WYKŁAD UKŁAD MOCZOWY I WYDALNICZY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYKŁAD UKŁAD MOCZOWY I WYDALNICZY"

Transkrypt

1 WYKŁAD UKŁAD MOCZOWY I WYDALNICZY Jednym z powikłań u osób po URK są zaburzenia w funkcjonowaniu układu moczowego i wydalniczego - odruchowe nietrzymanie moczu /stolca, uniemożliwiające, względnie utrudniające świadome powstrzymanie lub zapoczątkowanie oddawania: moczu (mikcji) stolca (obstrukcja) I. Jak to wygiąda Układ moczowy składa się pięciu większych elementów: Nerki-Dwie nerki stanowią filtr usuwające nadmiar wody i produktów przemiany materii z krwi i wydalają ją w postaci moczu. Mocz jest produkowany cały czas. Moczowody-Od każdej nerki odchodzą cienkie przewody, które łączą się z pęcherzem. Mocz płynie na dół moczowodami od nerek do pęcherza. Moczowody mają jednokierunkowe zwieracze tak, więc mocz nie może płynąć w tył do nerki od pęcherza. Pęcherz moczowy- jest rozciągliwym workiem leżącym w miednicy. Jest w stanie powiększać swą objętość, aż jesteśmy gotowi oddawać mocz. Sciany pęcherza są utworzone przez mięsień nazywanym mięśniem wypieraczem. Kiedy jesteśmy gotowi oddawać mocz, mięsień wypieracz pomaga usuwać mocz z pęcherza. Pojemność pęcherza wynosi do cm3. Dolna część pęcherza, przechodząca w cewkę moczową nazywana jest szyją pęcherza moczowego. Mięśnie zwieracze- zewnętrzny i wewnętrzny tworzą dookoła cewki moczowej pierścień utrzymujący mocz w pęcherzu. Kiedy jesteśmy gotowi oddawać mocz, mięśnie te rozluźniają się i pozwalają na swobodny wypływ moczu z pęcherza. Cewka moczowa- jest małym przewodem, przez który mocz wypływa z pęcherza na zewnątrz ciała. Męska cewka moczowa ma długość ok cm natomiast u kobiet ma 1,5 cm długości. Krótsza cewka moczowa u kobiet sprawia, że są bardziej podatne na infekcje dróg moczowych, oraz na mniejszą pojemność pęcherza u kobiet. Zwrócić, też należy uwagę na to, że pęcherz jest częściowo zasłonięty przez spojenie łonowe, co jest istotne przy prawidłowym opukiwaniu się. II. Jak to u Ciebie działa Mechanizm fizjologicznego oddawania moczu: Normalnie, kiedy pęcherz będzie stawać się wypełniony (ok. 1-2 filiżanek dla większości ludzi), zakończenia nerwowe ściany pęcherza posyłają wiadomość do mózgu przez rdzeń kręgowy. Mózg odsyła wiadomość do pęcherza do wykonania skurczu mięśnia wypieracza i rozluźnienia mięśnia zwieracza cewki moczowej. Jeżeli nie można dostać się do toalety, mózg opóźnia wiadomości aż do momentu, kiedy jest możliwość oddania moczu. Mechanizm oddawania moczu po URK Pęcherz, wraz z całym ciałem, po uszkodzeniu rdzenia kręgowego, przechodzi dramatyczne zmiany. Od momentu urazu informacje między pęcherzem i mózgiem nie mogą wędrować do góry i na dół rdzenia kręgowego tak, że wzór opisywany powyżej jest zaburzony.

2 PĘCHERZ NEUROGENNY- TYPY Pęcherzem neurogennym określa się dysfunkcję dolnych dróg moczowych spowodowaną chorobą układu nerwowego. Do tej pory wyróżniane były 2 typy pęcherza: 1. typ spastyczny 2. typ wiotki Klasyfikacja pęcherza neurogennego Podstawą nowej klasyfikacji, jest czynność pęcherza i cewki moczowej określana za pomocą badania urodynamicznego Uproszczony podział rodzajów pęcherza neurogennego wg powyższego badania przedstawia poniższa tabela. RODZAJ PĘCHERZA NEUROGENNEGO WYPIERACZ ZWIERACZ Typ I Spastyczny Spastyczny Typ II Spastyczny Wiotki Typ III Wiotki Spastyczny Typ IV Wiotki Wiotki Typ I. Mamy tutaj do czynienia ze spastycznym (nadczynnym) wypieraczem przy spastycznym (nadczynnym) zwieraczu. Objawia się: częstym oddawanie moczu w niewielkich ilościach, wzrostem ciśnienia w pęcherzu moczowym w czasie mikcji niemożnością opróżniania pęcherza do końca, bardzo dużym zaleganiem moczu, pogrubieniem ścian pęcherza moczowego w zaawansowanym stadium choroby cofaniem się moczu czyli tzw. refluksją pęcherzowo-moczowodowej prowadzącej do poszerzenia układu kielichowo miedniczkowego i wodonercza (może prowadzić nie zawsze) W tym jedynym przypadku u osób chorych nie stosuje się opukiwania, prowadziłoby to do nadmiernego napięcia i tak już dość napiętego pęcherza. Typ II. W typie tym wyróżniamy spastyczny (nadczynny) wypieracz przy wiotkim (niedoczynnym) lub zbliżonym do prawidłowego zwieraczu. Objawia się: występowaniem wzmożonego parcia z nietrzymaniem moczu podczas parcia, występowaniem częstomoczu NTM, brakiem możliwości wypełnienia się pęcherza, Ten rodzaj uszkodzenia pęcherza występuje dość rzadko, najczęściej u starszych osób z miażdżycą naczyń mózgowych. Typ III. W tym typie mamy do czynienia z wiotkim (niedoczynnym) wypieraczem przy prawidłowym lub spastycznym (nadczynnym) zwieraczu. Objawia się: występowaniem bardzo dużego zalegania moczu, nadmiernym rozciąganiem się ścian pęcherza moczowego z ryzykiem ich uszkodzenia, wyciekiem kropel moczu przy bardzo dużym wypełnieniu pęcherza występowaniem nieskutecznego wydzielania moczu przy pomocy tłoczni brzusznej, Przy tym typie pęcherza moczowego zalecane jest najczęściej okresowe samo cewnikowanie.

3 Typ IV. Wyróżniamy tutaj wiotki (niedoczynny) wypieracz przy wiotkim (niedoczynnym) zwieraczu. Objawia się on: nietrzymaniem moczu z paradoksalnie zwiększonym zaleganiem moczu w pęcherzu, niemożnością całkowitego opróżnienia pęcherza, stałym wykapywaniem moczu z pęcherza Przy tym typie pęcherza bezpieczne jest opróżnianie go przy pomocy tłoczni brzusznej i wyciskania. III. Wpływ pozycji na możliwość opróżnienia pęcherza W przypadku osób po URK ze względu na porażone mięśnie brzucha i grzbietu, w trakcie siedzenia miednica i cała jej zawartość (w tym pęcherz), jest odchylona do tyłu. Skutkiem tego ujście z pęcherza jest usytuowane nieco wyżej niż w normalnej pozycji i prowadzi to do większych zalegań moczu niż u osób pełnosprawnych. Zwrócić, też uwagę na to, że pęcherz w tej pozycji jest jeszcze bardziej zasłonięty przez spojenie łonowe, co utrudnia prawidłowe opukiwanie się. IV. Społeczne skutki Obniżenie komfortu życia Utrudnienie kontaktu ze środowiskiem Zaniżenie własnej wartości Stopniowe ograniczenie kontaktu ze środowiskiem do całkowitego odizolowania się Depresja V. Medyczne skutki zaburzenia funkcji pęcherza Zaburzenie synchronizacji mięśni odpowiedzialnych za zatrzymanie i wypieranie moczu Zaleganie moczu Nadmierne obkurczanie się pęcherza Zapalenie cewki moczowej - rozszerzające się na najądrza Cofanie moczu do górnych dróg moczowych/refluks/ jak i dróg płciowych u mężczyzn Ropnie okołocewkowe z następczymi trudno gojącymi się przetokami moczowymi Kamica pęcherza kamica nerek ropień nerek - wodonercze nawracające infekcje dróg moczowych Przewlekłe zapalenia odmiedniczokwe oraz niewydolność nerek Zalegania większych ilości moczu w pęcherzu nie można tolerować, ponieważ zalegający mocz stanowi doskonałą pożywkę dla rozwoju bakterii a przewlekle zakażenie wzmaga spastyczność zwieraczy. Następstwem i dalszym powikłaniem stanów zapalnych cewki mogą być ropnie okołocewkowe lub przechodzenie stanu zapalnego na najądrze co wymaga antybiotykoterapii. Stany zapalne jądra w następstwie zapalenia najądrza zdarzają się na szczęście bardzo rzadko. Ropnie okołocewkowe mogą opróżniać się samoistnie na zewnątrz lub do światła cewki. W sytuacji gdy ropień przebije się do światła cewki powstaje uchyłek cewki moczowej. Uchyłki, stwarzając źródło stałego nadkażania moczu, wymagają leczenia chirurgicznego. Jeżeli ropień okołocewkowy przebije się równocześnie do światła cewki i na zewnątrz, powstaje przetoka moczowa. Przetoki takie niekiedy tylko udaje się wygoić zachowawczo poprzez długotrwałe utrzymywanie cewnika. Przeważnie wymagają one leczenia chirurgicznego. VI. Jak sobie radzić przy zaburzeniach funkcji pęcherza Rehabilitacja pęcherza I wyrabianie automatyzmu pęcherza Cewnikowanie wewnętrzne stałe Zaciskanie cewnika wewnętrznego Techniki drażnienia!masowanie, opukiwanie, wyciskanie, napinanie tłoczni brzusznej! Cewnikowanie okresowe /cewniki jednorazowe! lub Cewnikowanie zewnętrzne uridomy (Cewnikowanie zewnętrzne uridomy omówione zostanie szerzej w dalszej części)

4 Cewnik Do niedawna u osób obłożnie chorych z nietrzymaniem moczu znacznego stopnia stosowano odprowadzanie moczu za pomocą cewnika Foleya, założonego na stale do pęcherza. Założony na stale cewnik może być źródłem utrzymujących się zakażeń układu moczowego, powstawania odleżyn w cewce moczowej i szyi pęcherza. Jeżeli osoba ma założony cewnik Foleya do pęcherza moczowego, należy pamiętać, ze utrzymuje się on w pęcherzu moczowym dzięki umieszczonemu na końcu balonikowi. Po wprowadzeniu cewnika do pęcherza balonik wypełnia się jałowym płynem, który wpływa przez kanał znajdujący się w ścianie cewnika. W związku z tym należy uważać, żeby nie wyrwać cewnika, gdyż balonik, którego średnica jest znacznie większa od przekroju cewki moczowej, może uszkodzić jej delikatne ścianki. Okres utrzymania cewnika w pęcherzu zależy od rodzaju materiału, z którego został on wykonany i waha się od 10 dni do kilku tygodni. Po upływie tego okresu lub stwierdzeniu upośledzenia drożności cewnika, powinien on być wymieniony, ponieważ zatkanie go może spowodować bolesne zatrzymanie moczu. Popełniane są zwykle dwa błędy. Po pierwsze stosuje się zbyt grube cewniki a po drugie są one niedostatecznie często zmieniane. Stosowanie zbyt grubych cewników powoduje zaburzenia w odpływie wydzieliny cewkowej i stany zapalne cewki. Niedostatecznie częsta wymiana cewników powoduje odkładanie się na części cewnika znajdującej się wewnątrz pęcherza, złogów wapniowofosforanowych, tak zwanych inkrustacji, które podczas wymiany cewnika odpadają od jego ścian i pozostają w pęcherzu stanowiąc początek kamicy pęcherzowej. Jeżeli warunki zmuszaja do jego stosowania, należy stosowac cewniki kalibru znacznie mniejszego niż kaliber cewki moczowej, to znaczy nie przekraczac nr 16F u meżczyzn i nr 18F u kobiet. Zwykle cewniki lateksowe powinny być wymieniane najrzadziej co 10 dni, cewniki powlekane teflonem lub silikonem co 3 tygodnie a najdroższe cewniki z czystego silikonu co 4-6 tygodni. Stosowanie powyższych zasad może uchronić pacjentów przed powstaniem powiklań wymagajacych często bardzo kosztownego leczenia. Cele wyuczenia automatyzmu pęcherza. Wczesne wyuczenie automatyzmu pęcherza ma na celu: przeciwdziałanie nadmiernemu obkurczeniu się pęcherza, uzyskanie pęcherza, w takim stopniu rozciągliwego, aby mógł przyjąć odpowiednią ilość moczu, nauczenie pęcherza reakcji wypróżniania się po zasygnalizowaniu mu że już czas różnymi technikami drażnienia, nauczenie się wypróżniać pęcherz w miarę możliwości do końca, jak najszybszą rezygnację z cewnika wewnętrznego założonego na stałe, a tym samym nie doprowadzanie do przewlekłych zakażeń dróg moczowych. Okresowe zamykanie (zaciskanie) cewnika to łatwy sposób wyuczenia automatyzmu pęcherza, który należy rozpocząć jak najwcześniej od urazu ok. 1-2 tyg. po URK. Cewnik zaciskamy na 3-4 godz. Przerywane cewnikowanie wg niektórych pozycji książkowych rozpocząć je można po upływie h wg innych, dopiero po upływie drugiego tygodnia od urazu. Wymagane są do tego warunki czyste. Czynność tą wykonujemy co 3-4 godz. tak jak okresowe zamykanie cewnika Wymienione powyżej sposoby umożliwiają fizjologiczne wypełnianie się pęcherza. Dzięki temu pojawia się dośrodkowa impulsacja z receptorów czuciowych w rozciąganej ścianie pęcherza moczowego, informująca o jego wypełnieniu. Jest to warunek konieczny do wytworzenia się automatyzmu pęcherzowego, czyli zastępczego odruchu mikcji. Nie zaciskanie cewnika doprowadza do opóźniania pojawienia się powyższego automatyzmu. Drażnienie pęcherza moczowego

5 Równolegle z zaciskaniem cewnika lub okresowym samocewnikowaniem należy znaleźć jak najlepsze bodźce (drażnienie pęcherza) prowokujące do wywołania mikcji. Drażnienie pęcherza wykonujemy różnymi technikami odpowiednimi dla danej osoby. Odpowiednie to takie, po których będzie spływał mocz dla lepszego efektu można techniki te dowolnie łączyć. Należy wyuczyć i rozpocząć je od samego początku urazu. Techniki drażnienia pęcherza po URK masowanie robimy to opuszkami palców, ruchem kulistym zgodnie z ruchem wskazówek zegara pod pępkiem nad spojeniem łonowym, opukiwanie robimy to opuszkami palców lub palcami ściśniętej dłoni 4 cm nad spojeniem łonowym, wyciskanie robimy to opuszkami palców wciskając je w brzuch tuż nad spojeniem łonowym w kierunku pęcherza, należy uważać, aby przy tej technice tej nie doszło do refluksu, czyli cofnięcia się moczu do nerek. napinanie tłoczni brzusznej próba Valsalyy. Wykonujemy ją zwiększaniem ciśnienia w jamie brzusznej w sposób zbliżony do parcia w czasie oddawania stolca. Robimy to przez przybliżenie brody do mostka na zasadzie próby napięcia brzucha i wypierania moczu. W tej technice może również wystąpić refluks. Cewnikowanie zewnętrzne i pieluchomajtki Przejście na cewnikowanie zewnętrzne i pieluchomajtki będzie możliwe gdy, po usunięciu cewnika wewnętrznego nastąpi: spadek objętości zalegającego moczu (dopuszczalna ilość to 50-80ml, a w niektórych przypadkach 100ml moczu) samoistnie lub dzięki technikom drażnienia pęcherza wydalenie moczu, Po udanej próbie należy co 7, 14 dni (potem rzadziej) wykonywać pomiar zalegania i badanie moczu. Pomiary te pozwalają na wczesne wykrycie infekcji dróg moczowych. Jeżeli próba nie powiedzie się należy założyć ponownie cewnik wewnętrzny, a za jakiś czas znów ponowić próbę. VII. Medyczne skutki zaburzenia opróżniania jelit Zaparcia Brak możliwości skutecznego wypróżnienia /utrudniona obstrukcja Żylaki i owrzodzenia odbytu Kamienie kałowe - wymagające niejednokrotnie interwencji chirurgicznej Cofanie treści pokarmowej możliwość podtrucia organizmu Nowotwory jelita Perforacja ściany jelita Zapalenie otrzewnej VIII. Jak sobie radzić przy zaburzeniach opróżniania jelit Program opróżniania jelit Poprzednia historia jelit Pora, częstotliwość i systematyczność Miejsce i pozycja Prywatność i komfort, stres Środki wspomagające (syropy i zioła, czopki, mini-lewatywa, żele) Techniki drażnienia (masowanie, wyciskanie, napinanie tłoczni brzusznej) Wpływ choroby i leków Każda osoba stosująca program defekacji powinna indywidualizować i dostosować go do własnych potrzeb. (wpływ diety i spożywanych płynów omówiony zostanie w dalszej części) Poprzednia historia jelit

6 Jakie zwyczaje miary twoje jelita w przeszłości? Pora, częstotliwość i systematyczność Wykonujesz program defekacji rano czy wieczorem? Codziennie o tej samej porze? Po posiłku albo ciepłym napoju? Jaki jest odstęp między programami - pół dnia, jeden albo dwa dni? (Powinieneś powtarzać czynności defekacji co najmniej co 2-3 dni zmniejszając w ten sposób ryzyko zaparć, rozdęcia jelit czy raka okrężnicy). Opuszczanie albo zmienianie czasu twojego programu Twoje wnętrzności będą pracować bardziej przewidywalnie jeżeli Twój program opróżniania jelit wykonywany jest regularnie i w sposób zaplanowany. Opuszczanie programu może kończyć się zaparciami albo niespodziankami. Miejsce i pozycja Prawdopodobnie lepiej będzie realizować program w pozycji siedzącej, ze względu na grawitację. Prywatność i komfort, stres Czy ktoś inny dzieli z Tobą łazienkę? Czy masz dość czasu do wykonania programu? Gdzie wykonujesz czynności defekacji: na krześle, na toalecie, w łóżku? Czy jesteś zdolny odprężać się? Większy pośpiech i towarzyszące temu napięcie powoduje, że trudniej będzie opróżnić wnętrzności. Przyśpieszenie wykonania programu może zwiększyć prawdopodobieństwo niezaplanowanej następnej w tym dniu defekacji. Środki wspomagające syropy i zioła (tabletki, herbatki) czopki (natłuszczające, drażniące) mini-lewatywa żele Czopki Czopki Bisacodylu (pobudzają zakończenia nerwów w prostnicy, powodując skurcze jelit) lub czopki glicerynowe (wyciąga wodę do jelit do mas kałowych co pobudza opróżnianie). Mini-lewatywa Enema (wlewka doodbytnicza) zmiękcza, smaruje i ściąga wodę do stolca przez co pobudza opróżnienie. Zele Pomocne w ręcznej stymulacji (palcem) jest stosowanie Łignocaine-żel (dostępny na receptę). Może być potrzebnym zaaplikowanie trochę żelu do odbytnicy przed rozpoczęciem wypróżniania. Techniki drażnienia /masowanie, wyciskanie, napinanie tłoczni brzusznej! Usuwanie ręczne Fizyczne usuwanie stolca z odbytnicy.. Może być połączone z techniką parcia inaczej nazywaną sposobem Valsalyy (należy unikać tej techniki jeżeli są problemy krążeniowosercowe). Stymulacja ręczna Okrężne ruchy palcem wskazującym w prostnicy powoduje rozluźnienie zwieracza odbytu. Więcej niż cztery ręczne stymulacje może powodować uraz prostnicy, kończący się hemoroidami albo szczeliną odbytu. Długie paznokcie mogą uszkadzać okolicę odbytnicy i powodować krwawienie, nawet przy stosowaniu rękawiczek. Masaż zewnętrzny Masowanie podbrzusza ruchami okrężnymi, w kierunku wskazówek zegara ruchem od prawej do lewej strony zwiększa ruchy robaczkowe jelit. Parcie na brzuch Ta technika nie jest polecana pacjentom z problemami sercowymi. Wpływ choroby i Grypa, infekcje dróg moczowych, nieżyty jelit mogą mieć wpływ na realizację czynności defekacji (nawet jeżeli choroba nie dotyczy bezpośrednio przewodu

7 pokarmowego, jednak zwyczaje pokarmowe, przyjmowanie płynów albo ruchliwość może zmieniać się, które to mogą mieć istotny wpływ na wypróżnianie). Większość ludzi wykonuje program defekacji o tej samej porze dnia tak, że pasuje do ich wcześniejszych przyzwyczajeń i stylu życia. Program zwykle rozpoczyna się czopkiem albo mini lewatywą. Okres oczekiwania w przybliżeniu minut pozwala zadziałać zastosowanemu bodźcowi. Po okresie oczekiwania, pobudzanie palcem należy robić co minut, aż do opróżnienia prostnicy. Ażeby uniknąć uszkodzenia delikatnej tkanki jaką jest śluzówka odbytnicy, należy wykonywać nie więcej niż cztery pobudzenia w sesji. W przypadkach wiotkiego zwieracza często pomija się stosowanie czopków albo mini-lewatyw i zaczyna program defekacji stymulacją palcem albo ręczne usunięcie stolca. Większość programów wymaga ok minut aby czynność opróżnienia jelit była zakończona. Program defekacji należy traktować dla każdego w sposób indywidualny, stosownie do ich potrzeb. Niektórzy używają tylko pół czopka, inni potrzebują dwa czopki a inni pacjenci nie używają żadnego czopka albo zawsze tylko mini-lewatywy. Część wybiera jako miejsce realizacji czynności łóżko, podczas gdy inni siedzą na toalecie od początku. Niektórzy stwierdzają w czasie czynności, że lepszy postęp w programie uzyskuje się w czasie jedzenia lub picia ciepłego napoju. Najważniejsze, że Ty odkrywasz, który ze sposobów jest najlepszy dla Ciebie. Czego należy unikać... Regularne używanie pobudzających środków przeczyszczających może spowodować, że Twoje wnętrzności mogą się od nich uzależnić. Jeśli tak się wydarzy jelita nie będą dobrze pracować bez środków przeczyszczających i ostatecznie leniwe kiszki będą wymagać więcej i bardziej silnych środków przeczyszczających. Okolicznościowa mała dawka łagodnego środka przeczyszczającego, ziołowego środka przeczyszczającego, może być używana w leczeniu zaparć w sytuacjach gdy nie pomagają inne sposoby (zalecane jest używanie nie więcej nie niż trzech dawek w miesiącu). Lewatywy Jakakolwiek naturalnej wielkości lewatywa może spowodować zbytnie pobudzanie jelit i będąc stosowana regularnie będzie powodować ten sam problem z uzależnieniem jak pobudzający środek przeczyszczający. Mini-lewatywy, które tylko mają kilka kropli płynnego środka zmiękczającego stolec, nie należy do tej kategorii i mogą być używane regularnie. Stolec jest zbyt twardy (zaparcie) Należy wykonywać program opróżniania wg zaplanowanych czynności aż zaparcie ustąpi. Dodaj lub zwiększ dawkę środka przeczyszczającego. Zwiększ ilość przyjmowanych płynów. Podwyższ swój poziom aktywności i przyjmowanie produktów bogatych w błonnik. Unikaj żywności, która może utwardzać twój stolec, takiej jak banany i ser. Stolec jest płynny albo na wpólpłynny (biegunka) Chwilowo przerwij stosowanie jakichkolwiek środków przeczyszczających. Należy kontynuować program defekacji regularnie w czasie i z tą samą częstotliwością. Należy dodać do diety środka przeciwbiegunkowego zwiększającego zaparcia. Jeżeli biegunka zdaje się być przypominającą ostrą wirusową albo bakteryjną chorobę, należy zmienić płyny albo zastosować lekkostrawną dietę przez 24 godziny. Jeżeli biegunka trwa więcej niż 24 godziny albo jeżeli masz gorączkę albo pojawia się krew w stolcu, należy poradzić się lekarza rodzinnego. Cz ęstym powodem biegunki jest zablokowanie albo inkrustacja jelit masami kałowymi (płynny stolec opływa masy kałowe). Oceń czy możesz mieć ten problem. Czy miałeś ostatnio małe,

8 twarde stolce? Albo czy ostatnie programy defekacji nie przyniosły spodziewanych efektów? Jeżeli podejrzewasz zablokowanie jelit należy także poradzić się lekarza prowadzącego. Częstość oddania stolca Należy upewnić się, czy jelito zostało w pełni opróżnione na końcu defekacji. Staraj się zwiększyć częstość Twojego programu (w przypadku porażenia odbytu niektórzy mogą potrzebować opróżniać swoje wnętrzności dwa razy dziennie). Próbuj używać tylko pół czopka. Oceniaj konsystencję stolca - czy jest zbyt twardy czy też zbyt miękki. Kontroluj swoją dietę żywności przed produktami, które mogą zbytnio pobudzać czynność jelit, jak np. ostre przysmaki. Śluzowe stolce Jeżeli zauważysz jasne, lepkie, czasami wonne rozluźnione stolce, należy spróbować zmienić czopek na mini-lewatywę, lub użyć tylko pół czopka, albo też spróbować wyeliminowanie zupełnie czopków albo mini-lewatywy i spróbować rozpocząć program od stymulacji ręcznej. Należy unikać twardych stolców. Brak stolca w ciągu 3-4 dni Traktuj zaparcie wg wcześniej podanych uwag. Jeżeli brak efektu w ciągu trzech dni, należy przyjąć niedużą dawkę ziołowego środka przeczyszczającego przed snem. Następnie rano należy przystąpić do realizacji programu wypróżnienia. Jeżeli nadal brak efektu, należy powtórzyć dawkę środka przeczyszczającego wieczorem. Jeżeli nie będzie efektu rano, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Krwawienie odbytnicze Należy starać się, aby stolec miał miękką konsystencje. Bardzo ostrożnie i łagodnie wykonuj ręczne pobudzanie palcem z wystarczającym smarowaniem oraz utrzymuj paznokcie krótko, obcięte. Jeżeli pojawiły się hemoroidy, można traktować je preparatami na hemoroidy. Jeżeli pokrwawianie utrzymuje się dłużej lub jest więcej niż kilka kropel, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Wzdęcia Unikaj zaparć. Powiększaj częstość programów wypróżniania. Unikaj żywności sprzyjającej wytwarzania gazów takiej jak fasola, zboże, cebula, pieprz, rzodkiewka, kalafior, kiszona kapusta, rzepa, ogórki, jabłka, melon i inne tak, ażeby móc zauważyć, które z nich powodują wzdęcia. Należy przyjmować leki poprawiające trawienie. Próbuj zamiany czopków na mini-lewatywy. Powiększaj przyjmowanie produktów bogatobłonnikowych. Próbuj przełączanie twojego programu na inny w różnym czasie, i bądź pewnym, że schemat, który zmieniasz będzie pomagać perystaltyce jelit Autonomiczna dysrefleksja podczas wypróżniania Zapobieganie zapaściom zmniejsza ryzyko pojawienia się objawów autonomicznej dysrefleksji. Jeżeli objawy autonomicznej dysrefleksji nadal utrzymują się niezbędna okazać się może pomoc lekarska. IX. Warto się zabezpieczyć Zapatrzenie dla mężczyzn (cewniki jednorazowe, cewniki zewnętrzne, worki do zbiórki moczu, kieszonki, pieluchomajtki) - omówienie instrukcji obsługi i zakładania, higiena Zaopatrzenie dla kobiet (pieluchomajtki, wkładki, cewniki jednorazowe) - omówienie instrukcji obsługi i zakładania, higiena Zasady otrzymywania tych środków algorytm załatwiania zaopatrzenia, limity Wkładki urologiczne dla mężczyzn Srodki te są nazywane także kieszonkami prądowymi. Ich kształt jest dopasowany do narządów płciowych mężczyzny. Nie ograniczają swobody w codziennych czynnościach - są niewidoczne i łatwe w użytkowaniu: samoprzylepne paski mocowane do slipów utrzymują wkładkę na właściwym miejscu. Można je stosować wraz ze specjalnie do tego przeznaczona

9 siatkowa elastyczna bielizna. Są różnej wielkości i chłonności. Zalecane do stosowania tylko w przypadku kropelkowego popuszczania moczu. Podpaski urologiczne dla kobiet Są one kształtem dopasowane do ciała i produkowane w różnych rozmiarach, tak jak praktyczna elastyczna bielizna. Mocuje sieje za pomocą paska z klejem. Odpowiednio częsta zmiana podpasek zapobiega występowaniu nieprzyjemnego zapachu. Warto stosować podpaski zawierające superwsiąkliwy materiał, który utrzymuje mocz głęboko w podpasce (najlepsze są te, w których mocz przekształcany jest w żel), pozwala to uniknąć przeciekania. Cewniki zewnętrzne (uridomy) Występują jako środki samoprzylepne lub z paskiem mocującym, dostosowane do połączenia z workiem na mocz. U niektórych chorych z pęcherzem neurogennym i u pacjentów po licznych operacjach stwierdzono reakcje alergiczna na lateks. W takich przypadkach wskazane jest stosowanie cewników zewnętrznych bezlateksowych. Należy co najmniej raz dziennie sprawdzać, czy uridom jest dobrze umocowany i jaki jest stan skóry stykającej się z cewnikiem. Worki do zbiórki moczu Kupując je, należy zwrócić uwagę na jakość. Dobry worek jest miękki, z lekkiej tkaniny, tylna ściankę ma wykonana z miękkiego nietkanego materiału, który w przypadku mocowania worka na nodze pozwala skórze oddychać. Worek powinien mieć odpowiedniej długości dren, wykonany z materiału zapobiegającego jego zaginaniu i skręcaniu się, oraz zawór uniemożliwiający cofanie się moczu do drenu. Jeżeli chory jest aktywny, potrzebny mu jest worek, który nie będzie utrudniał poruszania się, a wiec mocowany na nodze pacjenta lub do wózka. Worki takie powinny być zawsze umieszczane poniżej poziomu spojenia łonowego, aby nie dopuszczać do cofania się moczu z worka. Pieluchomajtki Każdy chory powinien mieć dobrany odpowiedni rozmiar (maja od 50 do 150 cm w pasie i różną chłonność - od 850 do 1700 ml). Pieluchomajtki muszą mieć absorbującą wkładkę, która zapewnia sucha powierzchnie i możliwość utrzymywania na właściwym miejscu za pomocą taśm i przylepców. Należy zwracać uwagę, by brzegi pieluchy wokół nóg były elastyczne i ściśle do nich przylegały - zapobiega to przepuszczaniu wilgoci. Najlepsze są te, których powierzchnia stykająca się z ciałem jest wykonana z nienasiąkliwej włókniny, co pozwala na utrzymanie suchej skóry. Jeżeli to możliwe, należy stosować pieluchy zawierające wskaźnik wilgotności; dzięki niemu łatwo określić, kiedy trzeba zmienić pieluchę - jest to istotne w pielęgnacji osób nieprzytomnych lub bez kontaktu. X. Co jeśli to nie funkcjonuje Cewniki nadłonowe Przecięcie mięśnia zwieracza Użycie wyrostka robaczkowego do wytworzenia połączenia pęcherza ze ścianą jamy brzusznej Wycięcie pęcherza moczowego u kobiet z wytworzeniem zastępczego pęcherza jelitowego Urządzenia wewnątrzcewkowe Stomia 8 Przecięcie mięśnia zwieracza. Zabieg chirurgiczny osłabia szyję pęcherza i mięsień zwieracz, dzięki czemu mocz ma ułatwiony wypływ. Po zabiegu tym mocz będzie oddawany mimowolnie. U kobiet nie należy stosować nacinania zwieraczy. Anatomia kobiecej cewki, która prawie na całej długości zrośnięta jest ze ścianą pochwy, nie pozwala na stosowanie takich zabiegów.

10 Urządzenia wewnątrzcewkowe -Autocath 100 jest wykonane z obojętnego dla organizmu stopu metalu powlekanego srebrem. Średnica i długość dobierane są zgodnie z wymiarami cewki moczowej pacjentki. Poprzez dokręcanie pierścienia regulowane jest ciśnienie otwarcia tak aby było ono odpowiednie dla poszczególnych chorych. Wewnątrz urządzenia znajduje się mechanizm zaworowy reagujący na ciśnienie. Gdy chora pragnie oddać mocz, powoduje czasowy wzrost ciśnienia śródbrzusznego, trwający kilka sekund, do czasu otwarcia mechanizmu zaworowego. Następnie pacjentka oddaje mocz, który płynie do czasu opróżnienia pęcherza. Gdy mocz przestaje płynąć, mechanizm zaworowy zamyka się samoistnie powodując trzymanie. Utrzymywanie odpowiedniego ciśnienia otwarcia przez kilka sekund, jest niezbędne aby zapobiec niekontrolowanemu otwarciu mechanizmu zaworowego podczas krótkotrwałej zwyżki ciśnienia jaka występuje podczas kichania czy kaszlu. Urządzenie Autocath 100 należy okresowo wyjąć z cewki, w celu wyczyszczenia z osadów moczu i wysterylizować przed ponownym założeniem. Urządzenie zakłada lekarz przy pomocy specjalnych przyrządów. Innym urządzeniem wewnątrzcewkowym, spełniającym tę samą rolę, lecz działającym na zupełnie innych zasadach jest In-Flow Urządzenie wewnątrzcewkowe In-Flow jest zbudowane z silikonu z umieszczoną wewnątrz maleńką metalową turbinką. Jest to urządzenie jednorazowe, łatwe do założenia przez pacjentkę i dostarczane przez firmę w postaci sterylnej wraz z plastikowym aplikatorem. Urządzenie to wymaga zewnętrznego aktywatora. Aktywator jest plastikową tubą lekko zagiętą, długości około 15 cm i średnicy 3 cm. W dolnej części znajduje się generator fal elektromagnetycznych a w górnej, wszędzie dostępne, okrągłe wymienne bateryjki. Gdy pacjentka chce oddać mocz, przykłada aktywator do spojenia łonowego i utrzymując go w tej pozycji, naciska przycisk umieszczony na jego szczycie. Wytwarzane przez aktywator pole elektromagnetyczne uruchamia turbinkę wewnątrz urządzenia In-Flow, która powoduje wysysanie moczu z pęcherza. Gdy pęcherz jest opróżniony, należy odczekać chwilę, nie zmieniając położenia aktywatora, do czasu zapalenia się diody oraz usłyszenia sygnału dźwiękowego. Jest to znak, iż mechanizm zaworowy wewnątrz urządzenia został zamknięty i mocz nie będzie wypływał bez ponownego jego uruchomienia. Urządzenie In-Flow powinno być wymieniane co 4-6 tyg. Oba urządzenia wewnątrzcewkowe działają perfekcyjnie a jedynymi problemami jakie ograniczają ich stosowanie są stosunkowo wysokie koszty oraz tolerancja. Jak wykazały badania własne, przeprowadzone na 25 chorych, te dwa czynniki jedynie, miały istotne znaczenie w stosowaniu urządzeń wewnątrzcewkowych. Duża część chorych zadowolonych z leczenia nie była w stanie pokryć kosztów urządzeń. Poza tym badania własne wykazały, iż jedynie chore z poważnymi zaburzeniami czucia w okolicy urogenitalnej były w stanie tolerować przewlekłe stosowanie urządzeń wewnątrzcewkowych, szczególnie ciężkiego Autocath 100. Wszystkie chore, które nie miały zaburzeń czucia oraz większość chorych z niewielkimi zaburzeniami czucia, po początkowym okresie euforii spowodowanej likwidacją problemu oraz znakomitym funkcjonowaniem urządzeń, stwierdzały, iż obecność urządzenia w cewce moczowej przeszkadza im i po okresie 2-4 miesięcy rezygnowały z dalszego ich stosowania. Tak więc praktycznie, urządzenia wewnątrzcewkowe, mają zastosowanie wyłącznie u kobiet mających poważne zaburzenia czucia w okolicy cewki moczowej. X I. Tak masz - jak zadbasz Dieta Zalecane spożywanie napojów bogatych w witaminy, mikroelementy, sole mineralne Unikanie nadmiernego spożywania płynów moczopędnych!herbata kawa, alkohol! Filtrowanie oraz prawidłowa praca nerek Racjonalne ograniczenie ilości spożywanych pokarmów

11 Odpowiedni dobór składników żywieniowych Płyny Ile i jakie płynny pijesz? Należy wypijać od 2-2,5 1. a latem nawet do 3,0 L dziennie. Kompot z suszonych śliwek lub sok z pomarańczy może pobudzać wnętrzności, lub też picie innych soków owocowych może być korzystne dla funkcji jelit. Gorąca pogoda zwiększa parowanie wody z ciała, co może prowadzić do odwodnienia i zaparć. Żywność Jak dużo jesz pokarmów włóknistych i objętościowych (takich jak owoce i warzywa, otręby, chleby z ziarnami zbóż)? Niektóre produkty żywnościowe (takie jak produkty mleczne, ziemniaki, biały chleb i banany) mogą być powodem zaparć, podczas gdy inne (nadmiar spożytych owoców, kofeiny, lub ostrych przypraw) może zmiękczać stolec albo powodować biegunkę. Aktywność Stały poziom aktywności fizycznej Dopasowany sprzęt i zaopatrzenie Zachowanie czystości i dostępność toalety Wypracowanie modelu wypróżniania na sedesie Higiena intymna Mycie ciała Prawidłowe wysuszenie ciała Pozbycie się nadmiernej ilości włosów łonowych Dbałość o dobór odpowiedniego zaopatrzenia i jego czystość Odradza się stosowania tamponów w czasie menstruacji Profilaktyka Badanie podstawowe Kontrola zalegania moczu Ogólne badanie moczu - raz na pół roku Posiew moczu USG układu moczowego - raz na rok Profilaktyka Badania specjalistyczne urografia dożylna ocenia funkcję nerek i uwidacznia obecność kamieni, badanie urodynamiczne określa rodzaj pęcherza neurogennego, oznacza nam ono m.in. - ciśnienie wypieracz - profil ciśnienia cewkowego - objętość moczu wydalonego podczas spontanicznej mikcji i zalegającego - ocenia się ilość moczu wydalonego w jednostce czasu tzw. przepływ cewkowy cystoskopia - ocenia pęcherz od wewnątrz. Specjaliści Nefrolog Urolog Ginekolog Androlog Gastrolog Proktolog XII. Infekcje Co im sprzyja Zaburzenia czucia utrudniają uchwycenie pierwszych symptomów infekcji Siedzący tryb życia (ucisk na pęcherz, zagrożenie żylakami odbytu, stany zapalne kiszki stolcowej) Brak higieny Zaleganie moczu Zaparcia

12 To Cię powinno zaniepokoić Nieprzyjemna woń, brak klarowności, nieprawidłowa barwa moczu Zwiększenie częstotliwości lub zatrzymanie oddawania moczu Objawy dysrefleksji i autonomicznej Złe samopoczucie Gorączka Dreszcze Wzmożona spastyka Biegunki lub zaparcia Krew w moczu lub stolcu Uwaga: Pojawienie się innego niż zwykle zapachu moczu może zmieniać się z powodu zmian w diecie albo przyjmowanych płynów. Jeżeli nastąpiły zmiany w moczu objawów tych nie należy traktować zawsze jako cech zakażenia układu moczowego. Osoby, które cewnikują się okazjonalnie mogą stwierdzić obecność krwi w moczu wywołaną uszkodzeniem cewki moczowej spowodowanym technicznie złym cewnikowaniem. Jeśli nie zdarza się to często, nie stanowi to przyczyny do zaniepokojenia. Częstsze występowanie krwawienia lub też obecność znacznej ilości krwi w moczu stanowi konieczność konsultacji z lekarzem. XIII. Farmakoterapia Wspomaganie rehabilitacji pęcherza Środek przeciw infekcjom

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Zarys budowy układu moczowego... 7 Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Choroby pęcherza moczowego... 19 Zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych... 20 Inne infekcje układu moczowego... 26 Kamica

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska

Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska Ken Sinervo, MD, Center for Endometriosis Care tłum. Ewa Dankowska Wiele z pacjentek odwiedzających Centrum Leczenia Endometriozy zostało wcześniej poinformowanych, iż cierpią na zespół drażliwego jelita

Bardziej szczegółowo

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom VI WARSZTATY SZKOLENIOWE 29 maja 2015 Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom Agata Zając Zaspakajanie głodu należy do podstawowych potrzeb człowieka. Jedzenie jest jednak ważne

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Dr. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Projekt Edukacji

Bardziej szczegółowo

RODZAJE STOMII i OCENA STOMII

RODZAJE STOMII i OCENA STOMII INFORMACJA DLA PACJENTA RODZAJE STOMII i OCENA STOMII Kolostomia Polega na operacyjnym wyłonieniu jelita grubego na zewnętrzną powierzchnię skóry. Zazwyczaj znajduje się po lewej stronie brzucha. Wykonuje

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Pieczęć zakładu opieki zdrowotnej albo lekarza wykonującego indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Nazwisko i imię osoby ubiegającej się

Bardziej szczegółowo

Zestaw grawitacyjny do irygacji stomii Iryflex Doświadczaj swobody dzień po dniu. Irygacja

Zestaw grawitacyjny do irygacji stomii Iryflex Doświadczaj swobody dzień po dniu. Irygacja Zestaw grawitacyjny do irygacji stomii Iryflex Doświadczaj swobody dzień po dniu. Irygacja Spis treści Informacje ogólne na temat irygacji 3 Dlaczego warto się irygować? 4 Najlepszy czas do wykonania irygacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ ZE STUDENTAMI

PROGRAM ZAJĘĆ ZE STUDENTAMI PROGRAM ZAJĘĆ ZE STUDENTAMI PODSTAWY ZASAD PROWADZENIA AKTYWNEJ REHABILITACJI Z OSOBAMI Z DYSFUNKCJAMI NARZĄDU RUCHU I. PROFILAKTYKA PRZECIW ODLEŻYNOWA 1. WAŻNOŚĆ PROBLEMATYKI 1.1 - Aspekt społeczny 1.2

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu.

Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu. Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu. Zespół Opieki Zdrowotnej w Końskich Mgr Joanna Marczak Układ moczowy jest delikatny i podatny na infekcje. Zakażenie może pojawić się w każdym jego odcinku.

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca

Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca Materiał Przeznaczony Dla Osób, Które Chcą Wiedzieć Więcej O Problemach Nietrzymania Moczu I Stolca Tekst: Centrum Inkontynencji w Västra Götaland Fotografie: Kajsa Lundberg Układ graficzny: Svensk Information

Bardziej szczegółowo

Spis treści. http://d-nb.info/101440553x

Spis treści. http://d-nb.info/101440553x Spis treści Wstęp 7 1. Budowa i działanie układu pokarmowego 8 Żołądek - jelita 8 Trawienie 8 Odbyt (kanał odbytu) 9 Hemoroidy 9 2. Choroby ujścia jelita 10 Metody badania 10 Czego dotyczy badanie? 10

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

dotyczące układu moczowego

dotyczące układu moczowego Zabiegi zabieg 10-1 147 10 dotyczące układu moczowego zabieg 10-1 CEL Pobranie próbki moczu bezpośrednio z pęcherza moczowego. WSKAZANIA 1. Pozyskanie próbki moczu, która nie będzie zanieczyszczona przez

Bardziej szczegółowo

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców.

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców. Owoce i warzywa należy spożywać kilka razy dziennie. Trzeba jednak pamiętać, aby były odpowiednio przygotowane! Po pierwsze, dobrze je umyj. Po drugie, samodzielnie obierz ze skóry lub łupiny nie kupuj

Bardziej szczegółowo

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko Adres zamieszkania Nr PESEL a przypadku jego braku nr dokumentu potwierdzającego tożsamość. Miejscowość,

Bardziej szczegółowo

Leczenie pęcherza nadreaktywnego

Leczenie pęcherza nadreaktywnego Leczenie pęcherza nadreaktywnego Trening pęcherza Leczenie zachowawcze stosowane w przypadku pęcherza nadreaktywnego cieszy się uznaniem lekarzy i pacjentów i stanowi zarówno alternatywę, jak i uzupełnienie

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Urografia. Co to jest?

Urografia. Co to jest? Urografia Urografia jest to badanie polegające na wykonaniu specjalego prześwietlenia RTG całego układu moczowego tzn. nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. W jakim celu jest wykonywane? Za pomocą

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasada nr 1 Noś jasne, luźne, swobodne oraz bawełniane ubrania. Zakładaj tak mało ubrań jak to jest możliwe gdy jesteś w domu. Zasada nr 2 Pij dużo płynów W czasie

Bardziej szczegółowo

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego LoperamideDr.Max przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1.Omówienie rozpowszechnienia choroby 1. Ostra biegunka: Biegunka to zwiększona

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko..... Podpis świadczeniobiorcy WYWIAD PIELĘGNIARSKI I ZAŚWIADCZENIE

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP)

Skopia GOPP (górny odcinek przewodu pokarmowego GOPP) Kontrastowe badania radiologiczne 1. Skopia przełyku ( ze zdjęciami) 2. Skopia żołądka i dwunastnicy 3. Pasaż przewodu pokarmowego 4. Wlew doodbytniczy 5. Urografia dożylna ( z niejonowym środkiem kontrastowym)

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

NIETRZYMANIE MOCZU I STOLCA

NIETRZYMANIE MOCZU I STOLCA Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne NIETRZYMANIE MOCZU I STOLCA mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Nietrzymanie moczu - Wielki Problem

Bardziej szczegółowo

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis.

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Na początek ogólnie: Coraz częściej dzieci rozpoczynając przygodę z rysowaniem czy pisaniem mają problem z prawidłowym trzymaniem przyboru do pisania.

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. dla przewlekle somatycznie chorych. w Stroniu Śląskim

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. dla przewlekle somatycznie chorych. w Stroniu Śląskim WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO dla przewlekle somatycznie chorych w Stroniu Śląskim DANE ŚWIADCZENIOBIORCY:. Imię i nazwisko tel.... Adres zamieszkania.. Numer PESEL, a

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych.

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Aby ujednolicić opis opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po zabiegu operacyjnym

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko Adres zamieszkania Numer PESEL, a w przypadku jego braku numer

Bardziej szczegółowo

Kompletny system do zbiórki moczu Coloplast. Cewniki zewnętrzne

Kompletny system do zbiórki moczu Coloplast. Cewniki zewnętrzne Kompletny system do zbiórki moczu Coloplast Cewniki zewnętrzne Kompletny system do zbiórki moczu Coloplast Coloplast nieustannie pracuje nad poprawą jakości życia osób z zaburzeniami w oddawaniu moczu.

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego ...... RTG kręgosłupa lędźwiowego Badanie RTG kręgosłupa lędźwiowego jest krótkie i bezbolesne. Na badanie należy zgłosić się ze skierowaniem od lekarza i dokumentem tożsamości. Przygotowanie pacjenta

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań dr n.med. Jolanta Meller Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Ochrona pacjenta przed promieniowaniem jonizującym Podawanie

Bardziej szczegółowo

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcia na okładce freshidea Fotolia.com pixelplot Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja

Bardziej szczegółowo

JEDNA NA TRZY KOBIETY, KTÓRE URODZIŁY KIEDYŚ DZIECKO, MOCZY SIĘ

JEDNA NA TRZY KOBIETY, KTÓRE URODZIŁY KIEDYŚ DZIECKO, MOCZY SIĘ Jedna na trzy kobiety Kobiety, które urodziły nawet tylko jedno dziecko, są prawie trzykrotnie bardziej narażone na popuszczanie moczu i moczenie się, niż kobiety, które nie mają dzieci. Im więcej masz

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ŚWADCZENIOBIORCY KIEROWANEGO DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZEGO/PRZEBYWAJĄCEGO W ZAKŁADZIE OPIEKUŃCZYM 1 Ocena świadczeniobiorcy wg skali Barthel 2

KARTA OCENY ŚWADCZENIOBIORCY KIEROWANEGO DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZEGO/PRZEBYWAJĄCEGO W ZAKŁADZIE OPIEKUŃCZYM 1 Ocena świadczeniobiorcy wg skali Barthel 2 Na podstawie załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dn. 23.12.2010r. (poz. 1719) KARTA OCENY ŚWADCZENIOBIORCY KIEROWANEGO DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZEGO/PRZEBYWAJĄCEGO W ZAKŁADZIE OPIEKUŃCZYM 1

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Jesienna pogoda sprzyja pogorszeniu samopoczucia. Wiele osób rezygnuje z aktywności fizycznej z powodu zmiennej pogody i chłodu. Tymczasem ruch na świeżym powietrzu

Bardziej szczegółowo

Komplet dokumentów potrzebnych do przyjęcia do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Krzyżowicach

Komplet dokumentów potrzebnych do przyjęcia do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Krzyżowicach Komplet dokumentów potrzebnych do przyjęcia do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Krzyżowicach Skierowanie wypełnia lekarz kierujący zał. nr 3, Wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie zał. nr 2, Skala

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Caritas Archidiecezji Gdańskiej

Caritas Archidiecezji Gdańskiej Caritas Archidiecezji Gdańskiej Zakład Opiekuńczo Leczniczy INFORMACJA DLA LEKARZY POZ, SZPITALI, PIELĘGNIAREK POZ, MOPS ORAZ PACJENTÓW SKŁADAJĄCYCH WNIOSEK O PRZYJĘCIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO.... Imię i nazwisko.... Adres zamieszkania

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO.... Imię i nazwisko.... Adres zamieszkania Załącznik nr 1 WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko Adres zamieszkania Numer PESEL, a w przypadku

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania

Bardziej szczegółowo

DNO ŻOŁ DKA TRZON ŻOŁ DKA UJŚCIE ODŹWIERNIKA ODŹWIERNIK KRZYWIZNA MNIEJSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA KRZYWIZNA WIĘKSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA

DNO ŻOŁ DKA TRZON ŻOŁ DKA UJŚCIE ODŹWIERNIKA ODŹWIERNIK KRZYWIZNA MNIEJSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA KRZYWIZNA WIĘKSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA Zał cznik C.64. TEMOZOLOMIDUM L.p. 1. TEMOZOLOMIDUM C16 2. TEMOZOLOMIDUM C16.0 3. TEMOZOLOMIDUM C16.1 4. TEMOZOLOMIDUM C16.2 5. TEMOZOLOMIDUM C16.3 6. TEMOZOLOMIDUM C16.4 7. TEMOZOLOMIDUM C16.5 8. TEMOZOLOMIDUM

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą.

Okrężnica Leży między kątnicą a odbytnicą. Dzieli się na trzy części: wstępującą, poprzeczną i zstępującą. Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej dolnej części jamy brzusznej (w tak zwanym dole biodrowym), w miejscu

Bardziej szczegółowo

Nietrzymanie moczu - mimowolne wyciekanie moczu, które stanowi problem natury higienicznej i socjalnej

Nietrzymanie moczu - mimowolne wyciekanie moczu, które stanowi problem natury higienicznej i socjalnej Nietrzymanie moczu - mimowolne wyciekanie moczu, które stanowi problem natury higienicznej i socjalnej Nietrzymanie moczu - mimowolne wyciekanie moczu, które stanowi problem natury higienicznej i socjalnej

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat SAKROKOLPOPEKSJI LAPAROSKOPOWEJ

INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat SAKROKOLPOPEKSJI LAPAROSKOPOWEJ INFORMATOR DLA PACJENTKI na temat SAKROKOLPOPEKSJI LAPAROSKOPOWEJ WSKAZANIA DO OPERACJI Obniżenie lub wypadanie ścian pochwy i macicy jest jednym z najbardziej dolegliwych schorzeń współczesnych kobiet.

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO - LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO - LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO Załącznik do rozporządzenia MZ z dnia 25 czerwca 2012r. Zał. nr 1 WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO - LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIRCY: /IMIĘ I NAZWISKO/

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego

Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Informacje podstawowe - anatomia i fizjologia jelita grubego Anatomia Jelito grube stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego. Składa się z kątnicy, okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Rozpoczyna się w prawej

Bardziej szczegółowo

Leczenie operacyjne wysiłkowego nietrzymania moczu

Leczenie operacyjne wysiłkowego nietrzymania moczu Andrzej Skręt, Tomasz Kluz Leczenie operacyjne wysiłkowego nietrzymania moczu Oddział Ginekologii i Położnictwa Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Rzeszowie Ordynator Oddziału: prof. dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

dziecko z biegunką kompendium wiedzy nadzór merytoryczny prof. dr hab. n.med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska

dziecko z biegunką kompendium wiedzy nadzór merytoryczny prof. dr hab. n.med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska lek. med. Julia Gawryjołek dziecko z biegunką kompendium wiedzy nadzór merytoryczny prof. dr hab. n.med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska trilacplus krople saszetki kapsułki od 1. miesiąca życia poradnik

Bardziej szczegółowo

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON Małoinwazyjna metoda terapii choroby hemoroidalnej po raz pierwszy zastosowana w Czechach

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

EasyLAX (Vision) suplement diety

EasyLAX (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe EasyLAX (Vision) suplement diety DiReset (Vision) suplement diety Enjoy NT (Vision) suplement diety EasyLAX (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 192.00 sztukę

Bardziej szczegółowo

Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B. Wirusowe zapalenie wątroby typu B Co musisz wiedzieć, gdy zostanie u Ciebie stwierdzone przewlekłe, wirusowe zapalenie wątroby typu B. Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu B? Wirusowe zapalenie wątroby

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny. Lactulosum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny. Lactulosum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny Lactulosum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO OPIEKUŃCZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO / ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO OPIEKUŃCZEGO Dane świadczeniobiorcy:.. Imię i nazwisko.. Adres zamieszkania.. Numer PESEL, a w przypadku jego braku

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Etyczne i systemowe uwarunkowania koncepcji pielęgnowania w praktyce opiekuna medycznego

Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Etyczne i systemowe uwarunkowania koncepcji pielęgnowania w praktyce opiekuna medycznego Spis treści 1. Wprowadzenie Elżbieta Szwałkiewicz... 13 1.1. Co zawiera przewodnik zawodowy?... 13 1.2. Opiekun medyczny charakterystyka zawodu... 15 1.3. Zakres kompetencji zawodowych opiekuna medycznego...

Bardziej szczegółowo

LECZENIE OPERACYJNE METODĄ SELEKTYWNEGO PRZECIĘCIA KORZENI CZUCIOWYCH

LECZENIE OPERACYJNE METODĄ SELEKTYWNEGO PRZECIĘCIA KORZENI CZUCIOWYCH LECZENIE OPERACYJNE METODĄ SELEKTYWNEGO PRZECIĘCIA KORZENI CZUCIOWYCH Zabieg selektywnego przecięcia korzeni czuciowych jest bezpieczną i efektywną metodą zmniejszania spastyczności trwale i bez większych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO F-182/DNP WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko Adres zamieszkania Numer PESEL, a w przypadku jego

Bardziej szczegółowo

1/5. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie

1/5. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULGIX LAXI (Natrii docusas) 50 mg, kapsułki miękkie Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych

Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych Bezpieczne żywienie przez zgłębnik Niniejsza broszura przekazuje tobie informacje na temat bardziej praktycznych aspektów

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK. Proszę o przyjęcie... (Nazwisko i imię pacjenta) Zamieszkały/a... PESEL... (pacjenta) Numer i seria dowodu osobistego...

WNIOSEK. Proszę o przyjęcie... (Nazwisko i imię pacjenta) Zamieszkały/a... PESEL... (pacjenta) Numer i seria dowodu osobistego... Osoba do kontaktu w sprawie przyjęcia pacjenta na ZOL (Imię i nazwisko) (Adres, kod, miejscowość, ulica) (telefon: stacjonarny, komórka) Załącznik nr 1 (Miejscowość, data) WNIOSEK Proszę o przyjęcie...

Bardziej szczegółowo

pierwiastek promieniotwórczy jest umieszczany wewnątrz zmiany nowotworowej z dużą dokładnością

pierwiastek promieniotwórczy jest umieszczany wewnątrz zmiany nowotworowej z dużą dokładnością Dr n. med. Dariusz Kieszko lek. med. Justyna Podlodowska Brachyterapia Poradnik dla Pacjenta Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Brachyterapia jest to metoda radioterapii

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O PRZYJĘCIE. Nazwisko i imię... adres zamieszkania... ... numer telefonu do kontaktu..

WNIOSEK O PRZYJĘCIE. Nazwisko i imię... adres zamieszkania... ... numer telefonu do kontaktu.. Miejscowość i data... WNIOSEK O PRZYJĘCIE Nazwisko i imię... PESEL adres zamieszkania... numer telefonu do kontaktu.. Zwracam się z wnioskiem o przyjęcie do NZOZ Zakład Pielęgnacyjno Opiekuńczy ZACISZE...

Bardziej szczegółowo

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości.

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości. Drogi Czytelniku, Choroby prostaty to męska sprawa. Tylko męskie ciało posiada prostatę, zwaną w języku potocznym gruczołem krokowym (ew. sterczem). W młodym wieku męŝczyźni nie zdają sobie sprawy z obecności

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

MATOSET : oferta setów do procedur

MATOSET : oferta setów do procedur 2013 MATOSET : oferta setów do procedur CEWNIKOWANIE BZMM TZMO SA 2011-02-01 aktualizacja 11.04.2013 1 Spis treści I. OPIS PROCEDURY i MIEJSCE ZASTOSOWANIA... 3 II. SKŁAD I ZDJĘCIE SETU ORAZ PRZEBIEG PROCEDURY...

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

Kryteria przyznawania. okulista raz na 2 lata 30% dorośli - stan zdrowia całkowicie uniemożliwiający dokonywanie zmiany okularów

Kryteria przyznawania. okulista raz na 2 lata 30% dorośli - stan zdrowia całkowicie uniemożliwiający dokonywanie zmiany okularów Załącznik nr 2 SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ŚRODKÓW POMOCNICZYCH PRZYSŁUGUJĄCYCH ŚWIADCZENIOBIORCY, KRYTERIA ICH PRZYZNAWANIA, OKRESY UŻYTKOWANIA ORAZ WYSOKOŚĆ UDZIAŁU WŁASNEGO ŚWIADCZENIOBIORCY W CENIE ICH NABYCIA

Bardziej szczegółowo

Rośliny lecznicze występujące na Kaszubach. Zapraszamy na seans!!!

Rośliny lecznicze występujące na Kaszubach. Zapraszamy na seans!!! Rośliny lecznicze występujące na Kaszubach Zapraszamy na seans!!! Krótki wstęp Zioła lecznicze dostarczają naszemu organizmowi wiele witamin, soli mineralnych oraz substancji leczniczych, które pozytywnie

Bardziej szczegółowo

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci...

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci... SPIS TREŚCI ROZWÓJ ONTOGENETYCZNY ORAZ FIZJOLOGIA CZYNNOŚCI MOTORYCZNEJ PRZEWODU POKARMOWEGO Krzysztof Fyderek.. 13 Rozwój strukturalny................. 13 Rozwój śródściennego żołądkowo-jelitowego (enteralnego)

Bardziej szczegółowo