Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym."

Transkrypt

1 UWAGA: Chcąc cytować tekst zawarty w niniejszej publikacji pamiętaj, iż respektując prawa autorskie przysługujące twórcy tego artykułu, jesteś zobowiązany do stworzenia przypisu bibliograficznego, wskazującego autora, tytuł, wydawnictwo, rok i miejsce publikacji, strony: A. Antonowicz: Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza, w (red. J. Próchniak, J. Sadkowska): Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego "Makroekonomiczne aspekty zarządzania w warunkach kryzysu", nr 4/4, Wyd. FRUG, Sopot 2011, s Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym. Baza dostępnych artykułów autorstwa Alicji Antonowicz:

2 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 263 Alicja Antonowicz * Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza Wstęp W bieżącym roku franczyzowa formuła prowadzenia działalności gospodarczej obchodzi w Europie swoje setne urodziny - franchising pojawił się na kontynencie europejskim po raz pierwszy w 1911 roku. Za prekursora uznawane jest czeskie przedsiębiorstwo Bata, zajmujące się produkcją obuwia [Jacyszyn, 1993, s. 99]. W trakcie minionych stu lat gospodarkę europejską zasiliło 11,7 tys. sieci franczyzowych [Franchise Statistics for 20 countries, 2010], dzięki czemu Europa uzyskała status drugiego 1 franczyzowego kontynentu 2 świata [Franchise Statistics for the Rest, 2010]. Wprawdzie największe europejskie rynki franczyzowe pozostają jeszcze daleko za światowymi liderami Chinami, Koreą Południową, Stanami Zjednoczonymi oraz Indiami, jednakże dynamika ich rozwoju jest na tyle wysoka, że poświęca się im coraz więcej miejsca w prasie i literaturze. Celem niniejszego artykułu jest przeprowadzenie analizy porównawczej modeli rozwoju franczyzy w wybranych dwóch państwach: Polsce kraju, w którym dopiero po transformacji ustrojowej pojawiły się pierwsze sieci franczyzowe, oraz we Francji, będącej kolebką europejskiego franchisingu, zajmującej pierwsze miejsce w Europie pod względem wielkości i stopnia rozwoju rynku franczyzowego. Przeprowadzona analiza ma pozwolić na zidentyfikowanie elementów wspólnych i różnicujących oba rynki franczyzy - w szczególności w obszarze tempa i kierunków ich rozwoju, a także ich struktury. 1. Istota franczyzowej formuły prowadzenia działalności gospodarczej Analiza licznych definicji franchisingu występujących w doktrynie zagranicznej i polskiej nie pozwala wyłonić jednej wiodącej [Antonowicz, 2010, s ]. Lektura literatury polsko- i anglojęzycznej umożliwia jednak wyodrębnienie najważniejszych, wspólnych dla większości pojęć franchisingu elementów: współpracy pomiędzy prawnie samodzielnymi przedsiębiorstwami oraz udzielenia biorcy prawa do korzystania z wypracowanej przez dawcę koncepcji prowadzenia przedsiębiorstwa w zamian za określone świadczenia finansowe. Należy mieć jednocześnie na uwadze, iż definiowanie franchisingu podlegało znacznym modyfikacjom na przestrzeni lat i jest uzależnione w znacz- * Dr, Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstw, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Gdański, 1 Pierwszą pozycję w rankingu zajmuje Azja z 12,6 tys. sieci franczyzowych. 2 Pod względem liczby uczestników porozumień franczyzowych.

3 264 Alicja Antonowicz nym stopniu od genezy tej formy współpracy gospodarczej na określonym obszarze. Literatura przedmiotu wskazuje najczęściej, iż słowo franchising wywodzi się z kultury romańskiej, a jego rdzeń znaczeniowy zaczerpnięty został z języka francuskiego. Franchise pochodzi od słowa franc czyli wolny, lub od francheir, co z kolei oznacza zwolnić. Pod wyrażeniem la franchise w czasach feudalnych we Francji rozumiano udzielenie przywileju lub szczególnego prawa, które polegało na zrzeczeniu się przez władcę prawa do żądania służby wasalnej od podwładnego, na zwolnieniu z podatków lub ceł, czy też na przyznaniu całkowitej niezależności od władzy feudalnej. 2. Geneza i adaptacja formuły franchisingu w gospodarce francuskiej i polskiej Do lat pięćdziesiątych XX wieku handel we Francji opierał się w głównej mierze na działalności małych sklepów, przed którymi z czasem zaczęły pojawiać się trudności w zaspokajaniu potrzeb urbanizującej się ludności. Nowy wizerunek handel francuski zyskał dzięki supermarketom, sieciom sklepowym oraz rozwojowi marek. W znacznym stopniu przyczynił się do tego również franchising, który zmodernizował stare marki hoteli, salonów fryzjerskich oraz agencji obrotu nieruchomościami, a ponadto znalazł nowe rynki oraz wykreował nowe usługi. Okres eksplozji franchisingu we Francji przypadł na lata siedemdziesiąte XX wieku, a następnie na początek XXI wieku. Okresy te przedzielone były względną stabilizacją rynku, a nawet, w opinii niektórych specjalistów, kryzysem, który przypadł na lata W okresie tym obniżeniu uległa zarówno liczba systemów franczyzowych, jak i liczba działających w ich ramach placówek, a w rezultacie poziom generowanych przez franchising przychodów. W Polsce umowa franchisingu w obecnym kształcie 3 znalazła swoje zastosowanie po raz pierwszy po przełomie ustrojowym, który nastąpił w 1989 roku, a zatem prawie osiemdziesiąt osiem lat później niż we Francji. Za pioniera franchisingu w Polsce uznawane jest francuskie przedsiębiorstwo kosmetyczne Yves Rocher, które rozpoczęło rozwijać swoją sieć dystrybucyjną w Polsce właśnie w roku W kolejnych czterech latach placówki funkcjonujące na zasadzie franchisingu otworzyły w Polsce kolejne sieci międzynarodowe: sieć sklepów z odzieżą sportową Adidas, sieć restauracji szybkiej obsługi McDonald s, sieć salonów fryzjerskich Jean Louis David oraz sieć laboratoriów fotograficznych Kodak. Sukces wymienionych sieci spowodował wzrost zainteresowania polskich przedsiębiorców nową formułą prowadzenia działalności. Podstawową przyczyną rosnącego zainteresowania było pojawienie się nieistniejącej dotąd w Polsce realnej możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa pod 3 Ponadto w literaturze można odnaleźć informację, iż w Polsce już w latach siedemdziesiątych przedsiębiorstwo Orbis z powodzeniem wykorzystywało kontrakt przypominający kształtem umowę franchisingu, układając przy jego wykorzystaniu swoją współpracę z międzynarodowymi sieciami hotelowymi Holiday Inn oraz Inter Continental.

4 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 265 marką cieszącą się światową renomą i uznaniem klientów. W rezultacie już na początku lat dziewięćdziesiątych Polska doczekała się rodzimych systemów franczyzowych liderami były sieć cukierni i kawiarni A. Blikle oraz sieć sklepów z kawą Pożegnanie z Afryką. Franchising w polskiej gospodarce znalazł ponadto zastosowanie w procesie prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, choć jak wskazuje K. Bagan-Karluta [Bagan-Karluta, 2001, s. 10], możliwość przekształcania prywatyzowanych przedsiębiorstw w sieci franczyzowe nie była w tym okresie w Polce w pełni wykorzystywana. 3. Prawne uwarunkowania rozwoju franchisingu we Francji i w Polsce Francja nie posiada specjalnych unormowań prawnych regulujących zawieranie porozumień franczyzowych. Oprócz stosowania się do zasad Europejskiego Kodeksu Etycznego Franchisingu 4 uczestnicy systemów franczyzowych są zobligowani do przestrzegania obowiązku disclosure 5 zawartego w art. l. kodeksu handlowego, a także europejskich ograniczeń w zakresie integracji pionowej z 1999 roku. Uzupełnieniem przepisów zawartych w Kodeksie handlowym jest Zarządzenie nr z r., które w szczegółowy sposób określa informacje, które powinny znaleźć się w dokumencie disclosure. Dokument ten zgodnie z wymienionym zarządzeniem powinien zawierać informacje m.in. o: wieku i doświadczeniu franczyzodawcy, stanie i możliwościach rozwoju sieci, terminach i warunkach przedłużenia porozumienia, wyłączności terytorialnej, a także ewentualnych płatnościach, które następują przed podpisaniem umowy. Dokument disclosure oraz propozycja treści umowy powinny zostać dostarczone przyszłemu franczyzobiorcy najpóźniej na 20 dni przed podpisaniem porozumienia lub przed dokonaniem przez niego pierwszych płatności. W Polsce umowa franchisingu, ze względu na brak określenia jej parametrów w systemie prawnym, kwalifikowana jest do umów nienazwanych. Jej zawieranie pomiędzy chcącymi współdziałać podmiotami jest dozwolone w myśl zasady swobody umów, określonej w art Kodeksu cywilnego 6. Zawarcie umowy franczyzowej umożliwia więc przysługujące stronom uprawnienie do swobodnej decyzji o przystąpieniu bądź nieprzystąpieniu do porozumienia, do nadania mu określonej treści oraz do swobodnego wyboru kontra- 4 Europejski Kodeks Etyczny Franchisingu to zbiór zasad, do przestrzegania których zobowiązani są członkowie Europejskiej Federacji Franczyzy. Kodeks w wersji polskojęzycznej dostępny jest na stronie: ( ), natomiast w oryginalnej wersji językowej na stronie EFF: ( ). 5 Disclosure to wprowadzony przez ustawodawstwa niektórych państw obowiązek ujawnienia przez franczyzodawcę przed zawarciem umowy franczyzowej z franczyzobiorcą wszelkich danych dotyczących systemu franczyzowego. 6 Zgodnie z tą zasadą strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

5 266 Alicja Antonowicz henta. Wśród teoretyków i praktyków z zakresu franchisingu nie ma jednomyślności co do słuszności uregulowania umowy franchisingu w Polsce na szczeblu ustawy. 7 Wydaje się jednak, że dla zapewnienia równowagi i bezpieczeństwa funkcjonowania podmiotów w ramach systemu franczyzowego, rozwiązanie pośrednie, polegające na wprowadzeniu obowiązku ujawniania informacji przedumownych (np. w postaci wspomnianego dokumentu disclosure) oraz wymogu rejestracji umowy, byłoby działaniem z punktu widzenia polskiego rynku franczyzowego optymalnym. Przyjęcie takich uregulowań zapewniłoby praktyczną realizację zasady swobodnego zawierania umów, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony franczyzobiorcom przystępującym do systemu. 4. Instytucjonalne uwarunkowania rozwoju franchisingu we Francji i w Polsce Nie mniej ważną niż uwarunkowania prawne kwestią sprzyjającą ekspansji franchisingu jest istnienie instytucji promującej na terytorium danego kraju ideę franczyzowej formuły prowadzenia działalności. Funkcję tę we Francji pełni Francuska Federacja Franchisingu (Fédération Françcaise de la Franchise - FFF) z siedzibą w Paryżu, która została powołana do życia w 1971 roku, a więc w sześćdziesiątą rocznicę pojawienia się kontraktu franchisingu we francuskim obrocie gospodarczym. FFF deklaruje, iż posiada 150 członków, którzy reprezentują 40% sieci franczyzowych obecnych we Francji. 8 Członkostwo w Federacji zobowiązuje do przestrzegania zasad Europejskiego Kodeksu Etycznego Franchisingu. Federacja rozpowszechnia informacje na temat franchisingu, szkoli obecnych i potencjalnych uczestników systemów franczyzowych oraz monitoruje rozwój francuskiego rynku franchisingu. FFF jest członkiem zarówno Europejskiej Federacji Franczyzy (European Franchise Federation EFF) 9, jak i Światowej Rady Franchisingu (World Franchise Council - WFC) W 2008 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego opublikowała Zieloną Księgę, czyli propozycję zmian Kodeksu cywilnego. Jednym z poruszanych w Księdze zagadnień było dopisanie do katalogu umów nazwanych typów umów, które w sposób trwały przyjęły się już w praktyce gospodarczej, a ich dotychczasowa regulacja prawna nie wystarcza, by rozstrzygać w sposób jednoznaczny wynikające z nich skutki prawne. Wśród umów tych znalazła się m.in. umowa franchisingu. 8 Informacje pochodzą ze strony internetowej Fédération Françcaise de la Franchise: ( ). 9 EFF jest organizacją non-profit, skupiającą europejskie stowarzyszenia franczyzowe. Jest jedyną oficjalną organizacją reprezentującą franchising na forum ogólnoeuropejskim. Członkami EFF mogą być narodowe stowarzyszenia franchisingu najbardziej reprezentatywne dla danego kraju. EFF istnieje od 1972 roku, ma swoją siedzibę w Brukseli. Jej celem jest promowanie i ochrona franchisingu poprzez określanie i dzielenie wspólnej polityki, najlepszych praktyk oraz krzewienie wartości określonych w Europejskim Kodeksie Etyki Franczyzy. Jednym z jej głównych zadań jest monitorowanie propozycji aktów prawnych inicjowanych przez Komisję Europejską, mogących mieć wpływ na rynek franczyzy w Europie. Do EFF przynależy dziewiętnaście franczyzowych stowarzyszeń reprezentujących państwa europejskie. Więcej informacji na temat funkcjonowania EFF na stronie: 10 WFC monitoruje rynki franczyzowe poszczególnych państw i współorganizuje międzynarodowe targi franczyzowe. Członkami WFC są narodowe stowarzyszenia franchisingu najbardziej

6 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 267 W Polsce zbliżoną rolę do FFF pełni Polska Organizacja Franczyzodawców (POF), która od 2000 roku zrzesza sieci franczyzowe i agencyjne funkcjonujące na polskim rynku. POF działa na rzecz tworzenia sprzyjających warunków dla rozwoju franchisingu w Polsce, szczególnie w kwestiach prawnych i finansowych. Organizacja nadaje certyfikaty członkom, którzy spełniają wymogi Kodeksu Etyki Franczyzy, organizuje warsztaty dla uczestników porozumień franczyzowych oraz obejmuje patronatem targi franczyzowe. Ponadto POF stanowi źródło informacji o polskim rynku franchisingu, a także źródło kontaktów z zagranicznymi franczyzodawcami, którzy są zainteresowani wejściem na polski rynek. Czynnikiem odróżniającym POF od FFF jest mniejsza liczba członków 11 z informacji zawartej na portalu internetowym POF wynika, iż przynależy do niej 34 franczyzodawców, co stanowi zaledwie 5,2% wszystkich organizatorów sieci franczyzowych funkcjonujących w Polsce [http://franczyza. org.pl/ ( )]. Niewątpliwie na prestiż POF wpłynęły wydarzenia ostatniego roku od czerwca 2010 roku POF jest członkiem EFF, a w kwietniu bieżącego roku została przyjęta w poczet członków WFC [http://franchising.pl /artykul/ ( )]. 5. Wydarzenia promujące rozwój franchisingu we Francji i w Polsce Wydarzeniem promującym franczyzową formułę współpracy przedsiębiorstw, ważnym nie tylko dla francuskiego, ale również dla europejskiego rynku franchisingu, są corocznie odbywające się w Paryżu targi franczyzowe Franchise Expo Paris. W trzydziestej edycji targów, która odbyła się w marcu bieżącego roku, wzięło udział 400 franczyzodawców reprezentujących 75 branż gospodarki. 12 O znaczeniu targów mogą świadczyć wyniki badań FFF, które wskazują, iż 23% ankietowanych francuskich franczyzodawców wskazało Franchise Expo Paris jako źródło pozyskania franczyzobiorcy do swojego systemu [Enquete annuele sur..., 2011, s. 40]. Obserwując skalę i poziom targów poświęconych franchisingowi we Francji, można odczuć pewien niedosyt tego typu przedsięwzięć na rynku polskim. W Polsce targi franczyzowe organizowane są raz w roku, w Warszawie, jako reprezentatywne dla danego kraju. WFC powstała w 1994 roku z inicjatywy członków założycieli - w chwili obecnej posiada ponad 40 członków reprezentujących wszystkie kontynenty. Więcej informacji na temat działalności WFC na stronie: 11 Przynależeć do POF może być osoba fizyczna lub prawna będąca pracodawcą, spełniająca wymogi Kodeksu Etyki Franczyzy, której istotnym przedmiotem działalności gospodarczej jest udzielanie licencji franczyzowej lub organizacja systemu agencyjnego, posiadająca minimum dwóch franczyzobiorców lub agentów. 12 Z racji tego, iż organizatorem targów jest FFF, ok. 75% wystawców stanowią przedsiębiorstwa francuskie. Na targach nie brakuje jednak franczyzodawców zagranicznych - w 2011 roku, oprócz licznej grupy wystawców hiszpańskich i włoskich, pojawiły się sieci z: Kanady, USA, Belgii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Łotwy, Luksemburga, Holandii, Wielkiej Brytanii, Rosji, Szwajcarii i Tunezji; za: ( ).

7 268 Alicja Antonowicz Ogólnopolski Salon Franchisingu pod patronatem POF. W październiku bieżącego roku odbędzie się jedenasta edycja targów. Wydarzenie to stanowi okazję do bezpośrednich spotkań franczyzodawców z potencjalnymi biorcami licencji. Podczas imprezy odwiedzający mają możliwość poznania aktualnych trendów i porównania konceptów franczyzowych z różnych branż. W 2010 roku na targach swoje koncepty zaprezentowało 45 franczyzodawców, co stanowi zaledwie 11,3% liczby wystawców Franchise Expo Paris. Obserwuje się jednak pozytywną tendencję wzrostową w tym zakresie, ponadto sukcesywnie zwiększa się liczba osób odwiedzających targi - według szacunków organizatorów w 2010 roku w targach uczestniczyło ok. 6 tys. osób [http://franczyza.pl/relacja ( )]. 6. Liczba sieci i placówek franczyzowych we Francji i w Polsce Omówione uwarunkowania znajdują swoje odzwierciedlenie w liczbie sieci i placówek franczyzowych funkcjonujących na analizowanych rynkach. We Francji w roku 2010 funkcjonowało sieci franczyzowych (rysunek 1), w ramach których prowadziło działalność 58,3 tys. placówek o charakterze franczyzowym (rysunek 2), generując roczny obrót w wysokości 47,9 mld euro. W tym samym okresie w Polsce obecnych było 660 sieci franczyzowych (rysunek 1), których aktywność wyrażało 38,3 tys. placówek funkcjonujących w oparciu o umowę franczyzową (rysunek 2). Porównanie francuskiego i polskiego rynku franchisingu w wielkościach bezwzględnych wypada zatem na korzyść tego pierwszego, bowiem liczba sieci franczyzowych w Polsce stanowi zaledwie 44,7% liczby sieci funkcjonujących we Francji. Nieco mniejsza dysproporcja pomiędzy krajami występuje w zakresie placówek - liczba jednostek sprzedażowych wykorzystywanych przez systemy franczyzowe w Polsce stanowi 65,7% liczby placówek obecnych na francuskim rynku franchisingu. Rysunek 1. Liczba systemów franczyzowych we Francji i w Polsce w latach Francja Polska Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., 2011; Raport o rynku, 2011.

8 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 269 Rysunek 2. Liczba placówek franczyzowych we Francji i w Polsce w latach * (w tys.) 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 32,533,0 47,3 50,153,1 43,7 36,8 39,5 38,3 27,0 25,925,725,8 27,428,9 29,730,6 31,832,233,334,7 32,4 26,8 21,3 22,5 13,2 14,816,918,720,7 58,3 10,0 0, Francja Polska * W Polsce dane nt. liczby placówek franczyzowych zaczęto agregować dopiero w 2002 roku. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., 2011; Raport o rynku franczyzy, Analiza rozmiarów rynków franczyzowych w wielkościach bezwzględnych wypada wprawdzie na korzyść Francji, jednakże wyciągając wnioski w tym zakresie nie można pominąć aspektu, jakim jest okres obecności kontraktu franczyzowego w obrocie gospodarczym badanych państw. Przy uwzględnieniu faktu, iż franchising we Francji jest obecny od 100 lat, a w przypadku Polski od lat 22, wskaźniki osiągnięte przez polski rynek franchisingu można uznać za bardzo dobre. Obok różnic w wielkościach bezwzględnych rynków franczyzowych, analizowane kraje cechuje odmienne tempo rozwoju tych rynków. Liczba systemów we Francji w ostatnich piętnastu latach zwiększała się rocznie przeciętnie o 67 nowych sieci (przyrost o 8% w skali roku), natomiast nowych placówek franczyzowych pojawiało się w średniorocznie 2,1 tys. (przyrost o 6% w skali roku). W tym samym okresie polski rynek franchisingu powiększał się rocznie średnio o 42 nowych sieci (przyrost o 23% w skali roku) oraz 3,1 tys. placówek (przyrost o 14% w skali roku). 13 W przypadku Polski widoczna jest zatem szybsza dynamika przyrostu zarówno sieci jak i placówek franczyzowych w ostatnim piętnastoleciu. Jest to konsekwencją faktu, iż polski rynek franchisingu znajduje się we wcześniejszej fazie rozwoju niż rynek francuski, a tym samym wykazuje niższy stopień nasycenia gospodarki podmiotami wykorzystującymi franchising w swojej działalności. Różnice zaobserwować można również w zakresie rozmiaru przeciętnej sieci franczyzowej we Francji i w Polsce (rysunek 3). 13 Obliczenia własne na podstawie danych zaprezentowanych na rysunkach 1 i 2.

9 270 Alicja Antonowicz Rysunek 3. Średnia liczba placówek franczyzowych przypadająca na jeden system franczyzowy we Francji i w Polsce w latach * ,1 64,8 69,0 67,0 65,8 62,2 55,0 57,1 54,8 56,4 55,8 56,0 55,4 55,7 58,0 54,9 56,3 58,0 49,1 49,5 49,4 43,9 46,3 45,4 44,0 42,5 42,1 41,6 40,8 38,0 39, Francja Polska * W Polsce dane nt. liczby placówek franczyzowych zaczęto agregować dopiero w 2002 roku. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., 2011; Raport o rynku franczyzy, W 2010 roku na jeden system we Francji przypadało średnio 39 jednostek franczyzowych, przy czym na przestrzeni lat zaobserwować można powolną tendencję spadkową w tym zakresie piętnaście lat temu przeciętny system franczyzowy we Francji wykorzystywał w swojej działalności o 17 placówek sprzedażowych więcej niż w chwili obecnej. Polski rynek franchisingu, w związku ze wspomnianym niższym stopniem dojrzałości, posiada bardziej rozbudowane sieci franczyzowe przeciętny system franczyzowy w 2010 roku składał się z 58 placówek franczyzowych, przy czym, podobnie jak we Francji, obserwowana jest tendencja malejąca w tym zakresie jeszcze osiem lat temu przeciętna sieć franczyzowa w Polsce była związana kontraktem franczyzowym aż z 75 placówkami sprzedażowymi. 7. Przychody i zatrudnienie generowane przez sieci franczyzowe we Francji i w Polsce Wielkość zatrudnienia i wysokość przychodów osiąganych przez systemy franczyzowe wskazują na rolę, jaką franchising odgrywa w gospodarce. Przychody uczestników sieci franczyzowych we Francji osiągnęły w 2010 roku poziom 47,9 mld euro. Analiza danych przedstawionych na rysunku 4 pozwala jednak zauważyć zaledwie 1,8-krotny wzrost przychodów generowanych dzięki franchisingowi we Francji w ostatnim dwudziestoleciu. Świadczy to o wyjątkowej niskiej dynamice wzrostu poziomu obrotów sektora franczyzowego, biorąc pod uwagę współczynnik inflacji 14, a także fakt, iż w analizowanym okresie 14 W latach inflacja we Francji kształtowała się na średniorocznym poziomie 1,9% - obliczenia własne na podstawie danych Banku Światowego: FP.CPI.TOTL.ZG ( ).

10 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 271 liczba sieci franczyzowych wzrosła 3,4-krotnie, a liczba placówek franczyzowych 2,2-krotnie. Rysunek 4. Przychody sieci franczyzowych we Francji w latach (w mld euro) 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 14,3 26,226,625,9 28,3 26,226,5 28,5 29,9 31,131,5 33,7 34,1 30,5 21,8 47,7 47,9 45,047,747,8 41,7 43,0 10,0 0, Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., Ocena roli, jaką franchising odgrywa w polskiej gospodarce, jest bardziej utrudniona, gdyż nie są agregowane dane na temat generowanego przez polskie sieci franczyzowe zatrudnienia oraz osiąganych przez nie przychodów. 15 Dostępne informacje mają charakter szczątkowy i nie pozwalają na przeprowadzenie precyzyjnej analizy porównawczej Francji i Polski w tym zakresie. Z dostępnych danych na temat przychodów wiadomo, iż w 2010 roku przeciętna jednostka franczyzowa w Polsce uzyskiwała średni miesięczny przychód brutto w wysokości 170,3 tys. zł [Raport o franczyzie, 2011, s. 73]. Przemnożenie tej wartości przez liczbę placówek o charakterze franczyzowym pozwala uzyskać przybliżoną wartość przychodów osiąganych przez sektor franchisingu w Polsce. Z obliczeń wynika, że placówki franczyzowe zlokalizowane na obszarze Polski osiągnęły w 2010 roku łączny przychód w kwocie 78,2 mld zł (ok. 15 Analizę polskiego rynku franchisingu bezwzględnie utrudnia fakt, iż żadna z instytucji ewidencyjnych ani statystycznych nie gromadzi danych na temat zawieranych przez przedsiębiorstwa umów franchisingu. Na podstawie statystyki krajowej w postaci sprawozdań F-01, czy ewidencji przedsiębiorstw na formularzach: EDG-1, RG-1, RG-2, GUS dysponuje jedynie informacjami na temat liczby czy wielkości podmiotów gospodarczych. Nie wyodrębnia się wśród nich przedsiębiorstw prowadzonych w ramach współpracy franczyzowej. Jedyną organizacją, która prowadzi w Polsce ewidencję systemów i jednostek franczyzowych, jest przedsiębiorstwo doradczokonsultingowe Profit System Sp. z o.o., od 2003 roku sporządzające cykliczne raporty na temat ilościowych i jakościowych zmian zachodzących na polskim rynku franchisingu. Raporty te nie zawierają jednak danych o generowanych przez sektor przychodach, a informacje na temat zatrudnienia mają charakter wycinkowy.

11 272 Alicja Antonowicz 19,8 mld euro) 16. Wynik ten należy ocenić pozytywnie odnosząc go do przychodów osiągniętych w tym okresie przez francuski sektor franchisingu (47,9 mld euro), w szczególności uwzględniając fakt, iż otrzymana kwota dotyczy wyników osiągniętych tylko przez placówki o charakterze franczyzowym, nie uwzględnia natomiast przychodów jednostek własnych franczyzodawców oraz przychodów central sieci. Dostępne są natomiast dla Polski dane w zakresie drugiego z wymienionych w tytule podrozdziału agregatów ekonomicznych - zatrudnienia generowanego przez sektor franczyzowy. Z badań Profit System wynika, iż polscy franczyzobiorcy zatrudniali na koniec 2010 roku blisko 210 tys. osób. Dodając do tego pracowników placówek własnych franczyzodawców otrzymujemy zatrudnienie na poziomie 275 tys. osób, a po uwzględnieniu pracowników central sieci łączne zatrudnienie na poziomie 311 tys. osób [Raport o franczyzie, 2011, s. 83]. Niestety w przypadku Francji nie istnieje tło porównawcze w tym zakresie, gdyż Francuska Federacja Franchisingu, mimo przeprowadzania bogatych badań nad rynkiem franchisingu, nie agreguje danych o zatrudnieniu. 8. Struktura rynku franchisingu we Francji i w Polsce Jak wynika z zaprezentowanych w artykule informacji kontrakt franczyzowy jest umową powszechnie zawieraną w obrocie gospodarczym i jest wykorzystywany w niemalże wszystkich obszarach aktywności gospodarczej w obu analizowanych krajach. Rysunek 5. Struktura systemów franczyzowych według sektorów we Francji i w Polsce w latach: 2000, 2005 i % 80% 60% przemysł 14,6% usługi 31,7% przemysł 5,0% usługi 37,0% usługi 40,0% przemysł 1,5% usługi 42,6% usługi 46,5% usługi 42,3% 40% 20% handel 53,7% handel 63,0% handel 55,0% handel 57,4% handel 52,0% handel 57,7% 0% Francja Polska Francja Polska Francja Polska Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., 2011; Raport o rynku franczyzy, 2011; Raport o franczyzie, Według średniego kursu euro NBP z dnia roku - 19,8 mld euro; ( ).

12 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 273 Zarówno francuskie, jak i polskie instytucje badawcze dokonują podziału systemów franczyzowych przyporządkowując je do trzech sektorów: przemysł, handel i usługi. Według kryterium tego struktura systemów franczyzowych we Francji i w Polsce w odstępach pięcioletnich przedstawiona została na rysunku 5. Zaprezentowane na rysunku dane wskazują na znaczne podobieństwo obu rynków franczyzowych w szczególności w ostatnim z badanych okresów roku Zarówno we Francji, jak i w Polsce, obserwuje się liczbową przewagę sieci handlowych nad usługowymi. Struktura ta zaprzecza w pewnym stopniu prezentowanej w literaturze przedmiotu teorii, że przewaga systemów handlowych nad usługowymi jest konsekwencją krótkiego okresu obecności umowy franczyzowej w obrocie gospodarczym danego kraju. 17 O tyle, o ile w stosunku do Polski twierdzenie to można uznać za prawidłowe, tak w przypadku Francji - kraju o najbogatszej tradycji franczyzowej w Europie nie znajdujemy już jego potwierdzenia. Nie mniej jednak w przypadku Francji, wyraźniej niż w przypadku Polski, obserwuje się wzrost udziału w strukturze sieci usługowych, co widoczne jest na rysunku 5. Cechą odmienną struktur analizowanych rynków jest występowanie w przypadku Francji sieci o charakterze produkcyjnym. W polskiej gospodarce natomiast żaden z funkcjonujących systemów nie spełnia roli wytwórczej. Jednocześnie wyraźnie widoczne jest zmniejszanie się udziału systemów o charakterze wytwórczym w strukturze francuskiego rynku franczyzowego z 14,6% w roku 2000 do 1,5% w roku Pozwala to domniemywać, iż kontrakt franczyzowy nie jest w pełni dostosowany do oczekiwań przedsiębiorstw produkcyjnych. Choć w literaturze przedmiotu nie brakuje zwolenników wdrażania tej formuły współpracy do sektora produkcyjnego. Przykładowo I. Steinerowska-Streb uważa, iż franchising produkcyjny mógłby przyczynić się do podniesienia konkurencyjności rodzimych przedsiębiorstw oraz do zmniejszenia dysproporcji technologicznych pomiędzy podmiotami krajowymi i zagranicznymi [Steinerowska-Streb, 2003, s. 26]. 18 Uszczegółowieniem struktury sektorowej sieci franczyzowych jest jej ujęcie branżowe, które dla analizowanych rynków zaprezentowane zostało na rysunkach 6 i 7. Uszczegółowienie to pozwala zauważyć, iż franchising we Francji obecny jest w co najmniej kilkunastu branżach. Analiza struktury sieci 17 Sieci o charakterze usługowym powstają zdecydowanie częściej w krajach, w których przedsiębiorcy mają większe doświadczenie w wykorzystywaniu kontraktu franczyzowego. Budowa sieci o charakterze usługowym jest z reguły trudniejsza do realizacji i wymaga poniesienia relatywnie wyższych nakładów. W przypadku placówki handlowej know-how przekazywane franczyzobiorcy ogranicza się zazwyczaj do asortymentu i sposobów identyfikacji placówki sprzedażowej, podczas gdy system usługowy wymaga przekazania przystępującemu do sieci większej liczby tajników prowadzenia działalności - w postaci receptur, technologii i procedur obsługi klienta, których wypracowanie jest dla organizatora systemu bardziej czasochłonne. 18 W związku z tym, iż przedmiotem umowy jest technologia wytwarzania określonego produktu oraz związane z nią know-how i doświadczenia techniczno-organizacyjne organizatora systemu, wykorzystanie franchisingu w przemyśle mogłoby przyczynić się do szybszej modernizacji sektora produkcyjnego.

13 274 Alicja Antonowicz wskazuje, iż wśród systemów franczyzowych funkcjonujących we Francji dominują sieci odzieżowe stanowiące 23,1% wszystkich systemów oraz sieci gastronomiczne z udziałem na poziomie 12,0%. Kolejne pozycje zajmują sieci świadczące tzw. pozostałe usługi dla klientów indywidualnych 19 oraz pozostałe sieci handlowe obie branże z udziałem ok. 11-procentowym. Rysunek 6. Struktura branżowa systemów franczyzowych we Francji w 2010 roku fryzjerstwo i kosmetyka 9,5% handel pozostały 11,0% pozostałe usługi dla klientów indywidualnych 11,3% gastronomia 12,0% artykuły spożywcze i sprzęt przemysłowegospodarstwa 9,0% domowego 8,9% pozostałe 10% odzież i obuwie 23,1% usługi dla biznesu 5,0% Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., usługi motoryzacyjne 3,7% budownictwo 2,5% hotele 1,5% pralnie 1,5% edukacja 1,2% Rysunek 7. Struktura branżowa systemów franczyzowych w Polsce w 2010 roku art. dla domu/ogrodu 6,2% AGD/RTV i telekomunikacja 7,7% artykuły spożywcze i przemysłowe 9,2% gastronomia 15,9% handel pozostały 5,6% edukacja 5,3% pozostałe 21% odzież i obuwie 23,8% kosmetyki, biżuteria, upominki 5,2% Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Raport o rynku franczyzy, pozostałe usługi dla klientów indywidualnych 4,2% fryzjerstwo 4,1% nieruchomości 3,5% turystyka 3,0% usługi dla biznesu 1,8% doradztwo gospodarcze 2,3% Porównanie danych zaprezentowanych na rysunkach 6 i 7 pozwala zauważyć znaczne podobieństwo struktury branżowej sieci franczyzowych we Francji 19 Kategoria ta obejmuje usługi świadczone na rzecz osób fizycznych, które nie mieszczą się w obszarach takich jak: gastronomia, fryzjerstwo i kosmetyka, edukacja, pralnie oraz usługi motoryzacyjne. W grupie tej znajdują się: pośrednictwo nieruchomości, punkty napraw obuwia, biura porad prawnych, salony optyczne, laboratoria fotograficzne itp.

14 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 275 i w Polsce. W obu krajach największy udział w strukturze mają systemy odzieżowo-obuwnicze oraz gastronomiczne. W Polsce stanowią one odpowiednio 23,8% i 15,9% wszystkich sieci. Kolejne pozycje na rynku polskim, już nie do końca zbieżnie ze strukturą obserwowaną na rynku francuskim, zajmują sieci handlowe: sklepów z artykułami spożywczymi i przemysłowymi oraz sklepów z obszaru AGD/RTV i telekomunikacji - z udziałem na poziomie: 9,2% i 7,7%. Niemalże identyczny udział w strukturze rynku w obu krajach mają sklepy spożywczo-przemysłowe we Francji 9,0% a w Polsce 9,2%. Różnice widoczne są natomiast w przypadku usług fryzjerskich i edukacyjnych sieci fryzjerskie we Francji mają udział 9,5%, natomiast w Polsce zaledwie 4,1%, z kolei sieci z obszaru edukacja w Polsce stanowią 5,3% wszystkich sieci franczyzowych, a we Francji zaledwie 1,2%. Ponadto w przypadku Polski struktura branżowa sieci wydaje się być nieco bardziej rozdrobniona. 20 Kolejnym obszarem, w którym można dokonać porównania rynków franczyzowych analizowanych państw jest struktura wiekowa sieci. Oczywistym jest, z racji długości okresu obecności kontraktu franczyzowego w gospodarce, że sieci obecne na rynku francuskim będą średnio starsze od sieci funkcjonujących na rynku polskim. Szczegółowe porównanie w tym zakresie zawiera rysunek 8. Rysunek 8. Struktura wiekowa systemów franczyzowych we Francji i w Polsce w 2010 roku 100% 80% 60% 40% 20% 0% 18 lat i więcej 20% lat 15% 6-11 lat 26% 3-5 lat 26% poniżej 3 lat 12% Francja 11 lat i więcej 18% 6-10 lat 26% 3-5 lat 25% poniżej 3 lat 31% Polska Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Enquete annuele sur..., 2011; Raport o rynku franczyzy, Na rysunku 8 wyraźnie widoczna jest odmienność obu rynków franczyzowych. Podczas gdy w Polsce niemalże co trzecia sieć funkcjonuje krócej niż 3 lata, to tak młodych systemów we Francji jest zaledwie 12%. Jednocześnie 35% sieci obecnych na rynku francuskim dysponuje doświadczeniem 12-letnim i dłuższym, a wśród uczestników polskiego rynku franczyzowego jedynie 18% sieci funkcjonuje dłużej niż 10 lat. 20 Wrażenie to może wynikać również z faktu, iż na wykresie dotyczącym Francji wyodrębniono 13 branż, a na wykresie dotyczącym Polski 14 branż.

15 276 Alicja Antonowicz 9. Ekspansja międzynarodowa francuskich i polskich sieci franczyzowych Analizę porównawczą rynków franczyzowych przeprowadzić można również w obszarze struktury pochodzenia sieci. We Francji około 90% systemów franczyzowych ma charakter rodzimy, a więc zaledwie co dziesiąta sieć posiada rodowód zagraniczny. Wśród systemów obcych dominują sieci o pochodzeniu amerykańskim z udziałem na poziomie ponad 30%, ponadto znaczący udział mają systemy z Włoch, Belgii i Hiszpanii. Zagraniczne sieci franczyzowe we Francji widoczne są w szczególności w obszarze restauracji typu fast food, pośrednictwa nieruchomości, a także edukacji oraz usług motoryzacyjnych [Ziółkowska, 2010, s. 114]. Polscy przedsiębiorcy, podobnie jak francuscy, preferują współpracę z sieciami rodzimego pochodzenia, jednakże w tym przypadku przewaga sieci krajowych nad zagranicznymi nie jest aż tak wyrazista systemy o polskim rodowodzie stanowią73% wszystkich sieci. Wśród systemów franczyzowych obcego pochodzenia obecnych w Polsce dominują sieci włoskie, niemieckie i francuskie, kolejne zaś pozycje zajmują sieci amerykańskie i brytyjskie. Systemy pochodzące z tych pięciu państw stanowią 63% wszystkich sieci obcych obecnych na polskim rynku [Raport o franczyzie, 2011, s ]. Właściciele sieci powstałych na gruncie francuskim wykazują duże zainteresowanie ekspansją zagraniczną w 2010 roku 29% systemów rodzimych prowadziło działalność poza granicami Francji. Spośród franczyzodawców wykorzystujących franchising w internacjonalizacji działalności gospodarczej 24% deklaruje swoją obecność w krajach Europy, 11% w Afryce, 9% w krajach Środkowego Wschodu, 6% w Azji, 5% w Ameryce Północnej, 3% w Ameryce Południowej i 1% w Australii i Oceanii [Enquete annuele sur..., 2011, s. 37]. Na ekspansję międzynarodową decydują się przede wszystkim systemy z branż: dom i ogród, odzież i obuwie, hotelarstwo oraz fryzjerstwo i kosmetyka. Do najbardziej popularnych na świecie francuskich sieci franczyzowych należą: sieć kosmetyczna Yves Rocher, sieć odzieży dziecięcej Orchestra, sieć upominków Fauchon oraz sieć pralni 5àSec. Należy oczekiwać intensyfikacji procesu internacjonalizacji francuskich sieci franczyzowych badania przeprowadzone przez FFF wskazują, iż spośród systemów, które do tej pory prowadziły działalność tylko na rodzimym rynku, aż 22% deklaruje rozpoczęcie ekspansji międzynarodowej w ciągu najbliższych dwóch lat [Enquete annuele sur..., 2011, s. 38]. Również w przypadku Polski ekspansja terytorialna franczyzodawców nie ogranicza się jedynie do obszaru kraju, lecz wykracza sukcesywnie poza granice Polski. W 2000 roku na ekspansję zagraniczną odważyły się pierwsze trzy polskie systemy franczyzowe, natomiast w 2010 roku poza granicami kraju funkcjonowały już 72 sieci o rodowodzie polskim. Polskie sieci franczyzowe są już obecne w 39 krajach. Głównymi kierunkami ekspansji są państwa sąsiednie, bowiem, jak wskazuje B. Pokorska, polscy franczyzodawcy przy wyborze kraju ekspansji, prócz doświadczeń związanych z eksportem produktów, kierują się

16 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza 277 odległością kraju przeznaczenia, językiem, a także podobieństwem kulturowym bądź gospodarczym [Pokorska, 2006, s. 68]. Najwięcej polskich sieci obecnych jest w Czechach, na Słowacji, w Rosji i na Litwie, po kilkanaście polskich konceptów pojawiło się ponadto na Ukrainie, w Niemczech, na Łotwie oraz na Węgrzech [Raport o franczyzie, 2011, s ]. Spośród najbardziej znanych poza granicami kraju polskich systemów franczyzowych należy wymienić sieci odzieżowe: Big Star, Coccodrillo, Simple, Madleine, sieć obuwniczą Gino Rossi, sieć meblową Meble Vox, sieć z branży fitness Vacu Fit oraz sieć spożywczą Benedicite [Cabaj-Bonicka, 2010]. Zakończenie Przeprowadzona analiza wskazuje, iż mimo niewielkiego oddalenia geograficznego francuski i polski rynek franchisingu nie posiadają wielu cech wspólnych. Przyczyną takiego stanu rzeczy są odmienne uwarunkowania prawne i instytucjonalne, lecz przede wszystkim nieporównywalnie dłuższe doświadczenie gospodarki francuskiej w wykorzystywaniu kontraktu franczyzowego. Stąd dużą rozbieżność obserwuje się w rozmiarach rynków franczyzowych, mierzonych liczbą sieci i placówek franczyzowych, jak również w zakresie struktury wiekowej sieci oraz wielkości przeciętnej sieci. Podobieństwo zaobserwować można natomiast w strukturze sektorowej i branżowej sieci franczyzowych w obu krajach dominują sieci handlowe, a w ujęciu branżowym sklepy odzieżowo-obuwnicze oraz systemy gastronomiczne. Zatrudnienie i obroty generowane przez franchising prezentują się również odmiennie w obu krajach, ale wielkości te w bezpośredni sposób determinowane są liczbą uczestników porozumień franczyzowych. Ponadto w zakresie tym brakuje rzetelnych danych, które umożliwiłyby przeprowadzenie jednoznacznej oceny porównawczej obu państw. Reasumując rozważania przeprowadzone w niniejszym artykule należy podkreślić, iż rynek franchisingu w Polsce odbiega jeszcze od wzorca francuskiego. Obserwowane tempo zmian zachodzących na polskim rynku pozwala jednak wnioskować, iż dysproporcja ta będzie malała. Do oceny perspektyw rozwoju franchisingu może posłużyć wskaźnik średniej liczby sieci lub placówek franczyzowych, przypadającej na milion mieszkańców. Umożliwia on nie tylko porównanie państw między sobą w wielkościach względnych, lecz stanowi parametr pozwalający na uproszczoną ocenę stopnia nasycenia rynku franchisingiem. Odniesienie liczby systemów franczyzowych do liczby obywateli wskazuje, iż istnieje jeszcze w Polsce luka w tym zakresie wskaźnik ten dla Francji przyjmuje poziom 23 systemy/mln mieszkańców, dla Polski natomiast 17 systemów/mln mieszkańców. 21 Odwrotnie prezentują się wyniki dla drugiego ze wspomnianych wskaźników podczas gdy we Francji na milion obywate- 21 W obliczeniach uwzględniono liczbę sieci franczyzowych oraz liczbę działających w ich ramach placówek, a także liczbę obywateli obu państw, według stanu na koniec 2010 roku dane dotyczące liczby ludności zaczerpnięto z opracowania: 2011 World Population Data Sheet (2011), Population Reference Bureau, Waszyngton.

17 278 Alicja Antonowicz li przypada 920 placówek franczyzowych, w Polsce na tę samą liczbę osób przypada ich już Literatura World Population Data Sheet (2011), Population Reference Bureau, Waszyngton. 2. Antonowicz A. (2010), Franchising - uwarunkowania i perspektywy rozwoju, Novae Res, Gdynia. 3. Bagan-Karluta K. (2001), Umowa franchisingu, C. H. Beck, Warszawa. 4. Cabaj-Bonicka J. (2010), Raport o rozwoju polskich sieci franczyzowych zagranicą, Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych, Warszawa. 5. Enquete annuele sur la franchise Résultats 2010 (2011), Banque Populaire - Fédération Françcaise de la Franchise - LE FIGARO économie CSA, Paryż. 6. European Code of Ethics for Franchising, 7. Franchise Research (2005), Concept Consulting RMT, Londyn. 8. Franchise Statistics for 20 countries in Europe (2010), European Franchise Federation, Bruksela. 9. Franchise Statistics for the Rest of the World (2010), European Franchise Federation, Bruksela. 10. Jacyszyn J. (2003), Nowe formy prowadzenia działalności gospodarczej, Lex, Gdańsk. 11. POF przyjęta do World Franchise Council, 12. Pokorska B. (2006), Ekspansja polskich systemów franchisingowych na rynki zagraniczne, Raport z badań IRWiK 2005, Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji, Warszawa. 13. Polska Organizacja Franczyzodawców przyjęta do European Franchise Federation, 14. Raport o franczyzie w Polsce 2008 (2008), Profit System, Warszawa. 15. Raport o rynku franczyzy w Polsce 2011 (2011), Profit System, Warszawa. 16. Steinerowska-Streb I. (2003), Specyfika sieci franchisingowych funkcjonujących na rynku polskim, Przegląd Organizacji nr Strona Internetowa European Franchise Federation: 18. Strona Internetowa Fédération Françcaise de la Franchise: 19. Strona Internetowa Franchise Expo Paris: 20. Strona Internetowa Narodowego Banku Polskiego (archiwum kursów walut): 21. Strona Internetowa Ogólnopolskiego Salonu Franchisingu:

18 Rozwój franczyzy we Francji i w Polsce analiza porównawcza Strona Internetowa Polskiej Organizacji Franczyzodawców: 23. Strona Internetowa World Bank: 24. Strona Internetowa World Franchise Council: 25. Ziółkowska M. J. (2010), Franczyza. Nowoczesny model rozwoju biznesu, CeDeWu, Warszawa. Streszczenie Przedmiotem artykułu jest analiza porównawcza francuskiego i polskiego rynku franchisingu. Porównaniu poddano genezę franchisingu w obu krajach, a także związaną z nią długość okresu wykorzystywania kontraktu franczyzowego w obrocie gospodarczym, który w bezpośredni sposób wpływa na stopień dojrzałości rynku franchisingu. Wśród kryteriów porównawczych znalazły się również czynniki determinujące rozwój franchisingu, takie jak przepisy prawne regulujące zawieranie porozumień franczyzowych, a także uwarunkowania instytucjonalne oraz wydarzenia promujące ideę franchisingu. Porównane zostały ponadto rozmiary obu rynków, mierzone liczbą uczestników porozumień franczyzowych (liczba sieci i działających w ich ramach placówek), zatrudnienie i przychody generowane przez sektor franczyzowy, a także struktura (sektorowa, branżowa, wiekowa, pochodzenia) sieci franczyzowych oraz kierunki i skala podejmowanej przez nie ekspansji zagranicznej. W oparciu o przeprowadzoną analizę wskazane zostały cechy wspólne oraz różnicujące oba rynki wraz z próbą wskazania na ich przyczyny. French and Polish franchise market - similarities and differences analysis (Summary) The article presents the comparative analysis of French and Polish franchise market with the indication on their main similarities and differences. The comparison includes such aspects as: length of the franchise contract s application in the economic, regulations and institutional factors which determine the franchise market s development, number of franchise chains and units, employment and turns generated by franchise sector, sectoral, branch, age and origin structure of franchise market, and also international expansion of native franchise chains.

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 685 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 46 2011

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 685 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 46 2011 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 685 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 46 2011 ALICJA ANTONOWICZ Uniwersytet Gdański ROZWÓJ SIECI FRANCZYZOWYCH W NIEMCZECH I W POLSCE ANALIZA PORÓWNAWCZA

Bardziej szczegółowo

UWAGA: Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym.

UWAGA: Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym. UWAGA: Chcąc cytować tekst zawarty w niniejszej publikacji pamiętaj, iż respektując prawa autorskie przysługujące twórcy tego artykułu, jesteś zobowiązany do stworzenia przypisu bibliograficznego, wskazującego

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Franchising sposób na aktywizację sprzedaży

Franchising sposób na aktywizację sprzedaży Franchising sposób na aktywizację sprzedaży Własny biznes pod znanym logo Franczyzodawca-właściciel znaku towarowego, konceptu prowadzenia biznesu(know-how). Franczyzobiorca-przedsiębiorca prowadzący własny

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12)

Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) oferta sprzedaży raportu KRAKÓW 2011 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.pl www.wskaznikihr.pl Raport:

Bardziej szczegółowo

UWAGA: Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym.

UWAGA: Spełnienie powyższego warunku oznacza, iż autor niniejszej publikacji wyraża zgodę na jej wykorzystywanie w procesie dydaktycznym i naukowym. UWAGA: Chcąc cytować tekst zawarty w niniejszej publikacji pamiętaj, iż respektując prawa autorskie przysługujące twórcy tego artykułu, jesteś zobowiązany do stworzenia przypisu bibliograficznego, wskazującego

Bardziej szczegółowo

RYNEK SMARTFONÓW ŚWIATOWE TENDENCJE ORAZ SYTUACJA W POLSCE GABINETY KOSMETYCZNE W POLSCE PRÓBA OSZACOWANIA LICZBY

RYNEK SMARTFONÓW ŚWIATOWE TENDENCJE ORAZ SYTUACJA W POLSCE GABINETY KOSMETYCZNE W POLSCE PRÓBA OSZACOWANIA LICZBY RYNEK SMARTFONÓW ŚWIATOWE TENDENCJE ORAZ SYTUACJA W POLSCE GABINETY KOSMETYCZNE W POLSCE PRÓBA OSZACOWANIA LICZBY BADANIE PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE MEDIA4U SP. Z O.O. Plan Prezentacji 1. Światowe tendencje

Bardziej szczegółowo

Badanie rynku franczyzowego w Polsce w roku 2006

Badanie rynku franczyzowego w Polsce w roku 2006 Badanie rynku franczyzowego w Polsce w roku 2006 Autor: www.franczyzawpolsce.pl 04.12.2007. Portal finansowy IPO.pl I. Wstęp Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych zakończyła badanie rynku systemów sieciowych

Bardziej szczegółowo

3.5. Stan sektora MSP w regionach

3.5. Stan sektora MSP w regionach wartość wyniosła 57,4 tys. na podmiot. W Transporcie przeciętna wartość eksportu w średnich firmach wyniosła 49 tys. euro na podmiot, natomiast wartość importu 53 tys. euro. W Pośrednictwie finansowym

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie koncepcji franchisingu w Polsce w latach

Wykorzystanie koncepcji franchisingu w Polsce w latach ZESZYTY NAUKOWE POLITYKI EUROPEJSKIE, FINANSE I MARKETING Nr 3 (52) 2010 Alicja Antonowicz Wykorzystanie koncepcji franchisingu w Polsce w latach 1989-2008 The use of franchise concept in Poland in years

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemów franczyzowych w Polsce

Rozwój systemów franczyzowych w Polsce Joanna Wrzesińska Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Rozwój systemów franczyzowych w Polsce Wstęp Nazwa franczyza, zgodnie z decyzją Rady Języka

Bardziej szczegółowo

Franchising we Włoszech stan obecny i perspektywy rozwoju

Franchising we Włoszech stan obecny i perspektywy rozwoju Marta Ziółkowska-Berman Szkoła Główna Handlowa Franchising we Włoszech stan obecny i perspektywy rozwoju Włochy są krajem, który charakteryzuje się znaczącą pozycją powiązań franchisingowych w skali Europy.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA W GLOBALNEJ GOSPODARCE

ROZWÓJ SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA W GLOBALNEJ GOSPODARCE STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 17 Anna Bielawa Józef Frąś Historia systemów zarządzania sięga końca lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, gdy zaczęły powstawać w USA pierwsze

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa

4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa 4. Analiza porównawcza potencjału Ciechanowa Analiza potencjału rozwojowego powinna się odnosić między innymi do porównywalnych danych z miast o zbliżonych parametrach. Dlatego też do tej części opracowania

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji III. Międzynarodowe porównania aktywności przedsiębiorczej. Polska na tle Europy i świata Definicja przedsiębiorczości a jej pomiar Czy skupić się na ambitnym

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Czynniki umiędzynarodowienia spółek notowanych na GPW w Warszawie

Czynniki umiędzynarodowienia spółek notowanych na GPW w Warszawie Czynniki umiędzynarodowienia spółek notowanych na GPW w Warszawie UMIĘDZYNARODOWIENIE POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW Tworzenie wartości polskich przedsiębiorstw przez inwestycje zagraniczne Warszawa, 19 lutego

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać :58:22

Co kupić, a co sprzedać :58:22 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-11 13:58:22 2 Głównym partnerem handlowym Hiszpanii jest strefa euro. Hiszpania przede wszystkim eksportuje żywność i samochody, importuje zaś surowce energetyczne i chemię.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju polskiego eksportu do krajów pozaunijnych. Autor: redakcja naukowa Stanisław Wydymus, Bożena Pera

Perspektywy rozwoju polskiego eksportu do krajów pozaunijnych. Autor: redakcja naukowa Stanisław Wydymus, Bożena Pera Perspektywy rozwoju polskiego eksportu do krajów pozaunijnych Autor: redakcja naukowa Stanisław Wydymus, Bożena Pera W ostatnich latach ukazało się wiele opracowań poświęconych ocenie wymiany handlowej

Bardziej szczegółowo

KALKULACJA PRZYCHODÓW I KOSZTÓW

KALKULACJA PRZYCHODÓW I KOSZTÓW KALKULACJA PRZYCHODÓW I KOSZTÓW Poznań, luty 2015 r. Opisywany system dotyczy wdrożenia współpracy na zasadzie : 1. FRANCZYZY- poprzez wykorzystanie wiedzy, doświadczenia naszych doradców i Państwa zaangażowania

Bardziej szczegółowo

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie Jan Masalski Radca Poznań, 11.12.2014 Porównanie potencjału obu krajów Wyszczególnienie

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądane lokalizacje logistyczne

Najbardziej pożądane lokalizacje logistyczne Najbardziej pożądane lokalizacje logistyczne data aktualizacji: 2016.02.09 Firma Prologis Inc. opublikowała raport przedstawiający najpopularniejsze wśród najemców lokalizacje logistyczne w Europie Środkowo-Wschodniej

Bardziej szczegółowo

Restrukturyzacji. Mission Statement / Deklaracja programowa. Warszawa, 20 kwietnia 2011

Restrukturyzacji. Mission Statement / Deklaracja programowa. Warszawa, 20 kwietnia 2011 Stowarzyszenie Praktyków Restrukturyzacji Mission Statement / Deklaracja programowa Warszawa, 20 kwietnia 2011 Cele stowarzyszenia Poprawa skuteczności i jakości procesów restrukturyzacji na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Handel detaliczny odzieżą i obuwiem w Polsce Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata

Handel detaliczny odzieżą i obuwiem w Polsce Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata Handel detaliczny odzieżą i obuwiem w Polsce 2013 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2013-2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Q2 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jaka jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie zagranicznej turystyki przyjazdowej i wyjazdowej oraz krajowej prowadzone były przez Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

Franczyza w grupie Vector SA

Franczyza w grupie Vector SA Franczyza w grupie Vector SA Przedmiot franczyzy Definicja franczyzy zawarta w Kodeksie Etycznym Franczyzy przyjętym przez Europejską Federację Franczyzy: >> Franczyza to system sprzedaży towarów, usług

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Mariusz Rudzki Kierownik Oddziału Promocji Handlu i Inwestycji Departamentu Gospodarki i Współpracy Zagranicznej Cel: MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Tendencje umiędzynarodowienia

Tendencje umiędzynarodowienia UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI Z e s z y t y Naukowe nr 858 Współczesne Problemy Ekonomiczne DOI: 10.18276/wpe.2015.11-08 Hanna Soroka-Potrzebna* Tendencje umiędzynarodowienia polskiej gospodarki Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU

PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU Autor: Tomasz Cicirko, Piotr Russel, Wstęp Rozwinięty system gospodarki rynkowej korzysta z różnych form finansowania przedsięwzięć inwestycyjnych. W wyniku silnej konkurencji

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /271

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /271 Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn. 13.09.2016/271 2016 1.1. Małe, średnie i duże firmy w 2015 roku Jak wynika z danych GUS, liczba firm zatrudniających w 2015 roku co najmniej 10 osób wyniosła

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2010 Plan rozwoju eksportu produktów turystycznych na wybranych rynkach Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Narzędzia ekspansji międzynarodowej w XXI wieku LIDIA GRONEK Ekspert ds. środków unijnych

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

Programowanie perspektywy finansowej w Wielkopolsce. Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 1 Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 w Wielkopolsce Oś Priorytetowa I- Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka 2 Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln

Bardziej szczegółowo

W tym roku najbardziej rozpoznawalna konstrukcja Tczewa obchodzi już 156 urodziny. Gdy most nad Wisłą był oddawany do użytku posiadał status

W tym roku najbardziej rozpoznawalna konstrukcja Tczewa obchodzi już 156 urodziny. Gdy most nad Wisłą był oddawany do użytku posiadał status W tym roku najbardziej rozpoznawalna konstrukcja Tczewa obchodzi już 156 urodziny. Gdy most nad Wisłą był oddawany do użytku posiadał status najdłuższego w Europie. Mierzył 1 052 metry WIELKOŚĆ I STOPA

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Poznań, 26 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Poznań, 26 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Poznań, 26 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać :25:37

Co kupić, a co sprzedać :25:37 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-10 16:25:37 2 Francja od lat jest największym europejskim eksporterem kosmetyków; wartość francuskiego eksportu szacuje się na prawie 4,5 mld euro. W III kw. 2013 r. nastąpiło

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Angażowanie interesariuszy

Angażowanie interesariuszy Grupa LOTOS S.A. - Zintegrowany Raport Roczny 2011 LOTOS Raport Roczny 2011 / Organizacja i jej Raport / Interesariusze / Angażowanie interesariuszy Angażowanie interesariuszy Strategia społecznej odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z Szanowni Państwo! Właściciele sklepów spożywczych coraz chętniej korzystają z możliwości działania pod znaną marką. Obecnie na terenie kraju

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

brzmienie pierwotne (od )

brzmienie pierwotne (od ) brzmienie pierwotne (od 2009-06-04) Ustawa o izbach gospodarczych z dnia 30 maja 1989 r. (Dz.U. Nr 35, poz. 195) tekst jednolity z dnia 15 maja 2009 r. (Dz.U. Nr 84, poz. 710) Art. 1. [Prawo zrzeszania]

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT 60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT Około 60% firm z sektora MŚP w Polsce korzysta z usług IT. 30% zatrudnia własnych pracowników odpowiedzialnych za informatykę. Rośnie liczba wykorzystywanych komputerów

Bardziej szczegółowo

Struktura przychodów spółek z udziałem kapitału zagranicznego

Struktura przychodów spółek z udziałem kapitału zagranicznego Agnieszka Kłysik-Uryszek Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytet Łódzki Struktura przychodów spółek z udziałem kapitału zagranicznego Spółki prowadzące

Bardziej szczegółowo

Fundacja Kronenberga przy Citi Handlowy

Fundacja Kronenberga przy Citi Handlowy Informacja o badaniu CELE BADANIA Głównym celem badania jest zdiagnozowanie, w jaki sposób polskie firmy sprzedają na rynkach zagranicznych. PRÓBA Badanie zrealizowane na próbie losowo-kwotowej objęło

Bardziej szczegółowo

10. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

10. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 10. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 10.1. Struktura podmiotów gospodarczych Na terenie Gminy Bestwina działa łącznie 827 podmiotów gospodarki narodowej 805 podmiotów należy do sektora prywatnego (97 %), 22 podmioty

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006 Jan Hybel Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej SGGW Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 20002006 Wstęp Jedną z najważniejszych zmian obserwowanych w strukturze współczesnej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Zielona Góra, 13 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Zielona Góra, 13 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Zielona Góra, 13 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU WPROWADZENIE DO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA PRAWNE POJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Bardziej szczegółowo

Jerzy Szkolnicki- Prezes Zarządu. Spotkanie Seminaryjne ze Studentami Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie 6 Listopada 2009 roku

Jerzy Szkolnicki- Prezes Zarządu. Spotkanie Seminaryjne ze Studentami Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie 6 Listopada 2009 roku Green WayS.A. Jerzy Szkolnicki- Prezes Zarządu Spotkanie Seminaryjne ze Studentami Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie 6 Listopada 2009 roku GREEN WAY Green Way to międzynarodowa marka, pod

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK

RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK RYNEK OLEJÓW OPAŁOWYCH BADANIE UOKIK [Podtytuł dokumentu] [DATA] A [Adres firmy] Badanie krajowego rynku olejów opałowych przeprowadzone zostało na skutek sygnałów docierających do Prezesa Urzędu Ochrony

Bardziej szczegółowo

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008

Otwarty Świat. Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Otwarty Świat Atrakcyjność Inwestycyjna Europy Raport Ernst & Young 2008 Dane dotyczące raportu 834 menedżerów z 43 krajów Badane firmy pochodziły z 5 głównych sektorów: 2 37% przemysł, sektor motoryzacyjny

Bardziej szczegółowo

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach Warszawa, dnia 15 kwietnia 2010 r. Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach I. Dane statystyczne Mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 9 osób). Liczba na koniec 2008 r. 1.787.909, w tym: jednoosobowych

Bardziej szczegółowo

Ile będziemy zarabiać w 2016 roku?

Ile będziemy zarabiać w 2016 roku? 29.12.2015 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 media@sedlak.pl Ile będziemy zarabiać w 2016 roku? Najnowsze

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA INWESTORSKA

PREZENTACJA INWESTORSKA PREZENTACJA INWESTORSKA BIKERSHOP FINANSE S.A. LISTOPAD 2016 R. 1 BIKERSHOP - PODSTAWOWE INFORMACJE Znaczący polski dystrybutor sprzętu sportowego produkowanego przez producentów rowerowych, narciarskich,

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LISTOPAD 2013 R. Po raz pierwszy od ośmiu miesięcy nastąpił wzrost stopy bezrobocia zarówno w Polsce, jak i na Mazowszu. Bardziej optymistyczna informacja dotyczy zatrudnienia w

Bardziej szczegółowo

Konkurs Konsumencki "ZŁOTY PRODUKT 2015 - Magia Jakości" Regulamin

Konkurs Konsumencki ZŁOTY PRODUKT 2015 - Magia Jakości Regulamin Konkurs Konsumencki "ZŁOTY PRODUKT 2015 - Magia Jakości" Regulamin Program odbywa się pod honorowym patronatem Ministra Gospodarki. Patronat medialny objęli: Magazyn "Handel w Polsce.pl" Portal "Handel

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim

Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim Analiza sytuacji przedsiębiorstw w subregionie konińskim Konińska Izba Gospodarcza Maj 212 Charakterystyka podmiotów gospodarczych w regionie W subregionach województwa Wielkopolskiego średnio ok. 97%

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Targi RetailShow - wiodące wydarzenie dla branży handlowej już w listopadzie

Targi RetailShow - wiodące wydarzenie dla branży handlowej już w listopadzie Targi RetailShow - wiodące wydarzenie dla branży handlowej już w listopadzie best_shop_concept_2016.jpg [1] Strona 1 z 9 Strona 2 z 9 Strona 3 z 9 Strona 4 z 9 Strona 5 z 9 Strona 6 z 9 29 września 2016

Bardziej szczegółowo

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku INSTYTUT BADAŃ NAD GOSPODARKĄ RYNKOWĄ Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku Opracowanie przygotowane na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Warszawa

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Szczecin, 18 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku Szczecin, 18 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Szczecin, 18 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty trzeci kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2017 2018

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO)

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Dagmara K. Zuzek ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Wstęp Funkcjonowanie każdej gospodarki rynkowej oparte jest

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Polska-Japonia :48:49

Handel zagraniczny Polska-Japonia :48:49 Handel zagraniczny Polska-Japonia 2013-09-02 07:48:49 2 W 2012 r. w handlu pomiędzy Polską i Japonią odnotowano znaczny spadek obrotów do poziomu 2,7 mld USD (w porównaniu z 3,3 mld USD w 2011 r.). Wynik

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln euro;

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji

Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji Inwestycje w polski sektor wodociągów i kanalizacji Polski sektor wodociągów i kanalizacji przeszedł ogromnie przemiany od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. To wszystko dzięki unijnym pieniądzom,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE. TECHNIK USŁUG FRYZJERSKICH kod 514105

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE. TECHNIK USŁUG FRYZJERSKICH kod 514105 INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE TECHNIK USŁUG FRYZJERSKICH kod 514105 Zawód technik usług fryzjerskich jest zawodem ujętym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. nr 0 z 2012., poz. 184), opatrzony

Bardziej szczegółowo

Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki.

Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Publikację przygotował: PBS Spółka z o.o. Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament

Bardziej szczegółowo