Numer 9/2015 (13) wrzesień wydawnictwo bezpłatne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Numer 9/2015 (13) wrzesień 2015 www.nowinki.com.nl wydawnictwo bezpłatne"

Transkrypt

1 Numer 9/2015 (13) wrzesień wydawnictwo bezpłatne

2 Gdy osobie, która prawie w ogóle nie zna Królestwa Niderlandów, wspomnimy o tym miejscu, z pewnością skojarzy kilka holenderskich symboli. Na początek w wyobraźni pojawiają się wiatraki i tulipany, a zaraz za nimi rowery. Jeśli ktoś bardziej interesuje się geografią, historią bardzo ważnym elementem tutejszej kultury i tradycji. O czym więc opowiedzieć? Na początek wiedza encyklopedyczna: rower to jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni. Precyzyjniej: pojazd napędzany przez mięśnie nóg za pomocą pedałów, mający zwykle dwa koła, siodełko i kierownicę. i kulturą tych terenów, niewątpliwie przywoła znacznie więcej elementów, ale te trzy wcześniej wspomniane są zdecydowanie pierwszoplanowe. Niedawno czytelnikom Nowinek opowiedziałam o tulipanach, a dziś chciałabym przybliżyć historię znanego wszystkim jednośladu. Przeszukując Internet, nietrudno znaleźć ogrom informacji na ten temat, ponieważ rower jest Teraz trochę liczb: Zapewne nikogo nie zdziwi fakt, że rower jest jednym z symboli Holandii, gdy się dowie, że właśnie w tym kraju znajduje się ich najwięcej (1.1) na jednego mieszkańca. Ponad 80% mieszkańców posiada co najmniej jeden taki pojazd. W tym kraju każda osoba średnio na dzień pokonuje na dwóch kołach dystans 2,5 km. Jeździ się głównie do pracy lub szkoły. Gdy jadę samochodem, to właśnie duże grupy nastoletnich rowerzystów podążających do szkoły średniej przerażają mnie najbardziej. W tym wieku młodzi nie bardzo zważają na to, co ich otacza i podążają przed siebie niczym stado pędzących (i rozgadanych) mustangów. W takiej sytuacji będąc kierowcą auta, trzeba mieć oczy dosłownie dookoła głowy. Poruszanie się na jednośladzie bez wątpienia ułatwia niezwykle rozbudowana sieć ścieżek rowerowych. Znajduje się ich tu prawie 20 tysięcy kilome- Stalow trów. Dodam, że poza terenem zabudowanym istnieje jeszcze 65 tysięcy kilometrów dróg przystosowanych do jeżdżenia rowerem. Wniosek nasuwa się sam: Królestwo Niderlandów to niekwestionowany raj dla cyklistów. Faktów na temat tego pojazdu jest znacznie więcej. Wspomnę może jeszcze, że w grupie siódmej w większości szkół podstawowych przeprowadzany jest teoretyczny i praktyczny egzamin rowerzysty. Można go Bezpłatny miesięcznik firmowy. Adres: Av. E. Demolder 1, 1030 Bruksela, Belgia BTW BE www. nowinki.com.nl, nakład Wydawca: NOWINKI VZW, Administrator: Agnieszka Nowak, Alfred Materna - tel Redaktor naczelny: Katarzyna Ligocka, Skład i łamanie: Redakcja Współpraca: Izabela de Groot-Sikora, Luiza Zwierz, Agnieszka Steur, Anna Gregorowicz, Klaudia Darkowska, Dominik Piotrowiak, Mariusz Narel, Iwona Ścisłowska, Aneta Zugaj, Jacek Rujna, Kaja Adamska REKLAMA: Joanna Hoppe - tel , Ogłoszenia drobne niekomercyjne (bezpłatne): Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń. Opracowania graficzne reklam są własnością redakcji. 2 9/2015 (13) wrzesień 2015

3 porównać do egzaminu na kartę rowerową w Polsce. A teraz troszkę dziejopisarstwa. Historia rowerów w Holandii rozpoczęła się niewiele ponad 150 lat temu. Rower był pierwszą maszyną, do której działania nie potrzebowano zaprzęgu zwierzęcego ani użycia pary. Historia powstania tego pojazdu jest również bardzo interesująca, szczególnie, że łączy się z nią wiele legend i trochę mniej potwierdzonych faktów. Holendrzy poznali rowery w roku 1870, gdy po raz pierwszy zaczęto je sprowadzać z Anglii i Francji. Wtedy były wzbudzającą ciekawość na ulicach zabawką bogatych mieszczan. Jeszcze przez co najmniej dwadzieścia lat były oznaką luksusu, na który zwykli Holendrzy nie mogli sobie pozwolić. Podobnie jak z większością tego typu przedmiotów, które na początku są oznaką dostatku, z czasem i rowery stawały się tańsze i dostępne szerszemu gronu. Już trzydzieści lat po introdukcji jednośladów w Holandii jeden koszty transportu do i z pracy. Zazwyczaj, ze względu na moją mało matematyczną głowę, nie zachwycam się liczbami, jednak pisząc ten tekst, muszę jeszcze raz o nich wspomnieć. W roku 1916 za ruch na drogach miast były w 75% odpowiedzialne właśnie rowery. Dodam, że samochody stanowiły tylko 4%. W roku 1928 jeden rower przypadał już na 3,23 mieszkańca. Wtedy właśnie zaczęto mówić, że cała Holandia jeździ na rowerze. Jeśli cała, to również dwór y rumak Holandii Być może zajmę się tym innym razem, teraz chciałabym skupić się na Holandii. rower przypadał na 53 mieszkańców... a to był dopiero początek. Bardzo szybko przestał być zabawką bogaczy, a stał się podstawowym środkiem transportu klasy średniej. Dystans, który wcześniej można było pokonywać tylko konno lub w zaprzęgu, teraz pokonywano na dwóch kołach. Współcześnie pracownik otrzymuje od pracodawcy samochód służbowy, a ponad sto lat temu odkryto, że służbowe rowery mogą przyczynić się do mobilności pracowników i zdecydowanie obniżyć królewski. Ówczesna królowa Wilhelmina zakupiła rower w Wiedniu, jednak premier zabronił jej na nim jeździć, twierdząc, że jest to zbyt niebezpieczne. Natomiast jej córka, późniejsza królowa Juliana, rowerem poruszała się bardzo często i dzięki temu w świecie znana była jako biking queen. Ten niezwykły jednoślad odegrał w Holandii również bardzo ważną rolę w procesie emancypacji kobiet. Dokończenie na str. 5 9/2015 (13) wrzesień

4 Usługi ogólnobudowlane, renowacja, konserwacja rozbudowa, przebudowa, konserwacja prace budowlane i stolarskie doświadczeni fachowcy ogromne doświadczenie w każdej dziedzinie budowlanej jasne umowy w sprawie wyceny, żadnych niespodzianek po zakończeniu zlecenia wspólne myślenie z klientem rozbudowa, przebudowa kuchni, łazienki, salonu czy sypialni renowacja mieszkania czy domu renowacja dachu malowanie wnętrz ścian, sufitów malowanie murów zewnętrznych, fasad malowanie ram i futryn układanie kafelków, płytek 2691 WR 's-gravenzande, Holandia Hagemanstraat 72, tel , Twój projekt w dobrych rękach Dla firm i klientów indywidualnych Gratis pomiar i oszacowanie kosztów Usługi stolarskie - drewniane ramy okienne - drewniane futryny - drewniane okna - drewniane listwy, gzymsy - drewniane daszki z ostrym szczytem - drewniane szafy - drewniane schody - drewniane listwy przypodłogowe i przyścienne - drewniane meble ogrodowe 40 lat doświadczenia w stolarce Fabryka dysponuje profesjonalnymi numerycznymi maszynami

5 Dokończenie ze str. 3 Stalowy rumak Holandii W dorożkach i samochodach panie zazwyczaj były tylko pasażerkami, na rowerach stały się równoprawnymi użytkownikami dróg. Ponadto pojazd ten dał kobietom wolność, pozwolił im przemieszczać się wtedy, kiedy chciały. Oczywiście, nie stało się to z dnia na dzień i wiele kobiet musiało poradzić sobie z opiniami, że jeżdżenie na rowerze jest dla nich niezdrowe, niebezpieczne, nieeleganckie i co gorsze - całkowicie niekobiece. Oczywiście razem z rowerami pojawiło się kilka nowych problemów. Przede wszystkim: jak i gdzie uczyć się jazdy na tym pojeździe. Obecnie w Holandii prawie każdy sześciolatek posiadł tę umiejętność, jednak pod koniec XIX wieku było inaczej. Zaczęto zatem otwierać szkoły nauki jazdy. Pierwsza takowa powstała już w 1869 roku. Istniały one do lat dwudziestych XX wieku. Bardzo szybko odkryto, jak dobry wpływ na zdrowie ma poruszanie się jednośladem. Niektórzy lekarze opracowali nawet listę chorób, na które przepisywano jazdę rowerem. Kolejnym problemem w ówczesnej Holandii był brak jakiegokolwiek prawa dotyczącego przemieszczania się rowerzystów po drogach. Bardzo często byli oni atakowani przez woźniców i poruszających się furmankami mieszkańców wsi. Pierwsze zasady ruchu drogowego, niestety, zamiast ułatwić cyklistom życie, znacznie je utrudniły. Razem z zasadami pojawiły się również kary/mandaty. Dla przykładu, za nieprzestrzeganie prawa drogowego rowerzysta mógł spędzić w więzieniu nawet trzy dni. O tym pojeździe mogłabym pisać jeszcze długo. Chciałabym opowiedzieć o bakfiets, rodzaju rykszy, którą mamy zabierają dzieci do szkoły. Wspomniałabym o rowerach, na których jadąc się nie siedzi, a leży i może jeszcze mogłabym przybliżyć etymologię słowa fiets (rower) w języku niderlandzkim. Dowiedziałam się, że na temat pochodzenia tego słowa istnieje już dwadzieścia teorii i wydano ponad siedemdziesiąt publikacji. Fascynujące, ale to już materiał na inny artykuł! W Holandii rower nazywany jest stalen ros, co oznacza stalowy rumak. Rumak ten jest nieodłącznym elementem krajobrazu i być może właśnie dlatego w tym roku Tour de France rozpoczął się w kraju wiatraków, tulipanów i rowerów. Pisząc ten artykuł, natrafiłam w sieci na pracę magisterską Radosława Lesisza Honderd jaar fietsen in Nederland Over het begin van de fietscultuur, źródło wielu bardzo interesujących informacji. Polecam! 9/2015 (13) wrzesień

6 Edukacja w Holandii - Planując wyjazd z dzieckiem za granicę na stałe lub na dłuższy czas, musimy pomyśleć o jego edukacji. Nie liczmy na to, że jakoś to będzie, ponieważ zmiana szkoły to wejście w nieznane środowisko i duży stres. Najważniejsze jest przede wszystkim zasięgnięcie informacji, by móc jak najlepiej pomóc dziecku w pokonaniu trudności adaptacyjnych. W holenderskich szkołach dba się przede wszystkim o to, aby dzieci nauczyły się dawać sobie radę w społeczeństwie i aby umiały dobrze współpracować. Szkoła podstawowa w Holandii - jaka ona jest? Polska szkoła, przynajmniej jeśli chodzi o podejście, bardzo różni się od systemu nauczania, który oferuje Holandia. W Polsce dzieci mają się przede wszystkim uczyć i zapamiętywać jak najwięcej. Już od przedszkola młodzi Polacy wśród swoich zajęć mają np. język obcy. Rodzice nie pozostawiają dzieciom zbyt dużo wolnego czasu i popołudnia maluchów wypełnione są zajęciami gry na pianinie lub tańca. Starsi uczniowie często korzystają z korepetycji. W szkole dominuje rywalizacja i nastawienie na efekt. W holenderskich szkołach kładzie się duży nacisk na zdobywanie informacji i umiejętne ich wykorzystanie. Nie przesadza się z zajęciami dodatkowymi, chyba że chodzi o sport. Tego nigdy za wiele! Już czterolatki mogą zacząć szkołę W Holandii dzieci zaczynają naukę w wieku pięciu lat, ale już czterolatki mogą zacząć szkołę. Lista szkół znajduje się na stronie internetowej gminy. Meldując się w nowym mieście, możemy poprosić o wskazanie szkoły, do której należy posłać dziecko. W dużych miastach są wyznaczone szkoły, które mają rozszerzony program nauki języka holenderskiego dla cudzoziemców. Przy zapisie wymagane są: numer BSN dziecka (numer nadawany w Holandii każdemu obywatelowi, tj. odpowiednik PESEL w Polsce), akt urodzenia lub paszport dziecka, wypis ucznia ze szkoły w Polsce (dla dzieci od szóstego roku życia) Lata edukacji w Holandii mierzone są numerem grupy, zaczynając od grupy 1. Grupy 1-2 mają zajęcia w salach, które wyglądają tak jak pomieszczenia w polskich przedszkolach: stoliczki, krzesełka i kącik zabaw Mali uczniowie siedzą w kółeczku, razem się bawią, razem się uczą i rozmawiają. Dzieci rozmawiają na temat pór roku, zbliżających się świąt i wydarzeń. Wszystkie zajęcia: plastyczne, muzyczne, ruchowe, czytanie książek - powiązane są tematycznie. Na tym etapie dba się o usprawnianie motoryki przez różne ćwiczenia manualne. Przynajmniej raz w tygodniu są 45-minutowe zajęcia sportowe. Rok później tych zajęć jest już więcej. Wszystkie z obowiązkowym prysznicem. Sześciolatki, czyli dzieci w grupie 3., zaczynają uczyć się liter. Wprowadza się dodawanie i odejmowanie. W grupie 4. uczniowie potrafią już pisać. Sprawdza się ich technikę czytania - tempo, jakość oraz poziom rozumienia tekstu i na tej podstawie dobiera się indywidualnie lektury. Siedmiolatki uczą się tabliczki mnożenia do 100 i zaczynają zajęcia z przepisów ruchu drogowego. Jest to bardzo ważne, bo przecież większość dzieci i młodzieży dojeżdża do szkoły rowerem. W 5. grupie dochodzą zajęcia z przyrody i historii. Nie są to przedmioty w polskim rozumieniu, a raczej ich elementy wplecione w inne zajęcia. Przypomina to nauczanie blokowe, które czasami można spotkać w polskich szkołach. W przedostatniej grupie holenderscy uczniowie zaczynają uczyć się języka angielskiego. W tej grupie lub rok wcześniej mają również topografię. W starszych klasach dzieci uczą się korzystania ze źródeł oraz porządkowania informacji 6 9/2015 (13) wrzesień 2015

7 szkoła podstawowa np. w formie tabel, wykresów i grafik. Uczą się czytać mapy. Dzięki temu rozumieją rozmaite ulotki, broszury oraz graficzne formy prezentacji danych. Umieją same znaleźć połączenia samolotowe lub kolejowe w Internecie. Gdy dziecko kończy szkołę holenderską, może nie wiedzieć, kim była Elżbieta I, nad jaką rzeką leży Paryż ani kiedy rządził Cezar, ale na pewno poradzi sobie z zaplanowaniem weekendu w Ardenach i zrozumie dziennik dla młodzieży nadawany codziennie o Zdobycie dyplomu ABC to duży sukces Ponad połowa gmin opłaca zajęcia pływania w szkołach. Lekcje pływania mają siedmioośmiolatki. Zajęcia te traktuje się bardzo poważnie, a zdobycie dyplomu ABC to duży sukces. Oczywiście uczyć pływania można już młodsze dzieci, jednak szkoły organizują te zajęcia w piątej grupie. * Pod koniec nauki w szkole podstawowej organizuje się egzamin z bezpiecznej jazdy rowerem. Od roku 2015 ogromne znaczenie ma opinia nauczyciela W grupie 8. uczniowie piszą test CITO, który ma pokazać, jakie umiejętności i wiedzę przyswoił uczeń w ciągu ośmiu lat nauki w szkole podstawowej. Test jest porównywalny z tym, jaki piszą polscy uczniowie po szóstej klasie. Do niedawna wynik CITO decydował o przyjęciu dziecka do szkoły średniej. Od roku 2015 ogromne znaczenie ma opinia nauczyciela, którą otrzymuje dziecko na podstawie swoich postępów. W szkole holenderskiej nie ma lektur obowiązkowych, chociaż są książki zalecane**. Dzieci motywuje się do czytania m.in. przez przygotowywanie prezentacji na temat ulubionej książki. Raz w miesiącu uczniowie idą do biblioteki. Ta metoda chyba zdaje egzamin, bo Holendrzy czytają znacznie więcej niż Polacy. Do uczniowie pozostają w szkole Zajęcia szkolne zaczynają się i kończą o tej samej godzinie. Poranny blok zwykle trwa od 8.30 do Potem jest półtoragodzinna przerwa lunchowa, którą można spędzić w domu. Do uczniowie pozostają w szkole. Wszystkie dzieci wychodzą codziennie na podwórko na minutowe przerwy, niezależnie od pogody. Szkoła wyposaża uczniów w przybory szkolne (długopisy, kredki, ołówki, gumki do mazania, klej, nożyczki), podręczniki, ćwiczenia i zeszyty. Uczniowie nie mają książek i nie dźwigają ciężkich tornistrów do domu, ponieważ wszystko zostaje w szkole. Ewentualnie od czasu do czasu dostają kopie ćwiczeń czy słówek do nauczenia. Jednak zadań domowych się nie zadaje. Wychodzi się z założenia, że po południu dziecko ma odpoczywać. Cd. na str. 9 9/2015 (13) wrzesień

8 8 9/2015 (13) wrzesień 2015

9 Dokończenie ze str. 7 Edukacja w Holandii - szkoła podstawowa Wyposażenie klas jest nowoczesne, a budynki szkolne bardzo ładne i funkcjonalne. Nie straszą krzykliwymi kolorami i widać, że ktoś myśli nad tym, w jakim miejscu dzieci spędzają połowę swojego życia. W szkole podstawowej zwykle jest tak, że jeden nauczyciel w danej grupie uczy wszystkich przedmiotów. Czasami w klasie jest asystent lub nauczyciel języka. W holenderskich podstawówkach uczy się średnio uczniów w jednej grupie. Dzieci często zmieniają miejsce w ławkach tak, aby poznać wszystkich kolegów i koleżanki w klasie. To część planu wychowawczego, którego ważną częścią jest umiejętność współpracy. Po szkole uczniowie spędzają sporo czasu na podwórku i odwiedzają się w domach. W szkołach świętuje się urodziny dzieci i nauczycieli oraz Mikołajki. Bardzo uroczyście żegna się ósmoklasistów, którzy z okazji zakończenia szkoły wystawiają np. musical. W szkołach dzieci uczestniczą w wycieczkach do muzeów, które oferują bardzo ciekawe lekcje tematyczne. W ostatniej klasie młodzież wyjeżdża po raz pierwszy na biwak z noclegiem. Szkoła podstawowa jest przyjazna i w Holandii dzieci bardzo lubią do niej chodzić. Rodzice również są zadowoleni, bo dziecko ma zajęcia w stałych godzinach. Rodzice są zapraszani do współpracy i np. mamy pilnują dzieci podczas zabaw na boisku lub wychodzą z uczniami na wycieczki. Brzmi to znajomo, bo przecież w Polsce również działają rady rodziców. Jednak tutaj większość kobiet nie pracuje na cały etat i mogą poświęcić na pracę społeczną więcej czasu. Szkoła jest też bardziej na nią otwarta. O czym należy pamiętać? Do szkoły zapisujemy 5-letnie lub starsze dziecko zaraz po przeprowadzce do Holandii, Rok szkolny jest inaczej rozplanowany niż w Polsce i wakacje letnie trwają krócej, ale w ciągu roku jest więcej ferii i dni wolnych, Rodzicom nie wolno zwalniać dziecka z zajęć lekcyjnych bez zgody dyrektora szkoły, Należy powiadomić szkołę rejonową w Polsce o miejscu, w którym uczy się dziecko. Więcej informacji o holenderskim szkolnictwie znajduje się na stronie Fundacji Kreda : *http://www.allesoverzwemles.nl ** boeken/literatuurlijst?literatuurlijst_p=1 Pisząc ten artykuł, korzystałam m.in. z informacji nauczycieli i rodziców uczniów Szkolnego Punktu Konsultacyjnego przy Ambasadzie RP w Hadze. Dziękuję też bardzo serdecznie pani Anecie Polańskiej za dostarczone materiały. Grażyna Gramza Kierownik Szkolnego Punktu Konsultacyjnego przy Ambasadzie RP w Hadze 9/2015 (13) wrzesień

10 Królewskie odznaczenie 1 sierpnia 2015 roku Ankie Dockx-Smits otrzymała z rąk Pani burmistrz Marjolein van der Meer Mohr najwyższy medal za zasługi w Holandii Order Oranje-Nassau za pracę w Stichting Kerk en Samenleving (Fundacja Kościół i Społeczeństwo). Ankie jest od wielu lat przewodniczącą tej fundacji. Fundacja organizuje między innymi od 25 lat wakacje dla dzieci z południowej Polski. Na początku wakacji na dwa tygodnie wypoczynku w Holandii przyjeżdżają dzieci w wieku 7-12 lat. Pochodzą one z bardzo ubogich rodzin ze Świętochłowic na Śląsku. Na co dzień mieszkają w złych warunkach i potrzebują ciągłej pomocy. W Holandii spędzają wakacje u rodzin (zwykle holenderskich) w okolicy Schijf. Nie zawsze jest to proste, ale ułatwiają to częste spotkania dzieci i rodzin: na pikniku, placu zabaw, wieczorku jazdy konnej, w Arboretum w Oudenbosch czy w czasie bajkowych podchodow. Najważniejszym punktem programu, na który dzieci najbardziej czekają, jest wyjazd do Efteling. Organizacją tych wakacji w Polsce, wyborem dzieci, szukaniem sponsorów i kontaktem z wolontariuszami od lat zajmuje się Ankie. Wakacje kończą się pożegnalną mszą w kościele w Schijf. W tym roku temat mszy brzmiał: Opiekujmy się sobą na wzajem i tradycyjnym grillem przygotowywanym od 25 lat przez tego samego rzeźnika. W tym roku skorzystało z tych wakacji 33 dzieci, a przez ostatnie 25 lat - ponad 600. Na przyjęciu w ogrodzie kościelnym 1 sierpnia spotkały się rodziny, które przez lata gościły polskie dzieci w Holandii. W ten słoneczny dzień przybyło wielu gości. Było wiele miłych wspomnień, kwiatów, prezentów, przemówień i miłych słów do organizatorów, niespodzianek ze strony dzieci i ich opiekunów. Największą niespodzianką było odznaczenie królewskie i przyjęcia Ankie do grona rycerzy króla. Order ten zostaje nadawany Holendrom i cudzoziemcom za szczególne zasługi wobec głowy państwa lub społeczeństwa. Polskie dzieci dziękując Ankie i goszczącym je rodzinom za wakacje, wypuściły w świat symbolicznie kolorowe balony. Spotkanie w ogrodzie kościelnym trwało do późnego wieczora. Następnego dnia znowu ze łzami w oczach naszedł czas Dzieci i rodziny ich goszczące w 2015 roku w ogrodzie kościelnym w Schijf kolo Roosendaal 10 9/2015 (13) wrzesień 2015

11 dla Ankie Dockx-Smits pożegnania. Dzieci wsiadły do autobusu, aby wyruszyć w długą podróż do domu. Niektóre z nich przyjeżdżają do Holandii do zaprzyjaźnionych rodzin od lat, inne - po raz pierwszy i może ostatni. Jedno jest pewne - tych wakacji na pewno nikt nie zapomni. Siostry Kasia i Aneta przyjeżdzające co roku do Holandii od 25 lat do rodziny Ankie, obecnie już w roli opiekunów innych dzieci, opisały te wakacje jako Największą przygodę naszego życia. DYSTRYBUCJA POLSKICH ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH DO NIEMIEC, BELGII I HOLANDII Towar dostarczamy 2 razy w tygodniu, Czas realizacji zamówień do 48 godzin, Duża flota aut wyposażonych w agregaty chłodnicze, Posiadamy zezwolenia Sanepidu oraz wdrożony system HACCP /2015 (13) wrzesień

12 Debata nad wizerunkiem Polski W Polsce od lat trwa debata nad tym, jak promować nasz kraj za granicą. Do tej pory nie było jednolitego przekazu co do tak zwanej marki Polska. Może to się zmienić. 30 czerwca 2015 r. w Warszawie odbyło się Forum Brandingu, w czasie którego kilkanaście dużych organizacji biznesowych i marketingowych podpisało Manifest Marka dla Polski zachęcający inicjatywy obywatelskie do włączenia się w ruch na rzecz stworzenia podstaw nowoczesnego brandingu narodowego. Uczestnicy apelują o to, by rząd po wyborach oraz nowy Prezydent RP poświęcili więcej uwagi marce Polska. niet verloren ( Jeszcze Polska nie zginęła ). Składa się na nią 19-ście krótkich felietonów, każdy o innej tematyce, które w oczach autorów mają lub miały wpływ na życie polityczne, ekonomiczne i społeczne Polaków. W ich doborze autorzy kierowali się tym, co zwracało ich uwagę jako obcokrajowców, ale również czym żyją, interesują się lub przeciwnie czego nie chcą Polacy. Swoje miejsce znalazły tu zarówno opowieści o skomplikowanej historii Polski oraz o wciąż toczących się na ten temat dyskusjach, jak również o współczesnej emigracji zarobkowej, barach mlecznych, kulinarnej rewolucji czy o polityce. Celem autorów było ukazanie Polski i Polaków z różnych stron, również tych mniej znanych, oraz dynamiki i otwartości kraju oraz przełamania stereotypu, który od wielu lat funkcjonuje w świadomości Holendrów. To, czy im się udało, możecie Państwo ocenić, sięgając po książkę, do czego gorąco zachęcam. Thijs zgodził się udzielić mi krótkiego wywiadu. Wspomniał, że obaj, on i jego kolega-reporter z NRC Handelsblad, Stéphane Alonso, czują się nieoficjalnymi ambasadorami Polski w Niderlandach. LK: Jak znaleźliście się ze Stéphane w Polsce? Dlaczego wybór, aby pracować w Polsce? Thijs: Stéphane i ja, obaj mieliśmy styczność z Polską wcześniej. Ja specjalizowałem się w Europie Centralnej podczas studiów politologicznych i byłem w Polsce po raz pierwszy w latach 90-tych, aby ukończyć pracę magisterską. Stéphane jeszcze przed wyjazdem do Polski miał polską narzeczoną. Obaj zostaliśmy przypisani jako korespondenci na Europę Centralną w związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej, on dla gazety, ja - dla radia. Ciekawe było to, że obaj nasi poprzednicy stacjonowali w Budapeszcie, ale na szczęście w holenderskich redakcjach uzmysłowiono sobie, że Polska jest o wiele silniejszym graczem na arenie europejskiej. A jaki jest wizerunek Polski w Holandii? Dyskusji na ten temat podjęłam się z dziennikarzem z Amsterdamu, Thijsem Papot, który w latach był korespondentem w Polsce dla stacji radiowej Wereldomproep i który jest współautorem książki En nog is Polen LK: Jakie było Twoje wyobrażenie o Polsce i oczekiwania oraz jaka była największa niespodzianka, która spotkała Cię na początku pobytu w Polsce? Thijs: Byłem częściej w Polsce, ale pobyt na stałe to oczywiście co innego. Dla mnie największą niespodzianką było to, z jaką łatwością się zaaklimaty- 12 9/2015 (13) wrzesień 2015

13 zowałem w tym kraju. Gościnność i szczere zainteresowanie powoduje, że Polska jest bardzo otwarta na cudzoziemców. Właściwie Holendrzy mogliby tutaj wiele się nauczyć. LK: Dlaczego zdecydowaliście się napisać książkę o Polsce? Thijs: Ten pomysł zrodził się właściwie dopiero po powrocie do Holandii. Byliśmy zdziwieni, jak bardzo Polska jest nadal nieznana wśród Holendrów, również wśród naszych przyjaciół i znajomych (często z wyższym wykształceniem), pomimo tak dużej reprezentacji Polaków mieszkających i pracujących w Niderlandach. Jednocześnie nie można było dostać żadnej książki, która by mówiła o zagadnieniach z zakresu Teraz Polska. Można było kupić, streszczając, jedynie Normana Daviesa lub przewodnik ANWB po Polsce! LK: Dlaczego napisaliście Jeszcze Polska nie zginęła razem? Thijs: Dwóch (ex-) korespondentów, którzy piszą razem książkę, to nic specjalnego, zdarza się to częściej. Podczas naszego pobytu w Warszawie często się odwiedzaliśmy, graliśmy razem w zespole rockowym, ale przede wszystkim również razem robiliśmy reportaże. Znaliśmy się dobrze i znaliśmy wzajemnie swoje spojrzenie na Polskę i Polaków. Polska to oczywiście skomplikowany kraj, dlatego jest też dobrze móc wymieniać się spostrzeżeniami i poglądami na różne tematy podczas procesu pisania. LK: Jaki jest wizerunek Polski, który chcecie pokazać Holendrom? Thijs: Chcieliśmy pokazać, że Polska to kraj o niesamowitej dynamice i między innymi dlatego ma za sobą złote dziesięciolecie. Piszemy o tych falach wzrostu, o polskiej wiośnie, ale próbujemy również wyjaśnić, dlaczego nie jest to linia prosta do góry. Że Polska to kraj o różnych prędkościach i o różnych opiniach. Te przeciwstawne opinie są dla cudzoziemców bardziej zrozumiałe, jeśli naszkicujesz kontekst i tło historyczne. Nasza książka jest właśnie tego próbą. I nie jest to też jedna wielka oda do Polski, umieszczamy również pewne elementy krytyki, chociaż jest to książka, która wypłynęła przede wszystkim z naszej miłości do nadwiślańskiego kraju. LK: Pięknie powiedziane. Chociaż my, Polacy, chyba nigdy nie mówimy o miłości do naszej ojczyzny. Może dlatego, że socjalizm oduczył nas skutecznie patriotyzmu. Nawiązując do zrozumienia Polski i jej tła, słyszałam czyjąś opinię, że nie można odbyć rozmowy z Polakiem bez poruszenia tematu historii w pierwszych 15 minutach? Czy to prawda? Thijs: Tak, myślę, że tak. Polacy żyją swoją historią, która uformowała polską psyche do tego, czym jest: mieszanką pesymizmu, nadziei, dumy i woli walki. Wielu Polaków czuje się ignorowanych lub źle zrozumianych przez brak wiedzy na temat historii w pozostałej części Europy. OK, Polacy wiedzą też niewiele o historii Niderlandów, ale tego nie można porównać: Polska miała bardzo burzliwą i często krwawą przeszłość, była polem bitwy II wojny światowej. A są jeszcze nadal Holendrzy, którzy - niestety - nie wiedzą na przykład, że Auschwitz leży w Polsce. Frustracja jest w związku z tym zrozumiała. LK: W swojej książce poruszacie m.in. delikatny temat polskiej emigracji za pracą w felietonie Polskie ręce. Dlaczego ten felieton otwiera książkę? Thijs: Ze względu na rozpoznawalność tematu dla Holedrów. Cd. str. 15 9/2015 (13) wrzesień

14 14 9/2015 (13) wrzesień h0088

15 Dokończenie ze str. 13 Debata nad wizerunkiem Polski Zastanawialiśmy się nad umieszczeniem również innych tematów związanych z Holandią, na przykład o holenderskich przedsiębiorcach w Polsce czy o dziedzictwie mennonitów, ale w końcu to nie jest esencja nowej Polski. Emigracja jednak na pewno jest jej częścią. Około 1% ludności w Holandii to obywatele Polski. To bezprecedensowe zjawisko. I dodatkowy powód, aby napisać tę książkę. LK: Przeczytałam, że porównując kulturę niderlandzką z polską, mówi się, że Polska ceni wysoko konkurencję, ambicję oraz indywidualizm, tymczasem Holendrzy stawiają wyżej współpracę, konsensus i harmonię. Czy rozpoznajesz te różnice? Thijs: Tak, po części tak. Chociaż Holendrzy są też indywidualistami, są bardziej nastawieni na konsensus i kompromis - nazywamy to tutaj polderen. Musiałem na przykład się przyzwyczaić, że mój polski znajomy zawsze próbował mnie sprowokować podczas przyjemnej pogawędki, lubił po prostu polemizować. Holendrzy wolą, żeby było przyjemnie ( gezellig ). Polacy są też bardziej nastawieni na konkurowanie, ale to z kolei jest spowodowane w dużej części polskimi uwarunkowaniami. Tu, w Holandii, ludzie nie są tak zmuszeni do konkurowania, zawsze mieli jakieś zabezpieczenie. LK: Czy myślisz, że brak zaufania jest problemem polskiego narodu? Thijs: W europejskich statystykach Polska pojawia się jako low trust country, zaufanie kończy się przy drzwiach wejściowych. Zrozumiałe, to trauma z czasów komunizmu i jest zakorzeniona nawet głębiej, bo pewność bytu, prawna i tak dalej nie istniała w Polsce nigdy, nawet kiedy Polska była państwem szlacheckim. Ulica jest Państwa, a Państwo jest wrogiem. Szkoda, bo przez to Polska nie jest państwem naprawdę obywatelskim. Mówimy o tym również w naszej książce. LK: Z jakimi trudnościami spotykają się Holendrzy mieszkający w Polsce? Thijs: Administracja publiczna, procedury. W Holandii jesteśmy przyzwyczajeni, że wszystko może być załatwione szybko i najczęściej przez Internet. W Polsce trzeba podejść spokojnie do kolejki na poczcie czy do korków. Chociaż dużo się poprawiło przez ostatnie 10 lat. LK: Jak widzisz przyszłość Polski w Europie, powiedzmy w roku 2030? Thijs: Trudno powiedzieć. Piszemy w naszej książce, że Polska szybko się zmienia i rzeczywiście tak jest. Niektóre rozdziały moglibyśmy napisać już od nowa, na przykład po tym, jak Polska wygrała z Niemcami w piłkę nożną. 15 lat to długi okres, z perspektywy gospodarki można przewidzieć maksymalnie 5 lat, które wyglądają pozytywnie dla Polski ze względu na wielomiliardowe subsydia z Brukseli. Ale polscy politycy muszą dobrze wykorzystać ten czas, ponieważ po roku 2020 Polska musi stanąć już na własnych nogach. Wtedy okaże się, jak konkurencyjna jest Polska w stosunku do Europy Zachodniej nie tylko poprzez niższe koszty i ceny, ale raczej poprzez inwestowanie w gospodarkę opartą na innowacji i nowych technologiach, a w tej dziedzinie Polska ma jeszcze duży niewykorzystany potencjał. LK: Dziękuję serdecznie za wywiad, Thijs. Mam nadzieję, że dzięki Waszej książce Polskę pozna więcej Holendrów, a wizerunek naszego kraju nie będzie już oparty tylko na stereotypach. 9/2015 (13) wrzesień

16 4,95 1,00 za kg 1,95 OSM Kosów ser zamojski Serek wiejski 0,55 za szt. Pudliszki Flaki po zamojsku 500g OSM Kosów Ser Gouda 4,90 za kg 1,75 Margaryna Delma z masłem 500g 1,15 Jaja klasy M 10 szt 1,25 JBB Pasztet Zdzicha 2,95 za kg Lisner Śledzie w sosie 280g JBB polędwica sopocka Danone Danio 140g waniliowe i truskawkowe 0,50 Tiger Energy drink 250ml Duda polędwica Ani Lubella Mlekołaki płatki śniadaniowe 250g Tymbark 1l karton 1,20 0,50 Mleko łaciate UHT 2% Winiary Majonez dekoracyjny 250ml Danone Jogurt ale pitny 290g brzoskwinia maracuja 0,90 Balcerzak szynka gotowana Winiary sos czosnkowy 250ml 0,95 Amino rosół z kury 58g 0,65 JBB kiełbasa dębowa 5,95 za kg Ekoland napój herbaciany 300g owoce leśne 0,40 3,95 za kg JBB Salceson szefa 1,15 3,95 0,85 za kg 0,90 7-days rogalik double wiśnia wanilia, hazelnut 0,60 Piwo TYSKIE 0,5l Woda Żywiec Zdrój niegazowana truskawkowa 1,5l 0,80 za szt. Bułka tarta Prymat 400g 0,85 JIW wybrane ciastka 200g 0,90 Ketchup Pudliszki Pikantny 480g 5,50 za kg 5,95 za kg 1,15 1,45

17 Dzika pianka w Ardenach Zielony krajobraz, piwna pasja, rolnicze podstawy i wykształcenie inżynierskie legło u podstaw nowego browaru w Ardenach w roku Dzisiaj piwa z Brasserie de Bastogne na trwale wpisały się w piwny krajobraz Belgii, zdobywając wiele nagród na poziomie regionalnym i międzynarodowym. Weekend Wallonie bienvenue okazał się wyśmienitym pretekstem, by odwiedzić Bastogne oraz oddalony kilka kilometrów na południe browar, który organizował dni otwarte. Znajdujący przy drodze N85 budynek zachęcał do wizyty wielką reklamą tego dnia oraz pięknym słońcem odbijającym się od dachu. Od tradycji przodków nie uciekniesz Przenoszenie zawodu z pokolenie na pokolenie to nic nowego. Czasem jednak potrzeba czasu, by pójść w ślady przodków. Philippe Minne, jeden z założycieli, jest wnukiem i prawnukiem rodziny piwowarskiej z Val Saint-Lambert k. Liège. Chęć kontynuowania tradycji rodzinnych wzięła się z ojcowskich opowieści o rodzinnym browarze. Przez wiele lat było to zajęcie w ramach hobby, poza pracą na stanowisku inżyniera w przemyśle metalowym. Jednak w 2008 r. Philippe Minne oraz Philippe Meurisse, rolnik z okolicy Bastogne, z wielkim zapałem przystąpili do założenia nowego browaru w leśnym otoczeniu. Sprzęt był uzupełniany stopniowo i warka odbywała się w okolicznym browarze La Rulles, ale kierunek był już wyznaczony. Do zespołu dołączyła Catherine Minne, żona Philippe a, by zająć się marketingiem i sprzedażą, oraz Marc Cleeremans jako dodatkowy piwowar. Pierwsze piwa nosiły nazwę La Trouffette (początkowa nazwa browaru), która pochodzi od trouffet, miejscowej postaci karnawałowej. Na etykiecie widnieje postać chłopca siedzącego na dziku, który ma beczkę na szyi. Leśne innowacje Piwna rodzina Trouffette to piwo jasne (Trouffette Blonde), ciemne (Trouffette Brune), lekkie piwo na lato (Trouffette Belle d été), piwo na zimę (Trouffette Givrée) i piwo wyprodukowane z ziół (Trouffette Rousse). Ciekawość oraz eksperymentowanie przyczyniły się do stworzenia nowej serii piw. Wśród nich jest Bastogne Pale Ale - odpowiedź na popularne IPA (India Pale Ale), choć z mniej wyraźnym gorzkim smakiem niż jego amerykańskich kuzynów i Ardenne Stout z prażonego orkiszu o pięknym aromacie słodu i drewna oraz Ardenne Saison. Nowe horyzonty Młody browar ma wystarczająco miejsca w obecnym budynku w Sibret, choć są przymiarki do jego przeniesienia. Właściciele jednak skupiają się chwilowo na zwiększaniu obecności na festiwalach piwnych w całej Belgii oraz na eksporcie za granicę. Głównym rynkiem są Włochy, ale istnieje także zainteresowanie ze strony krajów takich jak Rosja czy Wielka Brytania. Z pewnością ich obecność w belgijskim pawilonie na Expo2015 w Mediolanie pomoże zdobyć nowe rynki. Innym zagranicznym akcentem była warka piwa Piknik z Dzikiem dla Browaru Gzub z Annopola, które także było do sprzedaży podczas mojej wizyty. Jest ono wynikiem dobrej współpracy piwowarów z obu browarów i raczej na pewno przyniesie kolejne ciekawe projekty w przyszłości. W ostatnim roku browar zmienił swój symbol na dzika, który dumnie widnieje na szklankach oraz wszystkich etykietach i materiałach promocyjnych. Mimo iż ma wielkie kły, nie każe nam zmykać na drzewo, a raczej zaprasza do degustacji w piękne letnio-jesienne dni. Tekst i zdjęcia: Jan Lichota 9/2015 (13) wrzesień

18 18 lat istnienia Polskiej Szko Pomysł założenia Szkoły Polskiej w Bredzie narodził się w 1997 roku na piątkowych spotkaniach kilku przyjaciółek w Bredzie. Te panie to: Mary Eberle-Jaworski (córka żołnierza I Dywizji Pancernej Generała Maczka), Beata Nowak (synowa żołnierza I Dywizji Pancernej Generała Maczka), Renata Braspenning, Krystyna Bukowiec i Krystyna Voesenek-Kowalska. Mary Eberle-Jaworski zaproponowała, aby kontynuować tradycję wcześniej istniejącej polskiej szkoły w Bredzie, założonej w latach 50-tych przez żołnierzy Generała Maczka. Szkoła miała skupiać dzieci pochodzące z licznych holendersko-polskich rodzin zamieszkałych w Bredzie i jej okolicach. Nie był to pomysł łatwy do zrealizowania, ponieważ trzeba było postarać się o środki finansowe, podręczniki, zeszyty i miejsce dla szkoły. Mąż Mary, Jan Eberle, był ogromną podporą w tym trudnym początkowym okresie poszukiwań sponsorów i wolontariuszy. Wspaniały prezent - podręczniki szkolne przekazało szkole Ministerstwo Edukacji Narodowej w Warszawie. Ponadto Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Hadze udzieliła swojego poparcia i przez wiele lat wspomagała szkołę finansowo. Pierwszy rok szkolny rozpoczął się 13 września 1997 roku. Zostały utworzone 3 grupy. Osiemnaścioro dzieci zaczęło uczęszczać na lekcje języka polskiego i zajęcia wiedzy o Polsce. Ta liczba szybko zwiększyła się do 32 uczniów i uczennic. Wśród tych uczniów znalazło się dwóch wnuków żołnierzy Generała Maczka. Dyrektor szkoły Mary Eberle-Jaworski stanęła na czele zarządu, w skład którego weszli: Ria Wycisk (sekretarz), Hans Voesenek (skarbnik), Willy Wycisk i Jan Mucharowski (członkowie synowie żołnierzy I Dywizji Pancernej Generała Maczka). Program szkoły obejmował naukę języka polskiego (konwersację, czytanie, ćwiczenia z gramatyki), historię, geografię, tradycje polskie. Lekcje prowadzono w sposób edukacyjno-zabawowy. Poprzez zabawę, śpiew oraz kultywowanie polskich tradycji uczniowie zdobywali stopniowo wiedzę o kraju ich rodziców i dziadków. Każdego roku uczniowie, rodzice, nauczyciele i zarząd szkoły obchodzili Święta Bożego Narodzenia z jasełkami i Święta Wielkanocne z tradycyjnymi pisankami. Dużą popularnością cieszył się Dzień Matki. Z okazji Dnia Babci i Dziadka dzieci wykonywały laurki i pisały krótkie listy do swoich dziadków. Pod koniec października każdego roku z okazji obchodów rocznicy wyzwolenia Bredy przez I Dywizję Pancerną Generała Maczka uczniowie wraz z nauczycielami składali kwiaty na grobach poległych polskich wyzwolicieli Bredy. Uczniowie Polskiej Szkoły w Bredzie brali udział w ogólnokrajowym konkursie dziecięcej poezji polskiej Wierszowisko, w którym zdobyli kilka nagród. To zasługa i wkład pracy zarówno dzieci, jak i nauczycieli oraz rodziców. Szkoła współpracowała z Zespołem Pieśni i Tańca Mazur, którego członkowie prowadzili cieszące się ogromną popularnością zajęcia taneczne dla dzieci. Mary Eberle-Jaworski pożegnała szkołę po pięciu latach pracy. W roku 2002/03 na czele zarządu stanął Ad Morenc syn Maczkowca, z zawodu socjolog i autor wielu publikacji z tej dziedziny. Ad Morenc poprowadził szkołę przez kolejne jedenaście lat. W tym czasie do szkoły zaczęło uczęszczać coraz więcej dzieci z rodzin polskich emigrantów ekonomicznych. Na zajęciach uczniowie utrwalali wcześniej zdobytą wiedzę o Polsce i poszerzali ją. Szczególną uwagę zwracano na to, aby dzieci nie zapomniały ojczystego języka. Szkoła oferowała rodzicom możliwość spotkań, w czasie których zdobywali wiedzę o Holandii. Od początku swojego istnienia do chwili obecnej szkoła czci pamięć polskich żołnierzy, którzy walczyli o wolność Bredy i o wolność Holandii. Od roku 2014 dyrektorem szkoły jest Małgorzata Lubbers-Dąbrowska związana z placówką prawie od początku. W bardzo krótkim czasie potrafiła wraz ze współpracownikami zachęcić dużą grupę dzieci do nauki i uczestniczenia w różnych imprezach szkol- 18 9/2015 (13) wrzesień 2015

19 ły w Bredzie nych oraz pozaszkolnych. Dużym sukcesem szkoły było zajęcie pierwszego miejsca w kategorii: występ zbiorowy, na Wierszowisku 2014 w Malden organizowanym corocznie przez Forum Polskich Szkół w Holandii. Polska Szkoła w Bredzie jest wieloletnim członkiem Forum. Grupka dzieci wystąpiła z przedstawieniem pod tytułem ABECADŁO, którym podbiła serca publiczności oraz jury. Szkoła współpracuje również z wieloma organizacjami na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym. Organizuje regularne zajęcia dla dzieci oraz dorosłych. Od kilku lat bierze udział w akcji organizowanej przez Fundację Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. 18 lat istniena szkoły W tym roku, po letnich wakacjach już po raz osiemnasty zabrzmi dzwonek szkolny na powitanie dzieci. Wielu uczniów i uczennic uczęszczało do naszej szkoły. Jesteśmy z nich bardzo dumni. Prowadząc naszą działalność, bierzemy pod uwagę realia życiowe i oczekiwania obecnych rodzin, nie zapominając o tradycjach. Lekcje dla dzieci odbywają się dwa razy w miesiącu, w sobotę. Obecnie do szkoły uczęszcza około 20 dzieci w wieku od 3 do 12 lat. W związku z tym utworzyliśmy trzy grupy wiekowe. Zajęcia prowadzi kadra dyplomowanych nauczycieli - wolontariuszy. Są to osoby mające wieloletnie doświadczenie w pracy dydaktycznej i całym sercem oddane dzieciom. Oprócz lekcji języka polskiego dla dzieci szkoła prowadzi kursy języka holenderskiego i polskiego dla dorosłych. Na spotkaniach informacyjnych, integracyjnych i w czasie imprez prowadzonych przez szkołę mile widziani są zaproszeni goście oraz inne zainteresowane naszą szkołą osoby. Nasza szkoła jest miejscem, w którym się uczymy, integrujemy, wspieramy i spędzamy razem miło czas. Tutaj dbamy o zachowanie naszej kultury i tradycji. Zapraszamy wszystkich rodziców z dziećmi z Bredy oraz jej okolic, którzy życzyliby sobie, aby ich dzieci kontynuowały naukę języka polskiego, przyswajały ogólną wiedzę o Polsce i kultywowały tradycje zarówno polskie, jak i lokalne. Więcej o działalności szkoły i planowanych imprezach w jubileuszowym roku można przeczytać na stronie internetowej polskaszkolabreda.webs.com Krystyna Voesenek 9/2015 (13) wrzesień

20 Procedury przy wyjeździe z Wiele osób przybywa na dłuższy okres do Holandii. Wynajmują mieszkania, domy, posyłają dzieci do szkół, żyją wspólnie, dzieląc Holandię z innymi ludźmi. Jednocześnie wielu z nich opuści kraj tulipanów i albo wróci do Polski, albo osiedli się w innym miejscu. Dla tych właśnie, którzy planują wyjazd na stałe z Niderlandów, przygotowałam krótką listę podstawowych czynności z tym związanych: 1.Wypisanie z GBA (z gminy) - należy dokonać tuż przed przeprowadzką. Jeśli będzie to wypis pisemny lub przez DigiD, to należy dopełnić tej formalności do 5 dni przed wyjazdem. Jeśli wypis będzie osobisty, to trzeba tego dokonać do 3 dni przed wyjazdem. Należy pamiętać o odebraniu wypisu potwierdzającego wypis z gminy (uittreksel), a także potrzebnych aktów np. ślubu, urodzenia dzieci (tych w Holandii). Zasady obowiązujące przy wyjeździe na stałe lub okres dłuższy niż 8 miesięcy są różne w zależności od gminy. Do wypisania się z GBA przez Internet służy formularz Verterk naar het buitenland. 2. Zwierzęta domowe należy pamiętać o zrobieniu na czas szczepień i dokumentów potrzebnych do wyjazdu. 3. Wypowiedzenie niepotrzebnych w przyszłości zobowiązań - już 2 miesiące przed przeprowadzką staraj się wypowiedzieć: umowy najmu, energii, wody, gazu, Internetu, telewizji, telefonu, ubezpieczeń (o ile nie chcesz ich zachować), abonamentu telefonii komórkowej, opiekunkę do dziecka, pomoc domową, przynależność do zrzeszeń np. ANWB, parafii danego zgromadzenia. Należy też na czas zablokować automatyczne ściąganie należności za dane rachunki z konta. 4.Powiadomienie lekarza domowego, apteki, biura konsultacji dla dziecka warto poprosić o wydanie kart pacjentów. 5. Przekierowanie poczty z Holandii na dowolny adres na świecie, w tym także do Polski, aby otrzymywać swoją korespondencję. 6. Zamknięcie konta bankowego na miejscu w Holandii, o ile nie chce się już z niego korzystać. 7. Zmiana numer konta, na jaki mają być przelane w przyszłości pieniądze (np. z belastingu czy z ubezpieczalni). 8. Wstrzymanie Kinderbijslag, zorgtoeslag, huurtoeslag i innych świadczeń, które w momencie przeprowadzki przestają się należeć. W przypadku otrzymywania innych świadczeń typu WW lub chorobowe należy poinformować organ wydający świadczenie o przeprowadzce i poprosić o wydanie formularza E Poinformowanie ubezpieczyciela zdrowotnego o przeprowadzce po wcześniejszym sprawdzeniu zasad wy- 20 9/2015 (13) wrzesień 2015

21 Holandii powiedzenia polisy. Bardzo często ubezpieczyciele proszą o potwierdzenie wypisania z GBA i dopiero wtedy zatrzymują pobieranie składek. Aby uzyskać ubezpieczenie zdrowotne (jeżeli ktoś posiada jeszcze dochód z Holandii np. w postaci zasiłku), niezbędny jest druk E109. Przykład: Osoby posiadające zasiłek WW w Holandii oraz planujące wyjazd do Polski, do końca trwania zasiłku zobowiązane są do posiadania holenderskiego ubezpieczenia zdrowotnego. 10. Zmaksymalizowanie dochodów ponieważ przeprowadzka kosztuje, warto sprzedać niepotrzebne meble, odzyskać borg lub jego część, zrobić rozliczenie z tytułu przyłączy (gaz, woda, elektra), odzyskać MRB i niewykorzystane pieniądze rodzicielskie, zużyć punkty z kart partnerskich np. Airmiles, Kruidvat, wymieniając punkty na darmowe artykuły. 11. Skontrolowanie ważności dokumentów samochodu przed przeprowadzką można sprzedać samochód w Holandii lub przenieść go do nowego miejsca zamieszkania (radzę zmienić tablice rejestracyjne) oraz uregulować lub odzyskać MRB. 12. Wypisanie dzieci ze szkoły, pobranie dokumentów dziecka i historii ucznia, wypowiedzenie TSO, BSO, KDV, odzyskanie niewykorzystanych pieniędzy rodzicielskich i wycieczkowych. Jeżeli dziecko chodziło do szkoły lub KDV, miło byłoby zorganizować przyjęcie pożegnalne lub zrobić dla kolegów i koleżanek tzw. traktatie (małą pamiątkę). 13. Inne: przejrzenie, oddanie lub sprzedanie rzeczy, które są zbędnym balastem w czasie przeprowadzki lub nie będą już potrzebne, zorganizowanie transportu do przeprowadzki, znalezienie dobrych, stabilnych kartonów oraz materiałów potrzebnych do zabezpieczenia mienia, zorganizowanie opieki nad dziećmi i zwierzętami w dniu przeprowadzki, zakup holenderskich produktów i leków być może potrzebnych w nowym miejscu. Wszystkim, których czeka przeprowadzka poza granice Holandii życzę wszystkiego dobrego! Michalina Płóciennik 9/2015 (13) wrzesień

22 Ustawa o czasie pracy - informacje dla Jakie przepisy obowiązują w przypadku wezwania do pracy w razie nieprzewidzianych okoliczności (praca na wezwanie)? Jeśli pracownik nie jest obecny w miejscu pracy, może on również zostać wezwany do pracy w przypadku nieprzewidzianych okoliczności. W ustawie o czasie pracy sytuacja taka nazywana jest pracą na wezwanie. Sytuacją porównywalną z pracą na wezwanie jest pełnienie dyżuru zdalnego. Różnica polega na tym, że wezwanie w ramach dyżuru zdalnego stanowi normalną część obowiązków, np. w przypadku opieki poporodowej. Praca na dyżurze zdalnym dotyczy wyłącznie sektora opieki zdrowotnej. Czas pracy czy nie? W przypadku pracy na wezwanie i pełnienia dyżuru zdalnego czas, w którym pracownik może zostać wezwany do pracy, nie liczy się jako czas pracy. Kiedy jednak zostaje on wezwany i musi stawić się w pracy, czas ten wliczany jest do czasu pracy. Wezwanie odpowiada co najmniej półgodzinie pracy. Również jeśli pracownik pracuje tylko przez piętnaście minut. Jeśli w ciągu półgodziny od zakończenia poprzedniej pracy na wezwanie pracownik zostanie ponownie wezwany do pracy, czas pomiędzy liczony jest również jako czas pracy. Streszczenie przepisów dotyczących pracy na wezwanie: Pracownik nie może pracować dłużej niż 13 godzin w okresie 24 godzin, włącznie z godzinami wynikającymi z wezwania. W okresie 4 tygodni pracownik może świadczyć pracę na wezwanie w wymiarze maksymalnie 14 dni. W okresie 4 tygodni pracownik nie może świadczyć pracy (również na wezwanie) co najmniej przez dwa nieprzerwane okresy po 2 dni. Pracownik nie może świadczyć pracy na wezwanie bezpośrednio przed nocną zmianą ani bezpośrednio po jej zakończeniu. Dozwolone jest to do 11 godzin przed nocną zmianą i dopiero po 14 godzinach od jej zakończenia. Jeśli w okresie 16 tygodni pracownik świadczy pracę na wezwanie 16 razy lub więcej między godz. 00:00 a 06:00, nie może on w okresie 16 tygodni pracować więcej niż średnio 40 godzin tygodniowo. Wyjątek: pracownik może w okresie 16 tygodni pracować średnio 45 godzin pod warunkiem, iż: ӹ ӹ Po ostatnim wezwaniu w nocy korzystał on z 8 godzin nieprzerwanego odpoczynku i nie świadczy pracy na wezwanie. ӹ ӹ Jeśli nie jest to możliwe, musi on w każdym razie w tym samym dniu (czyli przed godz. 00:00) skorzystać z 8 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Uwaga! Wezwanie nie może przerywać dziennego lub tygodniowego czasu odpoczynku. Wezwanie w nocy nie jest nocną zmianą. Oprócz pracy na wezwanie i pełnienia dyżuru zdalnego w ustawie o czasie pracy ujęta została 22 9/2015 (13) wrzesień 2015

23 pracodawców i pracowników (cz.2) jeszcze jedna forma dostępności pracownika. Chodzi mianowicie o dyżur stacjonarny. W tym ostatnim przypadku pracownik musi jednak przebywać w miejscu pracy. Ten rodzaj pracy regulują specjalne przepisy. Jakie przepisy obowiązują w przypadku konieczności bycia dostępnym w miejscu pracy (dyżur stacjonarny)? Podczas pełnienia dyżuru stacjonarnego pracownik musi pozostawać w miejscu pracy, aby mógł jak najszybciej rozpocząć pracę po wezwaniu. Praca na dyżurze stacjonarnym dozwolona jest wyłącznie w miejscu pracy. Wymaga tego jej charakter i w rozsądniej ocenie nie może być ona zorganizowana w inny sposób (np. w przypadku opieki zdrowotnej lub straży pożarnej). Praca na dyżurze stacjonarnym musi być ponadto uzgodniona w porozumieniu zbiorowym. W przypadku dyżuru stacjonarnego obowiązują następujące przepisy: (należy pamiętać o tym, że w przypadku nieregularnego świadczenia pracy na dyżurze stacjonarnym obowiązują ogólnie przyjęte przepisy o czasie pracy). Pracownik nie może pracować 11 godzin bezpośrednio przed dyżurem stacjonarnym ani po nim. W okresie jednego tygodnia powyższy czas odpoczynku może zostać skrócony raz do 10 godzin i raz do 8 godzin, jeśli wymagają tego charakter lub warunki pracy, a także zawarto odpowiednie porozumienie zbiorowe w tym zakresie. Oba skrócenia nie mogą następować bezpośrednio po sobie, czyli muszą być one zaplanowane w różnych dniach tygodnia. Skrócony odpoczynek między dwiema zmianami musi zostać zrekompensowany w następnym okresie odpoczynku. Po skróceniu czasu odpoczynku należy zatem wydłużyć następny czas odpoczynku o odebrane godziny. W każdym nieprzerwanym okresie 7 razy 24 godziny czas odpoczynku wynosi co najmniej 90 godzin. Czas odpoczynku musi obejmować co najmniej nieprzerwany okres 24 godzin, jak również cztery nieprzerwane okresy odpoczynku w wymiarze co najmniej 11 godzin, nieprzerwany okres odpoczynku w wymiarze co najmniej 10 godzin oraz nieprzerwany okres odpoczynku w wymiarze co najmniej 8 godzin, przy czym nieprzerwane okresy odpoczynku mogą następować kolejno po sobie. Dyżur stacjonarny nie może trwać dłużej niż 24 godziny włącznie z nieaktywnym czasem dyżurowania. W okresie 26 tygodni pracownik może świadczyć pracę na dyżurze stacjonarnym maksymalnie 52 razy. Wszystkie godziny pracy na dyżurze stacjonarnym, w tym zaplanowana praca, praca wynikająca z wezwania oraz godziny obowiązkowej obecności, wliczają się do czasu pracy. W okresie 26 tygodni pracownik może pracować średnio maksymalnie 48 godzin tygodniowo (np. w jedym tygodniu może pracować 52 godziny, w innym 32 godziny, ale średnia w 26. tygodniu nie może być większa niż 48). Cd. na str. 24 9/2015 (13) wrzesień

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka?

Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka? Szkoła czy przedszkole? Co wybrać dla sześciolatka? Od roku szkolnego 2016/2017 dziecko sześcioletnie może pozostać w przedszkolu bądź rozpocząć naukę w I klasie szkoły podstawowej. Uczniowie obecnych

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa. tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw.

Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa. tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw. Szkoła Podstawowa Nr 132 im. Sándora Petöfiego ul. Grabowska 1 01-236 Warszawa tel. (22) 836 85 16 fax.: (22)836 03 88 www.sp132.waw.pl SZKOŁA PODSTAWOWA NR 132 W WARSZAWIE ROK SZKOLNY 2015/2016 W szkole

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI MAJ 2014 ROK Nauczyciel realizujący: Iwona Piaskowska Z okazji dziesiątej rocznicy przyjęcia Polski do wspólnoty państw europejskich wspólnie z dziećmi

Bardziej szczegółowo

Polska. Dla twojego dziecka w wieku 7-15 lat: Szkoła podstawowa i świetlica

Polska. Dla twojego dziecka w wieku 7-15 lat: Szkoła podstawowa i świetlica Polska Dla twojego dziecka w wieku 7-15 lat: Szkoła podstawowa i świetlica Szkoła szwedzka Szkoła średnia młodzież w wieku: 16-20 lat, dobrowolna Szkoła podstawowa młodzież w wieku: 7-15 lat, obowiązkowa

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl

Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl Ministerstwo Edukacji Narodowej otworzyło stronę internetową www.polskaszkola.pl W trosce o edukację dzieci wyjeżdżających z rodzicami za granicę Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało materiały,

Bardziej szczegółowo

Program NA WŁASNE KONTO

Program NA WŁASNE KONTO Program NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od blisko 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie

Bardziej szczegółowo

02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO

02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO 02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO Rok szkolny 2013/2014 rozpoczął się Mszą Św, którą w naszej szkole odprawił ksiądz proboszcz Andrzej Żur. Pani Dyrektor, Krystyna Lemańczyk, przywitała zebranych

Bardziej szczegółowo

Projekt NA WŁASNE KONTO

Projekt NA WŁASNE KONTO Projekt NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie wspiera

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV

KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV KARTA INFORMACYJNA Z OCENIANIA NA LEKCJACH PLASTYKI DLA KLASY IV Nauczyciel Barbara Grabowska 1. Na lekcje plastyki uczeń ma obowiązek przynosić: podręcznik zeszyt materiały do wykonania prac plastycznych

Bardziej szczegółowo

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treść nauczania Możliwości nauki w szkołach ponadgimnazjalnych, oferta szkół ponadgimnazjalnych profile, fakultety. Po zakończonych

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

PRACE DOMOWE 09-10 stycznia 2016. Drodzy Uczniowie/ Rodzice

PRACE DOMOWE 09-10 stycznia 2016. Drodzy Uczniowie/ Rodzice PRACE DOMOWE 09-10 stycznia 2016 Drodzy Uczniowie/ Rodzice W związku z organizowanym przez naszą szkołę Koncertem Noworocznym zajęcia w dniu 16 stycznia (sobota) 2016r. będą się odbywały wg. zmienionego

Bardziej szczegółowo

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość,

rozwija się emocjonalnie i społecznie, współpracuje z dziećmi i nauczycielem, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość, Nasze przedszkole! Pięciolatek w grupie rówieśniczej ma szansę wcześniej wykorzystać swój naturalny zapał do poznawania świata. Szybciej stanie się samodzielny i odpowiedzialny. Bezstresowo zaakceptuje

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut

Konspekt lekcji. Przebieg zajęć: czas całkowity 90 minut. I. Rozpoczęcie zajęć 20 minut Konspekt lekcji Poziom: Szkoła Podstawowa Klasa: 3 Liczebność klasy: 6-8 uczniów Wiek uczniów: 6-8 lat Ilość nauczycieli: 1 nauczyciel-wychowawca, 3 nauczycieli wspomagających Przedmiot: język angielski

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

,,Przyjazna atmosfera w szkole

,,Przyjazna atmosfera w szkole Szkoła Podstawowa nr 19 im. Mikołaja Kopernika w Jaworznie SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ pod hasłem,,przyjazna atmosfera w szkole realizowany w latach 2005-2008 Koordynatorzy: mgr Anna Ziętara i

Bardziej szczegółowo

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy.

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy. KONKURSY KONKURS 1 Najciekawszy plakat z hasłem zachęcającym do zrezygnowania ze słodkich napojów na rzecz wody oraz ze słodyczy na rzecz owoców, warzyw, pestek i orzechów. Wydaje się, że słodycze są nieodłącznym

Bardziej szczegółowo

Polska. Dla młodzieży w wieku 16-20 lat: Szkoła średnia

Polska. Dla młodzieży w wieku 16-20 lat: Szkoła średnia Polska Dla młodzieży w wieku 16-20 lat: Szkoła średnia Szkoła szwedzka Szkoła średnia młodzież w wieku: 16-20 lat, dobrowolna Szkoła podstawowa młodzież w wieku: 7-15 lat, obowiązkowa Specjalna szkoła

Bardziej szczegółowo

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w KLASA 1A Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w zagranicznym klubie lub pracować w dziedzinie motoryzacji.

Bardziej szczegółowo

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Einstein na półmetku Przy pisaniu kolejnego artykułu o projekcie postanowiliśmy wykorzystać opinie uczestników, czyli uczniów szkół Powiatu Lubańskiego. Oto co sądzą o Einsteinie: Na zajęciach byliśmy

Bardziej szczegółowo

PLAN WYCHOWAWCZY DLA KLASY PIERWSZEJ A 2014/2015

PLAN WYCHOWAWCZY DLA KLASY PIERWSZEJ A 2014/2015 PLAN WYCHOWAWCZY DLA KLASY PIERWSZEJ A 2014/2015 LP. ZADANIA OGÓLNE 1. POZNAJEMY KOLEGÓW (IMIONA I MIEJSCE ZAMIESZKANIA) ZADANIA SZCZEGÓŁOWE SPOSÓB REALIZACJI OSIĄGNIĘCIA EWALUACJA Integracja uczniów w

Bardziej szczegółowo

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Dnia 22 października 2014 roku przeprowadziliśmy wywiad z naczelnik poczty w Kleczewie, panią Kulpińską, która pracuje na tym stanowisku ponad 30 lat.

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

Polska. Dla dzieci i młodzieży w wieku 7-20 lat: Specjalna szkoła podstawowa i specjalna szkoła średnia

Polska. Dla dzieci i młodzieży w wieku 7-20 lat: Specjalna szkoła podstawowa i specjalna szkoła średnia Polska Dla dzieci i młodzieży w wieku 7-20 lat: Specjalna szkoła podstawowa i specjalna szkoła średnia Szkoła szwedzka Szkoła średnia młodzież w wieku: 16-20 lat, dobrowolna Szkoła podstawowa młodzież

Bardziej szczegółowo

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Idea programu W programie Wolontariat studencki grupy liczące od dwóch do pięciu studentów wolontariuszy prowadzą zajęcia edukacyjne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności

4. Rozmawiasz z pracodawcą odnośnie Twojej pracy wakacyjnej. Omów: - wynagrodzenie - obowiązki - godziny pracy - umiejętności 1. Chcesz zapisać się na kurs języka w Londynie. W rozmowie z pracownikiem szkoły językowej omów następujące kwestie: - twój poziom znajomości języka - koszty - prowadzący - zajęcia dodatkowe 2. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Witaj pierwsza klaso!

Witaj pierwsza klaso! Witaj pierwsza klaso! Aktywność sześciolatka w przedszkolu i w szkole: Przedszkole - dziecko: rozwija się emocjonalnie i społecznie, rozwija motorykę dużą i małą, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość,

Bardziej szczegółowo

Szkoła współpracy - wnioski z debat. Zespół Szkół nr 1 Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach

Szkoła współpracy - wnioski z debat. Zespół Szkół nr 1 Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach Szkoła współpracy - wnioski z debat Zespół Szkół nr 1 Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego w Koluszkach Debata uczniowska: Jaka jest nasza szkoła? We wtorek (24.06.2014) uczniowie biorący udział w projekcie

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Trampolina do sukcesu

Trampolina do sukcesu PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet IX. Działanie 9.1. Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapobieganie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 3 MAŁA KONWENCJA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 3 MAŁA KONWENCJA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Scenariusz lekcji wychowawczej nr 3 MAŁA KONWENCJA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Cele: zapoznanie z pojęciem prawa człowieka/osób z niepełnosprawnością zapoznanie z podstawowymi prawami osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego.

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013 Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. 1 Zadania szczegółowe: 1. Określenie przedmiotu, kryteriów, pytań kluczowych

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Innowacja Pedagogiczna realizowana w Szkole Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Teresinie w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie,,społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

WITAJCIE PO FERIACH!!!

WITAJCIE PO FERIACH!!! SZKOŁA I JA WITAJCIE PO FERIACH!!! MŁODSZY SAMORZĄD SZKOLNY 1 MOJE ZIMOWE PRZYGODY Ferie zimowe spędziłam na wsi u swoich dziadków. Wesoło spędziłam czas. Pewnego razu wybraliśmy się na wycieczkę do lasu.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016 PRZEDMIOT: JĘZYK NIEMIECKI KLASA: I-III NAUCZYCIEL: DOMINIKA SZPULARZ 1. W ocenianiu stosuje się następującą skalę ocen: Lp. Słowne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK

SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK TEMAT: The Internet: a blessing or a curse? the role of the Internet in the learning process. (Internet: przekleństwo czy błogosławieństwo?

Bardziej szczegółowo

kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści!

kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! ANKIETA DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Drodzy Pierwszoklasiści! kod ucznia Niedawno rozpoczęliście naukę w naszej szkole. Chcemy Was lepiej poznać, aby zapewnić Wam dobry start w nauce. Dlatego zadajemy

Bardziej szczegółowo

Metody realizacji /terminy realizacji/ Szkolenia dla nauczycieli /zgodnie z terminarzem zaplanowanych szkoleń/

Metody realizacji /terminy realizacji/ Szkolenia dla nauczycieli /zgodnie z terminarzem zaplanowanych szkoleń/ PROGRAM PROFILAKTYKI Cele programu profilaktyki: I OCHRONA I PROMOCJA ZDROWIA PSYCHICZNEGO I SPOŁECZNEGO 1.Zapobieganie sytuacjom zagrażającym zdrowiu psychicznemu. Zadania Metody realizacji /terminy realizacji/

Bardziej szczegółowo

SZEŚCIOLETNIA ANIA W PRZYJAZNEJ SZKOLE. Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Twardowskiego w Cichawce

SZEŚCIOLETNIA ANIA W PRZYJAZNEJ SZKOLE. Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Twardowskiego w Cichawce SZEŚCIOLETNIA ANIA W PRZYJAZNEJ SZKOLE Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. Jana Twardowskiego w Cichawce Klasa I z wychowawczynią Opowiem Wam o mojej szkole i czego się w niej uczę. 2 września 2013 roku

Bardziej szczegółowo

1.1 Czy uczestniczy Pani / Pan po raz pierwszy w kursie organizowanym na naszym Uniwersytecie Ludowym VHS?

1.1 Czy uczestniczy Pani / Pan po raz pierwszy w kursie organizowanym na naszym Uniwersytecie Ludowym VHS? Informator dla klientów 2011 Niemiecki jako drugi język / język obcy Szanowne Uczestniczki, szanowni Uczestnicy kursów, Berlińskie Uniwersytety Ludowe (Volkshochschulen, VHS) stale pracują nad jakością

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNY nr 9 w KRAKOWIE, os. WYCIĄŻE, ul. PRAWOCHEŃSKIEGO 7 TEL. 12 645 08 87 ZAPRASZAMY

ZESPÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNY nr 9 w KRAKOWIE, os. WYCIĄŻE, ul. PRAWOCHEŃSKIEGO 7 TEL. 12 645 08 87 ZAPRASZAMY ZESPÓŁ SZKOLNO-PRZEDSZKOLNY nr 9 w KRAKOWIE, os. WYCIĄŻE, ul. PRAWOCHEŃSKIEGO 7 TEL. 12 645 08 87 ZAPRASZAMY Zespół Szkolno Przedszkolny nr 9 w Krakowie. Przedszkole Samorządowe nr 19 oraz Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla uczniów klasy I Zespołu Szkół w Rząsce Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz rok szkolny 2014/2015 nauczyciel mgr Romana Danak 1. Obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

Przewodnicząca Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego. Renata Nosarzewska. Maria Walkiewicz. Protokołowała:

Przewodnicząca Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego. Renata Nosarzewska. Maria Walkiewicz. Protokołowała: Protokół nr 80/2014 z Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego oraz Komisji, Oświaty, Kultury, Zdrowia, Opieki Społecznej i Sportu, które odbyło się 7 lipca 2014 r. (wizja miejsc, w których

Bardziej szczegółowo

Ankieta dla ucznia. Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014. Miejsce na kod ucznia

Ankieta dla ucznia. Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014. Miejsce na kod ucznia UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Ankieta dla ucznia Badanie Szkolnych Uwarunkowań Efektywności Kształcenia Etap VII, 2014 Miejsce na kod ucznia Ankieta, o której wypełnienie Cię prosimy, zawiera

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013

RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013 RAPORT Z EWALUACJI STANDARD PIERWSZY (Wypełnić na podstawie arkuszy I i II) Rok szkolny 2012/2013 Wymiar I - Upowszechnianie koncepcji szkoły promującej zdrowie i znajomość tej koncepcji w społeczności

Bardziej szczegółowo

Wkrótce będę uczniem. Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły.

Wkrótce będę uczniem. Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły. Wkrótce będę uczniem Program profilaktyczno integracyjny zmniejszania lęku dziecka 5-6 letniego przed pójściem do szkoły. Sączów 2011/ 2012 Dziecko 5-6 letnie kończąc przedszkole powinno radzić sobie z

Bardziej szczegółowo

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach WYBORY PRZEWODNICZĄCEGO I OPIEKUNA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Rozpoczął się nowy rok szkolny. Po wspaniałych wakacjach, wypoczęci powróciliśmy do szkoły aby rzucić się w wir pracy. Już we wrześniu czeka nas

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w Nie macie prawa! Rząd 5 marca 2015 r. po raz kolejny pokazał Polakom, że nie mają prawa decydować o kwestiach dotyczących ich dzieci. Tego dnia koalicja PO-PSL już w pierwszym czytaniu odrzuciła obywatelski

Bardziej szczegółowo

HISTORIA PRZEDSZKOLA

HISTORIA PRZEDSZKOLA HISTORIA PRZEDSZKOLA Przedszkole nr 4 w Grójcu rozpoczęło działalność 1 września 1984 r. Powołane zostało aktem założycielskim przez ówczesnego Inspektora Oświaty Pierwsza nazwa placówki brzmiała: Państwowe

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT PETYA (BG) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZADANIA PRACY WYCHOWAWCZO - DYDAKTYCZNEJ PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR13 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM NA ROK SZKOLNY 2012/2013

SZCZEGÓŁOWE ZADANIA PRACY WYCHOWAWCZO - DYDAKTYCZNEJ PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR13 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM NA ROK SZKOLNY 2012/2013 SZCZEGÓŁOWE ZADANIA PRACY WYCHOWAWCZO - DYDAKTYCZNEJ PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA NR13 W OSTROWIE WIELKOPOLSKIM NA ROK SZKOLNY 2012/2013 Zadania wychowawczo - dydaktyczne przedszkola na rok szkolny 2012/2013,,Bezpieczne

Bardziej szczegółowo

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról.

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról. 11. W ramach wymiany młodzieżowej gościsz u siebie kolegę / koleżankę z Danii. Chcesz go / ją lepiej poznać. Zapytaj o jego/jej: miejsce zamieszkania, rodzeństwo, zainteresowania. Po przyjeździe do Londynu

Bardziej szczegółowo

HELEN PARKHURST WYKSZTAŁCENIE WEDŁUG PLANU DALTOŃSKIEGO, 1922. Edukacja daltońska w nauczaniu elementarnym

HELEN PARKHURST WYKSZTAŁCENIE WEDŁUG PLANU DALTOŃSKIEGO, 1922. Edukacja daltońska w nauczaniu elementarnym Dawniej uczeń chodził do szkoły by dostać to, co szkoła miała mu do zaoferowania, w dzisiejszych czasach uczeń chodzi do szkoły, aby zaspokoić zdefiniowane potrzeby własnego rozwoju. HELEN PARKHURST WYKSZTAŁCENIE

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI

Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego opracowano na podstawie Wewnątrzszkolnego

Bardziej szczegółowo

XXI Krajowa Konferencja SNM

XXI Krajowa Konferencja SNM 1 XXI Krajowa Konferencja SNM AKTYWNOŚCI MATEMATYCZNE Ewa Szelecka (Częstochowa) ewaszel@poczta.onet.pl Małgorzata Pyziak (Rzeszów) mmpskarp@interia.pl Projekty, gry dydaktyczne i podręcznik interaktywny

Bardziej szczegółowo

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły?

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Projekt edukacyjny realizowany w Publicznym Gimnazjum im. Biskupa Piotra Gołębiowskiego w Jedlińsku w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl

GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl GAZETKA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 91 W WARSZAWIE Rok szkolny 2014/15 Luty www: zssnr91.waw.pl Wywiad z Panią Olą Pajączkowską, kierownikiem szkolnej akcji Zima w mieście 3 Dziennik Sylwii 4 Największe atrakcje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku.

Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku. Sprawozdanie z analizy ankiety przeprowadzonej wśród rodziców we wrześniu 2012 roku. Opracowała: mgr Ilona Dwojakowska Cele ankiety : - Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola - Zwiększenie udziału

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Przekonaj kolegę do wspólnego wyjścia do kina w czwartek wieczorem. Kolega lubi filmy akcji, a namawiasz go na wspólne obejrzenie kolejnej części jego ulubionego

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ DLA KLAS I III. Opracowała - Małgorzata Rutkowska

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ DLA KLAS I III. Opracowała - Małgorzata Rutkowska PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ DLA KLAS I III Opracowała - Małgorzata Rutkowska Dział wychowawczy Wychowanie patriotyczne i obywatelskie Cele wychowawcze -Poznaje symbole narodowe (godło, flaga, hymn) umie okazywać

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Program składa się z kilku części

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Program składa się z kilku części PROGRAM WYCHOWAWCZY Celem programu wychowawczego jest wychowanie światłego człowieka, o otwartym umyśle, ale świadomego swoich korzeni i odczuwającego ścisły związek między przeszłością, teraźniejszością

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM BRD SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W PRZERYTEM LUCYNA CYGANOWSKA IWONA RADOMSKA STEFANIA MAJEWSKA

SZKOLNY PROGRAM BRD SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W PRZERYTEM LUCYNA CYGANOWSKA IWONA RADOMSKA STEFANIA MAJEWSKA SZKOLNY PROGRAM BRD SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W PRZERYTEM LUCYNA CYGANOWSKA IWONA RADOMSKA STEFANIA MAJEWSKA Każdy człowiek, któremu powierza się bezpieczeństwo, zdrowie i życie drugiego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII

SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII SPRAWOZDANIE Z KURSU METODYCZNO- JĘZYKOWEGO W WIELKIEJ BRYTANII W dniach 24 lipca- 6 sierpnia 2011r. uczestniczyłam w kursie metodycznojęzykowym pt. Teachers of English Course w ramach programu Comenius-

Bardziej szczegółowo

Szkolny program profilaktyki na rok 2014/2015 Procedury postępowania

Szkolny program profilaktyki na rok 2014/2015 Procedury postępowania Szkolny program profilaktyki na rok 2014/2015 Procedury postępowania Blok tematyczny Zadania Sposoby realizacji Odpowiedzialni Termin I. Żyjmy Zdrowo Higiena codzienna Dbamy o zęby Higiena okresu dojrzewania

Bardziej szczegółowo

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej:

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: 1 1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: POZIOM OSIĄGNIĘĆ Wspaniały Bardzo dobry Dobry Wystarczający OCENA WYMAGANIA EDUKACYJNE WSPANIALE oznaczane literą A Wymagania dotyczą

Bardziej szczegółowo

Królestwo Boże. oznaki wieczności. Wskazówki dla liderów młodzieży

Królestwo Boże. oznaki wieczności. Wskazówki dla liderów młodzieży Królestwo Boże oznaki wieczności Wskazówki dla liderów młodzieży Tydzień Modlitw Młodzieży 2014 01 Modlitwa A. Módl się na kilka tygodni przed samym wydarzeniem o Boże prowadzenie dla Ciebie i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części:

Zestaw 1. Za chwilę przystąpisz do egzaminu ustnego. Zestaw pytań składa się z trzech części: Zestaw zdającego egzaminu Pytania rozluźniające: Zestaw 1 1. Nie miałeś (miałaś) wczoraj kłopotu z zaśnięciem? 2. Co dziś jadłeś (jadłaś) na śniadanie? 3. Były dziś korki na mieście gdy jechałeś (jechałaś)

Bardziej szczegółowo

MALI uczniowie idą do szkoły

MALI uczniowie idą do szkoły MALI uczniowie idą do szkoły Czy wyobrażasz sobie życie bez książek? A wiesz, że książka może odmienić życie ludzkie? Jeśli chcesz się o tym przekonać, zapraszamy do włączenia się w najnowszą akcję edukacyjną

Bardziej szczegółowo

MATEMATYCZNY TURNIEJ KLAS Szkoła a Podstawowa nr 26 im.andrzeja Struga W Krakowie

MATEMATYCZNY TURNIEJ KLAS Szkoła a Podstawowa nr 26 im.andrzeja Struga W Krakowie MATEMATYCZNY TURNIEJ KLAS Szkoła a Podstawowa nr 26 im.andrzeja Struga W Krakowie Jest to konkurs matematyczny, który w Naszej Szkole ma już dość długą tradycję. Pomysł powstał na spotkaniu zespołu nauczycieli

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk OŚRODEK TEMATYCZNY: RODZINNE SPOTKANIA

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk OŚRODEK TEMATYCZNY: RODZINNE SPOTKANIA 1 Zofia Twardowska Ztwardowska@wp.pl Nauczyciel informatyki Szkoła Podstawowa nr 279 04-044 Warszawa, ul. Cyrklowa 1 SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH KLASA II Opracowany przez Zofię Twardowską i Elżbietę Kołodziejczuk

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 2 W Holandii osoby z krajów UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EPG) mają takie same prawa jak obywatele Niderlandów dotyczące wynagrodzenia,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Wokół choinki W świątecznym nastroju tygodniowy Temat dnia Wyprawa na świąteczne zakupy. Wyprawa

Bardziej szczegółowo

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść?

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Studiujesz zagadnienia związane z bibliotekarstwem lub informacją naukową i szukasz pomysłu na rozwój zawodowy? Szykujesz się do obrony pracy magisterskiej

Bardziej szczegółowo

Sześciolatek w pierwszej klasie

Sześciolatek w pierwszej klasie Sześciolatek w pierwszej klasie -rozwiązania metodyczno - organizacyjne Małgorzata Lewandowska Szkoła Podstawowa Integracyjna w Inowrocławiu Dzieci najłatwiej przyswajają wiedzę poprzez doświadczenie,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie w UK. 1. Czas i miejsce szkolenia 2. Tematyka, metody i cele 3. Organizator i źródło finansowania 4. Szkolenie 5.

Szkolenie w UK. 1. Czas i miejsce szkolenia 2. Tematyka, metody i cele 3. Organizator i źródło finansowania 4. Szkolenie 5. Piotr Urbanek Krosno, 2011 Szkolenie w UK 1. Czas i miejsce szkolenia 2. Tematyka, metody i cele 3. Organizator i źródło finansowania 4. Szkolenie 5. Wnioski JOB SHADOWING Czas i miejsce szkolenia 03 21

Bardziej szczegółowo

PLAN ŚWIETLICY ŚRODOWISKOWO-SOCJOTERAPEUTYCZNEJ

PLAN ŚWIETLICY ŚRODOWISKOWO-SOCJOTERAPEUTYCZNEJ PLAN ŚWIETLICY ŚRODOWISKOWO-SOCJOTERAPEUTYCZNEJ PODZIAŁ PRACY ZADANIA ŚRODKI REALIZACJI TERMIN I. Organizacja pracy środowiskowo - socjoterapeutycznej 2007 /2008 1. Kwalifikowanie uczniów na świetlicę

Bardziej szczegółowo

P O M A G A J M Y R A Z E M!!!

P O M A G A J M Y R A Z E M!!! P O M A G A J M Y R A Z E M!!! Ty też możesz zostać wolontariuszem Jak dobrze, że jest ktoś, do kogo możesz zwrócić się o pomoc. Jak dobrze, że ty jesteś, by komuś przyjść z pomocą, po prostu przy nim

Bardziej szczegółowo

Trampolina do sukcesu

Trampolina do sukcesu PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet IX. Działanie 9.1. Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapobieganie

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ MODLITW MŁODZIEŻY 16 23 MARCA 2013 WSKAZÓWKI DLA LIDERÓW MŁODZIEŻY

TYDZIEŃ MODLITW MŁODZIEŻY 16 23 MARCA 2013 WSKAZÓWKI DLA LIDERÓW MŁODZIEŻY TYDZIEŃ MODLITW MŁODZIEŻY 16 23 MARCA 2013 WSKAZÓWKI DLA LIDERÓW MŁODZIEŻY 01Modlitwa: A. Módl się na kilka tygodni przed samym wydarzeniem o Boże prowadzenie dla Ciebie i młodzieży w Twoim zborze. B.

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY GMINNEGO PRZEDSZKOLA W WĄSEWIE

KONCEPCJA PRACY GMINNEGO PRZEDSZKOLA W WĄSEWIE KONCEPCJA PRACY GMINNEGO PRZEDSZKOLA W WĄSEWIE Dzieci są wiosną rodziny I społeczeństwa nadzieją, która ciągle kwitnie przyszłością, która bez przerwy się otwiera. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW DZIAŁANIA PRZEDSZKOLA

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów :

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów : Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: Program nauczania języka angielskiego dla II etapu edukacyjnego (szkoła podstawowa, klasy IV VI), autorzy: Ewa Piotrowska

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ W STARYCH BOGACZOWICACH PROJEKT PRZEDSIĘBIORCZA KLASA

ZESPÓŁ SZKÓŁ W STARYCH BOGACZOWICACH PROJEKT PRZEDSIĘBIORCZA KLASA ZESPÓŁ SZKÓŁ W STARYCH BOGACZOWICACH PROJEKT PRZEDSIĘBIORCZA KLASA TYTUŁ: UCZNIOWIE KLASY VIa SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STARYCH BOGACZOWICACH PRACUJĄ W KOLE EKONOMICZNYM OPIS PROJEKTU: - TERMIN: WRZESIEŃ GRUDZIEŃ

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO

WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO 1. Czy byłeś zaangażowany w projekt? Tak 100% Nie 2. Co skłoniło Cię do wzięcia udziału

Bardziej szczegółowo