Krwinkomocz: Definicja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Krwinkomocz: Definicja"

Transkrypt

1 Najczęstsze przyczyny, diagnostyka i zasady postępowania w krwinkomoczu u dzieci. Prof. dr hab. Anna Wasilewska 1 Krwinkomocz: Definicja Obecność 5 i więcej erytrocytów (RBC) w polu widzenia w 3 kolejnych badaniach moczu 2 1

2 3 4 2

3 5 6 3

4 7 4

5 9 10 5

6 11 Interpretacja testu paskowego ślad >

7 Ocena moczu w mikroskopie fazowokontrastowym Obecność znacznej liczby erytrocytów dysmorficznych sugeruje nerkowe pochodzenie krwinkomoczu (kłębuszkowy). Próbka moczu zawierająca głównie krwinki czerwone o prawidłowej budowie sugeruje ich pozanerkowe pochodzenie (pozakłębuszkowe). Czułość 83-95%, specyficzność 81-95%

8 Mechanizm deformacji erytrocytów: przjście krwinek czerwonych poprzez błonę pdostawną Collar JE et al: Kidney Int. 2002, 59: Krwinkomocz 1. Makroskopowy 2. Mikroskopowy 16 8

9 Krwinkomocz Objawowy i bezobjawowy Okresowy i stały Izolowany i z towarzyszącym białkomoczem bądź innymi zaburzeniami układu moczowego 17 Rola lekarza pediatry 1. Potwierdzić obecność krwinkomoczu. 2. Wyłonić grupę pacjentów z chorobą lub wadą układu moczowego wymagających poszerzenia diagnostyki. 18 9

10 choroba kłębuszków nerkowych choroba sródmiąższowa nerek torbielowatość nerek kamica guzy zapalenie pęcherza i cewki moczowej zapalenie i przerost gr. krokowego stany zapalne uraz (włączając nadmierny wysiłek fiz.) przyczyna nieznana 19 Krwinkomocz kłębuszkowy Nefropatia IgA (np. choroba Bergera) poinfekcyjny (np. popaciorkowcowe KZN) Nefropatia cienkich błon podstawnych Zespół Alporta Błoniaste KZN Błoniasto-rozplemowe KZN Ogniskowe szkliwiejące KZN Choroba z obecnością przeciwciał przeciwko błonie podstawnej 20 10

11 Krwinkomocz kłębuszkowy Choroby układowe* Plamica Schönlein-Henocha HUS KZN towarzyszące anemii sierpowatej Nefropatia w przebiegu HIV Nefropatia w przebiegu tocznia układowego Ziarniniak Wegenera Guzkowe zapalenie tętnic Zespół Goodpasture 21 Krwinkomocz pozakłębuszkowy* Przyczyny anatomiczne Wodonercze Torbielowatość nerek Wielotorbielowatość nerek Dysplazja torbielowata Guzy (Wilmsa, rabdomiosarkoma, angiomiolipoma) Uraz Obecność kryształów w moczu Wapniowych Szczawiowych Kwasu moczowego Kamica moczowa Uraz Nadmierny wysiłek 22 11

12 Krwinkomocz pozakłębuszkowy * Cewkowo-śródmiąższowy Pyelonephritis Śródmiąższowe zapalenie nerek Ostra martwica cewek nerkowych Martwica brodawek nerkowych Nefrokalcynoza Zapalny (infekcyjny i nieinfekcyjny) Zapalenie pęcherza moczowego Zapalenie cewki moczowej Naczyniowe Zakrzepica tętnic/ żył Malformacje (tętniak, naczyniak) Zespół dziadka do orzechów 23 Krwinkomocz pozakłębuszkowy Koagulopatie Rozpad nieprawidłowych krwinek czerwonych: anemia sierpowata, sferocytoza, talasemia Napadowa nocna hemoglobinuria -czynniki zewnętrzne prowadzące do niszczenia erytrocytów Toksyny& infekcje anemie hemolityczne 24 12

13 Przyczyny czerwonego zabarwienia moczu krew wolna hemoglobina mioglobina barwniki pokarmowe i witaminowe buraki, jagody, rabarbar rifampicyna(antybiotyk) chlorochina(antymalaryczny) plaquenil (hydroksychlorochina, reumatologia) Fenoloftaleina 25 Inne przyczyny czerwonego zabarwienia moczu Leki: rifampicyna/ Fenoloftaleina Barwniki: barwniki anilinowe Dieta: buraki Zaburzenia metaboliczne: hematoporfirynuria 26 13

14 Zasady zbierania wywiadu i przeprowadzania badania przedmiotowego zostaną dokładnie omówione w trakcie zajęć praktycznych 27 Badania Badania laboratoryjne: Badanie ogólne moczu Obecność krwinek Białko Kryształy Posiew moczu Badanie krwi Morfologia Układ krzepnięcia Mocznik & kreatynina Markery nowotworowe (PSA) 28 14

15 Radiologiczne:- Badania Usg IVU kamienie, guz. CT guzy, torbiele, inne zmiany patologiczne. Rtg kl. piersiowej zajęcie płuc 29 CT guz Wilmsa 30 15

16 Cystoskopia:- Badania Wykrywanie guzów i stanów zapalnych pęcherza. Uwidocznienie miejsca krwawienia. Biopsja miejsc patologicznych. Obserwacja krwawienia z jednego moczowodu. Angiografia naczyń nerkowych:- Malformacje naczyń tętniczo-żylnych nerek 31 Cystoskopia 32 16

17 Biopsja nerki 33 Pytania? 34 17

18 Toczeń układowy Prof. dr hab. Anna Wasilewska Wstęp SLE może mieć różnorodny przebieg W okresie dojrzewania może mieć podstępny początek Może być powikłane przez inne zaburzenia obserwowane w okresie dojrzewania Występowanie: rzadko 36 18

19 Definicja SLE Reumatologiczna choroba o podłożu autoimmunologicznym Z reguły zajęte narządy to skóra i układ kostnomięśniowy Zajęty może być każdy narząd Nerki & układ nerwowy Serce Płuca 37 Definicja SLE (2) Różnorodność obserwowanych objawów utrudnia rozpoznanie American College of Rheumatology (ARA) opublikował zasady klasyfikacji SLE (1971, poprawione 1982 & 1997) Pacjenci muszą spełnić 4 z 11 kryteriów by postawić rozpoznanie SLE 38 19

20 Klasyfikacja SLE wg ARA (1) 1. Zmiany skórne typu rumienia 2. Rumień krążkowy 3. Nadwrażliwość na światło słoneczne. 4. Nadżerki w jamie ustnej. 5. Zapalenie i ból stawów. 6. Zapalenie błon surowiczych:opłucnej, osierdzia 7. Zmiany w nerkach Białkomocz >0.5g/24hlub >3g trwałylub obecność w moczuwałeczków 8. Zaburzenia neuropsychiatryczne drgawki psychoza(po wykluczeniu innych przyczyn) 39 Klasyfikacja SLE wg ARA (2) 9. Zaburzenia hematologiczne Anemia hemolityczna lub Leukopenialub <4.0 x 109/l w2 lub więcej badań Lymfopenialub<1.5 x 109/l w2 lub więcej badań Trombocytopenia <100 x 109/l 40 20

21 Klasyfikacja SLE wg ARA (3) 10. Zaburzenia immunologiczne Obecność przeciwciał przeciw dsdna przeciwciała anty-sm (Smbiałko jąder komórkowych) przeciwciała antyfosfolipidowe Nieprawidłowe IgG czy IgM Poziom antykardiolipin lub Dodatni wynik testu antykoagulantu toczniowego 41 Klasyfikacja SLE wg ARA (4) fałszywie dodatnie serologiczne odczyny kiłowe przy ujemnym teście na immobilizację krętków przez ok. 6 m-cy 11. Podwyższone miano przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) 42 21

22 EPIDEMIOLOGIA Prawdopodobieństwo wystąpienia tocznia u dzieci poniżej 15 rż wynosi 6 na100,000 Prawdopodobieństwo wystąpienia tocznia wykazuje różnorodność rasową W pediatrii częściej dotyczy chłopców niż dziewcząt, gdy w wieku dorosłym 9 razy częściej chorują kobiety) 43 Objawy kliniczne (1) Klasyczny rumień w kształcie motyla z nadwrażliwością na światło Zmiany naczyniowe rąk i stóp (objaw Raynauda) Uczucie zmęczenia Zapalenie i ból stawów Owrzodzenia jamy ustnej rzadziej spotykanie niż u dorosłych 44 22

23 Objawy kliniczne (2) Zapalenie osierdzia Zapalenie opłucnej Krwawienie do płuc Czasami pierwsze objawy dotyczą zajęcia nerek 9-45% przypadków u dzieciprzebiega z zajęciem układu nerwowego (bóle głowy & depresja) 45 Objawy kliniczne (3) Inne objawy z ukł. nerwowego: pląsawica, drgawki, udar, neuropatie + utrata wzroku Psychoza, zaburzenia osobowości& pamięci 46 23

24 Rumień w kształcie motyla 47 Zmiany naczyniowe rąk i stóp (objaw Raynauda) 48 24

25 Badania (1) Badanie serologiczne i immunologiczne (profil przeciwciał) Morfologia (anemia, lymfopenia, trombocytopenia) Podwyższone OB Niskie lub prawidłowe wartości składowych dopełniacza Wynik pozytywny ANA 49 Nakłucie lędźwiowe EEG MRI CT? Biopsja skóry Badania (2) 50 25

26 Zapalenie nerek w przebiegu tocznia(1) Lupus glomerulonephritis? Rozwija się u ok. 1/3 pacjentów z toczniem (u 50% dorosłych w ciągu 1 roku choroby) 15-20% pacjentów wymaga leczenia nerkozastępczego (Pollak & Pirani 1997) Białkomocz (45-65% pacjentów rozwinie ZN) towarzyszy zatrzymanie płynów, obrzęki Krwinkomocz mikroskopowy u 90% (Cameron, 1999) 51 Zapalenie nerek w przebiegu tocznia (2) Łagodne i/ lub ostre zaburzenia funkcji nerek ZUM Leki mogą zaburzać interpretację wyników? BUN, kreatynina, albumina w sur., elektrolity, mocznik Badanie rannej porcji moczu USG, biopsja nerki (w celu potwierdzenia) 52 26

27 Leczenie Leki p/ zapalne Steroidy Leki p/ malaryczne Leczenie immunosupresyjne Leczenie objawowe? 53 Leki p/ zapalne Zmniejszenie stanu zapalnego i bólu Efektywne przy niewielkich stanach gorączkowych, zmęczeniu, zapaleniu stawów & zapaleniu opłucnej NLPZ = salicylany(aspiryna, ibuprofen) 54 27

28 Steroidy W zaawansowanych zapaleniach stawów, zapaleniu osierdzia, zapaleniu opłucnej czy innym zapaleniu błony surowiczej. IV lub doustnie W UK doustnie prednizon. Ostry stan Solu-Medrol IV 55 Leki antymalaryczne Efektywne w stanach z zapaleniem stawów, rumieniem & nadżerkami w j. ustnej Hydroxychlorchina (Plaquenil) po 4-6 miesiącach może być widoczny efekt Objawy niepożądane =? Uszkodzenie płodu, zaburzenia gastryczne,pokrzywka, plamy barwnikowe, osłabienie siły mięśniowej, uszkodzenie siatkówki Badanie okulistyczne przed i co 6 m-cy 56 28

29 Leczenie immunosupresyjne Jaki lek? Kiedy? + kontrowersje Azatiopryna Cyclofosfamid w ostrych przypadkach, (szczególnie z zajęciem nerek & mózgu)? Cyklofosfamid IV co miesiąc przez 6 miesięcy, następnie 2-3 miesięcznie przez 2 lata (Thomas et al, 2000) Metotreksat (Ravelli et al, 1998) 57 Plazmafereza W połączeniu z cyklofosfamidem Rola w leczeniu ostrych stanów pozostaje kontrowersyjna Sytuacje zagrażające życiu pozwala zyskać na czasie

30 Wielospecjalistyczne Leczenie ogólne Szczepienia (martwe szczepionki, profilaktyka immunoglobuliną Zoster(ZIG)) Dieta Aspekty psychologiczne Przestrzeganie zasad leczenia Zasady postępowania z pacjentem przewlekle chorym 59 Do zapamiętania 60 30

31 Popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek Prof. dr hab. Anna Wasilewska DEFINICJE KZN: zapalenie kłębuszków nerkowych dające triadę objawów: krwinkomocz, białkomocz i nadciśnienie. Wałeczki erytrocytarne: uszkodzony kłębuszek nerkowy ma zwiększoną przepuszczalność i przepuszcza komórki oraz białko do cewki proksymalnej; transportowany materiał ulega agregacji ostatecznie w cewce zbiorczej. Po wydaleniu z moczem wałeczki zachowują kształt cewek. Wałeczki erytrocytarne stanowią o uszkodzeniu kłębuszków nerkowych

32 Klinika APSGN jest najczęstszym rodzajem poinfekcyjnego zapalenia nerek (80% -90% przypadków). Inne bakterie, wirusy, pasożyty i grzyby również odgrywają rolę w etiologii APSGN. Częściej dotyczy pacjentów płci męskiej; Częstsze u dzieci pomiędzy 5 a 15 rż.a rzadziej spotykane u niemowląt 63 groupa A paciorkowców β-hemolizujących (GABHS) może spowodować zarówno infekcję gardła jak i zmiany skórne (impetigo). Nie wszystkie GABHS dają w efekcie APSGN; Pewne GABHS są nefrytogenne i mają większe prawdopodobieństwo spowodowania APSGN. Gorączka reumatyczna rzadko występuje razem z APSGN

33 Antybiotykoterapia we wczesnym stadium GABHS może zmniejszyć ryzyko wystąpienia gorączki reumatycznej, ale nie udowodniono by chroniła przed zachorowaniem na APSGN. Ryzyko wystąpienia zespołu nefrytycznego po zainfekowaniu nefrytogennym szczepem GABHS wynosi10% do 15%. Z reguły odstęp pomiędzy zapaleniem gardła a APSGN wynosi 1-2 tygodnie; odstęp pomiędzy zmianami skórnymi spowodowanymi GABHS o charakterze liszajca a APSGN wynosi 3-6 tyg. 65 Pierwsze objawy występują nagle. U większości pacjentów występuje mikroskopowy krwinkomocz, jednak tylko 30% - 50% rozwija krwiomocz makroskopowy. U 85% stwierdza się obrzęki au 60% -80% rozwija się nadciśnienie. Bardzo ważnym badaniem u pacjentów z APSGN jest ocena stężenia składowych C3 i C4 dopełniacza. C3 jest obniżone u 90% przypadkówapsgn, zaś C4 pozostaje prawidłowe. Gdy obie składowe są obniżone należy rozważyć inne rozpoznanie

34 W badaniu ogólnym moczu potykamy wysoki ciężar właściwy, niskie ph, krwinkomocz, białkomocz i wałeczki erytrocytarne. Potwierdzenie przebytej infekcji bywa pomocne; Markery w surowicy krwi stanowią: ASO i p/ ciała p/ DNAazie B. Przeciwciała p/aso występują u80% dzieci z przebytym GABHSzapaleniem gardła ale u mniej niż50% dzieci po przebytym GABHS zapaleniu skóry 67 Miano ASO jest podwyższone u 16% -18% dzieci zdrowych. Przeciwciała p/-dnazie B są bardziej specyficzne; są obecne u prawie wszystkich pacjentów z paciorkowcowym zapaleniem gardła i u większości pacjentów po paciorkowcowym zapaleniu skóry. Biopsja nerki nie jest już obowiązującym badaniem do potwierdzenia APSGN 68 34

35 Leczenie Głównie objawowe. Bilans płynów ma istotne znaczenie; leki moczopędne, ograniczenie wypijanych płynów lub skojarzone. Ograniczenie spożycia sodu i potasu. Nadciśnienie skutecznie leczymy blokerami kanału wapniowego. Reżim łóżkowy i steroidy nie są pomocne. Rzadko wskazana dializoterapia. 69 Choroba ustępuje szybko i całkowicie. Obrzęki ustępują w ciągu 5-10 dni a ciśnienie tętnicze krwi wraca do normy w ciągu 3 tygodni. Stężenie składowej dopełniacza C3 ulega normalizacji w ciągu 2 do3 m-cy; trwałe obniżenie stężenia C3 nie jest spotykane i sugeruje inne rozpoznanie. Badanie ogólne moczu może prezentować nieprawidłowości przez kilka lat

36 Przypadek 1 14-latek, z 3 dniowym wywiadem oddawania brązowego moczu. Przed 2 tyg. 2-dniowy incydent gorączki i stanu zapalnego gardła,który ustąpił samoistnie. W badaniu przedmiotowym stwierdzono jedynie niewielki obrzęk powiek, który wiązał z późnym uczeniem się w godzinach nocnych. 71 W badaniu przedmiotowym bez gorączki,rr: 135/90 mm Hg, niewielki obrzęk powiek.w badaniu paskowym moczu c.w i obecność erytrocytów 2+ oraz białka 2+. Po odwirowaniu próbki moczu ocena obecności wałeczków erytrocytarnych pod mikroskopem

37 Co jest najbardziej prawdopodobną przyczyną krwinkomoczu? Jakie badania laboratoryjne potwierdzą diagnozę? Jakie jest rokowanie stanu pacjenta? 73 Podsumowanie: Zdrowy dotychczas chłopiec, po przebytym zapaleniu gardła, ze stwierdzanym obrzękiem powiek i podwyższonymi wartościami RR, oddaje brązowo ceglasty mocz, w którym pod mikroskopem stwierdzono obecność erytrocytów

38 Prawdopodobne rozpoznania Ostre popaciorkowcowe KZN (APSGN). Badania laboratoryjne: C3 (obniżone w 90% przypadków), C4 (w granicach normy); ASO i antydeoksyrybonukleaza B anty-dnaza B Rokowanie: dobre; 95% -98% w pełni zdrowieje 75 Ważne aspekty Pacjent uważany za zdrowego, po przebytym zapaleniu gardła, obecnie prezentujący krwinkomocz, białkomocz, obrzęki i nadciśnienie. Chociaż istnieje duże prawdopodobieństwoapsgn należy rozważyć inne przyczyny. Nadmierny wysiłek może prowadzić do rabdomiolizyi ciemnego zabarwienia moczu, ale pacjenci z takim wywiadem uskarżają się na bóle mięśni, zmęczenie, nudności, wymioty i gorączkę

39 Nefropatia IgAcharakteryzuje się nawracającym krwinkomoczembez towarzyszących dolegliwości bólowych, zwykle poprzedzony infekcją górnych dróg oddechowych. Plamica Schönlein-Henochajest częstą przyczyną zapalenia nerek u dzieci, częściej spotykana u dzieci młodszych, osiągając szczyt zachorowań pomiędzy 4 a 5 rż. Zapalenie nerek w przebiegu tocznia (toczeń układowy [SLE]) rozważamy gdy krwinkomocz nie ustępuje lub gdy stężenie składowej C3 dopełniacza nie ulega normalizacji w ciągu 6-12 tygodni. 77 Pytanie sprawdzające 1 16-latek uskarżający się okresowo na ciemne zabarwienie moczu (kolor coli) utrzymujące się przez kilka lat, zazwyczaj po wcześniejszym przeziębieniu. Poza tym bez dolegliwości. Bez objawów dysurycznych w trakcie ciemno zabarwionego moczu. W wywiadzie bez podobnych objawów u członków rodziny oraz brak danych o występowaniu chorób nerek w rodzinie. W badaniu przedmiotowym bez odchyleń, RR w granicach normy

40 A. APSGN Co stanowi przyczynę okresowego krwinkomoczu? B. zapalenie nerek w przebiegu plamicy Schönleina- Henocha C. nefropatia IgA D. Nawroty kamicy nerkowej E. Gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek 79 C. Nefropatia IgA(IgAN) Nawracający krwiomocz bez dolegliwości bólowych, okresowo związany z infekcją górnych dróg oddechowych, typowy dla IgAN. Z biegiem lat pacjenci mogą rozwinąć przewlekłą chorobę nerek (PChN).Gdy stwierdzimy białkomocz, nadciśnienie czy upośledzoną funkcję nerek wskazana jest biopsja nerki. Inne odpowiedzi nie są zgodne z bezobjawowym, okresowym charakterem problemu pacjenta

41 Pytanie sprawdzające 2 Rodzice zdrowej 12-latki przyszli do Ciebie w celu wystawienia zaświadczenia o możliwości wyjazdu na obóz szkolny. Rodzice i pacjentka nie zgłaszali żadnych dolegliwości. Ostatnia miesiączka przed 2 tygodniami, prawidłowa. Wychowawcy wymagali wykonania badania ogólnego moczu. Ku Państwa zdziwieniu, badanie wykazało znaczny krwinkomocz, obecność wałeczków erytrocytarnych.rodzice podają, iż każdy w rodzinie ze strony ojca dziewczynki ma kriwnkomoczbez towarzyszących dolegliwości. Wywiad rodzinny nie jest obciążony głuchotą lub upośledzeniem funkcji nerek. 81 Badanie mikroskopowe tkanki nerkowej pacjentki lub jej taty najprawdopodobniej ujawni? A. obrzęk komórek endotelialnych i fibrynę w przestrzeni pod endotelium B. Złogi immunologiczne w mezangium Immune C. dużą liczbę półksiężyców D. raka nerki E. cienkie błony podstawne 82 41

42 E. Cienkie błony podstawne Ten przypadek przedstawia łagodny, rodzinny krwinkomocz, uwarunkowany autosomalnie dominująco, co powoduje zarówno stały jak i okresowy krwinkomocz bez progresji do PChN Biopsja ujawnia cienkie błony podstawne, w niektórych przypadkach obraz biopsji obraz kłębuszków prawidłowy. 83 Pytanie sprawdzające 3 17-latka z 2 miesięcznym wywiadem bólu stawowego, który uniemożliwiał jej pracę jako ratownik na plaży Pacjentka obudziła się z obustronnym obrzękiem i bólem stawów kolanowych, oraz bólem prawej dłoni. Ból zmniejszał się w trakcie dnia ale nie ustępował. NLPZ pomagały nieznacznie. Pacjentka twierdziła, że zmiany na jej twarzy to zaostrzenie trądziku spowodowane przebywaniem na słońcu

43 W badaniu przedmiotowym stwierdzono rumień na policzkach i w okolicy podstawy nosa. Ponadto stwierdzono kilka nadżerek w jamie ustnej, obustronny wysięk w stawie kolanowym, a jej dalsze stawy międzypaliczkowe dłoni były obrzęknięte.wątroba macalna na ok. 3cm poniżej łuku żebrowego. W badaniach stwierdzono białkomocz oraz krwinkomocz mikroskopowy. 85 Co jest przyczyną zapalenia stawów u omawianej pacjentki? A. Młodzieńcze zapalenie stawów B. Choroba z Lyme C. Osteoarthritis D. Poinfekcyjne zapalenie stawów E. Toczeń układowy 86 43

44 E. Toczeń układowy Zachorowanie na tocznia częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, a zespół nefrytyczny jest częstą manifestacją choroby. Obserwowany u pacjentki rumień, nadwrażliwość na światło, nadżerki w jamie ustnej,powiększenie wątroby, zapalenie stawów stanowią pewne rozpoznanie. Dodatni wynik p/ ciał ANA i niskie stężenie C3 i C4 potwierdzają rozpoznanie. 87 Pytanie sprawdzające 4 W gabinecie ponownie odwiedza Cię 16-latka, która przychodzi od 2 miesięcy kilka razy w tygodniu z powodu kaszlu, okresowego krwioplucia, apatii i towarzyszących temu stanów podgorączkowych

45 U pacjentki zdiagnozowaliśmy niedokrwistość mikrocytarną, z tego powodu otrzymuje żelazo (bez efektu), ponadto stwierdziliśmy zmiany naciekowe w Rtgkl.p. nie ustępujące pomimo stosowanej antybiotykoterapii. Pacjentka bez cech ryzyka zachorowania na gruźlicę, próba tuberkulinowa wynik ujemny. W dniu dzisiejszym uskarża się na obrzęk twarzy i zmianę zabarwienia moczu na podobny do coli. 89 Objawy obserwowane u pacjentki odpowiadają cechom obserwowanych u chorych na? A. zespół Alporta B. zespół Denys-Drash C. zespół Goodpasture D. HUS E. Zespół nerczycowy 90 45

46 C. Zespół Goodpasture C. zespół Goodpasture jest rozpoznaniem klinicznym gdy u pacjenta stwierdzamy zespół nefrytyczny i krwawienie do płuc. Może być spowodowany przez różne czynniki razem z SLE i HSP. Zespół Alporta jest uwarunkowanym genetycznie defektem syntezy kolagenu, który prowadzi do zaburzeń powstawania błony podstawnej; pacjenci rozwijają krwinkomocz, białkomocz i niewydolność nerek. Na zespół Denys- Drash składają się: guz Wilmsa, dysgenezja gonad oraz nefropatia. 91 Do zapamiętania Popaciorkowcowe KZN jest najczęstszą formą KZN poinfekcyjnego oraz najlepiej rokującym. Postawienie rozpoznania APSGN wymaga potwierdzenia przebycia infekcji paciorkowcowej poprzez stwierdzenie podwyższonego miana anty-dnazy B

47 Poinfekcyjne KZN Do zapamiętania Zapalenie gardła, obrzęk twarzy, mocz w kolorze coli 93 47

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

KRWIOMOCZ. Kamica dróg moczowych. Guzy nowotworowe. Infekcja dróg moczowych

KRWIOMOCZ. Kamica dróg moczowych. Guzy nowotworowe. Infekcja dróg moczowych Krwiomocz lub obecność krwi w moczu, może być widoczny (krwiomocz makroskopowy) lub niewidoczny (krwiomocz mikroskopowy, krwinkomocz), wykrywany tylko z użyciem testu paskowego lub badania mikroskopowego

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

TOCZEŃ WCZESNE OBJAWY I SYMPTOMY

TOCZEŃ WCZESNE OBJAWY I SYMPTOMY 2 TOCZEŃ WCZESNE OBJAWY I SYMPTOMY Kluczowe kwestie Toczeń, nawet początkowo, może być niczym kameleon i objawiać się w różny sposób. Do typowych wczesnych objawów choroby należą: wrażliwy na światło rumień,

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z zapaleniem jednego/kilku stawów Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME Co to jest? Choroba z Lyme jest jedną z chorób wywołanych przez bakterię Borrelia burgdorferi (Borelioza). Bakteria przekazywana jest poprzez ukąszenie

Bardziej szczegółowo

Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D)

Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D) Wersja 2016 1. CO TO JEST ACYDURIA MEWALONIANOWA 1.1 Co to jest? Acyduria mewalonianowa

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013 TANDARDOWY YLABU PRZEDMIOTU na rok akademicki 2012/2013 Nazwa przedmiotu: Reumatologia dziecięca Kierownik jednostki realizującej zajęcia z przedmiotu: Wydział: Kierunek studiów: Poziom studiów Opis przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie)

Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie) Choroby/zapalenia kłębuszków nerkowych (glomerulopatie) Michał Nowicki Klinika Nefrologii, Hipertensjologii i Transplantologii Nerek Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Plan wystąpienia Mechanizmy uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK

ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK Grupa chorób o różnorodnej etiologii charakteryzującej się występowaniem zmian morfologicznych, które wyjściowo obecne są wyłącznie w tkance śródmiąższowej proces zapalny

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

www.jacekbujko.com @JacekBujko

www.jacekbujko.com @JacekBujko www.jacekbujko.com @JacekBujko Lek. Jacek Bujko Diagnostyka laboratoryjna Diagnostyka laboratoryjna chorób nerek Jak pobrać mocz? Badanie 3 dni przed i 3 dni po miesiączce zanieczyszcza próbkę erytrocytami

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Anna Wasilewska Metabolizm wapnia i fosforu Zaburzenia gospodarki wapniowej organizmu

Bardziej szczegółowo

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka).

Ból uważany jest za jeden z potencjalnie istotnych czynników ryzyka dotyczących śmiertelności (Sokka). VI. 2 Elementy do podsumowania podawanego do publicznej wiadomości. VI. 2.1 Przegląd epidemiologii choroby Odczuwanie bólu jest powszechnym zjawiskiem wśród dzieci. Szacuje się, że ta dolegliwość może

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom).

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom). PIELĘGNACJA W SCHORZENIACH UKŁADU MOCZOWEGO CZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 1. Zapalenie pęcherza moczowego - CYSTITIS 2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS/Polska Od 1985 r. 16 tys. zakażeń HIV (co 4-ta osoba - kobieta) Rzeczywista ciemna liczba: 25 30 tysięcy AIDS rozpoznano u ~ 2500 osób Zakażenie HIV (także już z AIDS)

Bardziej szczegółowo

rev.1 2013-12-20 Hematuria

rev.1 2013-12-20 Hematuria Hematuria Poza infekcją dróg moczowych, hematuria jest jednym z najczęściej wykrywanych zaburzeń w analizie moczu. Jednak, erytrocyty w moczu mogą także występować fizjologicznie. Zgodnie z literaturą,

Bardziej szczegółowo

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO

Choroby osierdzia 2010. Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Choroby osierdzia 2010 Ostre zapalenia osierdzia OZO Płyn w osierdziu ropne zapalenie osierdzia RZO Klasyczne kryteria rozpoznania OZO (2 z trzech) Typowy ból w klatce piersiowej swoisty szmer tarcia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA BEHÇETA

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA BEHÇETA www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA BEHÇETA Co to jest? Zespół Behçeta lub choroba Behçeta (BS) jest układowym zapaleniem naczyń (zapalenie naczyń krwionośnych) o nieznanej przyczynie, charakteryzującym

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A.

1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A. raport 2015 1. M. Mizerska-Wasiak, M. Roszkowska-Blaim, A. Turczyn 2. J. Małdyk 3. M. Miklaszewska, J. Pietrzyk 4. A. Rybi-Szumińska, A. Wasilewska, 5. A. Firszt-Adamczyk, R. Stankiewicz, 6. M. Szczepańska,

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH 07.06.2010r MENINGOKOKI INFORMACJE OGÓLNE Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowych. Wyodrębniono kilka

Bardziej szczegółowo

Gdańsk 10.10.2015 r.

Gdańsk 10.10.2015 r. Celiakia- czy nadążamy za zmieniającymi się rekomendacjami Gdańsk 10.10.2015 r. prof. dr hab. n. med. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie lek.wet. Agnieszka Dereczeniuk Badania laboratoryjne w hodowli Łódź 24.03.2012 Po co badać? Badania przesiewowe Badania profilaktyczne Badania obowiązkowe dla danej rasy Badania okresowe Badania diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi.

Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. PIELĘGNOWANIE PACJENTÓW ZE SCHORZENIAMI UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. U dorosłego człowieka

Bardziej szczegółowo

Borrelial lymphocytoma (BL)

Borrelial lymphocytoma (BL) BORELIOZA z Lyme ROZPOZNANIE Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie przynajmniej jednego z następujących objawów: Rumień wędrujący (rumień pełzający, erythema migrans EM) Rozpoznanie opiera się na obrazie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne. Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej

Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne. Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej Objawy chorób nerek Podstawowe badania diagnostyczne Dr. hab.med. Jacek Zachwieja Z-ca Kierownika Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej Funkcje nerki Oczyszczanie krwi usuwanie KPPM Regulacja gospodarki

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl

lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl lek. Konrad Kokurewicz DNA MOCZANOWA Poradnik Dla Pacjenta wydanie II EscapeMagazine.pl Dna moczanowa. Poradnik dla Pacjenta lek. Konrad Kokurewicz Wydanie drugie Toruń 2012 ISBN: 978-83-61744-57-3 (edycja

Bardziej szczegółowo

www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Choroba behceta Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Diagnoza jest głównie kliniczna. Może minąć od roku do nawet pięciu lat

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Dziecko z obrzękami. Prof. dr hab. n med. Ryszard Grenda Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego. Centrum Zdrowia Dziecka

Dziecko z obrzękami. Prof. dr hab. n med. Ryszard Grenda Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego. Centrum Zdrowia Dziecka Dziecko z obrzękami Prof. dr hab. n med. Ryszard Grenda Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego Centrum Zdrowia Dziecka Obrzęki w stanach zapalnych Obrzęki w stanach niezapalnych

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA

ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ (UVEITIS) ANKIETA DIAGNOSTYCZNA Ten kwestionariusz ma na celu pomoc w ustaleniu przyczyny zapalenia błony naczyniowej oka. Jest poufny. Dotyczy wywiadu rodzinnego oraz Pana/Pani

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo