Podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej"

Transkrypt

1 Podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej 1

2 2

3 Podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej 3

4 Wydane przez World Health Organization w 2003 r. pod tytułem,,basic Laboratory Procedures in Clinical Bacteriology, wydanie 2 World Health Organization 2003 Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005 Dyrektor Generalny World Health Organization udzielił praw na wydanie w języku polskim Wydawnictwu Lekarskiemu PZWL, które jest całkowicie odpowiedzialne za polskie wydanie. Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione. Redaktor ds. publikacji medycznych mgr Anna Plewa Redaktor mgr Alicja Pałkiewicz Redaktor techniczny Maria Karczewska Korekta Zespół Projekt okładki i stron tytułowych Jolanta Krafft-Przeździecka Dawkowanie leków Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środów ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji. ISBN Wydanie I Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa, ul. Miodowa 10 tel. (0-prefiks-22) Księgarnia wysyłkowa: tel. (0-prefiks-22) infolinia: promocja 0 pzwl.pl Skład i łamanie: EGRAF, Warszawa Druk i oprawa: Pabianickie Zakłady Graficzne S.A., Pabianice 4

5 Przedmowa do polskiego wydania Pierwszym, podstawowym celem diagnostyki mikrobiologicznej jest identyfikacja czynnika etiologicznego zakażenia. Wskazanie drobnoustroju odpowiedzialnego za infekcję jest podstawą wyboru sposobu leczenia, postępowania zmierzającego do ograniczenia jego rozprzestrzeniania się, a także oceny rokowania. Rozpoznanie danego mikroorganizmu może być dokonane przez bakterioskopowe badanie próbki od pacjenta, hodowlę i identyfikację. Czynnik etiologiczny zakażenia można też identyfikować na podstawie obecności w próbkach antygenów, które wykrywa się za pomocą serologicznych metod diagnostycznych. Jeszcze inną drogą postępowania jest wykrywanie charakterystycznego dla drobnoustroju kwasu nukleinowego, do czego służą wprowadzone w ostatnich latach techniki molekularne. Pośrednio czynnik etiologiczny zakażenia może być rozpoznany na podstawie swoistych przeciwciał wytworzonych w zakażonym organizmie. Odpowiednio dobrane antygeny i metody pozwalają na oznaczenie zarówno klas, jak i miana przeciwciał. Wybór metody diagnostycznej jest podyktowany wieloma względami, takimi jak: zdolność drobnoustrojów do wzrostu w warunkach in vitro i szybkość jego wzrostu, charakter zakażenia i jego przebieg, wyposażenie laboratorium, wykształcenie personelu, wreszcie możliwości finansowe. Prawidłowe wykonanie badania mikrobiologicznego, niezależnie od zastosowanej metody, wymaga postępowania według określonych szczegółowo procedur, które obejmują: pobranie i transport próbek, metodę przeprowadzenia badania w pracowni mikrobiologicznej, sposób opracowania, wydania i interpretacji wyniku. Wydane pod patronatem WHO,,Podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej (Basic Laboratory Procedures in Clinical Bacteriology) to publikacja podsumowująca aktualne wytyczne w zakresie doboru materiału w określonych zakażeniach i pobierania próbek, identyfikacji drobnoustrojów oraz oznaczania lekooporności. Informacje w niej zawarte mają na celu ujednolicenie techniki badań mikrobiologicznych i podniesienie jakości usług laboratoryjnych w krajach rozwijających się i tych, w których diagnostyka mikrobiologiczna nie jest dobrze zorganizowana lub doceniana, na co wskazuje wysokie zużycie antybiotyków i szybko wzrastająca liczba szczepów wieloopornych. Publikacji, którą mają Państwo przed sobą, nie można traktować jako zbioru obowiązujących procedur, może ona jednak pomóc w tworzeniu własnych procedur w laboratorium mikrobiologicznym, być cennym źródłem nauki metod diagnostycznych, szczególnie prostych i tanich, szczegółowo w podręczniku opisanych. Niektóre metody diagnostyczne dotyczą chorób w Polsce nie spotykanych, np. cholera, wrzód miękki, mycetoma, jednak szybkie i częste przemieszczanie się ludzi ustawicznie grozi przemieszczaniem się drobnoustrojów, a łatwy dostęp do mało popularnych w Polsce procedur diagnostycznych może pomóc w rozpoznaniu, a więc w zapobieganiu i rozpowszechnieniu się niekonwencjonalnego zakażenia. Niniejsza publikacja będzie z pewnością cennym podręcznikiem, szczególnie dla studentów analityki medycznej, wydziału lekarskiego i stomatologii, na rynku brak bowiem opracowania z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej, której studenci uczą się na ćwiczeniach. Opisane w publikacji procedury nie uwzględniają komercyjnych metod badawczych opartych na aparatach i podłożach do monitorowanego posiewu krwi i płynów ustrojowych, do przyspieszonej diagnostyki gruźlicy oraz gotowych 5

6 podłożach do przesiewowych półilościowych badań moczu.,,podstawowe procedury laboratoryjne w bakteriologii klinicznej zawierają opis metod identyfikacji i oznaczania lekowrażliwości drobnoustrojów opierających się na podłożach różnicujących i prostych testach wskaźnikowych, bez uwzględnienia metod półautomatycznych lub automatycznych. Metody oznaczania lekowrażliwości i identyfikacja nowych mechanizmów oporności, ze względu na zmieniającą się sytuację epidemiologiczną, wymagają ciągłej modyfikacji i aktualizacji, stąd procedury opisane w podręczniku należy traktować jako ogólne, w praktyce opierając się przede wszystkim na rekomendacjach Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów. Podręcznik nie uwzględnia metod molekularnych i immunochemicznych w diagnozowaniu zakażeń. Zgodnie z tytułem przedstawione są rzeczywiście podstawowe procedury laboratoryjne i warto podkreślić,że korzyści dla mikrobiologa z takiego podejścia do diagnostyki są naprawdę duże. Szczególnie cenne jest przypomnienie, jak ważny jest i ile informacji może dostarczyć preparat bezpośredni: można nauczyć się oszczędności, liczyć czas badania. Cenną częścią podręcznika jest podkreślanie w każdym z rozdziałów konieczności kontroli wewnątrz- i zewnątrzlaboratoryjnych procedur oraz kontroli sprzętu i testów. Podsumowując, przedstawiona publikacja może być pomocna w opracowaniu i wdrożeniu tańszych, a jednocześnie rzetelnych metod diagnostyki mikrobiologicznej. Prof. dr hab. med. Anna Przondo-Mordarska 6

7 Spis treści Wstęp Wprowadzenie Zapewnienie jakości badań bakteriologicznych Wprowadzenie Definicje Wewnętrzna kontrola jakości Zewnętrzna kontrola jakości CZE ŚĆ I. BADANIA BAKTERIOLOGICZNE Krew Wprowadzenie Kiedy i u kogo może wysta pić bakteriemia Pobieranie próbek krwi Podłoża do posiewu krwi Prowadzenie hodowli z krwi Płyn mózgowo-rdzeniowy Wprowadzenie Pobieranie i transport próbek Ocena makroskopowa Badanie mikroskopowe Wstępna identyfikacja Oznaczanie lekowrażliwości Mocz Wprowadzenie Pobieranie materiału do badania Hodowla i interpretacja Interpretacja wyników posiewu ilościowego moczu Identyfikacja Oznaczanie lekowrażliwości Kał Wprowadzenie Czynniki etiologiczne i objawy kliniczne Właściwe ukierunkowanie diagnostyki laboratoryjnej Pobieranie i przesyłanie próbek kału Badanie wizualne próbek kału Podłoża transportowo-wzbogacaja ce i posiew próbek kału Podłoża do hodowli patogenów jelitowych Wstępna izolacja Wstępna identyfikacja izolowanych szczepów Końcowa identyfikacja mikrobiologiczna Identyfikacja serologiczna

8 SPIS TREŚCI Zakażenia górnych dróg oddechowych Wprowadzenie Flora fizjologiczna gardła Bakteryjne czynniki zapalenia gardła Pobieranie i przesyłanie próbek Mikroskopia bezpośrednia Hodowla i identyfikacja Badanie lekowrażliwości Zakażenia dolnych dróg oddechowych Wprowadzenie Najczęstsze postacie kliniczne zakażeń Pobieranie próbek plwociny Opracowanie plwociny w laboratorium (w zakażeniach niegruźliczych) Hodowla Mycobacterium tuberculosis Interpretacja hodowli M. tuberculosis Podstawowe zasady bezpieczeństwa Choroby przenoszone droga kontaktów seksualnych Wprowadzenie Zapalenie cewki moczowej u mężczyzn Próbki z żeńskich narza dów płciowych Próbki z owrzodzeń narza dów płciowych Ropne wydzieliny, rany i ropnie Wprowadzenie Postacie kliniczne i najczęstsze czynniki etiologiczne Pobieranie i transport próbek Ocena makroskopowa Badanie mikroskopowe Hodowla Identyfikacja Badanie lekowrażliwości Zakażenia bakteriami beztlenowymi Wprowadzenie Podział bakterii ze względu na wymagania tlenowe Diagnostyka zakażeń bakteriami beztlenowymi Oznaczanie wrażliwości na antybiotyki Wprowadzenie Podstawowe zasady oznaczania lekowrażliwości Kliniczna definicja terminów,,oporny i,,wrażliwy Wskazania do rutynowego oznaczania lekowrażliwości Wybór leków do oznaczania lekowrażliwości w laboratoriach klinicznych Zmodyfikowana metoda Kirby-Bauera Bezpośrednie a pośrednie oznaczanie lekowrażliwości Czynniki techniczne wpływaja ce na wielkość strefy zahamowania w metodzie dyfuzyjno-kra żkowej Kontrola jakości

9 SPIS TREŚCI Badania serologiczne Wprowadzenie Metody kontroli jakości Reakcje serologiczne Odczyny serologiczne w diagnostyce kiły Wykrywanie aglutynin w gora czce Odczyn ASO Wykrywanie antygenów bakteryjnych CZE ŚĆ II. NAJWAŻNIEJSZE PODŁOŻA I ODCZYNNIKI Wprowadzenie Patogeny, podłoża i odczynniki diagnostyczne Krew Płyn mózgowo-rdzeniowy Mocz Kał Górne drogi oddechowe Dolne drogi oddechowe Próbki z układu moczowo-płciowego do diagnostyki chorób przenoszonych droga kontaktów seksualnych Ropa i wysięki Lista rekomendowanych podłoży i odczynników diagnostycznych dla laboratoriów mikrobiologicznych o średnim poziomie referencyjności 167 Wybrana literatura uzupełniaja ca Skorowidz

10 Wstęp Choroby zakaźne są najczęstszą przyczyną zgonów w krajach rozwijających się, ich diagnozowanie i leczenie stanowi ważne wyzwanie dla służby zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, World Health Organization) od wielu lat wspiera rozwój i wprowadzanie standardowych technik w diagnostyce laboratoryjnej. Pierwszy program pod patronatem WHO z 1960 roku dotyczył standaryzacji oznaczania lekowrażliwość patogenów bakteryjnych. W 1976 roku 1 WHO Expert Committee on Biological Standardization wskazał na konieczność stosowania metody dyfuzyjno-krążkowej w oznaczaniu wrażliwości na antybiotyki 2. Równocześnie podjęto działania w celu wprowadzenia kontroli jakości badań laboratoryjnych. W 1981 roku WHO ustanowiła Międzynarodowy Program Kontroli Jakości Badań Mikrobiologicznych. Laboratoria, które uczestniczą w programie, mogą pełnić przewodnią rolę we wprowadzaniu kontroli jakości badań w skali kraju na wszystkich poziomach systemu usług medycznych. Publikacja, którą mają Państwo przed sobą, jest podsumowaniem aktualnych wytycznych WHO, dotyczących pobierania próbek do badań laboratoryjnych, identyfikacji drobnoustrojów oraz oznaczania lekooporności. Wprowadzenie do praktyki laboratoryjnej informacji zawartych w podręczniku ma na celu ujednolicenie techniki badań mikrobiologicznych i oceny lekowrażliwości oraz podniesienie jakości usług laboratoryjnych, zarówno na poziomie centralnym, jak iśrednim. Podręcznik koncentruje się raczej na procedurach niż na podstawowych technikach mikroskopowania i barwienia, które zostały opisane szczegółowo w innych publikacjach WHO 3. 1 The public health aspects of antibiotics in feedstuffs. Report on a Working Group, Bremen, 1 5 October Copenhagen, WHO Regional Office for Europe, 1973 (document no. EURO 3604 (2)). 2 WHO Expert Committee on Biological Standardization. Twenty-eight report. Geneva, World Health Organization, 1977 (WHO Technical Report Series, No. 610). 3 Manual of basic techniques for a health laboratory, 2 nd ed. Geneva, World Health Organization,

11 Wprowadzenie Koszty związane z chorobami zakaźnymi wciąż stanowią nieproporcjonalnie duże obciążenie dla budżetu zdrowia w krajach rozwijających się. Według Światowego Raportu Zdrowia (The world health report) 1 ostra biegunka jest przyczyną 2,2 milionów zgonów rocznie. Ostre infekcje układu oddechowego (głównie zapalenie płuc) są kolejną ważną przyczyną śmiertelności, odpowiedzialną za około 4 miliony zgonów rocznie. Analiza dostępnych danych wskazuje, że w krajach rozwijających się patogenami wywołującymi zapalenie płuc w dzieciństwie są częściej niż wirusy, takie bakterie, jak Haemophilus influenzae i Streptococcus pneumoniae. Wróżnych regionach świata pojawiły się szczepy H. influenzae wytwarzające β-laktamazy i S. pneumoniae o zmniejszonej wrażliwości na benzylopenicylinę, sprawiając, że nadzór nad tymi patogenami jest coraz bardziej istotny. Choroby przenoszone drogą kontaktów seksualnych są coraz częstsze. W konsekwencji niewystarczającego nadzoru epidemiologicznego i niedostatecznych działań profilaktycznych aktualne są wciąż zagrożenia epidemią lub pandemią, wywołaną czynnikami bakteryjnymi lub wirusowymi. Dla skutecznej kontroli i profilaktyki chorób zakaźnych konieczny jest rozwój prostych narzędzi nadzoru epidemiologicznego i monitorowania choroby oraz prostych i czułych metod diagnostycznych. Aby sprostać wyzwaniom w wyżej opisanej sytuacji, system usług laboratoryjnych musi być oparty na współpracy sieci laboratoriów wykonujących diagnostykę mikrobiologiczną dla centrów medycznych, lekarzy klinicystów i epidemiologów. Złożoność zadań powinna wzrastać proporcjonalnie: od podstawowych, poprzez średnie, do centralnych laboratoriów (zależnie od poziomu referencyjności laboratorium przyp. tłum.). Tylko w ten sposób możliwe będzie dostatecznie szybkie zebranie istotnych informacji, które usprawnią nadzór, umożliwią wczesną diagnostykę epidemii lub nietypowych zakażeń oraz rozwój, zastosowanie i ocenę określonych środków interwencji. 1 The world health report 2000, Geneva, World Health Organization,

12 Zapewnienie jakości badań bakteriologicznych Wprowadzenie Programy zapewniania jakości są skutecznym sposobem zagwarantowania standardówusług diagnostyki laboratoryjnej i podnoszenia tych standardów, jeśli zachodzi potrzeba. W mikrobiologii pojęcie jakości wykracza poza zagadnienia techniczne, dotycząc szybkości, kosztów oraz przydatności klinicznej testu. Testy laboratoryjne są stosunkowo drogie i wraz z postępem medycyny proporcjonalnie zwiększają obciążenie budżetu służby zdrowia. Definicje Cechą testu dobrej jakości jest jego wartość kliniczna, np.: w profilaktyce i leczeniu choroby. Inne cechy jakości testu, to: Niezawodność: Czy wynik jest wiarygodny? Powtarzalność: Czy otrzymamy taki sam wynik w powtórnym badaniu? Szybkość: Czy test jest wystarczająco szybki, aby był użyteczny dla lekarza zalecającego leczenie? Współczynnik koszt korzyść: Czy koszt badania jest proporcjonalny do korzyści dla pacjenta i społeczeństwa? Czynniki wpływaja ce na wiarygodność i powtarzalność wyników laboratoryjnych Przyczyny błędów: Personel. Wyniki pracy personelu laboratorium pozostają w ścisłym związku ze stopniem edukacji i dokształcaniem, doświadczeniem oraz warunkami zatrudnienia. Czynniki środowiskowe. Na wyniki mogą wpływać: warunki przestrzenne, oświetlenie, wentylacja, temperatura, nadmierny poziom hałasu, niebezpieczne warunki pracy. Materiał do badań. Sposób i czas pobrania materiału do badań oraz pochodzenie próbki, często pozostające poza kontrolą laboratorium, mają bezpośredni związek z możliwością uzyskania wiarygodnych wyników. Czynnikami, wpływającymi na jakość wyników, które pozostają pod kontrolą laboratorium, są: transport, przechowywanie, przygotowanie próbek do badania oraz identyfikacja. Laboratorium pełni funkcję edukacyjną wobec osób odpowiedzialnych za pobieranie i transport próbek. Pisemne instrukcje powinny być przygotowane w przystępny sposób i regularnie omawiane z klinicystami i pielęgniarkami. Materiały laboratoryjne. Jakość odczynników, chemikaliów, szklanych naczyń, barwników, podłoży do hodowli oraz zwierząt laboratoryjnych wpływa na wiarygodność wyników badań. Metody badań. Niektóre metody są bardziej wiarygodne niż inne. Sprzęt. Brak sprzętu, niewystarczające lub niezgodne ze standardem wyposażenie są przyczyną uzyskiwania niewiarygodnych wyników. 12

13 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Badanie i odczyt. Pospieszne odczytywanie wyników lub brak badania wystarczającej liczby pól mikroskopowych mogą być powodem błędów. Sprawozdanie. Błędy w przepisywaniu lub niekompletne opisy wyników. Jakość interpretacji wyników badań W mikrobiologii szczególnie ważna jest interpretacja wyników. Na każdym etapie badania próbki rezultaty powinny być interpretowane w celu wyboru, do kolejnego etapu badania, testu optymalnego pod względem szybkości i wiarygodności. Zapewnienie jakości w laboratorium mikrobiologicznym Zapewnienie jakości jest sumą działań, w które zaangażowane jest laboratorium, aby zapewnić dobrą jakość wyników. Działania te muszą być: kompletne: aby zapewnić kontrolę na każdym etapie procesu od pobrania próbki do przedstawienia końcowego wyniku lekarzowi (ryc. 1); racjonalne: aby skoncentrować się na najbardziej krytycznych etapach procesu; regularne: aby zapewnić stałą kontrolę procedur; częste: aby szybko wykryć i skorygować błędy. DOBRA JAKOŚĆ BADAŃ LABORATORYJNYCH TO DOBRA JAKOŚĆ MEDYCYNY Zapewnienie jakości pozwala na możliwie oszczędne stosowanie drogich testów; określa także zasadność i wartościowość nowych testów, podnosi jakość usług szpitalnych i pozaszpitalnych laboratoriów oraz zapewnia porównywalność otrzymanych wyników niezależnie od miejsca ich wykonania. Rodzaje gwarancji jakości Istnieją dwa rodzaje gwarancji jakości: wewnętrzna i zewnętrzna. Wewnętrzna. Tak zwana KONTROLA JAKOŚCI. Każde laboratorium ma system sprawdzania jakości wykonywanych przez siebie testów. Na wewnętrzną kontrolę jakości składają się: cia gły monitoring jakości testów; pełne sprawdzanie wszystkich etapów diagnostyki: od pobrania próbki do badania (jeśli jest to możliwe) do odesłania końcowego wyniku. Laboratoria mają etyczną odpowiedzialność wobec pacjenta za przedstawienie dokładnych i przydatnych wyników. WEWNE TRZNA KONTROLA JAKOŚCI JEST NIEZBE DNA DLA PRAWIDŁOWEGO FUNKCJONOWANIA PROCEDURY 13

14 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH PACJENT Z INFEKCJA Przechowywanie Pobieranie materiału 10 Próbka, dane kliniczne Transport, oznaczanie Ocena makroskopowa, zapach Mikroskopia, interpretacja WYNIK WSTE PNY przekazany lekarzowi Hodowla: wybór podłoża, temperatury, atmosfery Izolacja czystych kolonii, antybiogram Identyfikacja, interpretacja (zanieczyszczenie, komensal lub patogen) Ryc. 1. Etapy diagnostyki mikrobiologicznej zakażenia u pacjenta. WYNIK KOŃCOWY przekazany lekarzowi Zewnętrzna. Tak zwana OCENA JAKOŚCI. Wyniki działalności laboratorium kontrolowane są przez zewnętrzną instytucję. W niektórych krajach podleganie zewnętrznej ocenie jakości jest obowiązkowe (regulacje rządowe) i wymagane do uzyskania licencji. Na zewnętrzną ocenę jakości składają się: okresowy monitoring jakości testów; wybiórcza kontrola procesu identyfikacji i niekiedy technik izolacji. WHO Kryteria jakości w mikrobiologii Przydatność kliniczna Ważnym kryterium jakości badania mikrobiologicznego jest jego przydatność w zapobieganiu i leczeniu chorób zakaźnych; jest to tak zwana przydatność kliniczna. Warunkiem koniecznym do uzyskania pożądanego efektu klinicznego jest współpraca między lekarzem i laboratorium. Poniższe przykłady obrazują przydatność kliniczną: 1. Izolacja kilku kolonii Gram-ujemnych pałeczek z plwociny lub z wymazu z gardła hospitalizowanego pacjenta oraz identyfikacja drobnoustrojów z antybiogramem nie mają żadnego znaczenia klinicznego, ponieważ żadna z tych procedur nie wpłynie na podjęte leczenie. 2. W przypadku izolacji Streptococcus pyogenes wykonanie pełnego antybiogramu nie ma znaczenia klinicznego, ponieważ benzylopenicylina jest lekiem z wyboru, zawsze aktywnym in vitro. 3. W przypadku izolacji Escherichia coli u pacjenta z biegunką bez domieszki krwi, identyfikacja serotypu nie jest klinicznie przydatna, jeśli nie można wykazać związku między serotypem a chorobotwórczością. 4. Rutynowa identyfikacja mieszanej flory beztlenowej widocznej w preparacie barwionym metodą Grama nie ma znaczenia klinicznego. Jest czasochłonna, droga i nie wpłynie na leczenie pacjenta. 5. Jeśli z próbek pobranych z dróg oddechowych zostaną wyizolowane grzyby, celowe jest wykonanie testu identyfikującego Cryptococcus. Dalsza iden- 14

15 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ tyfikacja nie ma znaczenia klinicznego, ponieważ nie wpłynie na sposób leczenia pacjenta. Podsumowując, badanie dobrej jakości to takie, które jest dokładne i dostarcza informacji użytecznych w zapobieganiu i leczeniu chorób zakaźnych. Izolacja i identyfikacja wszystkich mikroorganizmów w próbce nie jest konieczna. Wiarygodność Dla badań ilościowych wiarygodność badania jest mierzona przez porównanie otrzymanych wyników z rzeczywistą wartością. Poniżej przedstawiono przykłady badań tego typu: określanie stężenia antybiotyków w surowicy; pomiar wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) antybiotyków in vitro; określanie miana przeciwciał w surowicy. Dla badań jakościowych wiarygodność badania określana jest przez ocenę zgodności wyniku ze stanem rzeczywistym. Poniżej przedstawiono przykłady opisanych badań: identyfikacja patogenów; oznaczanie wrażliwości izolatów na antybiotyki metodą dyfuzji krążkowej. Konieczne jest stosowanie standardowej terminologii. Zawsze należy używać międzynarodowych nazw drobnoustrojów, np.: Staphylococcus aureus, NIE,,patogenne gronkowce ; Streptococcus pyogenes, NIE:,,paciorkowce hemolizujące. Niezbędne jest stosowanie jednolitych, uznanych metod diagnostycznych. Oznaczanie lekowrażliwości metodą dyfuzji krążkowej powinno być wykonywane zgodnie z przyjętymi, międzynarodowymi standardami, na przykład zmodyfikowaną metodą Kirby-Bauera (str. 125). Powtarzalność Powtarzalność i precyzja wykonywanych badań ograniczone są przez dwa czynniki: 1. Brak jednorodności. Pojedyncza próbka pochodząca od pacjenta może zawierać więcej niż jeden drobnoustrój. Powtarzanie hodowli może więc prowadzić do izolacji różnych mikroorganizmów. 2. Brak stabilności. Wraz z upływem czasu mikroorganizmy w próbce w różnym stopniu namnażają się lub giną. Powtarzanie hodowli może prowadzić do izolacji różnych drobnoustrojów. W związku z powyższym, w celu uzyskania większej dokładności, badania powinny być przeprowadzane jak najszybciej po pobraniu próbek. Skuteczność Skuteczność badań mikrobiologicznych jest to możliwość uzyskania właściwej diagnozy dotyczącej patogenu lub stanu patologicznego. Powyższa wartość oceniana jest według dwóch kategorii: 15

16 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH 1. Czułość diagnostyczna. Czułość = ogólna liczba dodatnich wyników ogólna liczba zakażonych pacjentów Im większa czułość testu, tym mniejsza liczba fałszywie ujemnych wyników. Na przykład czułość agaru MacConkeya jest zbyt niska w odniesieniu do izolacji Salmonella typhi z kału. Ten ważny patogen jelitowy może zostać przeoczony z powodu nadmiernego wzrostu niepatogennych bakterii jelitowych. 2. Swoistość diagnostyczna Swoistość = ogólna liczba ujemnych wyników ogólna liczba niezakażonych pacjentów Im większa swoistość testu, tym mniejsza liczba fałszywie dodatnich wyników. Przykłady: Barwienie preparatów z plwociny metodą Ziehl-Neelsena jest wysoce swoiste w diagnostyce gruźlicy, ponieważ daje nieliczne fałszywie dodatnie wyniki. Barwienie preparatów moczu metodą Ziehl-Neelsena jest dużo mniej swoiste, ponieważ daje wiele fałszywie dodatnich wyników (z powodu obecności atypowych prątków). Test Widala ma bardzo niską swoistość w diagnostyce duru brzusznego, ponieważ krzyżowo reagujące przeciwciała, powstałe w przebiegu infekcji wywołanych pokrewnymi serotypami Salmonella, dają fałszywie dodatnie wyniki. Czułość i swoistość testu są ze sobą związane. Czułość testu może być wyższa kosztem zmniejszenia jego swoistości i vice versa. Obydwie wartości pozostają także w związku z częstością występowania danej choroby w badanej populacji. Wewnętrzna kontrola jakości Wymagania Program wewnętrznej kontroli jakości powinien być praktyczny, realny i ekonomiczny. Program wewnętrznej kontroli jakości nie powinien oceniać każdej procedury, odczynnika czy podłoża do hodowli każdego dnia pracy. Powinien oceniać procedurę, odczynniki czy podłoże do hodowli zgodnie z praktycznym schematem, uwzględniającym wpływ każdego elementu na jakość badania. Procedury Wewnętrzna kontrola jakości rozpoczyna się od właściwych działań laboratorium. 16

17 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Spis działań laboratoryjnych Każde laboratorium powinno mieć wykaz działań, który obejmuje: sprzątanie miejsca pracy, zasady higieny osobistej, zasady bezpieczeństwa, wyznaczone poza obszarem laboratorium strefy socjalne i dla palących, postępowanie ze skażonym materiałem i jego usuwanie, odpowiednie szczepienia personelu, np. przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, dbałość o sprzęt, pobieranie próbek na badania, rejestrację próbek, eliminację nieodpowiednich próbek, postępowanie z próbką, zapis wyników, wydawanie wyników. Zawarte w spisie działania powinny być dokładnie realizowane, regularnie oceniane i aktualizowane. Dbałość o sprzęt Istotne znaczenie ma dbałość o wyposażenie laboratorium. Badania wysokiej jakości nie mogą być wykonywane sprzętem niskiej jakości lub niewłaściwie utrzymanym. W tabeli 1 przedstawiono wykaz rutynowych działań, mających zapewnić właściwą dbałość o sprzęt. Zakres temperatur działającego urządzenia może być rejestrowany w formie przedstawionej na ryc. 2. Podłoża do hodowli Podłoża do hodowli mogą być przygotowywane ze składników podstawowych, z komercyjnie dostępnych podłoży sypkich lub zakupione w formie gotowej do użycia. Ze względów ekonomicznych, z uwagi na łatwość transportu i przechowywania oraz wyższą jakość w porównaniu z podłożami przygotowanymi w laboratorium, rekomendowane są komercyjnie dostępne podłoża sypkie. Dla uzyskania najlepszych wyników konieczne jest uwzględnienie uwag ujętych w poniższych punktach. Wybór podłoża Sprawnie działające laboratorium zaopatrzone jest w najmniejszy możliwy asortyment podłoży zgodnych z profilem wykonywanych badań. Dobrym przykładem jest podłoże agarowe, które może być użyte jako baza do przygotowania agaru z krwią, agaru czekoladowego oraz kilku innych selektywnych podłoży. Do izolacji patogennych Enterobacteriaceae z kału niezbędne jest jedno wysoce selektywne podłoże (agar Salmonella-Shigella lub agar z cytry- 17

18 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH nianem deoksycholanu) oraz jedno mniej selektywne podłoże (agar MacConkeya). W celu identyfikacji Campylobacter spp. należy zastosować specjalne podłoże. Zamawianie i przechowywanie suchych podłoży 1. Należy zamawiać ilość, która zostanie zużyta w ciągu 6 miesięcy lub maksymalnie w ciągu roku. 2. Całość należy podzielić i umieścić w pojemnikach, których zawartość powinna zostać zużyta w ciągu 1 2 miesięcy. 3. Szczelnie domknąć pokrywki pojemników. Suche podłoża absorbują wilgoć z otoczenia. W wilgotnym klimacie należy uszczelnić zamknięcie pojemnika, używając parafiny woskowej (wypełnić przestrzeń między pokrywką i pojemnikiem roztopionym woskiem i poczekać do zastygnięcia). 4. Zapisać datę zamknięcia na każdym pojemniku. 5. Przechowywać w ciemnym, chłodnym, przewiewnym miejscu. 6. Odwracać pojemnik tak, aby najpierw został zużyty starszy materiał. Tabela 1. Kontrola jakości sprzętu Anaerostat Sprzęt Podstawowe czynności Monitorowanie Cotygodniowe czyszczenie wnętrza pojemników. Reaktywacja katalizatora po każdym cyklu (160 C, 2 h). Wymiana katalizatora co 3 miesia ce Użycie paska wskaźnikowego z błękitem metylenowym w każdym cyklu. Odnotowanie czasu odbarwienia wskaźnika co tydzień Autoklaw Co miesia c czyszczenie i wymiana wody Sprawdzenie poziomu i uzupełnienie wody przed każdym cyklem. Zapis czasu i temperatury lub ciśnienia każdego cyklu. Cotygodniowy zapis wyniku testu z użyciem przetrwalników (przyp. tłum.: testy biologiczne) Wirówka Sterylizator szkła na suche, gora ce powietrze Przemywanie ścian wewnętrznych środkiem dezynfekcyjnym co tydzień oraz po uszkodzeniu probówki lub rozlaniu zawartości Czyszczenie urza dzenia wewna trz co miesia c Cieplarka Czyszczenie ścianek wewnętrznych i półek co miesia c Mikroskop Chłodziarka Łaźnia wodna Przecieranie soczewek szmatka lub bibuła do soczewek po każdym dniu pracy Czyszczenie i smarowanie mechanizmu stolika co tydzień Przykrycie pokrowcem nie używanego urza dzenia Czyszczenie i rozmrażanie co 2 miesia ce i po każdym przerwaniu zasilania pra dem Przecieranie ścian wewnętrznych i wymiana wody co miesia c Zapis czasu i temperatury każdego cyklu Zapis temperatury na pocza tku każdego dnia pracy (zakres temp. 35 ± 1 C) Sprawdzenie ustawienia kondensatora co miesia c Umieszczenie w pokrowcu z mikroskopem naczynia z błękitem krzemionkowym, w celu zapobiegania wzrostowi grzybów w wilgotnym środowisku Zapis temperatury każdego dnia rano (zakres temp.: 2 8 C) Codzienne sprawdzanie poziomu wody Zapis temperatury pierwszego dnia każdego tygodnia (zakres temp.: C) Przegla d techniczny i konserwacja Cotygodniowa kontrola uszczelek i szczelności zamknięcia Co 6 miesięcy Wymiana szczotek co rok Co 6 miesięcy Co 6 miesięcy Co rok Co 6 miesięcy Co 6 miesięcy 18

19 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Temperatura Urza dzenie Pokój Odczytywać codziennie. Sprawdzić, czy odczytana wartość temperatury jest dopuszczalna. W przypadku nieprawidłowości zapisać temperaturę w rubryce. Data I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Data Ryc. 2. Zapisy temperatury działaja cych urza dzeń. 19

20 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH 7. Jeśli pojemnik został otwarty, zapisać datę jego otwarcia. 8. Wyrzucić wszystkie suche podłoża, które ściemniały lub w których powstały zlepione grudki. 9. Prowadzić rejestr przechowywanych podłoży. Przygotowanie podłoża 1. Należy ściśle przestrzegać zaleceń producenta. 2. Przygotować ilość, która zostanie zużyta przed upływem terminu przydatności (patrz poniżej). Tabela 2. Zestaw szczepów zalecanych w kontroli jakości a Gram-dodatnie ziarenkowce Enterococcus faecalis (ATCC lub 33186) Staphylococcus aureus (ATCC 25923) Staphylococcus epidermidis Streptococcus agalactiae Streptococcus mitis Streptococcus pneumoniae Streptococcus pyogenes Gram-ujemne kwasooporne bakterie Moraxella catarrhalis Haemophilus influenzae typ b β-laktamazoujemne β-laktamazododatnie Haemophilus parainfluenzae Neisseria gonorrhoeae Neisseria meningitidis Bakterie beztlenowe Bacteroides fragilis Clostridium perfringens Enterobacteriaceae Citrobacter freundii Enterobacter cloacae Escherichia coli (ATCC 25922) Klebsiella pneumoniae Proteus mirabilis Salmonella typhimurium Serratia marcescens Shigella flexneri Yersinia enterocolitica Inne Gram-ujemne pałeczki Acinetobacter lwoffi Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853) Vibrio cholerae (nie-01) Grzyby Candida albicans a Powinny zostać wybrane szczepy najbardziej odpowiadaja ce wymaganiom laboratorium. Przechowywanie gotowych podłoży 1. Ochrona przed światłem. 2. Ochrona przed ciepłem. Podłoża zawierające krew, inne składniki organiczne lub antybiotyki powinny być przechowywane w chłodziarce. 3. Termin przydatności gotowego podłoża, które jest przechowywane w niskiej temperaturze, w ciemnym miejscu, zależy od jego składu. Przeciętne terminy użyteczności: probówki z bawełnianym korkiem 3 tygodnie; probówki z nieszczelną nakładką 2 tygodnie; pojemniki z zakrętką 3 miesiące; płytki Petriego szczelnie zamknięte w plastikowych woreczkach 4 tygodnie. Kontrola jakości przygotowanych podłoży 1. Oznaczenie ph. Wartość ph prawidłowo przygotowywanych sypkich podłoży nie musi być rutynowo sprawdzana. Podłoża przygotowywane ze składników 20

21 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Tabela 3. Testy kontrolne dla powszechnie stosowanych podłoży Podłoże Inkubacja Organizm wskaźnikowy Oczekiwany wynik Agar z żółcia i eskulina 24 h Enterococcus faecalis Wzrost i zaczernienie Streptococcus α-hemolizuja cy Brak wzrostu Agar z krwia 24 h, CO 2 Streptococcus pyogenes Wzrost i β-hemoliza S. pneumoniae Wzrost i α-hemoliza Agar czekoladowy 24 h, CO 2 Haemophilus influenzae Wzrost Dekarboksylaza (pokryta sterylnym olejem) lizyny 48 h Shigella typhimurium Dodatni Shigella flexneri Ujemny ornityny 48 h S. typhimurium Dodatni Klebsiella pneumoniae Ujemny Dihydrolaza argininy 48 h S. typhimurium Dodatni Proteus mirabilis Ujemny Żelatynaza (szybki test) 24 h Escherichia coli Ujemny Serratia marcescens Dodatni Agar Kliglera (patrz Trójcukrowy agar żelazowy) Agar MacConkeya z fioletem krystalicznym 24 h E. coli Czerwone kolonie P. mirabilis Bezbarwne kolonie (brak wzrostu mgławicowego) E. faecalis Brak wzrostu Bulion malonianowy 24 h E. coli Ujemny (kolor zielony) K. pneumoniae Dodatni (kolor niebieski) Agar z mannitolem 24 h Staphylococcus aureus Żółte kolonie Staphylococcus epidermidis Różowe kolonie E. coli Brak wzrostu Czerwień metylowa/voges-proskauer 48 h E. coli Dodatni/ujemny K. pneumoniae Ujemny/dodatni Agar Mueller-Hintona 24 h E. coli ATCC S. aureus ATCC Pseudomonas aeruginosa ATCC Bulion azotanowy 24 h E. coli Dodatni Acinetobacter lwofii Ujemny Utlenianie/fermentacja dekstrozy (bez oleju) Akceptowane rozmiary strefy zahamowania (tab. 24, str. 126) 24 h P. aeruginosa Utlenianie na powierzchni A. lwofii Brak reakcji Woda peptonowa (indol) 24 h E. coli Dodatni K. pneumoniae Ujemny Deaminaza fenyloalaniny/chlorek żelaza Salmonella-Shigella agar lub agar z cytrynianem deoksycholanu 24 h E. coli Ujemny P. mirabilis Dodatni 24 h E. coli Bez wzrostu S. typhimurium Bezbarwne kolonie Yersinia enterocolitica Bezbarwne kolonie S. flexneri Bezbarwne kolonie Bulion seleninowy 24 h S. typhimurium Wzrost po przesianiu E. coli Brak wzrostu po przesianiu Agar cytrynianowy Simmonsa (inkubacja z luźna zakrętka ) Agar z solami żółci i cytrynianem tiosiarczanowym 48 h E. coli Brak wzrostu K. pneumoniae Wzrost, kolor niebieski 24 h Vibrio spp. (nieaglutynuja ce) Żółte kolonie Agar Thayer-Martina 24 h, CO 2 Neisseria meningitidis Wzrost Neisseria gonorrhoeae Wzrost Staphylococcus spp. Brak wzrostu E. coli Brak wzrostu C. albicans Brak wzrostu Bulion tioglikolanowy 24 h Bacteroides fragilis Wzrost 21

22 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH Tabela 3 cd. a Podłoże Inkubacja Organizm wskaźnikowy Oczekiwany wynik Trójcukrowy agar żelazowy (głębokość co najmniej 2,5 cm; inkubacja z luźna zakrętka ) 24 h Citrobacter freundii A/A gaz a +H 2 S S. typhimurium K/A gaz a +H 2 S S. flexneri K/A gaz a A. lwofii Brak reakcji Podłoże z mocznikiem 24 h E. coli Ujemny P. mirabilis Dodatni (różowy) Voges-Proskauer (patrz Czerwień metylowa/voges-proskauer) A/A: punkt kwaśny; K/A: punkt zasadowy. podstawowych należy wcześniej schłodzić. W przypadku stałych podłoży do oznaczenia ph należy użyć powierzchniowej elektrody lub rozmiękczyć podłoże w wodzie destylowanej. Jeśli ph różni się od zalecanego więcej niż o 0,2 jednostki, należy je skorygować kwasem lub zasadą, lub przygotować nową partię. 2. Kontrola sterylności. Testy sterylności powinny być przeprowadzane rutynowo dla podłoży, do których po sterylizacji w autoklawie dodano krew lub inne składniki. 3 5% próbek należy poddać inkubacji w temperaturze 35 C przez 2 dni. Pozostałe schłodzić. Jeśli na płytce pojawią się więcej niż dwie kolonie, należy odrzucić całą badaną partię. 3. Kontrola jakości. Laboratorium powinno mieć zapas zestawów szczepów wzorcowych do monitorowania jakości podłoży. Lista zalecanych szczepów wzorcowych została przedstawiona w tabeli 2. Szczepy te mogą być uzyskane w trakcie rutynowej pracy lub pochodzić z komercyjnych czy też oficjalnych źródeł. Rekomendacje dotyczące utrzymania i wykorzystania szczepów wzorcowych opisane zostały na str. 24. Lista testów przeprowadzanych dla powszechnie używanych podłoży przedstawiona została w tabeli 3. Procedury postępowania przy ocenie jakości nowych partii podłoża: 1. Przygotować lekko mętną zawiesinę szczepów kontrolnych, porównującjąze wzorcem standardowego roztworu siarczanu baru używanego w zmodyfikowanej metodzie Kirby-Bauera (McFarland 0,5) (patrz str. 125) i użyć jedno oczko ezy jako inoculum. 2. Inkubować przez rutynowo stosowany okres i odczytać zgodnie z przyjętymi zasadami. 3. Właściwie zapisać wyniki. Barwniki i odczynniki Zalecenia dotyczące testowania niektórych odczynników przedstawiono w tabeli 4. Testy powinny być przeprowadzane: za każdym razem przy przygotowywaniu nowej partii roztworu roboczego; co tydzień (niezbędne w przypadku zimnego barwnika Ziehl-Neelsena: klasyczny ma kilkumiesięczny termin przydatności). Odczynniki i barwniki powinny być dyskwalifikowane, jeśli: termin ważności określony przez producenta jest przekroczony; widoczne są oznaki psucia (zmętnienie, osad, zmiana barwy). 22

23 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Antygeny i surowice odpornościowe do diagnostyki W celu otrzymania możliwie najlepszych wyników badań z użyciem antygenów i surowic odpornościowych należy: Zawsze przestrzegać instrukcji producenta. Przechowywać w zalecanej temperaturze. Niektóre odczynniki serologiczne nie tolerują zamrażania. Tabela 4. Testy jakości powszechnie stosowanych odczynników Odczynnik lub barwnik Gatunek użyty do testowania Wzrost Brak wzrostu Podłoże Kra żek z bacytracyna S. pyogenes (strefa zahamowania) E. faecalis Agar z krwia Katalaza S. aureus E. faecalis Agar tryptozowo-sojowy Osocze do koagulazy S. aureus S. epidermidis Agar tryptozowo-sojowy β-glukuronidaza (PGUA) a E. coli K. pneumoniae Agar tryptozowo-sojowy Barwienie metoda Grama Staphylococcus spp. E. coli Preparaty z mieszanki szczepów ONPG b E. coli S. typhimurium Trójcukrowy agar żelazowy lub agar Kliglera Kra żek z optochina S. pneumoniae (strefa zahamowania) Streptococcus mitis Agar z krwia Oksydaza Pseudomonas aeruginosa E. coli Agar tryptozowo-sojowy Kra żek z tellurydem E. faecalis (brak strefy zahamowania) Streptococcus agalactiae (strefa zahamowania) Agar z krwia Czynnik V (kra żek lub pasek) Haemophilus parainfluenzae Haemophilus influenzae Agar tryptozowo-sojowy Czynnik XV (kra żek lub pasek) H. influenzae Agar tryptozowo-sojowy Barwienie metoda Ziehl-Neelsena Mycobacterium tuberculosis Mieszana, niekwasooporna flora Preparat z rozmazem z plwociny c a Kwas 4-nitrofenylo-β-D-glukopiranozydouronowy (PGUA). b o-nitrofenylo-β-d-galaktopiranozyd. c Przygotować wymazy od pacjentów zdrowych i chorych. Utrwalić w cieple, owina ć każdy papierem i przechowywać wchłodziarce. Unikać powtarzanych zamrożeń i rozmrożeń. Przed zamrożeniem podzielić surowicę na odpowiednie porcje, wystarczające do wykonania kilku testów. Wyrzucić, jeśli upłynął termin ważności podany przez producenta. Do testu aglutynacji z surowicami odpornościowymi należy używać zawsze świeżych, czystych, zidentyfikowanych hodowli. Zawsze, w każdej serii badań, wykonać test z surowicą kontrolną o znanej reaktywności. Surowica może pochodzić od pacjenta lub z komercyjnego źródła. Jeśli to możliwe, aktywność surowicy powinna być wyrażana w jednostkach międzynarodowych (International Units, IU) na mililitr. Pary surowic, pobranych od jednego pacjenta w ostrej fazie choroby i w fazie zdrowienia, powinny być badane z użyciem odczynników z tej samej partii. Diagnostykę serologiczną kiły prowadzić zgodnie z przyjętymi krajowymi i międzynarodowymi procedurami. Każda partia testów serologicznych powinna zawierać: surowicę ujemną (kontrola swoistości); 23

24 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH surowicę słabo dodatnią (kontrola czułości); surowicę silnie dodatnią (kontrola miareczkowania), która powinna być przygotowana w rozcieńczeniu odpowiadającym jej mianu uzyskanemu w ostatnio wykonywanym teście. Zawsze zapisywać wszystkie miana surowic kontrolnych. Oznaczanie wrażliwości na antybiotyki Zalecane jest rutynowe stosowanie zmodyfikowanej metody Kirby-Bauera (str. 125). W celu uniknięcia błędów, należy przestrzegać poniższych zasad: Krążki powinny mieć właściwą średnicę (6,35 mm). Krążki powinny zawierać właściwe stężenie antybiotyku (tabela 24, str. 126). Zapas krążków powinien być przechowywany w zamrażarce ( 20 C). Zestaw podręczny powinien być przechowywany nie dłużej niż 1 miesiąc w chłodziarce (2 8 C). Do przeprowadzania badania jakości należy używać tylko agaru Mueller- -Hintona. Właściwe ph (7,2 7,4) gotowego podłoża jest bardzo istotne w przypadku niektórych antybiotyków. Gęstość inoculum powinna być standaryzowana, określona na podstawie wzorca zmętnienia (str. 127). Pomiar wielkości strefy powinien być dokładny. Uzyskana średnica strefy zahamowania wzrostu powinna być interpretowana według wartości granicznych podanych w tabeli. Średnica strefy dla szczepów kontrolnych powinna zgadzać się z zakresami podanymi w tabeli 24 (str. 126). Trzy standardowe szczepy kontrolne, to 1 : Staphylococcus aureus (ATCC 25923; NCTC 6571); Escherichia coli (ATCC 25922; NCTC 10418); Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853; NCTC 10622). Badania kontrolne z wykorzystaniem wymienionych szczepów powinny być przeprowadzane: dla każdej nowej partii krążków; dla każdej nowej partii podłoży; raz w tygodniu, równolegle do antybiogramów wykonywanych rutynowo. W celu zapisu i interpretacji wyników kontroli jakości, zalecane jest stosowanie wykresu przedstawionego na ryc. 16 (str. 137). Pozyskiwanie i przechowywanie szczepów kontrolnych Wybór szczepów i źródło ich pochodzenia Należy wybrać szczepy, których maksymalna liczba morfologicznych, metabolicznych i serologicznych cech może być identyfikowana możliwie najmniejszą liczbą testów; zalecane szczepy kontrolne zebrano w tabeli 2. 1 Wymienione szczepy mogą być uzyskane z: American Type Culture Collection (ATCC), University Boulevard, Manassas, VA 20110, USA; lub National Collection of Type Cultures (NCTC), PHLS Central Public Health Laboratory, 61 Colindale Avenue, London NW9 5HT, England. 24

25 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Szczepy te można uzyskać z następujących źródeł: prawidłowo zidentyfikowane izolaty z próbek klinicznych; oficjalne kolekcje szczepów; komercyjni producenci; referencyjne laboratoria; inne źródła z zewnętrzną kontrolą jakości. Przechowywanie szczepów Długoterminowe przechowywanie szczepów Metody długoterminowego przechowywania szczepów pozwalają na kilkumiesięczne lub nawet kilkuletnie przerwy między przesiewami. Najlepszymi metodami są: liofilizacja (suchy lód), przechowywanie w zamrażarce lub w ciekłym azocie, w temperaturze 70 C lub niższej. Metody alternatywne opisano poniżej. Glicerol w temperaturze 20 C 1. Wzrost czystych hodowli na odpowiednim stałym podłożu. 2. Wyrosłe kolonie zebrać ezą. 3. Zawiesić niewielką ilość materiału w sterylnym neutralnym glicerolu. 4. Umieścić 1 2 ml porcje w zakręcanych pojemnikach lub w fiolkach. 5. Przechowywać w temperaturze 20 C. Unikać powtarzania zamrożeń i rozmrożeń. Przesiewać co miesięcy. Olej mineralny w temperaturze pokojowej 1 1. Przygotować probówki ze skosem agarowym zawierającym wyciąg z serca. Dla wymagających mikroorganizmów dodać świeżą lub ogrzaną krew. 2. Wysterylizować olej mineralny (liquid petrolatum) w suchym gorącym powietrzu (170 C przez godzinę). 3. Posiać szczep na skosy agarowe. 4. Jeśli widoczny jest wzrost hodowli, dodać sterylny olej mineralny na wysokość około 1 cm ponad poziom agaru. 5. Konieczne przesiewy uzyskuje się przez zebranie hodowli spod warstwy oleju. 6. Przechowywać w temperaturze pokojowej. Przesiewać co 6 12 miesięcy. Przechowywanie hodowli w temperaturze pokojowej (stosowane tylko dla niewymagających bakterii, takich jak gronkowce i Enterobacteriaceae) 1. Przygotować probówki z wysokim słupkiem agaru, bez węglowodanu. Zalecany jest agar tryptozowo-sojowy (trawiony kazeiną agar sojowy). 2. Posiać szczepy wkłuwając je w agar. 3. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 4. Zamknąć probówkę zakrętką lub korkiem. W celu uszczelnienia zanurzyć zakrętkę lub korek w płynnej parafinie. 5. Przechowywać w temperaturze pokojowej. Przesiewać raz w roku. 1 Morton H.E., Pulaski E.J.: The preservation of bacterial cultures. Journal of Bacteriology, 1938, 38:

26 ZAPEWNIENIE JAKOŚCI BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH Przechowywanie szczepów na agarze cysteinowo-tryptozowym (CTA) (dla Neisseria i paciorkowców) 1. Przygotować probówki zawierające podstawowe podłoże CTA. 2. Posiać wkłuwając bakterie w podłoże. 3. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 4. Zamknąć probówkę zakrętką lub korkiem. W celu uszczelnienia zanurzyć zakrętkę lub korek w płynnej parafinie. 5. W przypadku Neisseria, przechowywać w temperaturze 35 C i przesiewać co 2 tygodnie. W przypadku paciorkowców, przechowywać w temperaturze pokojowej i przesiewać co miesiąc. Podłoża z wyciągiem mięsnym dla bakterii beztlenowych 1. Posiać szczepy. 2. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 3. Zamknąć probówkę zakrętką lub korkiem. 4. Przechowywać w temperaturze pokojowej i przesiewać co 2 miesiące. Krótkoterminowe przechowywanie szczepów Hodowle szczepów kontrolnych, aktualnie wykorzystywane do badań rutynowych, mogą być przygotowywane w poniższy sposób. Szybko rosnące mikroorganizmy 1. Posiać na skos agarowy tryptozowo-sojowy w zakręcanych probówkach. 2. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 3. Przechowywać w chłodziarce. Przesiewać co 2 tygodnie. Paciorkowce 1. Posiać na skos agarowy z krwią w zakręcanych probówkach. 2. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 3. Przechowywać w chłodziarce. Przesiewać co 2 tygodnie. Meningokoki i Haemophilus 1. Posiać na skos lub płytkę z agarem czekoladowym. 2. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. 3. Przechowywać w temperaturze pokojowej. Przesiewać 2 razy w tygodniu. Gonokoki 1. Posiać na agar czekoladowy. 2. Inkubować przez noc w temperaturze 35 C. Przesiewać co 2 dni. 3. Zastępować szczepy kontrolne nowymi klinicznymi izolatami. 26

27 PODSTAWOWE PROCEDURY LABORATORYJNE W BAKTERIOLOGII KLINICZNEJ Rola referencyjnych laboratoriów Poniższe rodzaje materiałów do badań powinny być przesyłane do regionalnych lub centralnych laboratoriów referencyjnych: materiały badane w kierunku rzadko izolowanych drobnoustrojów lub wymagające zastosowania wysoko specjalistycznych testów (np.: wirusologia, diagnostyka serologiczna chorób pasożytniczych); pojedyncze duplikaty materiałów do badań, w celu kontroli wydawanych przez laboratorium wyników; materiały wymagające w przyszłości badań potwierdzających, różnicujących, oznaczania grup bądź typów patogenów o dużym znaczeniu dla zdrowia publicznego (np.: Salmonella, Shigella, Vibrio cholerae, Brucella, meningokoki i pneumokoki). Referencyjne laboratoria powinny dostarczać zestawy szczepów kontrolnych oraz, na potrzeby szkoleń, standardowe surowice i odczynniki używane w laboratorium referencyjnym. Jeśli laboratorium nie jest objęte programem zewnętrznej kontroli jakości, referencyjne laboratorium jest zobowiązane do przygotowywania ślepych, kodowanych próbek i hodowli, które służą do kontroli jakości pracy laboratorium w zakresie izolacji i hodowli. Zewnętrzna kontrola jakości W części tej omówiono elementy podlegające ocenie w programie zewnętrznej kontroli jakości (określanym jako,,program testowania biegłości ). Cele Celem programu kontroli jakości jest: zagwarantowanie lekarzom i społeczeństwu dobrej jakości diagnostyki laboratoryjnej; ocena i porównanie wiarygodności wyników laboratoryjnych w skali kraju; identyfikacja powszechnie popełnianych błędów; motywacja do przestrzegania ujednoliconych procedur; motywacja do używania standardowych odczynników; podjęcie czynności administracyjnych (łącznie z cofnięciem licencji) wobec laboratoriów nie spełniających standardów; motywacja do wprowadzenia wewnętrznych programów jakości. Zasady kontroli Zewnętrzna kontrola jakości polega na wysyłaniu kodowanych próbek do uczestniczących w niej laboratoriów. Powyższe próbki powinny być włączone do badań rutynowych, traktowane i badane dokładnie w ten sam sposób, jak próbki kliniczne. Kontrolę należy prowadzić zgodnie z poniższymi zaleceniami: powinna być przeprowadzana co najmniej 4 razy w roku; powinna obejmować co najmniej 3 próbki; czas na przygotowanie sprawozdania powinien być krótki, np. 2 tygodnie od otrzymania materiału do badań; 27

Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa

Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa Przedmiot zamówienia -Specyfikacja cenowa Zał nr 1 do SIWZ Grupa 1: gotowe podłoża, testy i odczynniki Podłoża na płytkach petriego o średnicy 90 mm, podłoża w probówkach,testy i odczynniki mikrobiologiczne

Bardziej szczegółowo

Mikrobiologia - Bakteriologia

Mikrobiologia - Bakteriologia Mikrobiologia - Bakteriologia 5050 Bezpośrednie barwienie bakteriologiczne Kwiecień, październik 3-9 zdjęć cyfrowych wybarwionych bezpośrednio preparatów, prezentowane na stronie internetowej Labquality

Bardziej szczegółowo

3. Szczepy wzorcowe TCS

3. Szczepy wzorcowe TCS Nr kat. Nazwa 3. Szczepy wzorcowe TCS Selectrol to liofilizowane na krążkach, mikrobiologiczne szczepy wzorcowe pierwszej generacji. Zgodnie z umową licencyjną z Health Protection Agency Culture Collection

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W-0018_001 WYTYCZNE WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH. Data wprowadzenia: 10-10-2010

WYTYCZNE W-0018_001 WYTYCZNE WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH. Data wprowadzenia: 10-10-2010 WYDAWANIA RAPORTÓW Z BADAŃ Data wprowadzenia: 1 / 6 Nazwisko Stanowisko Data Podpis Opracował Tadeusz Gadomski Kierownik 10.10.2010 ZaakceptowałBożena Szelągowska Pełnomocnik ds. Zarządzania Jakością 10.10.2010

Bardziej szczegółowo

Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI

Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI Program ćwiczeń z mikrobiologii dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2014/2015 SEMESTR LETNI Wykłady (16 godz.): Środa 12.15-13.45 Ćwiczenia (60 godz.) środa: 9.45-12.00

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ozczenie sprawy AE/ZP-7-9/ Załącznik Nr Formularz Cenowy Ce brutto zamówienia - każdego pakietu powin stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, tomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne

XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne XIX. Pałeczki Gram-ujemne część I - ćwiczenia praktyczne Ćwiczenie 1. Wykonanie preparatu mikroskopowego barwionego metodą Grama Opis preparatu: Ćwiczenie 2. Ocena wzrostu szczepów na podłożach stałych

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Kontrakty na usługi dla szpitali SIWZ dla badań mikrobiologicznych Danuta Pawlik SP ZOZ ZZ Maków Mazowiecki Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Warunki prawne dotyczące konkursu ofert Ustawa z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

CENNIK - DIAGNOSTYKI MIKROBIOLOGICZNEJ

CENNIK - DIAGNOSTYKI MIKROBIOLOGICZNEJ (obowiązuje od 01 czerwca 2015 roku) załącznik nr 4 do regulaminu organizacyjnego CENNIK - DIAGNOSTYKI MIKROBIOLOGICZNEJ Zakład Diagnostyki Mikrobiologicznej - siedziba ul. Św. Józefa 53-59 oraz ul. Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12, Data wydania: 29 września 2014 r. Nazwa i adres AB 448 WOJEWÓDZKA

Bardziej szczegółowo

ZASADY BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH

ZASADY BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH ZASADY BADAŃ BAKTERIOLOGICZNYCH Joanna Kądzielska Katedra Mikrobiologii Lekarskiej Warszawski Uniwersytet Medyczny METODY HODOWLI BAKTERII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII TOK BADANIA DIAGNOSTYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

Program ćwiczeń z mikrobiologii klinicznej dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2015/2016

Program ćwiczeń z mikrobiologii klinicznej dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2015/2016 Program ćwiczeń z mikrobiologii klinicznej dla studentów III roku Oddziału Analityki Medycznej, rok akademicki 2015/2016 SEMESTR ZIMOWY Wykłady (14 godz.): Ćwiczenia (60 godz.): Wtorek 15.00 16.30 sala

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ozczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ce brutto zamówienia - każdego pakietu powin stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, tomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. Bakteriologiczne badanie krwi. Metoda badawcza

Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. Bakteriologiczne badanie krwi. Metoda badawcza adania materiału klinicznego i sporali. L.p. Rodzaj oznaczenia / pomiaru Metoda badawcza Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. akteriologiczne badanie krwi w kierunku bakterii tlenowych instrukcja badawcza

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Mikrobiologia na kierunku chemia kosmetyczna

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Mikrobiologia na kierunku chemia kosmetyczna 1 Zakład Mikrobiologii UJK Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Mikrobiologia na kierunku chemia kosmetyczna 2 Zakład Mikrobiologii UJK Zakres materiału (zagadnienia)

Bardziej szczegółowo

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PROGRAM WHO REALIZACJA W POLSCE - ZASADY - INSTRUKCJE ZAKŁAD WIRUSOLOGII UL. CHOCIMSKA 24 00-791 WARSZAWA PROGRAM ELIMINACJI

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009 Opracowanie: Marcin Kadłubowski, Anna Skoczyńska, Waleria Hryniewicz Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN) Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń

Instrukcja do ćwiczeń Katedra i Zakład Mikrobiologii i Wirusologii Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Mikrobiologia ogólna Biotechnologia medyczna II rok / I o Instrukcja do ćwiczeń Temat: Woda jako

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r.

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Wytyczne postępowania w przypadku wykrycia szczepów pałeczek

Bardziej szczegółowo

OGÓLNY PLAN ĆWICZEŃ I SEMINARIÓW Z MIKROBIOLOGII OGÓLNEJ dla studentów STOMATOLOGII w roku akademickim 2015-2016 semestr zimowy

OGÓLNY PLAN ĆWICZEŃ I SEMINARIÓW Z MIKROBIOLOGII OGÓLNEJ dla studentów STOMATOLOGII w roku akademickim 2015-2016 semestr zimowy OGÓLNY PLAN ĆWICZEŃ I SEMINARIÓW Z MIKROBIOLOGII OGÓLNEJ dla studentów STOMATOLOGII w roku akademickim 2015-2016 semestr zimowy Ćwiczenia - co tydzień 5 ćwiczeń x 2 godz. = 10 godz. Piątek: 9.45-11.15

Bardziej szczegółowo

II. OZNACZANIE LICZBY BAKTERII Z GRUPY COLI I BAKTERII Z GRUPY COLI TYP FEKALNY METODĄ PŁYTKOWĄ W ŻYWNOŚCI I INNYCH PRODUKTACH wg PN-ISO 4832: 2007

II. OZNACZANIE LICZBY BAKTERII Z GRUPY COLI I BAKTERII Z GRUPY COLI TYP FEKALNY METODĄ PŁYTKOWĄ W ŻYWNOŚCI I INNYCH PRODUKTACH wg PN-ISO 4832: 2007 Katedra i Zakład Mikrobiologii i Wirusologii Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Mikrobiologia ogólna Biotechnologia medyczna II rok / I o Temat: Żywność jako środowisko życia mikroorganizmów.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez mikrobiologów dotyczące oznaczeń wrażliwości drobnoustrojów

Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez mikrobiologów dotyczące oznaczeń wrażliwości drobnoustrojów Odpowiedzi ekspertów EUCAST na pytania najczęściej zadawane przez mikrobiologów dotyczące oznaczeń wrażliwości drobnoustrojów Podłoża metoda dyfuzyjno-krążkowa EUCAST 1. Który z producentów podłoża agarowego

Bardziej szczegółowo

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC * * KPC - ang: Klebsiella pneumoniae

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej.

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Zabrze: Dostawa produktów do wykonywania badań mikrobiologicznych Numer ogłoszenia: 310392-2015; data zamieszczenia: 18.11.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Spis treści: 1. Cel 2. Opis postepowania 3. Dokumenty związane 4. Załączniki

Spis treści: 1. Cel 2. Opis postepowania 3. Dokumenty związane 4. Załączniki Strona / Stron 1 / 7 Spis treści: 1. Cel 2. Opis postepowania 3. Dokumenty związane 4. Załączniki Imię i nazwisko Stanowisko/ Funkcja Opracował Sprawdził Zatwierdził mgr Elżbieta Kaczmarek młodszy asystent

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH 1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań wykonywanych przez PZH Poz. Badanie Rodzaj

Bardziej szczegółowo

WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE

WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 ĆWICZENIE 1 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII PODŁOśA I WARUNKI HODOWLANE METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE 1. Cel badań mikrobiologicznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09 SPRAWOZDANIE MOŻE BYĆ POWIELANE TYLKO W CAŁOŚCI. INNA FORMA KOPIOWANIA WYMAGA PISEMNEJ ZGODY LABORATORIUM. SPRAWOZDANIE Z BADAŃ MIKROBIOLOGICZNYCH Nr 20006/11859/09 BADANIA WŁASNOŚCI PRZECIWDROBNOUSTROJOWYCH

Bardziej szczegółowo

Od Wykonawców wpłynęły następujące pytania :

Od Wykonawców wpłynęły następujące pytania : Mazowieckie Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy ul. Narutowicza 80, 05-400 Otwock, tel. () 344 64 00, 344 64 71, FAX () 344-64-74, centr. () 344 6 00 http://www.otwock-szpital.pl e-mail: sekretariat.otw@otwock-szpital.pl,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY. Data:... Nazwa wykonawcy:... Siedziba wykonawcy:... Przedstawia zestawienie cenowe dla oferowanego przedmiotu zamówienia:

FORMULARZ CENOWY. Data:... Nazwa wykonawcy:... Siedziba wykonawcy:... Przedstawia zestawienie cenowe dla oferowanego przedmiotu zamówienia: 1/PN/2013 Załącznik nr 2 B FORMULARZ CENOWY Data:... Nazwa wykonawcy:...... Siedziba wykonawcy:...... Przedstawia zestawienie cenowe dla oferowanego przedmiotu zamówienia: Lp. Rodzaj Norma Ilość Cena jednostkowa

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy. przy pomocy aparatu Vidas Razem X X X X X X

Formularz cenowy. przy pomocy aparatu Vidas Razem X X X X X X Formularz cenowy Załącznik Nr 2/1 Pakiet nr 1 - Te sty do przeglądowe j oceny zakażenia wiruse m HIV, wykonywanych przy pomocy aparatu mini Vidas. Lp. Przedmiot zamówienia J.m. Ilość cena Jedn. Wartość

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do specyfikacji. ... (Pieczęć Wykonawcy/Wykonawców) FORMULARZ CENOWY. Wykaz odczynników. Wartość netto za okres 48 m-cy (zł)

Załącznik nr 2 do specyfikacji. ... (Pieczęć Wykonawcy/Wykonawców) FORMULARZ CENOWY. Wykaz odczynników. Wartość netto za okres 48 m-cy (zł) ... (Pieczęć Wykonawcy/Wykonawców) FORMULARZ CENOWY Załącznik nr 2 do specyfikacji Wykaz odczynników ZAKUP I DOSTAWA ODCZYNNIKÓW I MATERIAŁÓW ZUŻYWALNYCH DO IDENTYFIKACJI DROBNOUSTROJÓW ORAZ OZNACZANIA

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej.

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Zabrze: Dostawa produktów do wykonywania badań mikrobiologicznych Numer ogłoszenia: 413058-2012; data zamieszczenia: 23.10.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań

1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań Zalecenia dotyczące pobierania, przechowywania i transportu materiałów klinicznych przeznaczonych do badań diagnostycznych w Pracowni Diagnostycznej Laboratorium Zakładu Badania Wirusów Grypy (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody

Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody ĆWICZENIA Z GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ, WODNEJ I ŚCIEKOWEJ CZĘŚĆ MIKROBIOLOGICZNA Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody Część teoretyczna: 1. Kryteria jakości sanitarnej wody przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W LABORATORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECINIE Nazwa oznaczenia/ Procedura Badawcza PB/EP/PS/03

WYKAZ METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W LABORATORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECINIE Nazwa oznaczenia/ Procedura Badawcza PB/EP/PS/03 WSSE w Szczecinie; OLS; Zał. nr 12 wyd. III; z dnia 25.03.2015r. do PO-02 strona /stron 1/5 Lp. Badany obiekt WYKZ METOD BDWCZYCH STOSOWYCH W LBORTORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECIIE azwa oznaczenia/

Bardziej szczegółowo

M46d Rozcieńczalnik do próbek: 50 ml 0,85% roztwór izotoniczny soli konserwowany 0,099% azydkiem sodowym (biała nakrętka).

M46d Rozcieńczalnik do próbek: 50 ml 0,85% roztwór izotoniczny soli konserwowany 0,099% azydkiem sodowym (biała nakrętka). M6 MICROGEN Campylobacter PRZEZNACZENIE TESTU M6 MICROGEN Campylobacter jest szybkim testem aglutynacji lateksowej przeznaczonym do potwierdzenia identyfikacji enteropatogennych, termofilnych bakterii

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W LABORATORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECINIE Nazwa oznaczenia/ IV z dnia 19.11.2010 immunoenzymatyczną ELISA -

WYKAZ METOD BADAWCZYCH STOSOWANYCH W LABORATORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECINIE Nazwa oznaczenia/ IV z dnia 19.11.2010 immunoenzymatyczną ELISA - WSSE w Szczecinie; Zał. nr 12 wyd. I; z dnia 15.03.2012r. do PO-02 wyd. XII z dnia 15.03.2012r. strona /stron 1/5 Lp. Badany obiekt WYKZ METOD BDWCZYCH STOSOWYCH W LBORTORIUM EPIDEMIOLOGII WSSE W SZCZECIIE

Bardziej szczegółowo

FAX : (22) 488 37 70 PILNE

FAX : (22) 488 37 70 PILNE KARTA ZAPALENIA OTRZEWNEJ Nr Przypadku Baxter: Data raportu:... Data otrzymania informacji przez Baxter:... (wypełnia Baxter) (wypełnia Baxter) Proszę wypełnić poniższe pola i odesłać faxem do: Baxter

Bardziej szczegółowo

Typ badania laboratoryjnego, które dało dodatni wynik. na obecność laseczki wąglika: - badania

Typ badania laboratoryjnego, które dało dodatni wynik. na obecność laseczki wąglika: - badania Rodzaje biologicznych czynników chorobotwórczych podlegających Zgłoszeniu, typy badań laboratoryjnych w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które dały dodatni wynik, oraz okoliczności dokonywania

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn. Dyrektywa 98/79/WE Załącznik nr 23 Załącznik nr 23 Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.pl Według Dziennika Urzędowego UE (2013/C

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl

Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl Kierownik Pracowni w Kaliszu Dział badań Dział badań mikrobiologicznych lek. wet. Danuta

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Załącznik nr 1 do SIWZ Nazwa i adres Wykonawcy Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Przedmiot zamówienia; automatyczny system do diagnostyki molekularnej:

Bardziej szczegółowo

Columbia Agar + 5% krew barania. Szt. 4000. Sabouraud Dextrose Agar + chloramfenikol + gentamycyna. Szt. 800

Columbia Agar + 5% krew barania. Szt. 4000. Sabouraud Dextrose Agar + chloramfenikol + gentamycyna. Szt. 800 Część nr 1 Gotowe podłoża w opakowaniach jednostkowych do wykonywania procedur mikrobiologicznych Poz. 1-5; średnica płytek 90mm, max. Wielkość opakowania 20 płytek Termin ważności płytek min 5-6 tyg.

Bardziej szczegółowo

Zestaw SIT Szybki Identyfikacyjny Test Szczepów Salmonella Enteritidis i Typhimurium

Zestaw SIT Szybki Identyfikacyjny Test Szczepów Salmonella Enteritidis i Typhimurium Zestaw SIT Szybki Identyfikacyjny Test Szczepów Salmonella Enteritidis i Typhimurium W związku z wprowadzeniem w 2011 roku przez Komisję UE zmian w rozporządzeniach nr 2160/3003 i 2073/2005 w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Najważniejsze zagrożenia epidemiczne w oddziałach dziecięcych w Polsce Dr med. Paweł Grzesiowski STOWARZYSZENIE HIGIENY LECZNICTWA SZPITAL SPECJALISTYCZNY ŚW. ZOFII W WARSZAWIE FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto PAKIET NR 1 Odczynniki hematologiczne do aparatu ABX MICROS 60 Lp. Nazwa/postać/stężenie Opakowanie Ilość do 1. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/ 1 opakowanie 7 = 20 l. 2. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/

Bardziej szczegółowo

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Instrukcje ogólne Wszystkie materiały diagnostyczne powinny być pobrane przed podaniem choremu antybiotyków lub

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03) 10.7.2015 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 226/43 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Krystyna Paszko Monitorowanie patogenów alarmowych w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku nowe przepisy i ich konsekwencje dla monitorowania patogenów alarmowych XII Konferencja naukowo-szkoleniowa SHL Stare

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający Unia Europejska Publikacja Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej 2, rue Mercier, 2985 Luxembourg, Luksemburg Faks: +352 29 29 42 670 E-mail: ojs@publications.europa.eu Informacje i formularze

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Temat: Wskaźniki higieniczne żywności.

Ćwiczenie 11. Temat: Wskaźniki higieniczne żywności. Ćwiczenie 11 Temat: Wskaźniki higieniczne żywności. Wskaźniki higieniczne żywności są to grupy bakterii dostające się do żywności w wyniku niewłaściwej higieny produkcji i braku higieny osobistej pracowników.

Bardziej szczegółowo

Wykresy do badań nad oddziaůywaniem nanoczŕsteczek srebra (@Ag) na zahamowanie wzrostu: bakterii Gram-ujemnych, Gram-dodatnich, droýdýy i grzybów.

Wykresy do badań nad oddziaůywaniem nanoczŕsteczek srebra (@Ag) na zahamowanie wzrostu: bakterii Gram-ujemnych, Gram-dodatnich, droýdýy i grzybów. Wykresy do badań nad oddziaůywaniem nanoczŕsteczek srebra (@Ag) na zahamowanie wzrostu: bakterii Gram-ujemnych, Gram-dodatnich, droýdýy i grzybów. 3 3 3 3 3 3ppm 25 2ppm 2 5 5 8min. 3min.,3333 2,3333 2ppm

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu

Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu Małgorzata Czerniawska Ankiersztejn 18 20 września 2012 r. Zakażenia szpitalne są jedną z przyczyn

Bardziej szczegółowo

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne PRZYJMOWANIE PRÓBEK KAŁU Badania wirusologiczne i parazytologiczne od poniedziałku do piątku od godz. 8 00 do godz. 11 00 Badania bakteriologiczne

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2012/C 262/03)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2012/C 262/03) 30.8.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 262/29 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange Zapalenia płuc u dzieci Joanna Lange choroba przebiegająca z dusznością, gorączką oraz różnymi objawami osłuchowymi, potwierdzona (zgodnie z definicją kliniczno - radiologiczną) lub nie (zgodnie z definicją

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE Na podstawie analizy dokumentacji wybranych pacjentów szczepionych w NZOZ Przychodni Lekarskiej DOM MED w Pruszkowie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Mikrobiologia kosmetologiczna dla studentów II roku kierunku Kosmetologia

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Mikrobiologia kosmetologiczna dla studentów II roku kierunku Kosmetologia Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Mikrobiologia kosmetologiczna dla studentów II roku kierunku Kosmetologia I. Zagadnienia omawiane na wykładach. Uzupełnieniem zagadnień omawianych na wykładach są

Bardziej szczegółowo

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji.

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji. Wzrost mikroorganizmów rozumieć można jako: 1. Wzrost masy i rozmiarów pojedynczego osobnika, tj. komórki 2. Wzrost biomasy i liczebności komórek w środowisku, tj. wzrost liczebności populacji Hodowlą

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 3 luty 2014 r. Nazwa i adres AB 576 POWIATOWA

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW Zakład Higieny Weterynaryjnej Łodzi Oddział w Piotrkowie Trybunalskim 97-300 Piotrków Trybunalski ul. Rzemieślnicza 6 tel: 044 646-46-76 zhwpiotrkowtryb@om.pl AB 434 Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 6

AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 6 AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 6 Wymagania dla przedmiotu zamówienia oferowanego w Pakietach Nr: 1 7 L.p. Wymagane parametry dla: Wpisać oferowane parametry Wymagania wobec przedmiotu zmówienia oferowanego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy. Podsumowanie. Projekt EuSCAPE

Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy. Podsumowanie. Projekt EuSCAPE Podsumowanie europejskiego badania nt. rozpowszechnienia bakterii opornych na karbapenemy Październik 2013 Podsumowanie Celem Europejskiego Badania nt. Rozpowszechnienia Pałeczek Enteriobacteriaceae Wytwarzających

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie nowych technologii w diagnostyce mikrobiologicznej. Ireneusz Popławski

Zastosowanie nowych technologii w diagnostyce mikrobiologicznej. Ireneusz Popławski Zastosowanie nowych technologii w diagnostyce mikrobiologicznej Ireneusz Popławski 22 biomerieux Polska partner w mikrobiologii z wieloletnim doświadczeniem 33 biomerieux Polska Sp. z o.o. biomerieux Polska

Bardziej szczegółowo

Testy aktywności przeciwdrobnoustrojowej na przykładzie metody dyfuzyjnej oraz wyznaczania wartości minimalnego stężenia hamującego wzrost.

Testy aktywności przeciwdrobnoustrojowej na przykładzie metody dyfuzyjnej oraz wyznaczania wartości minimalnego stężenia hamującego wzrost. Testy aktywności przeciwdrobnoustrojowej na przykładzie metody dyfuzyjnej oraz wyznaczania wartości minimalnego stężenia hamującego wzrost. Opracowanie: dr inż. Roland Wakieć Wprowadzenie. Najważniejszym

Bardziej szczegółowo

ZALECENIE POBIERANIE, TRANSPORT I PRZECHOWYWANIE PRÓBKI KRWI DO BADANIA WIRUSOLOGICZNEGO/ BAKTERIOLOGICZNEGO

ZALECENIE POBIERANIE, TRANSPORT I PRZECHOWYWANIE PRÓBKI KRWI DO BADANIA WIRUSOLOGICZNEGO/ BAKTERIOLOGICZNEGO PRÓBKI KRWI / BAKTERIOLOGICZNEGO 1. Do jałowej probówki pobrać jałowo krew NA SKRZEP 3 4 ml krwi żylnej. Uwaga: W trakcie pobierania krwi nie trzeba być na czczo 5. Próbkę krwi dostarczyć do badania w

Bardziej szczegółowo

Wpływ racjonalnej antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów

Wpływ racjonalnej antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów WOJSKOWY SZPITAL KLINICZNY Wpływ racjonalnej BYDGOSZCZ antybiotykoterapii na lekowrażliwość drobnoustrojów 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ w Bydgoszczy dr n. med. Joanna Sierzputowska

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ĆWICZEŃ Z MIKROBIOLOGII DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 semestr zimowy

PROGRAM ĆWICZEŃ Z MIKROBIOLOGII DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 semestr zimowy Wrocław, 2014-09-03 PROGRAM ĆWICZEŃ Z MIKROBIOLOGII DLA STUDENTÓW II ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 semestr zimowy Ćwiczenia z mikrobiologii odbywają się w sali ćwiczeń Katedry

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: Pielęgniarstwo 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Mikrobiologia lekarska atlas

Mikrobiologia lekarska atlas Mikrobiologia lekarska atlas Kierownik Zakładu Mikrobiologii i Laboratoryjnej Immunologii Medycznej: dr hab. n.med. prof. nadzw. Janina Grzegorczyk Opracowanie: dr n. med. Małgorzata Brauncajs prof. dr

Bardziej szczegółowo

Z BADAŃ ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH MIKROORGANIZMÓW NA KOMPOZYTY PP Z BIOCYDEM SEANTEX

Z BADAŃ ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH MIKROORGANIZMÓW NA KOMPOZYTY PP Z BIOCYDEM SEANTEX SPRAWOZDANIE Z BADAŃ ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH MIKROORGANIZMÓW NA KOMPOZYTY PP Z BIOCYDEM SEANTEX /zlecenie 514010/ wykonane w WOJSKOWYM INSTYTUCIE CHEMII I RADIOMETRII w Warszaawie 1. Materiały i metody

Bardziej szczegółowo

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04)

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04) 7.7.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 183/45 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. 1. Wstêp... 1

Spis treœci. 1. Wstêp... 1 Spis treœci 1. Wstêp........................................................... 1 Czêœæ 1: MIKROBIOLOGIA OGÓLNA..................................... 3 2. Budowa i taksonomia bakterii.....................................

Bardziej szczegółowo

ROTA-ADENO Virus Combo Test Device

ROTA-ADENO Virus Combo Test Device Kod produktu: 8.04.73.0.0020 ROTA-ADENO Virus Combo Test Device Tylko do diagnostyki in vitro Przechowywać w 2-30 C ZASTOSOWANIE Wykrywanie antygenów Rotawirusów i Adenowirusów w próbkach kału. WSTĘP Rotawirusy

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Część I - Krążki diagnostyczne Lp. Przedmiot zamówienia Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Jedn. miary Ilość 1. Krążki diagnostyczne F do różnicowania bakterii z rodzaju Staphylococcus od bakterii

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ 164/Z/20110825/D/JOGA. Dostarczony materiał: próbki tworzyw sztucznych. Ilość próbek: 1. Rodzaj próbek: tworzywo

RAPORT Z BADAŃ 164/Z/20110825/D/JOGA. Dostarczony materiał: próbki tworzyw sztucznych. Ilość próbek: 1. Rodzaj próbek: tworzywo Blirt S.A. 80-172 Gdańsk, ul. Trzy Lipy 3/1.38 RAPORT Z BADAŃ Dział DNA-Gdańsk Nr zlecenia 164/Z/20110825/D/JOGA NAZWA I ADRES KLIENTA GROUND-Therm spółka z o.o. ul. Stepowa 30 44-105 Gliwice Tytuł zlecenia:

Bardziej szczegółowo

IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1

IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1 IU-01 PSSE w Ostrowie Wielkopolskim Laboratorium Mikrobiologii i Parazytologii Wyd.6/10.01.2011 strona1/1 Pobieranie próbek kału/wymazu do badania bakteriologicznego w kierunku nosicielstwa pałeczek Salmonella

Bardziej szczegółowo

MIKROBIOLOGIA DLA STUDENTÓW III ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016

MIKROBIOLOGIA DLA STUDENTÓW III ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 MIKROBIOLOGIA DLA STUDENTÓW III ROKU WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Z ODDZIAŁEM NAUCZANIA W JĘZYKU ANGIELSKIM - PROGRAM 2015/2016 Wykłady 7 h, Seminaria - 7 h, Ćwiczenia 20 h Zajęcia kończą się egzaminem Punkty

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników testów serologicznych

Interpretacja wyników testów serologicznych Interpretacja wyników testów serologicznych Dr hab. Kazimierz Tarasiuk Główny Lekarz Weterynarii PIC Polska i Europa Centralna VI FORUM PIC, Stryków, 18.11.09 Systematyczne monitorowanie statusu zdrowia

Bardziej szczegółowo

In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Gdzie? Leczenie niepłodności metodami rozrodu wspomaganego medycznie powinno

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: SZOZ-022/440/2012 Gdańsk: Dostawa odczynników laboratoryjnych OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/2016

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK Nr 1. Biologiczny czynnik chorobotwórczy podlegający zgłoszeniu

ZAŁĄCZNIK Nr 1. Biologiczny czynnik chorobotwórczy podlegający zgłoszeniu ZAŁĄCZNIK Nr 1 WYKAZ BIOLOGICZNYCH CZYNNIKÓW CHOROBOTWÓRCZYCH PODLEGAJĄCYCH ZGŁOSZENIU ORAZ OKOLICZNOŚCI DOKONYWANIA ZGŁOSZENIA DODATNICH WYNIKÓW BADAŃ W KIERUNKU BIOLOGICZNYCH CZYNNIKÓW CHOROBOTWÓRCZYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2014 r.

Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2014 r. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2014 r. WYKAZ BIOLOGICZNYCH CZYNNIKÓW CHOROBOTWÓRCZYCH PODLEGAJĄCYCH ZGŁOSZENIU ORAZ OKOLICZNOŚCI DOKONYWANIA ZGŁOSZENIA DODATNICH WYNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Podmiot odpowiedzialny: ScanVet Poland Sp. z o.o. Skiereszewo ul. Kiszkowska 9 62-200 Gniezno

Podmiot odpowiedzialny: ScanVet Poland Sp. z o.o. Skiereszewo ul. Kiszkowska 9 62-200 Gniezno Akceptuję Na naszej stronie stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone

Bardziej szczegółowo

Temat 14 i 15: Różnicowanie pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae. Izolacja bakteriofagów ze ścieków

Temat 14 i 15: Różnicowanie pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae. Izolacja bakteriofagów ze ścieków Temat 14 i 15: Różnicowanie pałeczek z rodziny Enterobacteriaceae. Izolacja bakteriofagów ze ścieków Aby zaliczyć to ćwiczenie student powinien: umieć scharakteryzować rodzinę Enterobacteriaceae (wspólne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Dział badań serologicznych i diagnostyki TSE. lek. wet. Małgorzata Waśkowiak. Dział badań mikrobiologicznych i

Dział badań serologicznych i diagnostyki TSE. lek. wet. Małgorzata Waśkowiak. Dział badań mikrobiologicznych i Pracownia w Lesz Nr akredytacji AB 807 64-00 Leszno ul. Święciechowska 50 Tel./fax. (65) 520-64-98,529-58-0 zhw.leszno@wiw.poznan.pl bse.leszno@wiw.poznan.pl Kierownik Pracowni w Lesz Dział badań serologicznych

Bardziej szczegółowo

Tabletki Zinnat 125 mg: Tabletki Zinnat 250 mg: Tabletki Zinnat 500 mg: Zawiesina Zinnat 125 mg:

Tabletki Zinnat 125 mg: Tabletki Zinnat 250 mg: Tabletki Zinnat 500 mg: Zawiesina Zinnat 125 mg: Tabletki Zinnat 125 mg: białe, powlekane, w kształcie kapsułki z napisem "GLAXO" z jednej strony i,,125" z drugiej. Każda tabletka zawiera 125 mg cefuroksymu (w postaci aksetylu cefuroksymu). Tabletki

Bardziej szczegółowo