uchwała nr 1170 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2011 r. Jakości Kształcenia Uchwała nr 1170 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2011 r. zmieniająca Uchwałę nr 792 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 25 marca 2009 r. w sprawie wprowadzenia w Uniwersytecie w

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 24/2017. Ramy przedmiotowe uchwały

Uchwała Nr 24/2017. Ramy przedmiotowe uchwały Uchwała Nr 24/2017 Senatu Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu projektowania i zmiany programów kształcenia w Pomorskim Uniwersytecie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8 do WKJK WIŚiB PCz Procedura nr W_PR_07 Procedura nr W_PR_07 Odbywanie praktyk studenckich i zajęć praktycznych

Załącznik nr 8 do WKJK WIŚiB PCz Procedura nr W_PR_07 Procedura nr W_PR_07 Odbywanie praktyk studenckich i zajęć praktycznych Załącznik nr 8 do WKJK WIŚiB PCz Procedura nr W_PR_07 Procedura nr W_PR_07 Odbywanie praktyk studenckich i zajęć praktycznych 1. Zakres procedury Procedura określa tryb odbywania programowych praktyk studenckich

Bardziej szczegółowo

NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI: W DNIU 28 CZERWCA 2016 ROKU

NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI:  W DNIU 28 CZERWCA 2016 ROKU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora Nr R/Z.0201-42/2014 NINIEJSZY WZÓR UMOWY ZAMIESZCZONO NA STRONIE INTERNETOWEJ UCZELNI: www.up.krakow.pl W DNIU 28 CZERWCA 2016 ROKU UMOWA NR W SPRAWIE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ OBOWIĄZUJĄCA W PWSZ W NYSIE

PROCEDURA POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ OBOWIĄZUJĄCA W PWSZ W NYSIE Załącznik do Uchwały Nr 65/2014/2015 Senatu PWSZ w Nysie z dnia 29.05.2015 r. PROCEDURA POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ OBOWIĄZUJĄCA W PWSZ W NYSIE 1 1. Za efekty uczenia się uznaje się wiedzę, umiejętności

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały nr 142 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2013 r.

Załącznik do uchwały nr 142 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2013 r. Załącznik do uchwały nr 142 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2013 r. Uchwała nr 145 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie zasad pobierania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W SULECHOWIE

REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W SULECHOWIE REGULAMIN STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W SULECHOWIE POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Studia podyplomowe funkcjonują na podstawie: Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 28/2011 Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie z dnia 3 października 2011 roku

ZARZĄDZENIE Nr 28/2011 Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie z dnia 3 października 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 28/2011 Rektora Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie z dnia 3 października 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad organizacji nauki języków obcych prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 145 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne w zakresie studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA EDUKACJI I TERAPII REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ

WYŻSZA SZKOŁA EDUKACJI I TERAPII REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ WYŻSZA SZKOŁA EDUKACJI I TERAPII REGULAMIN POTWIERDZANIA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ Poznań 2015 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne... 3 ROZDZIAŁ II. Organy dokonujące potwierdzania efektów uczenia się...

Bardziej szczegółowo

UMOWA O WARUNKACH ODPŁATNOŚCI ZA USŁUGI EDUKACYJNE (STUDENT STUDIÓW NIESTACJONARNYCH)

UMOWA O WARUNKACH ODPŁATNOŚCI ZA USŁUGI EDUKACYJNE (STUDENT STUDIÓW NIESTACJONARNYCH) Załącznik nr 3 do Uchwały Nr 30/12-13 Senatu APS z dnia 20 marca 2013 r. UMOWA O WARUNKACH ODPŁATNOŚCI ZA USŁUGI EDUKACYJNE (STUDENT STUDIÓW NIESTACJONARNYCH) zawarta w dniu... roku pomiędzy: Akademią

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie. Regulamin Studiów Podyplomowych

Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie. Regulamin Studiów Podyplomowych Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie Regulamin Studiów Podyplomowych Szczecin 2012 I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin Studiów Podyplomowych określa ogólne zasady organizacji i odbywania studiów

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKACH:PIELĘGNIARSTWO, POŁOŻNICTWO, FIZJOTERAPIA, ZDROWIE PUBLICZNE

SZCZEGÓŁOWY TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKACH:PIELĘGNIARSTWO, POŁOŻNICTWO, FIZJOTERAPIA, ZDROWIE PUBLICZNE SZCZEGÓŁOWY TRYB PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKACH:PIELĘGNIARSTWO, POŁOŻNICTWO, FIZJOTERAPIA, ZDROWIE PUBLICZNE 1. Egzamin magisterski jest sprawdzeniem osiągniętych przez studenta

Bardziej szczegółowo

Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów

Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów Regulamin potwierdzania na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu efektów uczenia się uzyskanych poza systemem studiów Przepisy ogólne 1 1. Regulamin określa obowiązujące na Uniwersytecie Ekonomicznym w

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 1079/06/V/2015 Senatu Akademii Techniczno-Humanistycznej z dnia 23 czerwca 2015 roku

Uchwała Nr 1079/06/V/2015 Senatu Akademii Techniczno-Humanistycznej z dnia 23 czerwca 2015 roku Uchwała Nr 1079/06/V/2015 Senatu Akademii Techniczno-Humanistycznej z dnia 23 czerwca 2015 roku w sprawie określenia w Akademii Techniczno-Humanistycznej organizacji potwierdzania efektów uczenia się Działając

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 34 RADY WYDZIAŁU FIZYKI UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 31 maja 2010 r.

UCHWAŁA Nr 34 RADY WYDZIAŁU FIZYKI UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 31 maja 2010 r. UCHWAŁA Nr 34 RADY WYDZIAŁU FIZYKI UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO w sprawie szczegółowych zasad studiowania na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Na podstawie 4 ust. 2 pkt 1-7, 8 ust. 6 i 11, 22 ust.

Bardziej szczegółowo