uniwersyteckie uwm Olsztyn, listopad 2007

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "uniwersyteckie uwm Olsztyn, listopad 2007"

Transkrypt

1 Wiadomoœci Nr 11 (100) listopad 2007 uniwersyteckie uwm Olsztyn, listopad 2007 Nr 11 (100) Fot. J.anusz Paj¹k Prof. Wojciech Maksymowicz dziekan nowego Wydzia³u Nauk Medycznych UWM; pierwszego w Polsce po 50 latach. Wywiad z profesorem str. 4 1

2 15 paÿdziernika br. odby³a siê uroczystoœæ otwarcia nowej Biblioteki Uniwersyteckiej przy ul. Oczapowskiego w Kortowie. Biblioteka zosta³a wybudowana z funduszy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy szego oraz œrodków w³asnych UWM. Ca³kowity koszt inwestycji wynosi 60,5 mln z³. Budowa trwa³a 5 lat. Biblioteka pomieœci 1,5 mln woluminów aktualnie zawiera ok. 900 tys. wol. Zastosowano w niej najnowsze rozwi¹zania techniczne, które umo liwiaj¹ czytelnikom wolny dostêp do zbiorów, pracê w kabinach indywidualnych lub pokojach grupowych, z wykorzystaniem bogatego wyposa enia sprzêtu audiowizualnego itp. Powierzchnia ogólna budynku wynosi m 2. Projekt wykona³ Zespó³ Zak³adu Urbanistyki i Architektury UWM pod kierunkiem prof. Waleriana Wierzchowskiego, przy wspó³udziale architektów Magdaleny Rafalskiej i Marka Zagroby. Wykonawc¹ by³o Przedsiêbiorstwo Budowlane ARTBET Sp. z o.o. Fot. Katarzyna Kulesza, Janusz Paj¹k 2

3 W numerze AKTUALNOŒCI Kronika Kortowska...2 Z obrad senatu...3 Lubiê mia³e wyzwania NAGRODZENI WYRÓ NIENI Regionalizm to nie zaœciankowoœæ...5 Stypendia dla zdolnych...5 Srebro z Borneo...6 PROGRAMY UNIJNE Stypendia, granty, mobilnoœæ KORTOWSKIE PRACOWNIE Przeprowadzka na Szrajbera...8 KONFERENCJE SEMINARIA Romaniœci z UWM w Katanii Studenci ekolodzy z Kassel na UWM...9 Lustracja na przestrzeni dziejów...10 Œwiadek historii...10 Czy znasz swój jêzyk ojczysty?...11 ZAK TKI EUROPY 6 Coimbra Luzytañskie Ateny...12 FELIETONY Kalendarz fascynacja czasem...13 Kto kim rz¹dzi?...14 Czerwona apaszka Projektowanie ycia...15 Prawo i okolice Wakacyjny kazus...15 PORADNIK JAK OSWOIÆ DZIENNIKARZA Dlaczego oni nas nie lubi¹?...16 Orkiestra dêta na UWM...16 STUDENCKE YCIE 8 Erasmus dawka energii...17 Sierpniowy zlot modzie y...18 Pieszo do Santiago de Compostela...19 ZJAZDY ABSOLWENTÓW Okr¹g³y jubileusz...20 OSTATNIE PO ERGNANIE Pracownicy uczelni zmarli od listopad 2006 do listopada Doktoraty i habilitacje...21 Nowoœci Wydawnictwa UWM...22 Sport

4 Kronika Kortowska Rektor prof. Ryszard Górecki decyzj¹ Kapitu³y Konkursu Efektywnego Zarz¹dzania Sportem i Rekreacj¹ Polskiej Korp o -racji Mened erów Sportu w uznaniu zas³ug dla rozwoju sportu i rekreacji otrzyma³ tytu³ SPORTOWEGO MENED ERA 2006 ROKU. Najlepszy wynik w regionie Nowy Wydzia³ Nauk Medycznych ma ju swojego dziekana i prodziekana. 25 paÿdziernika 2007r. odby³y siê wybory w³adz wydzia³u. Dziekanem zosta³ dotychczasowy pe³nomocnik rektora ds. tworzenia WNM prof. Wojciech Maksymowicz. Prodziekanem ds. dydaktycznych zosta³ dr Ireneusz Kowalski. Przedstawicielem Wydzia³u Nauk Medycznych do senatu UWM zosta³ prof. Piotr Kurnatowski. Nowo wybrane w³adze WNM swoje funkcje sprawowaæ bêd¹ do 31. sierpnia 2008 r. Sportowcy i trenerzy z AZS UWM w Olsztynie otrzymali stypendia oraz nagrody marsza³ka województwa warmiñskomazurskiego. Marsza³ek nagrodzi³ zawodników i zawodniczki, którzy nale ¹ do krajowej, europejskiej oraz œwiatowej czo³ówki sportowców. Znalaz³o siê wœród szeœæ osób z AZS UWM Olsztyn. Stypendia wynosz¹ od 800 do z³. Wœród wyró nionych w ten sposób sportowców z AZS UWM znaleÿli siê: Kacper Koz³owski, lekkoatletyka; Micha³ Burczyñski, bojerowiec; Wac³aw Szukiel, eglarz; Maciej Ruta, zawodnik taekwondo WTF; Wojciech Wies³aw Chyliñski, lekkoatleta. Przed now¹ Bibliotek¹ Uniwersyteck¹ w Kortowie 14 paÿdziernika zosta³ uroczyœcie posadzony d¹b papieski. To jedna zostatnich sadzonek, wyhodowanych z o³êdzi, które poœwiêci³ Jan Pawe³ II. Ka da z sadzonek posiada certyfikat autentycznoœci. Podzielono je miêdzy nadleœnictwa, szko³y, seminaria duchowne i sanktuaria w kraju. Jedna z ostatnich trafi³a do miasteczka akademickiego w Kortowie. W uroczystoœci uczestniczyli i posadzili d¹b rektor pof. Ryszard Górecki, abp. Wojciech Ziemba, Jan Karetko, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Pañstwowych, parlamentarzyœci, samorz¹dowcy, studenci i pracownicy uczelni. Na UWM ruszy³a nowa edycja studiów podyplomowych z pedagogiki religii i etyki. 26 paÿdziernika br. o godz w sali senatu UWM odby³a siê uroczysta inauguracja studiów, z udzia³em rektora prof. Ryszard Górecki oraz metropolity warmiñskiego ks. abp dr. Wojciech Ziemba. Kierownikiem studiów podyplomowych z pedagogiki religii i etyki jest ks. prof. Jaros³aw Michalski. Studia potrwaj¹ 3 semestry, wyk³adowcami bêd¹ pracownicy WNSiS. S¹ to jedyne takie studia w kraju. Pracownik UWM w Olsztynie, adiunkt w Zak³adzie Teologii Moralnej ks. dr Andrzej Lesiñski zosta³ odznaczony przez prezydenta Niemiec Krzy em Zas³ugi I Klasy za pracê na rzecz zbli enia i pojednania polsko-niemieckiego. Uroczystoœæ odznaczenia krzy em odby³a siê 26 paÿdziernika. W imieniu prezydenta Niemiec ks. A. Lesiñskiego odznaczy³ konsul generalna z Gdañska Ute Minke-Koenig. Ksi¹dz dr A. Lesiñski w pocz¹tkach stanu wojennego by³ dyrektorem Caritasu. Gros pomocy z Zachodu przychodzi³o wtedy z Niemiec i w³aœnie wtedy zawi¹za³y siê silne przyjaÿnie, których owocem jest partnerstwo miast Olsztyna i Offenburga. G³osuj¹ studenci UWM Prof. Ryszard Górecki rektor Uniwersytetu Warmiñsko-Mazurskiego zosta³ ponownie senatorem RP. Uzyska³ najlepszy wynik wyborczy w regionie w historii wyborów senackich. Prof. Ryszard Górecki, rektor UWM, kandyduj¹cy do Senatu RP z listy Platformy Obywatelskiej otrzyma³ w minionych wyborach w okrêgu g³osów. W wyborach w 2005 r. zdoby³ g³osów. Liczba uprawnionych do g³osowania w okrêgu nr 34 wynosi³a 1,13 mln. A zatem na prof. Górecki postawi³o ponad 13 proc. wszystkich wyborców okrêgu, co da³o mu najlepszy wynik w regionie i w historii wyborów senackich na Warmii i Mazurach. Drugi z wybranych senatorów Marek Konopka mia³ 93,8 tys. g³osów. W Kortowie, gdzie g³osowa³ rektor znajdowa³y siê dwie komisje wyborcze: nr 21 w DS 1 (ul. Kanafojskiego) oraz nr 22 w DS 119 (ul. Dybowskiego). Na listach komisji nr 21 figurowa³o 1935 osób uprawnionych do g³osowania. G³os odda³o 1416 osób. 13 g³osów by³o niewa nych. W komisji nr 22 uprawnionych do g³osowania by³o 746 osób. G³osowa³y 592 osoby. 4 g³osy by³y niewa ne. Prof. Ryszard Górecki otrzyma³ w obu komisjach wyborczych ³¹cznie 1420 g³osy na 2681 wszystkich uprawnionych w Kortowie, a wiêc ponad po³owê! Jeœli siê zaœ weÿmie pod uwagê tylko g³osuj¹cych (2008 osób) to na rektora w Kortowie g³osowa³o a 71 proc. wyborców. Aktywnoœæ senatorska prof. Góreckiego znacznie wykracza poza sprawy zwi¹zane ze szkolnictwem wy szym i nauk¹. Rektor w kadencji z³o y³ ok. 30 senatorskich oœwiadczeñ (odpowiednik interpelacji poselskich). Kierowa³ je m.in. do ministra pracy w sprawie waloryzacji rent i emerytur, do ministra zdrowia w sprawie mo liwoœci uruchomienia bazy Lotniczego Pogotowia Ratunkowego w E³ku, do ministra edukacji w sprawie zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skutecznie i wielokrotnie zabiega³ o rozwój lotnisk w regionie oraz o budowê dróg. Zaowocowa³o to wpisaniem ich do regionalnego programu rozwoju. Wspó³tworzy klastry i parki technologiczne, których rol¹ jest wdra- anie innowacyjnych rozwi¹zañ do gospodarki. lek, mah fot. Daria Christianus 4

5 Z obrad senatu Kalendarz uprawnieñ zatwierdzony PaŸdziernikowe posiedzenie senatu akademickiego ( r.) poœwiêcone by³o polityce kadrowej uniwersytetu. Senat przygotowa³ na nim harmonogram sk³adania wniosków o nowe uprawnienia. Sprawy kadrowe przedstawi³ prorektor prof. Gabriel Fordoñski. Podkreœli³, e dla uniwersytetu priorytetem jest uzyskanie wiêkszej liczby uprawnieñ szczególnie w naukach prawnych i matematyce, aby w myœl ustawy nasza uczelnia nie by³a uniwersytetem ni szej rangi, o charakterze zawodowym, np. przyrodniczym, technicznym czy rolniczym. Senat przyj¹³ wiêc uchwa³ê w sprawie programu rozwoju uprawnieñ akademickich. Zobowi¹za³ w niej dziekanów i rady wydzia³ów do terminowych dzia³añ zgodnie z przedstawionym poni ej kalendarium: Habilitacje Wniosek o uzyskanie uprawnieñ ma byæ przygotowany: z literaturoznawstwa do II kwarta³u 2008 roku, z jêzykoznawstwa do IV kwarta³u 2008 roku. Doktoraty Wnioski o uzyskanie uprawnieñ maj¹ byæ przygotowane w terminie: prawo I po³owa 2008 roku, matematyka I kwarta³ 2008 roku, nauki o zarz¹dzaniu I kwarta³ 2008 roku, nauki o polityce II kwarta³ 2008 roku, budownictwo III kwarta³ 2008 roku. Senat przyj¹³ równie uchwa³ê w sprawie dzia³añ w polityce kadrowej i rozwoju uprawnieñ akademickich. Uchwa³a senatu z 26 pa dziernika zawiera ok. 14 punktów. M.in. postanowienie przyznawania stypendiów i i urlopów naukowych wy³¹cznie osobom spe³niaj¹cym warunki ukonczenia przewodów doktorskich lub habilitacyjnych w ustawowym terminie.jeden z punktów uchwa³y zak³¹da równie przy mianowaniu na stanowisko adiunkta wprowadziæ kryterium bieg³ej znajomoœci jêzyka angielskiego lub innego nowo ytnego potwierdzonej certyfikatem. Rektor Ryszard Górecki przedstawi³ cz³onkom senatu nowo wybrane w³adze Wydzia³u Nauk Medycznych: prof. Wojciecha Maksymowicza dziekana, dr. Ireneusza Kowalskiego prodziekana i prof. Piotra Kurnatowskiego przedstawiciela WNM do senatu. Rektor poinformowa³ równie, e wzros³o znaczenie olsztyñskiego œrodowiska naukowego w Polskiej Akademii Nauk. Prof. Lubomir Baran zosta³ cz³onkiem rzeczywistym PAN, a prof. W³odzimierz Bednarski cz³onkiem korespondentem PAN. Prof. Andrzej Koncicki, prorektor do spraw rozwoju, przedstawi³ cz³onkom senatu informacjê ze spotkania prorektorów do spraw finansowych, które odby³o siê na Uniwersytecie Jagielloñskim. Prorektorzy analizowali tam dotacje i sposoby wyliczania zasad finansowania szkó³ wy szych. Cz³onkowie senatu podjêli uchwa³ê w sprawie uniwersyteckiej p³ywalni. Ta uchwa³a rozpoczyna starania UWM o pozyskanie œrodków na budowê basenu. Powo³ano równie Akademickie Centrum Szkolenia Sportowego bêdzie ono wspieraæ uzdolnion¹ sportowo m³odzie. Maj¹c takie centrum uczelnia bêdzie mog³a sk³adaæ wnioski o dodatkowe dotacje do Ministerstwa Sportu. Prorektor prof. Andrzej Koncicki referuje politykê kadrow¹ Senat wybra³ nowego przewodnicz¹cego Senackiej Komisji ds. Dydaktycznych, zosta³ nim dr hab. Wojciech Janczukowicz. Posiedzenie senatu UWM rozpoczê³o siê od gratulacji rektorowi Ryszardowi Góreckiemu. Rektor ponownie zosta³ senatorem RP z rekordow¹ w regionie liczb¹ g³osów (148,5 tys.). Gratulacje w imieniu cz³onków senatu i korpusu dziekanów z³o y³ dr hab. W³adys³aw Kordan, dziekan Wydzia³u Bioin ynierii Zwierz¹t. wu Serdecznie gratulujemy! Prof. Ryszardowi Góreckiemu rektorowi UWM ponownych wyborów do Senatu RP i uzyskania znakomitego wyniku wyborczego. Czujemy ogromn¹ satysfakcjê, e rektor UWM cieszy siê tak du ym zaufaniem nie tylko na uczelni, ale i w ca³ym regionie. Jesteœmy pewni, e obecnoœæ profesora Góreckiego w Senacie RP bêdzie owocna i dla uniwersytetu, i dla regionu, i dla kraju. Kadra akademicka i pracownicy Uniwersytetu Warmiñsko-Mazurskiego w Olsztynie fot. Janusz Paj¹k 5

6 Wywiady Lubiê œmia³e wyzwania Rozmowa z prof. Wojciechem Maksymowiczem dziekanem Wydzia³u Nauk Medycznych Dlaczego zdecydowa³ siê Pan przyjœæ do Olsztyna i tworzyæ ten wydzia³? Dlatego, e tak jak rektor Górecki lubiê œmia³e wyzwania. Po raz pierwszy od lat 50. bêdzie w Polsce tworzony nowy wydzia³ medyczny i to w³aœnie w Olsztynie. Po drugie, jestem olsztyniakiem i uwa- am, e nasze miasto mo e na medycynie zarabiaæ. Jakie s¹ ustawowe wymagania dotycz¹ce tworzenia nowego Wydzia³u Nauk Medycznych, a w szczególnoœci kierunku lekarskiego? Studia medyczne to studia magisterskie. Dotyczy wiêc ich rozporz¹dzenie ministra nauki i szkolnictwa wy szego z 2005 roku. Na takich studiach powinno byæ zatrudnionych 6 samodzielnych pracowników naukowych nauk medycznych oraz 8 doktorów tych e nauk. Merytorycznie podlegaj¹ pod ministra zdrowia, który, aby ruszy³y, musi wydaæ sw¹ aprobatê. Ta aprobata to zgoda na finansowanie kierunku. Minister Religa zapewni³ nas, e j¹ wyda dla 80 studentów. A program nauki, kto go przygotowuje? Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy szego, które reguluje, jakie przedmioty maj¹ byæ nauczane na poszczególnych latach i po ile godzin. W oparciu o te wytyczne szczegó³owy program zostanie opracowany przez nasz wydzia³. Wróæmy do kadry nowego wydzia³u. Ilu ludzi Pan pozyska³? Sk¹d? Czy trudno by³o namówiæ ich do pracy w Olsztynie? Obecnie zatrudniamy 5 profesorów nauk medycznych, w tym 4 belwederskich. 26 paÿdziernika senat powinien podj¹æ decyzjê o zatrudnieniu kolejnych 2 profesorów. Poza tym kilkunastu innych samodzielnych pracowników naukowych jest zainteresowanych do³¹czeniem do nas. S¹ to ludzie z ca³ej Polski, znakomici fachowcy, z bogatym dorobkiem naukowym. Nie musia³em ich d³ugo namawiaæ. Ci ludzie widz¹ w Olsztynie sw¹ szansê zawodow¹, jak pewien znakomity chirurg mistrz od ma³oinwazyjnych metod operacji. W swoich uczelniach w najbli szej przysz³oœci nie maj¹ widoków na prowadzenie samodzielnych badañ. Problemem wiêc nie s¹ ludzie tylko zorganizowanie dla nich warsztatu badañ. Z racji tworzenia nowego wydzia³u ten warsztat musimy tworzyæ. Interes jest wiêc obopólny. Oni maj¹ w Olsztynie szansê usamodzielniania siê my zyskujemy ludzi z uznanymi nazwiskami. Kogo wiêc powitamy w przysz³ym roku? Na nazwiska jeszcze za wczeœnie. Mogê tylko powiedzieæ, e to profesorowie anatomii, histologii, pediatrii, chirurgii, chorób wewnêtrznych, neurologii, neurofizjologii i neurochirurgii i na tym siê nie skoñczy. Dziêki temu, e uruchamiamy kierunek lekarski, bêdziemy mogli uruchomiæ tak e magisterskie studia pielêgniarskie. Dla samego pielêgniarstwa samodzielnych pracowników nie namówilibyœmy do przyjœcia do Olsztyna. Jak¹ baz¹ lokalow¹ wydzia³ dysponuje na rok przed otwarciem kierunku lekarskiego, a jak¹ bêdzie mia³ w paÿdzierniku 2008 r.? Nie musimy mieæ wszystkiego od razu, bo przecie na pocz¹tek bêdziemy mieæ tylko pierwszy rok kierunku lekarskiego. W pierwszym roku najbardziej bêdziemy potrzebowaæ pomieszczeñ dydaktycznych, a te na uniwersytecie s¹. Potrzebna nam bêdzie nowoczesna katedra do nauki anatomii. Ju w tej chwili mamy zawarte porozumienie ze Szpitalem Wojskowym, gdzie zostanie ona zlokalizowana, wiêc siê o anatomiê nie martwiê. Niebawem podjêta zostanie decyzja o lokalizacji nowego obiektu naukowo-dydaktycznego dla podstawowych nauk medycznych, prawdopodobnie na terenie Kortowa. Przejœciowo dziekanat bêdzie siê mieœci³ obok Katedry Pielêgniarstwa przy ulicy o³nierskiej, po czym zostanie przeniesiony do bardziej reprezentacyjnego budynku odpowiadaj¹cego presti owi Wydzia³u Nauk Medycznych. Czy to, e na UWM jest weterynaria, chemia, biochemia, mikrobiologia i inne przyrodnicze kierunki ma jakieœ znaczenie dla medycyny? Tak, bo bêdziemy mogli wykorzystaæ niektóre laboratoria, a poza tym prowadziæ pewne wspólne badania. Czy bêd¹ jeszcze inne kierunki na wydziale poza pielêgniarstwem i lekarskim? Tak, nastêpnym powinno byæ ratownictwo medyczne. W jaki sposób zamierza Pan budowaæ presti wydzia³u w uczelni i w mieœcie bez tradycji kszta³cenia lekarskiego, w którym lekarskie œrodowisko naukowe jest ma³e? Presti tworz¹ przede wszystkim ludzie, a nie mury, chocia w³adze uczelni czyni¹ starania, aby zajêcia odbywa³y siê w godnych obiektach. Zapewniam, e osoby, które obieca³y do nas przyjœæ to mówi¹c po sportowemu pierwsza liga. Poza tym nad jakoœci¹ nauczania czuwaj¹ trzy komisje akredytacyjna Ministerstwa Zdrowia, która bada wyniki nauk na kierunku pielêgniarstwa, Pañstwowa Komisja Akredytacyjna i komisja rektorów szkó³ medycznych, które sprawdzaj¹ efekty nauczania u absolwentów. Na koniec ka dy absolwent musi jeszcze zdaæ egzamin lekarski wiêc sito eliminacji jest gêste. A w jaki sposób Olsztyn mo e na opiece zdrowotnej zarabiaæ? Przecie do niej siê tylko dop³aca. Mo na zarabiaæ na uczeniu studentów zagranicznych. W niektórych krajach studia medyczne s¹ tak drogie, e wielu cudzoziemców studiuje w Polsce, bo u nas taniej. Dlaczego nie mieliby tego robiæ w Olsztynie? Ponadto w Olsztynie jest wiele szpitali, które zamiast oddawaæ pacjentów do innych regionów mog³yby ich tutaj œci¹gaæ maj¹c odpowiedni¹ kadrê i urz¹dzenia. Sam za³atwiam œci¹gniêcie do Olsztyna pewnego urz¹dzenia diagnostycznego. Drugie takie w Europie jest Niemczech. Dziêki niemu mo emy mieæ pacjentów z po³owy Europy. Cambridge jest znany w œwiecie z uniwersytetu, ale to tamtejszy szpital jest najwiêkszym pracodawc¹. Rozmawia³ Lech Krysza³owicz Fot. Janusz Paj¹k 6

7 Nagrodzeni Wyró nieni Regionalizm to nie zaœciankowoœæ Rozmowa z prof. Zbigniewem Chojnowskim z Pracowni Literatury XX wieku i Teorii Literatury, poet¹, pisarzem, autorem piêciu tomików wierszy, kilkudziesiêciu ksi¹ ek. Prof. Zbigniew Chojnowski jest tegorocznym laureatem nagrody prezydenta Olsztyna Czes³awa Ma³kowskiego za twórczoœæ literack¹. Panie profesorze, co zmienia w Pana yciu ta nagroda? Ka da nagroda jest sygna³em, e pewien etap pracy koñczy siê. Ta œwiadomoœæ powoduje, e cz³owiek myœli, co dalej. Nagroda nie ma bezpoœredniego wp³ywu na to, co robiê na pisanie nowych ksi¹ ek, pracê naukow¹, dzia³anie na rzecz literatury. Dlaczego g³ównym tematem Pana zainteresowañ jest literatura regionalna? Czy nie oznacza to zamykania siê w ciasnym krêgu? Proponujê regionalizm otwarty, regionalizm nie oznacza zaœciankowoœci. Moje doros³e ycie zwi¹za³em z Warmi¹ i Mazurami i moj¹ twórczoœæ literack¹ i badawcz¹ inspiruje m.in. kultura tej ziemi. Ale nieprawd¹ jest e ograniczam siê tylko do literatury tej czêœci Europy. Badam twórczoœæ pisarzy, których wartoœæ wykracza daleko poza lokalnoœæ. Interesuje mnie zasadniczo literatura XX wieku. Uwa am jednak, e powinnoœci¹ humanisty jest zajmowanie siê tym, co powszechne, uniwersalne a jednoczeœnie kreowanie swojej przestrzeni najbli szej. M³odzi pisarze, tak e ze œrodowiska olsztyñskiego, nie czuj¹ siê zwi¹zani ze swym regionem. Nie chc¹ byæ postrzegani jako twórcy regionalni. M³odzi pisarze tak, ale i ich kszta³tuje warmiñsko-mazurski krajobraz kulturowy. Oni mimo wszystko podlegaj¹ wp³ywowi otoczenia. Ci m³odzi odnosz¹ siê do Olsztyna, umieszczaj¹ akcjê Prof. Zbigniew Chojnowski, poeta, literat, krytyk literacki, autor 5 tomów wierszy, kilkudziesiêciu ksi¹ ek. Badacz literatury Warmiii Mazur (m.in. twórczoœci Micha³a Kajki, Marii Zientary- Malewskiej). Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej UWM. Stypendia dla zdolnych swych utworów w miastach rodzinnego regionu, a e nie eksponuj¹ regionalnoœci? mo e to forma strategii... Czy pana postawa nie jest trochê pod pr¹d? Jestem pod pr¹d, bo tylko tak mo na dotrzeæ do prawdy. Tu nie chodzi o to, aby zamykaæ siê przed globalnoœcia, ale tworzyæ takie przekonanie, e w ka dym miejscu cz³owiek mo e siê spe³niaæ. To postawa klasycystyczna. Teraz wchodzi w ycie m³ode pokolenie i korzysta z otwartoœci, migruje, czerpie z ró nych Ÿróde³. Rozumiem to. Myœlê e têsknota za domem, potrzeb¹ zakorzenienia zjawi siê za dekadê. I znów pojawi siê postawa klasycystyczna. W kanonie lektur szkolnych nie ma lub jest bardzo ma³o literatury regionalnej. Jest zasadne w³¹czenie do kanonu lektur literatury regionalnej. Niestety, zainteresowanie polonistów tak¹ literatur¹ jest znikome. Wieœ, kojarzona z regionalizmem, utraci³a atrakcyjnoœæ kulturow¹. Ludzie chc¹ yæ w stylu miejskim. Na naszym uniwersytecie jest specjalnoœæ edukacja regionalna. Zainteresowanie ni¹ os³ab³o, ale na moje seminarium zapisuj¹ siê osoby, które pisz¹ z pasj¹ o literaturze regionalnej. Badaæ tê literaturê to badaæ Ÿród³a, które znajduj¹ siê w zasiêgu rêki i wzroku. Panie profesorze, nagroda literacka zakoñczy³a pewien etap w pana yciu zawodowym. Jakie s¹ plany na przysz³oœæ? Pragnê zabraæ siê do komponowania 6. tomiku wierszy. Uk³adam tomy niespiesznie. One maj¹ byæ wyrazem domkniêcia koñcz¹cej siê fazy ycia. Najnowszy tom bêdzie nosi³ tytu³ Zamiar szczeœcia. Ukoñczy³em z Alicj¹ Bykowska-Salczyñsk¹ antologiê literack¹ Przed i za, zawieraj¹c¹ utwory ok. 20 pisarzy i poetów z Warmii i Mazur. Od lat pracujê nad monografi¹ o wstêpnym tytule Œwiat zapisany przez Mazurów. Odkrywam ich ycie spo³eczne, religijne, uczuciowe. Lubiê mieæ plany, bo to wyzwala w cz³owieku wolê dzia³ania. Dziêkujê za rozmowê Tekst i fot. Ma³gorzata Ho³ubowska Zdolni studenci i uczniowie otrzymali stypendia oraz nagrody prezydenta Olsztyna. Prezydent Olsztyna przyznaje stypendia raz w roku na dziewiêæ miesiêcy, po 200 z³. Wnioskuj¹ o nie dyrektorzy szkó³ i w³adze uczelni. Ju po raz drugi stypendium otrzyma³ Piotr Jastrzêbski. Piotr studiuje na IV roku matematyki. Ma œredni¹ ocen 5,0, indywidualny tok nauki, uczestniczy w dodatkowych zajêciach oraz seminariach z geometrii ró niczkowej. Ma czas tak e na krajowe i miêdzynarodowe konferencje. Podobne wyniki ma Maciej Bocheñski, równie student IV roku matematyki. On równie ma indywidualny tok nauki i chce uzyskaæ stopieñ doktora. (a) 7

8 Nagrodzeni Wyró nieni Srebro z Borneo Zespó³ Pieœni i Tañca Kortowo przywióz³ kolejny w swej karierze srebrny medal. Tym razem z egzotycznego Borneo. Na trwaj¹cym tam od 1 do 11 wrzeœnia miêdzynarodowym festiwalu folklorystycznym wytañczyli drugie miejsce. Pierwsze zaj¹³ zespó³ Federacji Rosyjskiej. To presti owa nagroda wyjaœnia Bogus³aw WoŸniak, kierownik Kortowa. Oceniali nas fachowcy z ca³ego œwiata. W czasie 2 dni turniejowych tañczyliœmy 2 razy po 5 min. Pierwszego dnia zaprezentowaliœmy tañce ³owickie to kunszt, finezja, piêkny œpiew. Drugiego dnia zastanawialiœmy siê, co pokazaæ, czym zachwyciæ 3-tysiêczn¹ publicznoœæ, gdy wystêpuje zespó³ rosyjski? Zdecydowaliœmy siê zatañczyæ biwata, warmiñski taniec, w którym dziewczêta oplataj¹ i wi¹ ¹ ch³opców szarfami. Na sali zapad³a cisza a potem aplauz! W muzu³mañskim kraju tak potraktowaæ mê czyznê...! Zwi¹zaæ go szarf¹! Biwat pozwoli³ nam uplasowaæ siê na drugiej pozycji. Wszystkie wystêpy odbywa³y siê w klimatyzowanych salach. Upa³ i du a wilgotnoœæ powietrza uniemo liwia³y tañce na zewn¹trz. Jedynie uroczyste otwarcie festiwalu odby³o siê na wolnym powietrzu, w nocy. Kortowo pojecha³o w sk³adzie 21 osób kapela i balet. Jak podkreœlaj¹ z naciskiem Bogus³aw WoŸniak i Bogus³aw Paliñski, instruktor, zespó³ nigdy nie wystêpuje z playbacku. Zawsze jest to ywa muzyka i œpiew. W czasie wolnym od wystêpów tancerze zwiedzali parki narodowe, p³ywali i nurkowali w morzu. Przed przybyciem na Borneo zwiedzali tak e Singapur. Nawet na Borneo spotkali Polaków. Po wystêpie podesz³a do nich z widowni z gratulacjami para Polaków, nauczycieli akademickich z Poznania z Akademii Muzycznej. Na Borneo ucz¹ muzyki. Kortowo pojecha³o na Borneo pierwszy raz. Z Polski do tej pory by³ tam tylko zespó³ z UMCS z Lublina. Po powrocie z koncertów zespó³ rozpoczyna jesienny nabór, nastêpnie planuje wyjazd do Rygi lub do Wilna, a latem nastêpnego roku Kortowo prawdopodobnie wyst¹pi w Egipcie. mah Fot. archiwum zespo³u Fot. archiwum Mamy srebro! Zwyciêski biwat Powitanie na Borneo W parku narodowym 8

9 Programy unijne Stypendia, granty, mobilnoœæ Nie ma mowy o wspó³pracy naukowej bez osobistych kontaktów. Kontakty te mo na inicjowaæ uczestnicz¹c w miêdzynarodowych konferencjach, warsztatach lub poprzez aplikowanie o stypendia, granty. Niestety te ostatnie z regu³y zawsze wymagaj¹ wskazania zagranicznej jednostki partnerskiej, do której chcia³by siê udaæ stypendysta. Programy Ramowe Unii Europejskiej od lat wspieraj¹ mobilnoœæ naukowców z ró nym doœwiadczeniem badawczym. W 7. Programie Ramowym jednym z podstawowych filarów s¹ Ludzie (People). W filarze tym istnieje 11 ró nych akcji Marie Curie, w tym 7 bezpoœrednio dotycz¹cych wymiany pracowników naukowych. Wymiana dotyczy osób indywidualnych, które mog¹ aplikowaæ bezpoœrednio do Komisji Europejskiej z wnioskiem o stypendia do krajów Wspólnoty Europejskiej lub do krajów pozaeuropejskich. Ponadto istniej¹ dwa rodzaje stypendiów indywidualnych, tzw. granty reintegracyjne dla tych, którzy pragn¹ powróciæ ze stypendium europejskiego do macierzystej jednostki lub spoza Europy do dowolnego kraju w Europie. W ramach ostatniego zaproszenia do sk³adania wniosków z UWM zosta³o z³o onych 6 indywidualnych wniosków. Wœród pracowników mamy równie stypendystê, który wybra³ Olsztyn w ramach grantu reintegracyjnego jako miejsce docelowe po powrocie z Kanady. Kolejn¹ grup¹ stypendiów s¹ stypendia tzw. instytucjonalne, o które ubiegaj¹ siê jednostki po to, aby móc zapraszaæ indywidualnych stypendystów. S¹ one skierowane g³ównie do osób na pocz¹tkowym etapie kariery naukowej czyli doktorantów. Kolejn¹ grupê stanowi¹ granty na wymianê pomiêdzy przemys³em a jednostkami naukowo-badawczymi. W naszym regionie w ramach 6 Programu Ramowego realizowane s¹ dwa projekty instytucjonalne skierowane na transfer wiedzy. Jeden koordynowany jest przez prof. Romana Zieliñskiego z Wydzia³u Biologii drugi zaœ przez prof. Jerzego Radeckiego z Polskiej Akademii Nauk. Wiêcej informacji na temat stypendiów Marie Curie znajdziecie pañstwo na stronie Naszych naukowców wspiera Fundacja na rzecz Nauki Polskiej oferuj¹ca szeroki wachlarz programów dla doktorantów, m³odych uczonych, profesorów czy te emerytowanych naukowców. Motywem przewodnim fundacji, jak ostatnio przekaza³ nam dyrektor Programowy Fundacji Jakub Wojnarowski, który w ostatnim czasie dwa razy by³ goœciem UWM, jest wspieranie najlepszych aby byli jeszcze lepsi. Fundacja w swej bogatej ofercie licz¹cej 20 programów posiada zarówno stypendia zagraniczne i krajowe, stypendia konferencyjne, warsztaty i kwerendy za granic¹. Do programu START stypendia krajowe dla m³odych uczonych Dr Bogus³aw Piero yñski wybra³ jako miejsce pracy UWM. W ramach grantu reintegracyjnego 2 lata temu wróci³ z Kanady i rozpocz¹³ pracê w Katedrze Chemii WKŒiR. Doktoryzowa³ siê na uniwersytecie w Ottawie (Kanada) doktorat z elektrochemii. Nastêpnie pracowa³ w Kanadzie w koncernie metalurgicznym. Zajmuje siê ogniwami paliwowymi. (limit wieku lata) z UWM z³o one zosta³y dwa wnioski (wg danych jakie posiada Biuro Wspó³pracy z Zagranic¹, RPK). Wiêcej informacji o poszczególnych programach znajdziecie pañstwo na stronie internetowej Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy szego pragnie równie wspomóc najlepszych i rokrocznie og³asza na stronach Biura Uznawalnoœci Wykszta³cenia i Wymiany Miêdzynarodowej ofertê na kolejny rok akademicki Oferta ta obejmuje 38 krajów z ca³ego œwiata, z którymi rz¹d Polski podpisa³ umowy dwustronne o wspó³pracy. Na stronie tej mo na znaleÿæ m.in. informacje na temat oferty stypendialnej do Niemiec oferowanej przez DAAD, Fundacjê Alexandra von Humboldta czy te stypendia Kraju Zwi¹zkowego Bawarii. Mo na tam znaleÿæ ofertê do takich egzotycznych krajów jak Republika Jemeñska czy Republika Tunezyjska. Ministerstwo uruchomi³o równie Program Mobilnoœci, w ramach którego wyjecha³a do Austrii pracownica Wydzia³u Kszta³towania Œrodowiska i Rolnictwa a kolejnych 6 osób z³o y³o wnioski w czerwcu br. w ramach II edycji programu. Dobrym sposobem na nawi¹zanie kontaktów zagranicznych bez koniecznoœci wyjazdu jest aplikowanie o granty przyjazdowe dla zagranicznych naukowców. Tak¹ opcjê posiada 7 Program Ramowy w ramach filaru Ludzie akcja stypendialna fot. Ma³gorzata Ho³ubowska Marie-Curie czy filaru Pomys³y (Ideas). Ofertê na zaproszenie naukowców posiada równie Polsko-Amerykañska Komisja Fulbrighta Dla tych z pañstwa, którzy chc¹ byæ na bie ¹co z nowinkami Regionalny Punkt Kontaktowy przy Biurze Wspó³pracy z Zagranic¹ przygotowa³ now¹ stronê internetow¹ oraz mo liwoœæ otrzymywania informacji bezpoœrednio na swoj¹ skrzynkê pocztow¹. Wystarczy zapi¹æ siê na subskrypcjê lub przeczytaæ miesiêczny Newsletter, w którym informujemy o nowoœciach, terminach sk³adania aplikacji czy te nowych propozycjach programowych. Zachêcamy do lektury a przede wszystkim do aplikowania o stypendia, granty, jak równie do uczestnictwa w naszych szkoleniach. Katarzyna Cap³ap koordynator RPK UWAGA STUDENCI!!! PRAKTYKI FINANSOWANE Z FUNDUSZY UE Uniwersytet Warmiñsko-Mazurski w Olsztynie üorganizuje studentom z kierunków, na których odbycie praktyk nie jest wymagane, praktyki w przedsiêbiorstwach üpomaga w znalezieniu miejsca praktyki ürefunduje koszty poniesione przez studenta oraz pracodawcê üwydaje zaœwiadczenia o odbyciu praktyki Szczegó³owe informacje na: lub pod numerem tel

10 Kortowskie pracownie Przeprowadzka na Szrajbera W wyremontowanym budynku przy ul. Szrajbera maj¹ zajêcia studenci socjologii, politologii oraz przyszli muzycy i plastycy. Remont jeszcze trwa w pomieszczeniach na parterze i w podpiwniczeniu. NajpóŸniej w kwietniu przysz³ego roku wszystkie pomieszczenia zostan¹ oddane do u ytku Teraz rzeczywiœcie mamy dobre warunki do pracy i nauki mówi prof. Piotr Obarek, prodziekan Wydzia³u Nauk Spo³ecznych i Sztuki. W pracowniach jest dobre œwiat³o i zostan¹ odpowiednio wyposa one. Na razie do budynku przenios³a siê pracownia rzeÿby, nastêpnie przeprowadzka czeka pracownie fotografii, mulimediów oraz malarstwa i rysunku. W pracowni rzeÿby zainstalowano piec ceramiczny do wypalania prac. Pracownie multimediów i fotografii otrzymaj¹ nowe pe³ne wyposa enie w sprzêt komputerowy. W budynku na Szrajbera odbywaj¹ ju zajêcia studenci Katedry Muzyki, socjologii i politologii. mah Nowe pomieszczenia pracowni rzeÿby Zainstalowano ju piec ceramiczny w pracowni rzeÿby Przestronne jasne korytarze w wyremontowanym budynku Æwicz¹ studenci Katedry Muzyki Fot. Janusz Paj¹k 10

11 Konferencje Seminaria Studenci ekolodzy z Kassel na UWM W paÿdzierniku na Wydziale Kszta³towania Œrodowiska i Rolnictwa UWM przebywa³a z wizyt¹ grupa studentów z Uniwersytetu w Kassel z Wydzia³u Rolnictwa Ekologicznego. Przyjechali promowaæ rolnictwo ekologiczne. Na uniwersytecie w Kassel powsta³a w 1981 roku pierwsza na œwiecie Katedra Rolnictwa Ekologicznego. Wyk³ada siê na niej tylko rolnictwo ekologiczne. Tamtejsi studenci kolorowym busem, pomalowanym w ekologiczne barwy obje d aj¹ Europê, organizuj¹c w odwiedzanych uczelniach punkty informacyjne, seminaria i spotkania ze studentami kierunków rolniczych. Po Litwie i otwie zawitali tak e do Polski. Jak mówi prof. Józef Tyburski, UWM ma podpisan¹ z uczelni¹ rolnicz¹ w Kassel dwustronn¹ umowê i od koñca lat 90. obie uczelnie utrzymuj¹ kontakty. Dr Tomasz Winnicki, pracownik naukowy WKŒiR przez 6 miesiêcy studiowa³ w Kassel a studenci z niemieckiej uczelni przyje d ali do Kortowa. Na Uniwersytecie Warmiñsko-Mazurskim rolnictwo ekologiczne jest przedmiotem wyk³adanym od 1989 roku, ale, jak t³umaczy prof. Tyburski, naukowcy w WKŒiR walcz¹ o utworzenie takiej specjalnoœci. Goœcie z Kassel oprocz spotkania ze studentami w Kortowie odwiedzili tak e gospodarstwo ekologiczne w Pod¹gach k. Ornety, uniwersytecki oœrodek w Ba³cynach, gdzie s¹ uprawy ekologiczne oraz gospodarstwo w Kurzêtniku. Studenci z Uniwersytetu w Kassel promuj¹ rolnictwo ekologiczne w Europie Gospodarstwo w Pod¹gach jest w³asnoœci¹ Stefana Hippa, w³aœciciela znanej firmy Hipp produkuj¹cej od ywki dla dzieci z surowców ekologicznych. Z Olsztyna niemieccy studenci ekolodzy pojechali do Poznania do Akademii Rolniczej. Ma³gorzata Ho³ubowska Romaniœci z UWM w Katanii Dr Aldona Rita Jurewicz i dr Adam Œwiêtoñ, romaniœci z Katedry Prawa Rzymskiego i Porównawczego uczestniczyli w miêdzynarodowym kongresie historyków praw antycznych, organizowanym corocznie przez stowarzyszenie SIHDA (Société Internationale Fernand de Visscher pour l Histoire des Droits de l Antiquité). Tegoroczna, 61 z kolei sesja, poœwiêcona zosta³a interakcji pomiêdzy pañstwem a spo³eczeñstwem w dobie antyku na gruncie prawa zarówno publicznego jak i prywatnego. W dniach wrzeœnia uczestników konferencji goœci³ Wydzia³ Prawa Uniwersytetu w Katanii (W³ochy). Dyskusje podzielone zasta³y na piêæ niezale nych paneli o bardzo szerokim zakresie tematycznym pocz¹wszy od praw antycznych Bliskiego Wschodu, poprzez dominuj¹ce w obradach prawo rzymskie prywatne i publiczne a po wspó³czesn¹ naukê romanistyczn¹. Naukowcy z UWM aktywnie w³¹czyli siê w dyskusjê: dr Aldona Jurewicz wyg³osi³a odczyt o niektórych aspektach rzymskiego prawa municypalnego, natomiast dr Adam Œwiêtoñ swoje wyst¹pienie poœwiêci³ prawnym regulacjom w obszarze ekonomii póÿnego antyku (Some elements of centrally planned economy in the Late Antiquity? Evidence in the Theodosian Code). Efektem obrad jest przygotowywana publikacja, która uka e siê pod egid¹ presti owego wydawnictwa Revue internationale des droits de l antiquité. Oprócz pracowników naukowych Uniwersytetu Warmiñsko-Mazurskiego obecni byli romaniœci z Uniwersytetu Jagielloñskiego i Uniwersytetu w odzi oraz naukowcy z Niemiec, Holandii, USA, Francji, W³och, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, RPA, Austrii. Dr Adam Œwiêtoñ 11

12 Konferencje Seminaria Lustracja na przestrzeni dziejów W dniach paÿdziernika 2007 w Miêdzynarodowym Centrum Kszta³cenia Ustawicznego w Ostródzie odby³a siê konferencja naukowa Miêdzy I a IV Rzeczpospolit¹. Lustracja w dziejach Polski i Polaków. Jej organizatorami by³y Wydzia³ Prawa i Administracji oraz Wydzia³ Humanistyczny Uniwersytetu Warmiñsko-Mazurskiego. Zamierzeniem organizatorów by³o zaprezentowanie i przedyskutowanie problematyki zwi¹zanej z szeroko pojêtym zjawiskiem lustracji na przestrzeni dziejów naszego pañstwa. Z premedytacj¹ postanowiono przyjrzeæ siê temu zagadnieniu w szerokim kontekœcie historycznym. Podczas dyskusji analogie ze wspó³czesnoœci¹ narzuca³y siê jednak same. To sprawi³o, e elementem spontanicznej wymiany pogl¹dów by³a m.in. próba odniesienia siê do zakresu znaczeniowego terminów kolaboracja i wspó³praca. Rozpiêtoœæ chronologiczna wyst¹pieñ by³a szeroka: od czasów Ksiêstwa Warszawskiego, poprzez okres zaborów, czasy dwudziestolecia miêdzywojennego, II wojny œwiatowej po PRL i III Rzeczypospolit¹. Badania z tego zakresu przedstawili naukowcy z ró nych oœrodków uniwersyteckich, a w tym toruñskiego, lubelskiego i poznañskiego oraz gospodarze konferencji. Cieszy³a obecnoœæ reprezentantów Szko³y Policji w S³upsku oraz Muzeum Historii Ruchu Ludowego w Warszawie. Wyg³oszono 14 referatów. Podsumowania obrad dokona³ prof. dr hab. Marian Kallas. Przyzna³, e jego obecnoœæ na konferencji wynika³a z zainteresowania zasadnicz¹ problematyk¹ obrad, których przebieg da³ mu wiele satysfakcji. Referaty mia³y bowiem g³ównie walory poznawcze, a formu³owane wnioski i spostrze enia oparcie w materiale Ÿród³owym. Za istotny uzna³ te brak tendencji do personalizowania problemu, a koncentrowanie uwagi na zjawiskach szerszych. Zachêci³ organizatorów do kontynuowania pomys³u, bowiem lustracja jako zjawisko i pewien mechanizm nie by³a jak dot¹d przedmiotem szerszych badañ. Postulat ten zgodnie poparli uczestnicy obrad, w rezultacie czego organizatorzy zdeklarowali podjêcie starañ o ponowne zwo³anie obrad z wiod¹cym problem lustracji. Obiecali równie wydanie materia- ³ów pokonferencyjnych. Pomys³ konferencji zrodzi³ siê w zesz³ym roku. Szczególne zas³ugi w jego realizacji po³o y³ dziekan Wydzia³u Humanistycznego dr hab. Norbert Kasparek oraz dr hab. Piotr Majer z Wydzia³u Prawa i Administracji Maria Korybut Œwiadek historii Prof. Stanis³aw Swianiewicz by³ œwiadkiem historii. Przez szpary w wagonie na stacji Gniezdowo w kwietniu 1940 roku obserwowa³ wy³adunek do samochodów swoich kolegów, polskich oficerów, rozstrzelanych potem w katyñskim lesie. Zawrócony, poprzez wiêzienia NKWD w Smoleñsku i Moskwie oraz obozy pracy, trafi³ do armii Andersa. Ocalenie zawdziêcza, s¹ na to mocne dowody, ksi¹ ce o gospodarce Niemiec hitlerowskich, która zainteresowa³a radzieckie s³u - by specjalne. Sesja naukowa, upamiêtniaj¹ca 10. rocznicê œmierci prof. Stanis³awa Swianiewicza zorganizowana przez Instytut Nauk Politycznych i Europejskie Centrum Doskona³oœci im J. Monneta naszego uniwersytetu odby³a siê 16 paÿdziernika br. w nowym gmachu Biblioteki G³ównej, zaledwie na drugi dzieñ po jej otwarciu. Wœród referentów szczególnie znaczy³a siê obecnoœæ prof. Marii Nagiêæ, córki Stanis³awa Swianiewicza, prof. Paw³a Swianiewicza oraz mgr. Jana Swianiewicza wnuka i prawnuka Stanis³awa Swianiewicza. Podczas obrad scharakteryzowano g³ówne dokonania naukowe S. Swianiewicza, m.in. autora ksi¹ ek Lenin jako ekonomista oraz Psychiczne pod³o e produkcji w ujêciu J. Sorela a ponadto pionierskiej monografii o znaczeniu obozów pracy dla rozwoju Zwi¹zku Radzieckiego, opublikowanej 20 lat po zakoñczeniu wojny. Uczestnicy sesji z³o yli liczne podpisy pod apelem do Rady Miejskiej o nazwanie jednej z olsztyñskich ulic ulic¹ Stanis³awa Swianiewicza. Sesji towarzyszy³a wystawa dokumentów o yciu i dzia³alnoœci Stanis³awa Swianiewicza. Benon Gaziñski Fot. archiwum rodziny 12

13 Konferencje Seminaria Czy znasz swój jêzyk ojczysty? Dni Nauki organizowane od kilku lat na naszym uniwersytecie trafiaj¹ bez w¹tpienia w zapotrzebowanie spo³eczne, o czym œwiadcz¹ rzesze olsztynian uczestnicz¹cych w proponowanych im formach kontaktu z naukowcami. Laboratoria, które w tym czasie goœcinnie otwieraj¹ siê dla zwiedzaj¹cych, obserwacja procesów technologicznych i przystêpne ich objaœnianie kusz¹ zarówno m³odzie, jak i doros³ych mieszkañców Olsztyna. Z perspektywy humanisty z zazdroœci¹ przygl¹da³yœmy siê pokazom organizowanym przez kolegów zajmuj¹cych siê naukami biologicznymi lub technicznymi. Z potrzeby zaprezentowania naszej dyscypliny naukowej jêzykoznawstwa zrodzi³ siê pomys³ konkursu Czy znasz swój jêzyk ojczysty? W tegorocznych Dniach Nauki formu³a konkursu zosta³a poszerzona o zorganizowany udzia³ m³odzie y olsztyñskich gimnazjów i szkó³ œrednich. Przygotowa³yœmy dwa etapy zmagañ konkursowych. Pierwszy odby³ siê w szko³ach, natomiast drugi w Centrum Nauk Humanistycznych UWM. Zaproszenie do konkursu wystosowa³yœmy do wszystkich olsztyñskich gimnazjów i liceów, ale chêæ udzia³u w nim zg³osi³o 7 gimnazjów i tylko 3 szko³y œrednie. W eliminacjach szkolnych, które odby³y siê 14 wrzeœnia uczestniczy³o prawie 300 uczniów. Przygotowa³yœmy zestawy pytañ zamkniêtych obejmuj¹cych zagadnienia z historii jêzyka polskiego, gramatyki, leksyki, frazeologii oraz interpunkcji i ortografii. Fina³ konkursu odby³ siê 22 wrzeœnia w auli im. Marii i Georga Dietrichów. Uczestniczy³o nim ponad 80 osób. Wœród zwyciêskich gimnazjalistów prym wiedli uczniowie Akademickiego Gimnazjum nr 23. Zdecydowanie przewy szali wiedz¹ swoich kolegów i kole anki z innych szkó³. Wœród licealistów bezkonkurencyjni okazali siê uczniowie V Liceum Ogólnokszta³c¹cego. Dni Nauki ciesz¹ siê zainteresowaniem M³odzie by³a zadowolona z formu³y konkursu, który nie ma charakteru ostrej rywalizacji i mo na w nim wykazaæ siê wiedz¹ bez koniecznoœci bezkompromisowego œcigania siê. Licealiœci podkreœlali, e znakomicie bawili siê podczas sprawdzianu, wspominaj¹c m. in. swoje dociekania zwi¹zane z wyjaœnieniem znaczenia staropolskiego s³owa œwiekra. Wszyscy finaliœci zostali uhonorowani pami¹tkowymi dyplomami i drobnymi upominkami. Zwyciêzcy otrzymali ksi¹ ki s³owniki i poradniki jêzykowe. Podobny konkurs dla mieszkañców miasta odby³ siê 23 wrzeœnia. Prawie trzydzieœci osób w ogródku restauracji Sphinx na Targu Rybnym rozwi¹za³o test jêzykowy. Najlepszych uczestników nagrodzi³yœmy, pozosta³ym wrêczy³yœmy dyplomy, a wszystkich zaprosi³yœmy na konkurs w przysz³ym roku. dr Renata Makarewicz dr Iza Matusiak dr Katarzyna Zawilska UWM w Olsztynie Studium Jêzyków Obcych Obroñców Tobruku 3, sekretariat tel./fax (089) Zespó³ Jêzyka Rosyjskiego tel. (089) og³asza nabór na roczne Kursy Jêzyka Rosyjskiego Poziomy certyfikatu Jêzyk rosyjski ogólny: poziom pocz¹tkuj¹cy; poziom podstawowy; poziom progowy certyfikat tego poziomu uznawany jest ju w polskich s³u bach cywilnych; poziom B2. j.w. Po zakoñczeniu kursu przeprowadzany jest egzamin wg standardów Rady Europy. Jêzyk rosyjski w biznesie: poziom podstawowy, poziom œredni, poziom zaawansowany. Po zakoñczeniu kursu przeprowadzany jest egzamin wg standardów Rady Europy. Kurs trwa jeden lub dwa semestry w zale noœci od wyboru poziomu jêzyka (60-70 godz. dydaktycznych). Grupy 12 osobowe. Op³ata za kurs wynosi 600 z³otych dla jêzyka ogólnego i 800 z³otych dla jêzyka biznesu i jest przyjmowana w kasie uniwersytetu w godz. od 9.00 do na subkonto SJO Zapisy na kurs przyjmujemy ju od paÿdziernika 2007 r. w sekretariacie studium lub drog¹ elektroniczn¹: oraz faxem: z zaznaczeniem: Certyfikat z jêzyka rosyjskiego 2007/2008. W zg³oszeniu prosimy o podanie adresu, telefonu oraz wybranego poziomu jêzyka. Zajêcia rozpoczn¹ siê z chwil¹ sformowania grupy. Kurs koñczy siê egzaminem przeprowadzonym w Olsztynie w lutym lub w czerwcu przez pracowników Pañstwowego Instytutu im. A.S. Puszkina w Moskwie. Zajêcia prowadzone s¹ przez doœwiadczonych nauczycieli akademickich, którzy zapewniaj¹ solidne przygotowanie siê do egzaminów. Dotychczasowe doœwiadczenia oraz wysoki wskaÿnik uzyskiwanych certyfikatów przez naszych s³uchaczy potwierdzaj¹ wysoki poziom prowadzonych zajêæ i ich efektywnoœæ. Rokrocznie, w lipcu, sierpniu i wrzeœniu istnieje mo liwoœæ wyjazdu do Instytutu Puszkina w Moskwie na miesi¹c celem pog³êbienia znajomoœci jêzyka rosyjskiego i uzyskania kolejnego stopnia certyfikatu miêdzynarodowego. Zapisy na kurs w Moskwie na 2008 r. przyjmujemy ju od paÿdziernika 2007 r. w sekretariacie SJO i w Zespole Jêzyka Rosyjskiego. Zapraszamy osoby zainteresowane do uczestnictwa w naszych kursach! Fot. Janusz Paj¹k 13

14 Zak¹tki Europy Coimbra Luzytañskie Ateny Podczas tegorocznej podró y po Portugalii nie ominê³am Coimbry, gdzie w mieœcie usytuowanym nad rzek¹ Mondego góruj¹ budynki starego uniwersytetu. Uniwersytet ten ma œredniowieczny rodowód. Jak podaj¹ historycy oœwiaty jest pi¹tym w kolejnoœci uniwersytetem powsta³ym w Europie. Wczeœniej wy³oni³y siê oœrodki ycia naukowego ju w XII wieku. I tak we Francji Pary, w zbli onym czasie w Anglii Oxford, nieco póÿniej Cambridge, we W³oszech Bolonia. Pierwszy uniwersytet w Portugalii powsta³ w Lizbonie w 1290 roku. Uczelniê tê utworzy³ król Dionizy I, król rolnik Rei Lavrador, który wykazywa³ znaczn¹ dba³oœæ o rozwój gospodarczy kraju. Jednak uczelnia przechodzi³a rozmaite zawirowania. Przeniesiona z Lizbony do Coimbry pozosta³a tam na sta³e od 1537 roku, bêd¹c do pocz¹tków XX wieku jedyn¹ wy sz¹ uczelni¹ w Portugalii. Budynki uniwersytetu s¹ usytuowane na wzgórzach, do centrum miasta mo na dotrzeæ stromymi schodami, a nastêpnie w¹skimi uliczkami oraz alejkami. Spogl¹daj¹c na star¹ i now¹ architekturê uniwersyteck¹ wkomponowan¹ i wspó³brzmi¹c¹ z najwiêkszym i najstarszym, bogatym w ró norodne gatunki drzew i krzewów ozdobnych Ogrodem Botanicznym, wydaje siê jakby cz³owiek by³ w innym wymiarze. Niektórzy uwa aj¹, i Coimbra to Luzytañskie Ateny i najpiêkniejsze miasto w Portugalii. Natomiast architektura uniwersytetu to mieszanka ró nych stylów. Wyró nia siê barokowa biblioteka Joanina z XVIII wieku. Rega³y biblioteki s¹ z³ocone, z wyraÿnie zarysowanymi orientalnymi motywami. Sufit zdobi¹ kolorowe freski. W bibliotece zgromadzono oko³o 300 tysiêcy ksi¹ ek oprawionych w skórê, a wydanych w ró nych jêzykach, bo przecie w Coimbrze studiuje m³odzie z ca³ego œwiata. Biblioteka jest chlub¹ uniwersytetu. Do niedawna obowi¹zywa³a tu tak e nauka jêzyków klasycznych. Na du ym dziedziñcu uniwersyteckim spotka³am m³odzie studenck¹ w czarnych, d³ugich pelerynach. Wygl¹da³o to tak jakby po placu fruwa³y czarne nietoperze. Te peleryny to element piêknej, wieloletniej tradycji uczelni. M³odzie studencka ma jeszcze inny wyró nik. Ka dego roku w maju obchodzone jest œwiêto z okazji zakoñczenia roku akademickiego. Wtedy nastêpuje rytualne, ceremonialne palenie wst¹- ek. Jest to œwiêto Quiema das Fitas. Nale y zaznaczyæ, i kolor wst¹ ki symbolizuje zg³êbian¹ przez studentów dyscyplinê wiedzy. Z chwil¹ ukoñczenia pe³nych studiów student traci mo liwoœæ noszenia czarnej peleryny. Jest ju przecie absolwentem Universidade de Coimbra. Uniwersytet ten to oddany stra nik potêgi wiedzy, ale i barwnej przesz³oœci. I jeszcze jedno, studenci zgodnie z przyjêt¹ tradycj¹ portugalsk¹ s³uchaj¹ pieœni fado, która jest sentymentalna, pe³na nostalgii i zadumy. To swoista iberyjska odmiana bluesa. W Coimbrze fado œpiewaj¹ mê czyÿni ochryp³ym g³osem przy akompaniamencie gitary. Atmosfera Coimbry, zw³aszcza uniwersytetu jest niepowtarzalna, tu tradycja, miesza siê z nowoczesnoœci¹. Nie kontrastuje, lecz tworzy pe³n¹ harmoniê Eliza Sitnik i Tomasz Tekst i fot. dr Irena Wolnyo Studentki uniwersytetu w Coimbrze w czarnych pelerynach Nagrodzony ogier rasy Arden Francuski 14

15 Felieton historyczny Kalendarz - fascynacja czasem Stanis³aw Achremczyk Cz³owieka zawsze fascynowa³ czas, by³ on przedmiotem obserwacji i sta³ej troski. Jak uzyskaæ orientacjê w czasie? Sta³o siê to mo liwe dziêki obserwacji nieba, gwiazd, a zw³aszcza S³oñca i Ksiê yca. Kosmos fascynowa³, zastanawia³, stawia³ pytania kto go stworzy³. Cz³owiek zapatrzony w niebo pe³ne gwiazd pe³en by³ i jest podziwu dla Stwórcy Boga i dostrzega³ kruchoœæ i marnoœæ swej istoty, ycia. Jak okreœliæ czas? Prosty gnomon czyli d³ugoœæ cienia (np. cz³owieka) pozwala³ to uczyniæ od momentu wschodu s³oñca a do jego zachodu. Zatem podzia³ czasu w ci¹gu dnia nie przedstawia³ trudnoœci, trudnoœci pojawia³y siê dla okreœlenia jednostek czasu d³u szych ni jeden dzieñ. Postêp wiedzy astronomicznej stopniowo pozwala³ cz³owiekowi tak e okreœliæ czas d³u szy ni dzieñ. Wszystkie ludy yj¹ce na ró nych kontynentach posiada³y okreœlon¹ wiedzê astronomiczn¹. Obserwacja Ksiê yca oraz S³oñca pozwala³a im na u³o enie kalendarzy. U wszystkich ludów pojawia siê znajomoœæ kalendarza ksiê ycowego. Punktem wyjœcia sta³ siê miesi¹c synodyczny, czyli czas, jaki up³yn¹³ miêdzy dwiema jednakowymi fazami Ksiê yca - np. od nowiu do nowiu. Gdy do tego do³o ono procesy wegetatywne nastêpuj¹ce w przyrodzie a tak e obserwacje po³o enia ró nych gwiazdozbiorów w stosunku do siebie sta³o siê mo liwe okreœlenie czasu. Staro ytni Sumerowie z obserwacji Ksiê yca przyjêli podzia³ roku na 12 miesiêcy. By³y to miesi¹ce ksiê ycowe, od nowiu do nowiu. Kap³ani obserwuj¹c Ksiê yc ustalali owe miesi¹ce, za obserwatoria s³u y³y im ogromne tarasowate œwi¹tynie zwane zikkuratami. Dostrzegli jednak, e 12 miesiêcy ksiê ycowych to tylko 354 dni i dlatego dla utrzymania zgodnoœci swego kalendarza z porami roku dodawali trzynasty miesi¹c. Tak e w staro ytnym Egipcie kap³ani zawarowali dla siebie uk³adanie kalendarza. Wypracowali kalendarz s³oneczny dopasowany do regularnie wystêpuj¹cych corocznych wylewów Nilu. Ich kalendarz sk³ada³ siê z 12 miesiêcy po 30 dni i 5 dni dodatkowych. Poniewa rok liczy 365 dni wiêc co 120 lat pocz¹tek roku przesuwa³ siê o 30 dni i przebiega³ w ci¹gu 1460 lat przez wszystkie pory roku. Staro ytni Grecy skierowali swój wysi³ek ku zrozumieniu natury wszechœwiata. Zorientowali siê, e Ziemia i wszechœwiat s¹ w ci¹g³ym ruchu. Z pomiaru ruchów ró nych planet mo na by³o porównaæ czas a tak e go okreœliæ. Obserwacja Ksiê yca i S³oñca, stwierdzenie, e S³oñce jest wa niejsze ni Ksiê yc, gdy regulowa³o nie tylko rytm wegetacji ale rytm ycia cz³owieka, da³o podstawê do budowy kalendarza. O budowie kalendarza decydowa³ sposób, w jaki wyrównywa³o siê ró nicê miêdzy czasem mierzonym ruchem Ksiê yca a ruchem S³oñca. Dopiero odkrycie Metona dokonane w V wieku przed narodzeniem Chrystusa stwierdzaj¹ce, i co 19 lat powtarza siê cykl Ksiê yca sta³o siê wa ne dla stworzenia nowoczesnego kalendarza. Ruch Ziemi wokó³ S³oñca wyznaczy³ zasady uk³adania kalendarza. System roku ksiê ycowego stosowali staro ytni Babiloñczycy, ydzi, Arabowie i Rzymianie. Rzymianie przyjêli system roku ksiê ycowo-s³oneczny stosowany w Egipcie Ptolemeuszów a oparty o naukê greck¹. Ten system zreformowa³ Juliusz Cezar, st¹d kalendarz wprowadzony w ycie w 46 roku p.n.ch. zosta³ nazwany juliañskim. Kalendarz juliañski przyj¹³ rok s³oneczny licz¹cy 365,5 dni. Ustali³ czteroletnie cykle, w których po 365 dni licz¹ trzy lata a jeden zwany przestêpnym liczy dni 366. Kalendarz juliañski podzieli³ rok na 12 miesiêcy, z których siedem mia³o 31 dni, cztery dni 30, jeden dni 28 a w roku przestêpnym 29 dni. Pocz¹tek roku ustalono na 1 stycznia, równonoc wiosenna mia³a przypadaæ 25 marca. Kalendarz juliañski by³ wielkim osi¹gniêciem astronomii dlatego zosta³ rozpowszechniony w cesarstwie rzymskim i przyjêty przez chrzeœcijañstwo. Ju w œredniowieczu w krêgach koœcielnych zaczêto podnosiæ potrzebê reformy kalendarza juliañskiego. Papie Sykstus IV poleci³ podjêcie prac nad reform¹ kalendarza niejakiemu Regimontanusowi, któremu œmieræ nie pozwoli³a dokoñczyæ daleko zaawansowanych prac. Sobór laterañski powierzy³ to zadanie miêdzy innymi profesorowi uniwersytetu krakowskiego Marcinowi Biemowi. W 1516 roku jego opracowanie znalaz³o siê w Rzymie. Podobne badania prowadzi³ Miko³aj Kopernik, niestety nie znamy ich wyniku. Dopiero w 1576 roku prace profesora Perugii Luigi Lilio i jego brata Antonio zakoñczy³y siê pomyœlnie. Nowy kalendarz zaakceptowa³ papie Grzegorz XIII i zosta³ on og³oszony bull¹ papiesk¹ w 1582 roku. Opiera³ siê na za³o eniach kalendarza juliañskiego wprowadzaj¹c dwie proste zmiany ale jak e wa ne. Mianowicie postanowiono, e w 1582 roku po 4 paÿdziernika nast¹pi od razu 15 paÿdziernika. Zdecydowano te, e co 400 lat opuszcza siê 3 dni przestêpne, wówczas, gdy lata zawieraj¹ce pe³ne setki s¹ niepodzielne bez reszty przez 4. Przestêpnym rokiem jest rok 1600 i 2000, zwyk³ym 1700, 1800, Kalendarz gregoriañski mimo prostoty i walorów naukowych nie wszêdzie zosta³ od razu wprowadzony. W 1582 roku po dniu 4 paÿdziernika zacz¹³ obowi¹zywaæ jedynie w Polsce, W³oszech, Hiszpanii i Portugalii. W grudniu 1582 roku nowy kalendarz zosta³ wprowadzony we Francji, w 1584 roku w Austrii i Czechach, w 1587 roku na Wêgrzech. W krajach protestanckich jeszcze póÿniej. W Prusach Ksi¹ êcych w 1612 roku, w Danii, Norwegii w 1700, Anglii w 1752 roku, Japonii w 1873 roku, Chinach w 1911, Bu³garii w 1916, w Rosji Radzieckiej w 1918 roku, Grecji w 1924 a w Egipcie w 1928 roku. Jeszcze dziœ kalendarz gregoriañski nie wszêdzie jest stosowany. Nazwa kalendarz wywodzi siê od rzymskiego s³owa calendae oznaczaj¹cego pierwszy dzieñ miesi¹ca. Kalendarze pojawi³y siê w formie pisemnej w staro ytnym Rzymie. Od V wieku pojawiaj¹ siê tak e kalendarze chrzeœcijañskie, które szybko zaczê³y trafiaæ do ksi¹g liturgicznych. Powsta³y kalendarze liturgiczne. Kalendarz, którym do dzisiaj pos³ugujemy siê, jest kalendarzem koœcielnym powsta³ym w œredniowieczu. Wraz z wynalezieniem druku zaczêto opracowywaæ kalendarze liturgiczne dla poszczególnych lat nazywaj¹c je rubrycellami. Druk sprawi³, i pojawi³y siê kalendarze o œwieckich celach. Zwano je almanachami, praktykami a tak e prognostykami. W kalendarzach tych pojawia³y siê przepowiednie astrologiczne, prognozy pogody, zalecenia jak prowadziæ prace w gospodarstwie wiejskim, porady lecznicze i ró nego rodzaju ciekawostki. Najstarszy tego rodzaju kalendarz wydano w 1473 roku w Norymberdze. W jêzyku polskim taki kalendarz ukaza³ siê po raz pierwszy w 1516 roku. Pod koniec XVIII wieku i w XIX stuleciu rozpoczyna siê specjalizacja wydawnictw kalendarzowych. Kalendarze staj¹ siê niezwykle poczytne. Na Warmii kalendarze wydawane przez Juliusa Pohla siêga³y tysiêcy egzemplarzy jednego wydania. One uczy³y, informowa³y, zawiera³y rysunki, opowieœci biblijne i inne informacje. Tak e dziœ ukazuj¹ siê kalendarze ró nego rodzaju. 15

16 Felieton naukowy Kto kim rz¹dzi geny nami czy my genami? Piotr Chomczyñski Wed³ug ostatnich danych u cz³owieka jest genów. Genetycznie ró nimy siê od szympansów tylko w 1-2%, to jest oko³o 500 genami. Z tego czêœæ genów jest zwi¹zana z cechami fizycznymi. Tak wiêc, pewnie nie wiêcej ni genów decyduje o tym, e jesteœmy ludÿmi. W jakim stopniu geny kontroluj¹ dzia³alnoœæ cz³owieka? Wielokrotny medalista olimpijski Eero Mantyranta w biegach narciarskich nie trenowa³ za wiele. Budzi³ podejrzenie, e stosowa³ doping. Zawsze mia³ podwy szon¹ liczbê krwinek czerwonych (o ok. 20%). Dopiero 30 lat póÿniej (w latach 90) przebadano 200 cz³onków jego rodziny; 50 mia³o mutacjê w receptorze dla erytropoetyny, powoduj¹cej wzrost liczby krwinek czerwonych we krwi. Jeden gen u Mantyranty Od spowodowa³, lewej: prezydent e zosta³ on Olsztyna wielokrotnym Czes³aw medalist¹ Jerzy olimpijskim. Ma³kowski, prof. Inn¹ zmian¹ Roman genetyczn¹ Kisiel i prof. wp³ywaj¹c¹ Ma³gorzata na Juchniewicz wzrost miêœni jest mutacja w genie dla miostatyny. Czy wybitni sportowcy maj¹ równie mutacje, których jeszcze nie wykryliœmy? Nastêpny przyk³ad dotyczy sk³onnoœci do na³ogu alkoholowego. U alkoholików mo na zaobserwowaæ inne reakcje mózgu ni u ludzi bez tego na³ogu, badaj¹c procesy biochemiczne w nim zachodz¹ce. Znanych jest oko³o 10 genów wp³ywaj¹cych na sk³onnoœæ do alkoholizmu. Jednym z nich jest receptor kannabinoidowy CB1. Przeprowadzano doœwiadczenia z myszami, u których zinaktywowano gen dla receptora kannabinoidowego CB1. Inaktywacja genu CB1 znacznie obni a chêæ do picia alkoholu. Farmakologiczna blokada receptora CB1 powinna wywo³ywaæ podobne efekty. Dokonano tak e prze³omowego odkrycia dotycz¹cego molekularnych podstaw emocjonalnych stanów cz³owieka, badaj¹c rodzinê w Holandii. Mê czyÿni w tej rodzinie byli niezwykle agresywni. W testach na inteligencjê mieli oko³o 85 punktów, co jest na granicy umys³owego upoœledzenia. W rodzinie tej stwierdzono wystêpowanie b³êdu genetycznego zlokalizowanego na chromosomie X. Mê czyÿni z t¹ mutacj¹ w chromosomie X okazali siê byæ agresywni. W zlokalizowanym regionie chromosomu X jest kilkaset genów. Jeden z nich, po³o ony blisko markera, zwróci³ szczególn¹ uwagê badaczy. By³ to gen koduj¹cy oksydazê monoaminow¹ (OMA), enzym odpowiedzialny za rozk³ad neurotransmiterów w mózgu, takich jak: norepinefryna, serotonina i dopamina. Prze³om w badaniach nast¹pi³, kiedy okaza³o siê, e mutacja w tym genie jest odpowiedzialna za agresywne zachowanie. Brunner i wspó³pracownicy (z University Hospital, Nijmegen, Holandia) potwierdzili, e gen oksydazy jest tym, którego poszukiwali oznaczaj¹c poziom neurotransmiterów w moczu. Poziom wszystkich trzech neurotransmiterów w moczu agresywnych cz³onków rodziny z mutacj¹ w genie OMA by³ znacznie podwy szony, a poziom produktów rozpadu tych neurotransmiterów by³ znacznie ni szy ni u ludzi nieagresywnych. Proponowany mechanizm zak³ada, e podwy szony poziom wymienionych neurotransmiterów w sytuacjach stresowych prowadzi do agresji. Potwierdzeniem tego mo e byæ fakt, e dwóch cz³onków rodziny wykazuj¹cej mutacjê genu oksydazy po stracie bliskiej osoby zaczê³o podpalaæ domy. Ideê, e œrodowisko mo e wp³ywaæ na ekspresjê cechy genetycznej zwi¹zanej z prac¹ mózgu rozwinê³a nastêpna grupa badaczy z University of Wisconsin (Madison, USA) oraz z Londyñskiego King s College (Londyn, Wielka Brytania). Wiod¹cymi badaczami w tej grupie s¹ Avshalom Caspi i Terri Moffitt. Wykazali oni, i aktywnoœæ OMA rzeczywiœcie mo e okreœlaæ poziom agresywnoœci u ludzi, lecz zwi¹zane jest to nie z mutacj¹ znalezion¹ przez Brunnera, lecz z mutacj¹ promotora tego genu, czyli czêœci reguluj¹cej go. Mutacja czêœci koduj¹cej genu OMA opisana przez Brunnera jest niezwykle rzadka. Badania te jasno wykaza³y istnienie powi¹zania pomiêdzy agresywnym zachowaniem, a nawet przestêpczoœci¹, a poziomem OMA. Uwidoczni³y one równie znaczenie œrodowiska. Dzieci, które maj¹ niski poziom enzymu OMA i podlega³y stresowi, np. by³y Ÿle traktowane, s¹ mniej odporne na stresy ycia. Intuicyjnie wiemy, e zaburzenia w rozwoju mózgu prowadz¹ do ograniczenia umys³owego. Praca opublikowana ostatnio w Nature przedstawia ten niedorozwój bardziej szczegó³owo. Wiadomo jest, e aktywnoœæ mózgu podczas emocji i podejmowania decyzji moralnych jest zlokalizowana w przednim p³acie kory mózgowej (ventromedial prefrontal cortex). Zbadano szeœciu pacjentów z zaburzeniami w³aœnie w tym rejonie mózgu. Pacjenci ci maj¹ ograniczon¹ odpowiedÿ emocjonaln¹, szczególnie w zakresie emocji okreœlanych jako spo³eczne, np. wspó³czucie innym, wstyd i poczucie winy. Natomiast inteligencja ogólna, logika rozumowania i deklarowana wiedza o normach spo³ecznych jest w granicach normy. W pracy tej powi¹zano reakcje mózgu z emocjami natury moralnej wykazuj¹c, e ocena moralna zale y od rozwoju, lub raczej od niedorozwoju mózgu. Na zakoñczenie przedstawiê badania o wydÿwiêku bardziej optymistycznym. Ma³py Rezus zosta³y wytrenowane do wykonania serii testowej z przyciskaniem klawisza komputera. U tych ma³p zlokalizowano obszar w korze mózgowej dzia³aj¹cy przy podejmowaniu decyzji o przyciœniêciu klawisza. Wiadomo by³o równie, e neurotransmiter dopamina bierze udzia³ w tym procesie. Wykonano doœwiadczenie, w którym chirurgicznie wstrzykniêto do tego rejonu kory mózgowej antysensowe DNA, które inaktywowa³o gen receptora D2 dla dopaminy. W efekcie zablokowano syntezê receptora dopaminy w tym rejonie mózgu. Okaza³o siê, e ma³py z zablokowan¹ syntez¹ receptora dopaminy staj¹ siê pracoholikami. Badania mechanizmów molekularnych bior¹cych udzia³ w podejmowaniu decyzji u ludzi s¹ dopiero w stadium pocz¹tkowym. Lecz ju teraz mo na siê domyœlaæ, e wiele ludzkich stanów emocjonalnych, a nawet moralnych, zale y od reakcji biochemicznych i biofizycznych zachodz¹cych w mózgu. Na ile molekularne œrodowisko w mózgu wp³ywa na nasze decyzje i charakter, czyli kto rz¹dzi geny nami czy my genami? Jest to pytanie, które mo e doprowadziæ do nowego spojrzenia na nas samych i do nowych definicji moralnych, emocjonalnych oraz socjalnych zachowañ u ludzi. W maju na Wydziale Biologii UWM goœci³ prof. Piotr Chomczyñski z USA wybitny biochemik, genetyk i biotechnolog polskiego pochodzenia. Prof. Chomczyñski przedstawi³ dwa otwarte wyk³ady które przygotowa³ teraz w formie krótkich streszczeñ dla Wiadomoœci Uniwersyteckich. 16

17 Czerwona apaszka Projektowanie ycia Maria Fafiñska Prawo i okolice Wakacyjny kazus Jan A. Piszczek Wed³ug s³ownika poprawnej polszczyzny projektuje siê dom albo wnêtrze, kupno nowego samochodu itd. W zestawieniu ze s³owem ycie powstaje nowa wyk³adnia. Decyduj¹c¹ rolê odgrywa tu wszechobecna w naszej codziennoœci reklama. Nie tak dawno na jednym z forów internetowych pojawi³o siê pytanie o wp³yw reklamy na wybór okreœlonych produktów. Oczywiœcie tym problemem zajmuj¹ siê i nadal go rozgryzaj¹ nie tylko zwykli zjadacze chleba: socjologowie, statystycy, mened erowie. To internetowe pytanie pozwoli³o skonkretyzowaæ dwa aspekty naszego ycia. Po pierwsze, wiêkszoœæ ju bez obiekcji (czy nawet wstydu) przyznaje siê, e ogl¹da reklamy, czyta je (te uliczne zw³aszcza) i po drugie, wp³ywaj¹ one na nasze decyzje yciowe. W³aœnie yciowe. Cytujê zatem zdanie z forum internetowego: Niech siê przyzna osoba, która po reklamie Kinder bueno nie kupi³a go sobie! Nie znam takich. Bo przecie w reklamie tego produktu pojawia siê zobowi¹zuj¹ce zalecenie/ nakaz: ycie to jest Kinder bueno. Kiedyœ nie nale a³o do dobrego tonu ma³powanie trzeba by³o mieæ wyrobiony w³asny styl, swoje preferencje, gusta i... guœciki. Jak mówi¹ specjaliœci, nie ma dziœ produktu, który odpowiednio zareklamowany, nie da³by siê sprzedaæ. Od lat na ³amach Rzeczpospolitej omawiane s¹ nowoœci ze œwiata ksi¹ ki, podaje siê rankingi poczytnoœci, dyskutuje z gustami czytelników. Równie salony EMPiK-u podpieraj¹ siê tym marketingowym zabiegiem. I s³usznie. Na pó³ce króluj¹ bestsellery: do niedawna na pierwszym miejscu swoje triumfy œwiêci³a ksi¹ ka Ildefonso Falconesa Katedra w Barcelonie (nadal sytuuje siê w pierwszej dziesi¹tce). Polecano te inn¹ Stephena Clarka Merde! Rok w Pary u, któr¹ okreœlono mianem przewodnika. Zatem ten, kto chce poznaæ Pary nieszablonowy, dowiedzieæ siê, co zjeœæ, czego nie, co zobaczyæ, poznaæ kraj, w którym rok zaczyna siê we wrzeœniu, a wszechobecne psie odchody s¹ przyczyn¹, e co roku do szpitali trafia wielu pary an musi j¹ przeczytaæ. I oto si³¹ reklamy, z zaufaniem siêgamy do ksi¹ ki. I co? Trzeba powiedzieæ, e lektura zapowiada siê ca³kiem nieÿle, lekki humor wci¹ga. Ale to pocz¹tek... Humor powoli staje siê niesmaczny, pewne kwestie niezrozumia³e... A gdyby to mia³ byæ prezent dla ma³olata lub kogoœ, kto chcia³by poznaæ li tylko kulturê Francji, radzi³abym siê zastanowiæ. Warto natomiast siêgn¹æ (gusta i guœciki) do ksi¹ ki autorstwa brytyjskiego dziennikarza motoryzacyjnego, który s³awê zawdziêcza jedynemu w swoim rodzaju, legendarnemu ju programowi telewizji BBC2 Top Gear Jeremyego Clarksona Œwiat wed³ug Clarksona. To nie tylko bestseller (ponad sprzedanych egzemplarzy), ale te œwietny przepis na to... jak pisaæ felietony! I tu w wêdrówkach po ró nych miejscach i sprawach te odnajdujemy Pary. Celne myœli, logika wypowiedzi, ciekawostki, humor (!) i twórcza krytyka, równie pod swoim adresem. A co z reklam¹? No w³aœnie. Reklama nie pozwala nam o sobie zapomnieæ tak jest skonstruowana. Utrwala pewne obrazy, zostawia œlad, ale nie powinna projektowaæ naszego ycia. Lepiej je samemu budowaæ. Bo jak mówi Clarkson: Dawniej pracowaliœmy, aby yæ, póÿniej zrezygnowaliœmy z ycia. W czasie wakacyjnego lenistwa odsuwa siê zwykle na odleg³y plan sprawy zawodowe choæby po to, aby tym chêtniej do nich powracaæ jesieni¹. Profesja, która uprawiam jest jednak wszechobecna i nawet wtedy, gdy nie chcê dotykaæ prawa to i tak ono mnie dopadnie. Wprawdzie dopiero w listopadzie Czytelnicy bêd¹ mogli poznaæ kazus, który mnie zaciekawi³ ze wzglêdu na rozstrzygniêcie niemieckiego s¹du, wszelako na swój sposób jest on zupe³nie nietypowy a przy tym rodzi niejedn¹ refleksjê. Do jednego z biur detektywistycznych zg³osi³ siê zazdrosny m¹ z proœb¹ o pomoc w delikatnej sprawie. Podejrzewa³, e ona niezbyt skrupulatnie przestrzega przysiêgi ma³ eñskiej i, kolokwialnie rzecz ujmuj¹c, przyprawia mu rogi. Detektyw za wynagrodzenie w kwocie euro mia³ dostarczyæ dowody zdrady ma³ eñskiej, najlepiej w postaci fotografii. Po jakimœ czasie panowie spotkali siê w celu wymiany œwiadczeñ. Jeden mia³ wrêczyæ negatywy i odbitki zdjêæ, drugi mia³ zap³aciæ czêœæ wynagrodzenia (3 000 euro) za wykonane zamówienie. Okaza³o siê, e dowody zdrady s¹ bardzo s³abe, fotografie kiepskie i dalekie od oczekiwañ klienta. Rozsierdzony tym nie zap³aci³ nale nej czêœci honorarium. Detektyw nie zastanawiaj¹c siê zbytnio pospieszy³ ze skarg¹ do œledzonej kobiety przypuszczaj¹c, e uzyskane wiadomoœci o zamówionym œledztwie sk³oni¹ j¹ do hojnoœci i uzyska swoje pieni¹dze od niej. Ku wielkiemu zaskoczeniu nastêpstwa tej wizyty by³y zgo³a nieoczekiwanie. Na dzieñ dobry zosta³ solidnie po³ajany, i nie doœæ tego, inwigilowana ona wyst¹pi³a do s¹du z pozwem o zwrot euro z tym uzasadnieniem, e nawet ta kwota mu siê nie nale y, gdy swojej us³ugi w zasadzie nie wykona³ zgodnie z zamówieniem. Kiedy s³ucha³em przedstawionej tu historii mój rozmówca przerwa³ j¹ w³aœnie w tym momencie i zapyta³ mnie, czy odgadnê, jakie by³o rozstrzygniêcie tej sprawy. W pierwszym odruchu chcia³em odpowiedzieæ, e s¹d oddali³ powództwo gdy to nie kobieta zamawia³a us³ugê. Zdziwi³ mnie jednak ton g³osu kolegi (te prawnika) zadaj¹cego mi pytanie. Strzeli³em wiêc bez zastanowienia, e s¹d nakaza³ zwrot pieniêdzy. I tak rzeczywiœcie by³o. Niestety, nie znam uzasadnienia wspomnianego orzeczenia. Przypuszczam, e s¹d uzna³, i kobieta dzia³a³a w obszarze objêtym zarz¹dem maj¹tkiem wspólnym ma³ onków i mog³a ¹daæ ochrony wspólnej kasy przed negatywnymi skutkami nierzetelnej us³ugi. Zastanawiam siê jednak, jak daleko mo e siêgaæ lojalnoœæ ma³ onków wzglêdem siebie i czy przypadkiem zachowanie mê a nie by³o pocz¹tkiem rozk³adu po ycia ma³ eñskiego prowadz¹cego zwykle do rozwodu. Byæ mo e by³o inaczej. Jak s¹dzê, Czytelnicy dopisz¹ ró ne zakoñczenia. 17

18 Poradnik jak oswoiæ dziennikarza Dlaczego oni nas nie lubi¹? Z dziennikarzami ludzie postêpuj¹ jak z domowymi psami. Albo im na wszystko pozwalaj¹, albo ich unikaj¹. Tymczasem dziennikarza jak psa trzeba oswoiæ i wychowaæ. Nie da siê w dzisiejszych czasach prowadziæ badañ naukowych licz¹c na to, e ktoœ, od kogo du o zale y, sam nas odkryje i da szansê zrobienia kariery naukowej lub szansê przejœcia od nauki do intratnego biznesu. O tym, co siê robi i czego siê dokona³o trzeba powiadomiæ otoczenie. Trzeba siê reklamowaæ. Do tego najlepsze s¹ media prasa, telewizja i radio. Kolejnoœæ nie jest przypadkowa. Wiêkszoœæ pracowników nauki i nauczycieli akademickich ma do dziennikarzy stosunek negatywny. Unika ich i ich nie lubi. To wielki b³¹d. Unikaj¹c kontaktu z dziennikarzami pozbawiamy siê potê nego narzêdzia reklamowego. Bez mediów jesteœmy skazani na publiczny niebyt. Dla wiêkszoœci ludzi poza krêgiem znajomych nie istniejemy my i to wszystko, co zrobiliœmy. Kogo media nie pokazuj¹, o kim nie mówi¹ i nie pisz¹ ten w spo³ecznej œwiadomoœci nie istnieje. Najlepszym tego przyk³adem s¹ ostatnie wybory. Nagle wœród kandydatów na pos³ów pojawili siê ludzie znik¹d, o których nic nie mo emy powiedzieæ. Tymczasem jacy to ludzie znik¹d, jeœli maj¹ np. oko³o piêædziesi¹tki? W œrodowisku akademickim panuje doœæ powszechne przekonanie, e oni dziennikarze nas nie lubi¹. Jak wiêc kogoœ takiego oswajaæ, ¹daæ od niego, eby dobrze o nas pisa³, pokazywa³, mówi³? W tych dwu zdaniach s¹ dwa b³êdne za³o enia. Dziennikarze œrodowiska akademickiego ani nie lubi¹, ani nie nie lubi¹. Przewa nie nie znaj¹ i nie rozumiej¹. Wiem coœ o tym, bo po 20 latach pracy jako dziennikarz w Gazecie Olsztyñskiej przeszed³szy na UWM trafi³em w œrodowisko zupe³nie mi nieznane, którego uczê siê do tej pory. Dziennikarze œrodowiska akademickiego nie znaj¹ i nie rozumiej¹. Dlatego nie mo na twierdziæ, e nie lubi¹. Mam na myœli dziennikarzy m³odych. Starsi w³aœciwie ju nie wystêpuj¹. To po pierwsze. Po drugie, od dziennikarzy nie mo na ¹daæ, aby coœ pokazali, opisali, opowiedzieli o tym. Nawet jeœli to jest coœ najbardziej s³uszne i po yteczne. Dziennikarzy trzeba przekonaæ, e pokazanie, opisanie czy opowiedzenie o czymœ le y w ich interesie. eby wiedzieæ jak to zrobiæ, trzeba rozumieæ dziennikarza. Jak wiêc zrozumieæ dziennikarza? Wszystkim dziennikarzom chodzi zawsze o to samo: nazwisko i pieni¹dze. W sumie to prawie jedno. Systemy motywacyjne w redakcjach premiuj¹ dziennikarzy za najlepsze publikacje. Dziennikarze maj¹ pensje dwucz³onowe sk³adaj¹ce siê z pensji zasadniczej i honorariów. Pensje zasadnicze u dziennikarzy na dorobku (a tych w Polsce jest 99 proc.) s¹ ma³e. Tak naprawdê o wysokoœci zarobków decyduj¹ wiêc honoraria. Im wiêcej dziennikarz publikuje ciekawych informacji tym wiêcej zarabia. Szuka wiêc nie tematów s³usznych, pokazuj¹cych ludzki trud, spo³ecznie u ytecznych - tylko ciekawych, za które szef da mu wy sze honorarium, a mo e jeszcze nagrodê. Szuka tematów, które podejm¹ inne media. Tematów, po których rozpêta siê burza, tematów, po których jego nazwisko te znajdzie siê w mediach. Jeœli bêdzie ich mia³ du o to bêdzie du o zarabiaæ, a jego nazwisko stanie siê znane i ludzie sami bêd¹ mu donosiæ o ciekawych sprawach. Z czasem z dziennikarza na dorobku stanie siê dziennikarskim asem. Wtedy o jego zarobkach bêdzie decydowaæ nie honorarium lecz pensja zasadnicza, zasadniczo wy sza. Nie mamy adnych szans, aby dziennikarza, który nastawiony jest na zarabianie na ycie w wy ej opisany sposób, tak przeprogramowaæ, eby prezentowa³ sprawy s³uszne. Sprawy s³uszne w serwisach informacyjnych s¹ przewa nie na ostatnim miejscu, a za ostatnie miejsca p³aci siê najmniej. Wyj¹tek serwisy sportowe. S¹ zawsze na koñcu, ale i w nich s¹ sprawy pierwszoplanowe i ogony. Nikt rozs¹dny nie ska e siê dobrowolnie na zarabianie mniej. Nie miejmy wiêc do dziennikarzy pretensji, e goni¹ za sensacj¹. Pamiêtajmy tylko, e sensacja to nie tylko: morderstwo, gwa³t, pedofilia, kradzie, afera, wypadek drogowy, klêska ywio³owa, kompromituj¹ca wpadka kogoœ wa nego czy golizna. Sensacj¹ mo e byæ wszystko, jeœli zostanie umiejêtnie sprzedane. I tego postaram siê Pañstwa nauczyæ. Zaczniemy od s³owa-klucza: naj... Ale o tym w nastêpnym odcinku. Lech Krysza³owicz Na UWM powstaje orkiestra dêta UWM jako pierwsza uczelnia w Polsce tworzy orkiestrê dêt¹. Orkiestra bêdzie pe³ni³a funkcjê u ytkow¹ a tak e bêdzie artystyczn¹ reprezantacj¹ uniwersytetu. Stworzenie uniwersyteckiej orkiestry dêtej to inicjatywa rektora R. Góreckiego mówi prof. Lucjan Marzewski, koordynator ca³ego przedsiêwziêcia. Chcemy zebraæ grupê oko³o 40 osób. Zapraszamy pracowników i studentów uniwersytetu, ale tak e inne uzdolnione osoby, posiadaj¹ce umiejêtnoœci gry na instrumencie lub takie, które chc¹ siê nauczyæ. Mile widziane bêd¹ na pocz¹tek osoby posiadaj¹ce instrumenty, jednak nie jest to koniecznoœæ, planujemy kompletny zakup wyposa enia. Wszystkich chêtnych serdecznie zapraszamy! Zg³oszenia przyjmuje kierownik Oœrodka Kultury Studenckiej, Bogus³aw WoŸniak: tel. stacjonarny , tel. kom , 18

19 Studenckie ycie Erasmus dawka energii By³o nas oko³o 120 studentów z dwunastu krajów. Wszyscy spotkaliœmy siê w szwedzkim Halmstad jako stypendyœci europejskiego Programu Socrates/Erasmus 2006/2007. Kiedy grupa ludzi ró nych narodowoœci, pos³uguj¹ca siê ró - nymi jêzykami, maj¹ca ró ne osobowoœci spêdza ze sob¹ czas, nastêpuj¹ niekoñcz¹ce siê dyskusje o charakterze zarówno kulturowym jak i edukacyjnym. Dodatkowo, dawka pozytywnej energii motywowa³a nas do poznawania siebie jako przedstawiciela kraju, ³amania stereotypów, sprawdzania ju posiadanych informacji na temat kraju z ca³¹ jego obyczajowoœci¹. Od Szwedów w sensie geograficznym dzieli nas tylko Morze Ba³tyckie. Poza tym, wielu z nich p³ywa promem do Polski w celach g³ównie rozrywkowo-konsumpcyjnych. Dlatego te miasta, które znaj¹, to miasta portowe Szczecin i Trójmiasto oraz stolicê Warszawê. Niewielu wie, gdzie le y Olsztyn. Polska kojarzy im siê równie z nie pouk³adan¹ polityk¹ i...tanim alkoholem. Studiowanie w Szwecji znacznie ró ni siê od schematu polskiego. Relacje miêdzy nauczycielami a studentami s¹ mniej oficjalne. Niew¹tpliwie, wp³ywa na to pos³ugiwanie siê jêzykiem angielskim. Bardzo czêsto do nauczyciela zwracaj¹ siê na ty, zamiast u ywaæ zwrotów pan, pani. Nie oznacza to jednak braku szacunku dla nauczyciela i traktowania go jako swojego kolegi. Ró ne s¹ równie priorytety nauczania. W Polsce studenci musz¹ przyswoiæ mnóstwo teorii, w Szwecji teoria idzie w parze z praktycznym wykorzystaniem wiedzy w trakcie studiów, a nie po ich zakoñczeniu. Ja zauwa y³am tê prawid³owoœæ na kierunkach zwi¹zanych z marketingiem, ekonomi¹, mediami. Dlatego te nie mog³am zaliczyæ przedmiotu tylko na podstawie zdanego egzaminu. Zawsze mia³am dodatkowy projekt lub pracê do napisania na zadany temat. Czasami wybór tematu pracy pozostawia siê studentowi, okreœla siê tylko jej zakres tematyczny. Nauczyciele wychodz¹ z za³o enia, e w ten sposób mog¹ sprawdziæ, czy student rozumie to, czego siê uczy. Taka forma nauczania jest ciekawa i efektywna o tyle, o ile sam nauczyciel okreœli jasne kryteria oceniania i bêdzie konsekwentny w ich przestrzeganiu. Je eli student chce kontynuowaæ naukê przez wakacje ma tak¹ mo liwoœæ. Mo e zapisaæ siê na kursy letnie. Dostaje wtedy stypendium od pañstwa, podobnie jak przez ca³y okres trwania roku akademickiego. Jak wiêc ³atwo mo na wywnioskowaæ system edukacyjny i motywacyjny jest inny ni w Polsce. Regu³¹, która mi osobiœcie bardzo odpowiada jest ogólne przestrzeganie wœród studentów zakazu œci¹gania na egzaminach. Nie trzeba o tym przypominaæ, poniewa jest on silnie zakodowany w œwiadomoœci studenta. W Szwecji jest to naturalna zasada studiowania w trakcie egzaminu po prostu siê nie œci¹ga. W razie wpadki zostaje siê od razu zawieszonym w prawach studenta. Pod tym wzglêdem Szwedzi s¹ bardzo restrykcyjni i jest to akceptowane przez studentów. Szwedzki system nauczania jest na tyle elastyczny i dopasowany do wymagañ studentów, e mo e i ma prawo narzucaæ tak rygorystyczne podejœcie do oszukiwania na egzaminach. Uniwersytet w Halmstad jest m³odym uniwersytetem, swoim wiekiem zbli ony do naszego UWM. Du y udzia³ w jego wci¹ kszta³towanej tradycji maj¹ studenci zagraniczni, stypendyœci programów miêdzynarodowych. Dlatego te wiêkszoœæ przedmiotów wyk³adanych jest w jêzyku nie szwedzkim lecz angielskim. Ponadto, wiele wydarzeñ uniwersyteckich dedykowanych jest w³aœnie im. Jednym z wa niejszych s¹ Dni Otwarte. Tego dnia ka dy kraj przygotowuje stoisko z charakterystycznymi symbolami swojego kraju. Nasze polskie stoisko przyci¹ga³o uwagê bia³o-czerwonymi dekoracjami. Razem z pozosta³ymi studentami z Polski przygotowa³am przewodniki o Polsce i UWM. Ka dy kraj mia³ za zadanie przygotowanie typowej dla siebie potrawy. Uznaliœmy, e najbardziej polskie bêd¹ faworki, których wypiekanie zajê³o nam ca³y dzieñ. Jak siê póÿniej okaza³o, wcale nie s¹ one takie polskie, jak nam siê wydawa³o. Nawet Szwedzi maj¹ je w swoim jad³ospisie. Samo Halmstad natomiast okreœli³abym jako miasto dwóch odmiennych pokoleñ. Puste ulice zim¹ ju po godzinie przera a³y mnie do momentu, w którym nie zrozumia³am zasadnoœci tej sytuacji. Surowy klimat po³¹czony z silnym wiatrem nie sprzyja spotkaniom towarzyskim, przez co ubo eje jakoœæ ycia kulturalnego. Nie bez powodu twierdzi siê, e im bardziej na po³udnie tym ludzie okazuj¹ siê bardziej energetyczni, wylewni, mówi¹ szybko, du o i g³oœno. Motorem napêdowym miasta s¹ studenci. Oni organizuj¹ ycie kulturalne, s¹ animatorami wydarzeñ zarówno na uczelni jak i w mieœcie. Druga grupa to emeryci, ludzie s³usznego wieku, którzy prowadz¹ bardziej ustabilizowany tryb ycia. Bez studentów to miasto zamiera, staje siê sypialni¹. W ci¹gu lata natomiast zape³nia siê turystami i to dziêki nim yje. Prze y³am w Szwecji najciekawszy i najbardziej wartoœciowy dla mnie rok studiów. Przyzwyczai³am siê do zmiennej, zimnej i deszczowej pogody, wysokich cen, ogromnego wyboru produktów mlecznych, brania numerków w banku czy kantorze za ka dym razem, kiedy czeka siê w kolejce, bo bez tego mo na czekaæ w nieskoñczonoœæ. Dziêki wymianie, w której uczestniczy³am, utwierdzi³am siê w s³usznoœci moich planów zawodowych. Wiem, co chcia³abym robiæ po skoñczeniu studiów. Uœwiadomi³am sobie równie, jak kultura i religia kszta³tuj¹ mentalnoœæ ludzi, jak bardzo oddzia³uj¹ na ich postrzeganie œwiata, akceptowanie pewnych zachowañ, tolerowanie pogl¹dów i preferencje. To, co w Polsce jest tabu, w Szwecji nie wzbudza adnych pejoratywnych emocji czy mieszanych uczuæ. Dotyczy to miêdzy innymi zwi¹zków miêdzy ludÿmi ró nych ras, wyznañ i orientacji seksualnych. Rzeczywiœcie, szeroko pojêty liberalizm ma zastosowanie nie tylko w gospodarce, ale równie przejawia siê w yciu codziennym. Nie mia³abym mo liwoœci spotkania ludzi tylu ró nych narodowoœci w jednym miejscu i spêdzenia z nimi tak d³ugiego czasu, gdyby nie uczestnictwo w Programie Socrates/Erasmus. Aneta Szwejkowska Wydz. Nauk Ekonomicznych stypendystka Programu Socrates/Erasmus cz³onek zarz¹du ESN Olsztyn 19

20 Studenckie ycie Sierpniowy zlot m³odzie y Niech yj¹ Polacy, sprzymierzeñcy Niemców! Tak wo³a³ Philipp Jakob Siebenpfeiffer 27 maja 1832 roku do uczestników manifestacji pod zamkiem Hambach. W tym samym miejscu 175 lat póÿniej odby³o siê spotkanie m³odzie y z Niemiec, Polski i Francji. Uczestnicy zlotu m³odzie y w Hambach W sierpniu w Nadrenii Palatynacie w Niemczech mia³ miejsce Miêdzynarodowy Zlot M³odzie y, zorganizowany przez stowarzyszenie Patenschaft e.v. Karlsruhe, kierowane przez prof. Rolfa D. Rupperta oraz Polski Zwi¹zek Katolicko-Spo³eczny, którego prezesem jest Wies³aw Gwi d. Wœród ponad czterystuosobowej grupy z ca³ej Polski znalaz³a siê równie dziêki lokalnemu organizatorowi z naszego uniwersytetu (Katedra im. J. Monneta) dr. Benonowi Gaziñskiemu reprezentacja m³odzie y olsztyñskiej oraz studentów UWM. Niemiec Polakowi bratem G³ównym punktem zlotu by³o upamiêtnienie demonstracji pod zamkiem w Hambach z roku Inicjatorami tego spontanicznego wydarzenia byli niemieccy demokraci. Zgromadzi³o ono ponad t³um skanduj¹cy m.in. has³a o potrzebie wolnoœci i pokojowej wspó³pracy narodów ca³ej Europy. Wœród Niemców i Francuzów obecni byli równie polscy patrioci, uchodÿcy powstania listopadowego. Dyskutowano, przemawiano, ale te bawiono siê. Œpiewano tak e Polenlieder, czyli tworzone przez niemieckojêzycznych autorów pieœni s³awi¹ce Polaków przelewaj¹cych krew za wolnoœæ ojczyzny. Warto pamiêtaæ, i na zamku zatkniêto obok siebie trzy flagi: nieoficjaln¹, pamiêtaj¹c¹ rewolucjê francusk¹ Tricolore, flagê nieistniej¹cej na mapach wolnej Polski oraz czarno czerwonoz³oty sztandar, który po latach sta³ siê flag¹ Niemiec. Myœl demokratycznie jednocz¹cej siê Europy rodzi³a siê zatem znacznie wczeœniej ni wielu z nas myœla³o a znane porzekad³o jak œwiat œwiatem, Niemiec nie by³ Polakowi bratem nie zawsze ma potwierdzenie w historii obydwu narodów... Mijaj¹ lata sierpnia 2007 roku, w rocznicê bitwy warszawskiej 1920 roku, pod zamkiem Hambach kolejny ju raz spotkali siê Niemcy, Polacy i Francuzi. Do³¹czyli do nas tak e m³odzi z Bia³orusi i Ukrainy. Mimo up³ywu lat i historycznych ran, duch wydarzeñ z 1832 roku przetrwa³ i od y³. Znów poruszono kwestie jednoczenia siê Europy. Unia Europejska nie gwarantuje jeszcze pojednania wszystkich narodów Europy, gdy nie ka dy kraj cieszy siê pe³n¹ wolnoœci¹. Zjednoczenie nie jest pe³ne, nale y nad nim wci¹ pracowaæ i je utrwalaæ. Taka myœl spod zamku Hambach przyœwieca³a wypowiedzi patronuj¹cego imprezie Kurta Becka, przewodnicz¹cego SPD i zarazem premiera rz¹du Nadrenii Palatynatu. Poruszali tê sprawê równie hierarchowie koœcio³a katolickiego i ewangelickiego. Wczeœniej na festynie w Saarbruecken o potrzebie ci¹g³ego jednoczenia miêdzy narodami mówi³ prof. Ruppert. Szczególn¹ uwagê poœwieci³ Polsce, Niemcom i Francji, które wspólnie mog¹ tworzyæ prawdziwy motor Europy w liczbie oko³o 184 milionów stanowi¹ bowiem ponad 37 % ca³kowitej liczby ludnoœci UE. Przysz³oœæ zale y od m³odych Miêdzynarodowy Zlot M³odzie y nie ogranicza³ siê do ceremonii. By³ lekcj¹, z której mieliœmy wynieœæ najwa niejsze jego przes³ania. Wiele by³o innych atrakcji. Mieliœmy okazjê zwiedzaæ m.in. Spirê, gdzie znajduje siê jeden z najwiêkszych romañskich koœcio- ³ów, francuski Wissembourg, s³ynny zamek Trifels le ¹cy na trasie Szlaku Winnego, majestatyczne Karlsruhe i historyczny Heidelberg. Wreszcie Strasburg, wizyta w Parlamencie Europejskim. Przyk³ad zlotu zaœwiadcza, i m³odzi ludzie maj¹ ju pewne warunki do kszta³towania przysz³oœci kontynentu. Nowa jakoœæ postrzegania historii to poszukiwanie jasnych punktów we wspólnej przesz³oœci narodów, szczególnie wtedy, gdy pojawiaj¹ siê jeszcze dawne urazy i pogl¹dy, e niektóre kraje potrafi¹ ze sob¹ jedynie rywalizowaæ, a nie wspó³pracowaæ. Istotna by³a obecnoœæ wœród nas grupy m³odzie y z Bia³orusi i Ukrainy, zaœwiadczaj¹cej, e integracja i wspó³praca europejska to proces ci¹g³y, siêgaj¹cy poza granice Unii Europejskiej. Tekst i fot. Karol Birski, V rok towaroznawstwa WNo Uniwersytet Warmiñsko-Mazurski w Olsztynie realizuje na Wydziale Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Studia podyplomowe z zakresu planowania przestrzennego Zarz¹dzanie przestrzeni¹ i œrodowiskiem Wiêcej informacji: tel. (089) , (089) Projekt SPORZL/2.3a/3/28/0005 Studia podyplomowe Zarz¹dzanie przestrzeni¹ i œrodowiskiem wspó³finansowany jest ze œrodków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Spo³ecznego, realizowany pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci 20

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego.

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego. STATUT KOŁA NAUKOWEGO METOD ILOŚCIOWYCH działającego przy Katedrze Statystyki i Ekonometrii Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku

DOP-0212-90/13. Poznań, 20 czerwca 2013 roku DOP-0212-90/13 Poznań, 20 czerwca 2013 roku Zarządzenie nr 90/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 roku w sprawie wprowadzenia procedury zasięgania opinii absolwentów

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ZASADY ORGANIZACJI, PRZEBIEGU, ZALICZANIA I FINANSOWANIA PRAKTYK STUDENCKICH OBJĘTYCH PLANEM STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH ZAOCZNYCH

ZASADY ORGANIZACJI, PRZEBIEGU, ZALICZANIA I FINANSOWANIA PRAKTYK STUDENCKICH OBJĘTYCH PLANEM STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH ZAOCZNYCH Załącznik do Uchwały nr 198/2008-2012 Rady Wydziału Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Politechniki Warszawskiej z dnia 31 maja 2011 r. ZASADY ORGANIZACJI, PRZEBIEGU, ZALICZANIA I FINANSOWANIA PRAKTYK

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. w sprawie zmian w zasadach wynagradzania za osiągnięcia naukowe i artystyczne afiliowane w WSEiZ Działając

Bardziej szczegółowo

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Postanowienia ogólne 1) Niniejsze Zasady dotyczą stypendiów doktoranckich wypłacanych

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA połączonych Komisji Dialogu Społecznego ds. TAŃCA, TEATRU, MUZYKI, KULTURY

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA połączonych Komisji Dialogu Społecznego ds. TAŃCA, TEATRU, MUZYKI, KULTURY PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA połączonych Komisji Dialogu Społecznego ds. TAŃCA, TEATRU, MUZYKI, KULTURY 18 czerwca 2012, godz. 18.00, WARSZTAT (pl. Konstytucji 4) Prezydium KDS ds. ds. Kultury reprezentowały

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE Załącznik do Zarządzenia Nr 26/2015 Rektora UKSW z dnia 1 lipca 2015 r. REGULAMIN ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PODMIOTOWEJ NA DOFINANSOWANIE ZADAŃ PROJAKOŚCIOWYCH NA UNIWERSYTETCIE KARDYNAŁA

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 72/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 14 lipca 2015 roku

Uchwała Nr 72/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 14 lipca 2015 roku Uchwała Nr 72/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 14 lipca 2015 roku w sprawie: zasad ustalania zakresu obowiązków nauczycieli akademickich, rodzaju zajęć

Bardziej szczegółowo

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra:

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra: Informacja na temat składania wniosków o Stypendium Ministra Zdrowia dla studentów uczelni medycznych za osiągnięcia w nauce i wybitne osiągnięcia sportowe, w roku akademickim 2011/2012 Ministerstwo Zdrowia,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 28/2012 Rektora AGH z dnia 1 października 2012 r. z późn. zm.

Załącznik do Zarządzenia Nr 28/2012 Rektora AGH z dnia 1 października 2012 r. z późn. zm. Załącznik do Zarządzenia Nr 28/2012 Rektora AGH z dnia 1 października 2012 r. z późn. zm. Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r.

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów za wyniki w nauce ze Studenckiego

Bardziej szczegółowo

Wyższego z dnia 9 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. 2014, poz. 1370).

Wyższego z dnia 9 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. 2014, poz. 1370). UCHWAŁA Nr 37/2015 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wprowadzenia wytycznych dotyczących projektowania programów studiów oraz planów i programów

Bardziej szczegółowo

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół ZARZĄDZENIE Nr 98/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 13.01.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013

Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013 Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013 TERMIN ANKIETYZACJI: Rok akademicki 2012/2013 DATA OPRACOWANIA: 22.10.2013 r.

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016 ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016 Nabór do szkoły odbywać się będzie metodą elektroniczną według wspólnych zasad dla wszystkich szkół ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE

REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Załącznik do Uchwały nr.. /2010 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 12 października 2010 r. REGULAMIN OPŁAT ZWIĄZANYCH Z PROCESEM KSZTAŁCENIA W AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE Regulamin ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 29 Rektora Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie z dnia 26 maja 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 29 Rektora Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie z dnia 26 maja 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 29 Rektora Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie wprowadzenia arkuszy oceny nauczycieli akademickich w celu przeprowadzenia okresowej

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku

Uchwała Nr 27/2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 26 kwietnia 2012 roku Uchwała Nr 27/2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie Wewnętrznego Sytemu Zapewniania Jakości Kształcenia Na podstawie 9 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

17-20 LISTOPADA 2009 Patronat Honorowy Prezydent Miasta Tarnobrzeg Starosta Powiatu Mieleckiego Starosta Powiatu Jaros³awskiego Prezydent Miasta Przemyœla Patronat Medialny: Serwis edukacyjny kierunkistudiow.pl

Bardziej szczegółowo

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH 1 Szczegółowe przepisy wykonawcze na rok akadem. 2010/11 wprowadzające w życie Zarządzenie Rektora PWT we Wrocławiu w sprawie nauczania języków obcych na PWT we Wrocławiu z dnia 29 września 2009 r. 1.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r.

Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r. Zarządzenie Nr 9/2014/2015 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie wprowadzenia wzorów umów o finansowanie kosztów uzyskania stopnia naukowego doktora, doktora habilitowanego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Postanowienia ogólne

Rozdział 1 Postanowienia ogólne Załącznik do zarządzenia Rektora nr 59 z dnia 20 lipca 2015 r. REGULAMIN PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PROJAKOŚCIOWEJ ORAZ ZASADY PRZYZNAWANIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO W

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 57 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1 października 2008 roku

Zarządzenie nr 57 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1 października 2008 roku UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI DO 0130/57/2008 Zarządzenie nr 57 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1 października 2008 roku w sprawie: szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy studentów I roku

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r. Dz.U.99.41.419 ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie wymaga kwalifikacyjnych uprawniaj cych do zajmowania okre lonych stanowisk w bibliotekach oraz trybu stwierdzania

Bardziej szczegółowo

Stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki:

Stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki: Stypendia Ministra na rok akademicki 2006/2007 Z uwagi na liczne zapytania w sprawie składania wniosków o stypendia ministra na rok akademicki 2006/2007, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego informuje,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE ZA ROK 2014

INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE ZA ROK 2014 GMINNA BIBLIOTEKyeLICZNA URZĄD 66-132 Trzebiechow. ul)quiechds)wska 2.-~ / / Trzeblechów dnkj. zoł podpis INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Wysokość Stypendium wynosi 1 000 zł miesięcznie.

Postanowienia ogólne. Wysokość Stypendium wynosi 1 000 zł miesięcznie. Regulamin przyznawania stypendiów motywacyjnych za wyniki w nauce na studiach odbywanych w ramach realizowanego przez Wydział Biologii i Ochrony Środowiska projektu konkursowego Zwiększenie liczby absolwentów

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Suplement część B dyplomu nr.*

Suplement część B dyplomu nr.* Załącznik nr 5 WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA PERSONELEM Suplement część B dyplomu nr.* I. INFORMACJE O POSIADACZU DYPLOMU 1. Nazwisko:... 2. Imię (imiona): 3. Data urodzenia (dzień, miesiąc, rok):. 4. Numer

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Zapisy na kursy B i C

Zapisy na kursy B i C Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego Zapisy na kursy B i C rok akademicki 2016 / 2017 procedura i terminarz Gdańsk, 2016 Tok studiów w Instytucie Psychologii UG Poziomy nauczania i ścieżki specjalizacyjne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ I. ORGANIZACJA REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ 1. W skład Rady Pedagogicznej wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nowem. 2. Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH. 1 Postanowienia ogólne

REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH. 1 Postanowienia ogólne REGULAMIN FUNDUSZU STYPENDIALNEGO im. Jerzego Danielaka ODDZIAŁU KONIŃSKIEGO STOWARZYSZENIA ELEKTRYKÓW POLSKICH Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie. Stanisław Staszic 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKI TEST ORTOGRAFICZNY 2014. Opracowanie wyników

OGÓLNOPOLSKI TEST ORTOGRAFICZNY 2014. Opracowanie wyników OGÓLNOPOLSKI TEST ORTOGRAFICZNY 2014 Opracowanie wyników 21753 Warszawa; 1 grudnia 2014 r. Szanowna Dyrekcjo oraz Szanowni Nauczyciele, Serdecznie dziêkujemy wszystkim zaanga owanym w organizacjê Ogólnopolskiego

Bardziej szczegółowo

Protokół z 05.03.2010r. z posiedzenia Zarządu Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół III Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Olsztynie

Protokół z 05.03.2010r. z posiedzenia Zarządu Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół III Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Olsztynie Protokół z 05.03.2010r. z posiedzenia W posiedzeniu udział wzięli następujący członkowie Zarządu: Andrzej Kurowski, Barbara Powązka, Alicja Bogdanowicz, zgodnie z listą obecności załącznik. Zebranie otworzył

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH. IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO "GROTA" W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016

ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH. IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO GROTA W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016 REKRUTACJA 2015/2016 ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO "GROTA" W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016 Oferta edukacyjna w roku 2015: Dla absolwentów Technikum

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 21 / 2010 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z dnia 19 kwietnia 2010 roku

Uchwała Nr 21 / 2010 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z dnia 19 kwietnia 2010 roku Uchwała Nr 21 / 2010 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie w sprawie ustalenia struktury indywidualnych wynagrodzeń zasadniczych pracowników Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r. UCHWAŁA Nr III/7/2010 Rady Miejskiej w Górze Kalwarii z dnia 30 grudnia 2010 r. w sprawie określenia planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego i ustalenia maksymalnej kwoty dofinansowania na doskonalenie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOTYCZĄCA PROGRAMU STUDIÓW OBOWIĄZUJĄCA NA WYDZIALE PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII UMCS

PROCEDURA DOTYCZĄCA PROGRAMU STUDIÓW OBOWIĄZUJĄCA NA WYDZIALE PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII UMCS Załącznik do Uchwały Nr 70/62/2015 Rady Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 17 czerwca 2015 roku PROCEDURA DOTYCZĄCA PROGRAMU STUDIÓW OBOWIĄZUJĄCA

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZATRUDNIANIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ IM. PROF. STANISŁAWA TARNOWSKIEGO W TARNOBRZEGU

REGULAMIN ZATRUDNIANIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ IM. PROF. STANISŁAWA TARNOWSKIEGO W TARNOBRZEGU Załącznik do zarządzenia Rektora nr 19/2014 z dnia 9 czerwca 2014 r. REGULAMIN ZATRUDNIANIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ IM. PROF. STANISŁAWA TARNOWSKIEGO W TARNOBRZEGU

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne Regulamin Rady Rodziców przy Gimnazjum w Jasienicy Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców zwana dalej Radą a/ reprezentuje interesy ogółu rodziców, b/ wpływając na sprawy szkoły może przyczynić się do lepszej

Bardziej szczegółowo

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Uniwersytet jest wspólnotą nauczycieli akademickich, studentów i doktorantów oraz wszystkich pracowników Nauka...i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr /./15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO w RZESZOWIE z dnia 2015 r.

UCHWAŁA Nr /./15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO w RZESZOWIE z dnia 2015 r. - PROJEKT - UCHWAŁA Nr /./15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO w RZESZOWIE z dnia 2015 r. w sprawie wyrażenia woli przystąpienia do realizacji projektu pn. Indywidualizacja procesu nauczania z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zamieszkuj¹cych na sta³e na terenie Województwa Wielkopolskiego. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego.

Dziennik Urzêdowy. zamieszkuj¹cych na sta³e na terenie Województwa Wielkopolskiego. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Województwa Wielkopolskiego Nr 155 16966 3416 UCHWA A Nr XII/178/2007 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 24 wrzeœnia 2007 r. w sprawie: zasad udzielania stypendiów dla uczniów, s³uchaczy i studentów

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o systemie oświaty.

- o zmianie ustawy o systemie oświaty. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Druk nr 150 Warszawa, 6 grudnia 2011 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY. Artykuł 1

PROGRAM WSPÓŁPRACY. Artykuł 1 Str. 1 PROGRAM WSPÓŁPRACY między Ministerstwem Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwem Oświaty i Nauki Republiki Litewskiej na lata 1998 2001 Ministerstwo Edukacji Narodowej Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003

Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003 Tadeusz Trzaska Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003 Sekcja

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017

REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017 REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ IMiT 2014 1 1. CELE PROGRAMU Program ma na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych artystów tańca oraz doskonalenie kadry pedagogicznej i badawczo-naukowej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE ZASADY REKRUTACJI

SZKOLNE ZASADY REKRUTACJI SZKOLNE ZASADY REKRUTACJI MŁODZIEŻY DO SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W ZESPOLE SZKÓŁ AGROTECHNICZNYCH W SŁAWNIE na rok szkolny 2012/2013 Na podstawie 23 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

- 5 czerwca godz. 1500 - 12 czerwca godz. 1500 27 czerwca godz. 1300 czerwca godz. 1500 3) ) od 29 czerwca od godz. 1100 do 2 lipca do godz.

- 5 czerwca godz. 1500 - 12 czerwca godz. 1500 27 czerwca godz. 1300 czerwca godz. 1500 3) ) od 29 czerwca od godz. 1100 do 2 lipca do godz. ZARZĄDZENIE Nr 19 Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 06 lutego 2012 roku w sprawie rekrutacji uczniów i słuchaczy do publicznych szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół policealnych na rok szkolny 2012

Bardziej szczegółowo

STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY

STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY przy Państwowej Medycznej Wyższej Szkole Zawodowej w Opolu. ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE Na podstawie art. 204 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW X EDYCJA: GDAŃSK, GORZÓW WLKP., KATOWICE, LUBLIN, ŁÓDŹ, OLSZTYN, POZNAŃ, RZESZÓW, TORUŃ, WARSZAWA, WROCŁAW

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW X EDYCJA: GDAŃSK, GORZÓW WLKP., KATOWICE, LUBLIN, ŁÓDŹ, OLSZTYN, POZNAŃ, RZESZÓW, TORUŃ, WARSZAWA, WROCŁAW INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW X EDYCJA: GDAŃSK, GORZÓW WLKP., KATOWICE, LUBLIN, ŁÓDŹ, OLSZTYN, POZNAŃ, RZESZÓW, TORUŃ, WARSZAWA, WROCŁAW CO PROPONUJEMY? Szkoła Tutorów to nowatorski, 64-godzinny

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI KOMISJI DS. ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W CENTRUM SPORTU AKADEMICKIEGO

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI KOMISJI DS. ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W CENTRUM SPORTU AKADEMICKIEGO SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI KOMISJI DS. ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W CENTRUM SPORTU AKADEMICKIEGO 1. Dokumenty a. Dokument powołania Komisji ds. Zapewnienia Jakości Kształcenia w Centrum Sportu Akademickiego

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r.

STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r. STANOWISKO Nr 22/14/P-VII PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja nauczyciela mianowanego ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego

Dokumentacja nauczyciela mianowanego ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego Dokumentacja nauczyciela mianowanego ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego warsztaty: Dokumentowanie awansu na stopień nauczyciela dyplomowanego opracowanie: E. Rostkowska Wojewódzki Ośrodek

Bardziej szczegółowo

PLANY STUDENTÓW OSTATNIEGO ROKU STUDIÓW PWSZ W TARNOWIE DOTYCZĄCE DALSZEJ KARIERY ZAWODOWEJ - ROK AKADEMICKI 2013/2014

PLANY STUDENTÓW OSTATNIEGO ROKU STUDIÓW PWSZ W TARNOWIE DOTYCZĄCE DALSZEJ KARIERY ZAWODOWEJ - ROK AKADEMICKI 2013/2014 PLANY STUDENTÓW OSTATNIEGO ROKU STUDIÓW PWSZ W TARNOWIE DOTYCZĄCE DALSZEJ KARIERY ZAWODOWEJ - ROK AKADEMICKI 2013/2014 Biuro Karier i Projektów PWSZ w Tarnowie Podsumowanie ankiet Spis treści 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r.

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r. UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE Projekt z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia na 2016 rok planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli Na podstawie art. 18 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu współpracy miasta stołecznego Warszawy w roku 2004 z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

1 W Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania gimnazjum wprowadza się następujące zmiany:

1 W Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania gimnazjum wprowadza się następujące zmiany: Uchwała Nr 89/2010 Rady Pedagogicznej Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie zmian w Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania Gimnazjum Działając na podstawie

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

1922-1939 KALENDARIUM

1922-1939 KALENDARIUM 1922-1939 KALENDARIUM 1918 Grudzieñ - ukazuje siê Rozkaz nr 1 Departamentu Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych z 9.12.1918 r., który o lekarzach s³u ¹cych w wojsku stwierdza, i...s¹ oficerami i pos³uguj¹

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji do klas pierwszych na rok szkolny 2016/2017 w I Liceum Ogólnokształcącym im. Gen. Józefa Bema w Ostrołęce

Regulamin rekrutacji do klas pierwszych na rok szkolny 2016/2017 w I Liceum Ogólnokształcącym im. Gen. Józefa Bema w Ostrołęce Regulamin rekrutacji do klas pierwszych na rok szkolny 2016/2017 w I Liceum Ogólnokształcącym im. Gen. Józefa Bema w Ostrołęce Podstawa prawna: Ustawa z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU

U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU Kontakt: tel. 071 37-16-300 e-mail: sekretariatuswro@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/wroclaw INFORMACJA SYGNALNA nr 2/2006 EDUKACJA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo