Budujemy zieloną firmę

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Budujemy zieloną firmę"

Transkrypt

1 Budujemy zieloną firmę Wychodząc naprzeciw kolejnemu przełomowemu wyzwaniu XXI wieku Wrzesień 2010 / Raport White Paper Brandi McManus, Wiceprezes ds Rozwiązań, dział Energii Make the most of your energy SM

2 Spis treści I. Streszczenie...3 II. Muszkiety, kusze i prezesi...4 Co jest kolejną rewolucyjną siłą?...4 Sięgając granic a może już je osiągnęliśmy?...5 III. Dlaczego tak trudno dostrzec przełomową zmianę?...7 IV. Ocena wpływu kwestii środowiskowych na firmę...8 Zwracajmy uwagę na te same aspekty, co banki...9 Budowanie firmy w oparciu o emocje...9 V. Inwestowanie w zrównoważony rozwój: Odcienie zieleni...10 Poziom 1: Działania podstawowe lub zielenienie Twojej działalności...11 Poziom 2: Zielono w biurze...12 Poziom 3: Zielone zakłady produkcyjne...13 Poziom 4: Płynąc na zielonej fali...15 VI. Bądźmy uczciwi: Ryzyko fałszerstwa lub wprowadzania konsumentów w błąd - greenwashing...16 VII. Pierwsze kroki: Tworzenie zielonego zespołu...17 VIII. Wskazówki dla odniesiena sukcesu...20 IX. Wnioski...21

3 I. Streszczenie Od czasów rewolucji przemysłowej nasze społeczeństwo doświadcza coraz szybszego tempa zmian gospodarczych i technologicznych. Co jakiś czas jesteśmy świadkami nowatorskich, rewolucyjnych odkryć, które stawiają wyzwania i stwarzają nowe możliwości biznesowe: lokomotywa, światło elektryczne, samochód, samolot, telewizja oraz komputer - to tylko kilka z nich. Jednakże źródłem największego przełomowego wydarzenia kolejnych 20 lat nie będzie pojedynczy wynalazek, ale świat wokół nas - będzie nim zmiana klimatu. Sposób, w jaki Twoja firma zareaguje na zmiany klimatu może zarówno wyróżnić ją spośród konkurencji oraz zapoczątkować wprowadzenie nowych, przebojowych produktów, jak i wywołać negatywną reakcję klientów oraz spadek marż. W niniejszym raporcie spoglądamy na środowisko naturalne jako na ważną siłą gospodarczą, śledzimy konsekwencje braku działania i przedstawiamy korzyści, jakie może przynieść proaktywna polityka środowiskowa. Opisujemy poszczególne etapy inwestycji, które mała firma, przedsiębiorstwo lub branża może poczynić w odpowiedzi na wyzwanie i rozwinąć działalność. Na końcu przedstawiamy szczegółowy plan transformacji zwykłej firmy w zieloną organizację kierującą się długoterminową koncepcją zrównoważonego rozwoju. Po przeczytaniu tego raportu szefowie firm z każdej branży dowiedzą się, w jaki sposób środowisko naturalne oddziałuje na ich działalność, jak wprowadzić zmiany celem uniknięcia negatywnych konsekwencji oraz w jaki sposób wykorzystywać szanse biznesowe w tym nowym, fascynującym, zrównoważonym świecie. Wychodząc naprzeciw kolejnemu wielkiemu, przełomowemu wyzwaniu XXI wieku Budujemy zieloną firmę 3

4 II. Muszkiety, kusze i prezesi W XVIII w. sposób prowadzenia wojny zmienił się na zawsze. W przeszłość odeszli romantyczni rycerze ze zbroją i kopiami ustępując miejsca muszkietom, artylerii i żołnienierzom piechoty. Zastosowanie prochu strzelniczego umożliwiło niszczenie wroga na odległość. Wczesne muszkiety miały małą siłę rażenia, zasięg i celność, jednak broń palna zwiększyła skuteczność żołnierzy i pozwoliła skrócić czas ich szkolenia. Wcześniejsze formacje wojskowe, jak łucznicy i rycerze, potrzebowały lat ćwiczeń, by doskonalić swoje umiejętności. Te rewolucyjne zmiany spowodowały powstanie całkowicie nowej koncepcji sztuki wojennej. 1 Książe lub król dyrektor generalny tamtej ery który zaakceptował i wykorzystał przełomową zmianę szybko zdobywał przytłaczającą przewagę nad innymi. Przełomowe zmiany pojawiają się w każdej epoce. Powodują transformację fundamentalnych sił społecznych, przemysłowych i gospodarczych. We współczesnych czasach mamy wiele przykładów branż podlegających kluczowym przemianom: komputery, telekomunikacja, farmaceutyka, prasa i muzyka, żeby wymienić tylko kilka z nich. 2 Kwestia, przed którą stają współcześni menedżerowie może nie jest sprawą życia i śmierci, ale jest istotna dla przetrwania biznesu: Co będzie kolejną wielką, rewolucyjną zmianą i kiedy należy podjąć działania? również sukcesy osób skłonnych wypłynąć na fali przełomowej zmiany: ipod firmy Apple, General Electric, SAP i Oracle. Za rozpoznanie symptomów rewolucyjnej zmiany dostaje się ogromne nagrody. A jaka jest kara za brak odpowiedzi? Walka, klęska i odejście w niepamięć. Co jest kolejną rewolucyjną siłą? Liderzy firm z każdej branży Business głowią się nad rozwikłaniem zagadki: co będzie kolejną przełomową zmianą? Czy społeczeństwo zwróci się ku e-książkom? Czy technologia VoIP zdominuje przyszłą branżę telekomunikacyjną? Są to ważne kwestie, ale bledną one przy prawdziwej nadchodzącej zmianie. Klucze do poznania tej zmiany dosłownie nas otaczają: są w powietrzu, pod naszymi stopami i w wodzie. Jedno najważniejsze zagadnienie naszego pokolenia nie tylko zagraża współczesnemu sposobowi prowadzenia przez nas działalności, zagraża naszemu społeczeństwu, gospodarce i zdrowiu. Tym zagrożeniem są zmiany w środowisku naturalnym. Historia pełna jest przykładów firm, które nie dostrzegły przełomowej zmiany lub technologii: Kodak i aparat cyfrowy, BMG i muzyka cyfrowa, branża minikomputerów i komputerów osobistych oraz Dell i jego wejście na rynek druku, które zagroziło pozycji HP. Na szczęście historia pamięta 1 18th Century Warfare. Military Factory, 17 stycznia 2008 <http://www.militaryfactory.com/battles/18th_century_warfare.asp> Berger, Doug. Leading in Times of Disruptive Change. Conversations on the Cutting Edge August 2005 <http://www.innovate1st.com/newsletter/august2005/disruptivechange.html>. Budujemy zieloną firmę 4

5 Kiedyś środowisko naturalne było domeną hipisów i ekstremistów, teraz stało się czynnikiem wpływającym na każdego z nas. In Green to Gold: sposób w jaki firmy wykorzystują strategię środowiskową dla celów innowacji, tworzenia wartości i budowania przewagi konkurencyjnej. Autorzy piszą: We współczesnym świecie żadna firma, duża czy mała, działająca lokalnie lub globalnie, produkcyjna lub usługowa, nie może pozwolić sobie na ignorowanie kwestii środowiska naturalnego. 3 Można kwestionować przyczyny zmian klimatycznych i rolę, jaką w tym procesie odgrywa człowiek. Z perspektywy biznesu nie ulega wątpliwości, że środowisko naturalne staje się coraz większą siłą oddziałującą na funkcjonowanie społeczeństw, rządów i gospodarki na całym świecie. Jednym zdaniem: środowisko naturalne staje się współczesnym muszkietem. Sięgając granic a może już je osiągnęliśmy? Jako liderzy biznesu rozumiemy istnienie czynników ograniczających nasz rozwój. Ograniczać może nas dochód czy koszty ogólne. Możemy sprzedać jedynie taką ilość produktów, jaką jesteśmy w stanie nabyć w danym momencie. Ogranicza nas czas, liczba pracowników w fabrykach oraz ilość środków pieniężnych w banku. Systemy naturalne również posiadają ograniczenia. Niektórzy eksperci oceniają, że nasza planeta corocznie świadczy bezpłatne usługi o wartości 33 bilionów dolarów. Należy do nich gleba, woda pitna, powietrze, zwalczanie szkodników i klimat. Usługi te nigdy nie są ujmowane w bilansach, ale zaczynają oddziaływać na biznes. Niektórzy eksperci oceniają, że nasza planeta corocznie świadczy bezpłatne usługi o wartości 33 bilionów dolarów. Należy do nich gleba, woda pitna, powietrze, zwalczanie szkodników i klimat. Co gorsza, te bezpłatne usługi mogą ograniczać działalność gospodarczą, kształtować rynki i zagrażać planecie. Jednak ich działanie nie jest natychmiastowe - nie znamy daty, w której zacznie brakować danych zasobów, staną się one zbyt drogie lub wyczerpią się całkowicie. Pozostaje nam obserwacja wskaźników. Niektóre z tych podstawowych wskaźników środowiskowych już znasz: są nimi przepisy i regulacje dotyczące ochrony środowiska, polityczne ataki organizacji pozarządowych, duzi klienci wymagający od dostawców stosowania zielonych praktyk oraz tempo rozwoju i zachowania udziału rynkowego we współczesnej gospodarce. Jednym z najszybciej rozwijających się i przynoszących bezpośredni skutek środowiskowych zagrożeń dla biznesu są inwestorzy i interesariusze, którzy śledzą wskaźniki i zadają trudne pytania z zakresu odpowiedzialności środowiskowej. Liderzy biznesu ignorujący tych interesariuszy ryzykują skandalem publicznym, utratą rynku, zakończeniem kariery i milionami lub miliardami strat. Niedawno doświadczył tego jeden z wiodących producentów napojów orzeźwiających. Jego woda butelkowana została wycofana z rynku brytyjskiego z powodu niekorzystnych wyników unijnych testów jakości wody 4. Ta sama firma została 3 Esty, Daniel i Andrew Winston. Green to Gold: How Smart Companies Use Environmental Strategy to Innovate, Create Value and Build Competitive Advantage. Yale University Press, 9 październik Budujemy zieloną firmę 5

6 zaatakowana w Indiach przez aktywistów z powodu zużywania wody w regionach narażonych na suszę 5. W styczniu 2006 r. jeden z największych uniwersytetów amerykańskich wstrzymał zakup produktów tej firmy uzasadniając to w części obawami o kwestie ochrony środowiska 6. Chociaż trudno jest obliczyć łączne konsekwencje finansowe tych protestów, to wizerunek marki został nieodwracalnie nadszarpnięty w drugim co do liczby mieszkańców kraju na świecie o rocznym wzroście przekraczającym 1,5% rocznie. To nazywa się przełomową zmianą. Firma Apple Computer również otrzymała taki wyraźny przekaz i zareagowała szybko. W 2006 r. organizacja Greenpeace zaatakowała program firmy Apple iwaste ( i-odpady) w kampanii Green my Apple. Wiosną 2007 r., organizacja Greenpeace opublikowała ranking producentów urządzeń elektronicznych, w którym sklasyfikowano największe korporacje pod kątem redukcji toksycznych substancji chemicznych i odpadów elektronicznych. Apple zajął pierwsze miejsce. Zbiegło się to w czasie z wprowadzeniem iphona i akcjonariusze zwrócili na to uwagę. Najbardziej innowacyjna marka Ameryki nie może pozwolić sobie na ataki ekologiczne. Steve Jobs, dyrektor wykonawczy firmy, natychmiast wystosował list obiecujący bardziej zielone Apple. 7 Dowody wagi tego zagadnienia zobrazowano za pomocą bulwersującej reklamy. Magazyn Sports Illustrated 8 opublikował obszerny reportaż na temat zmiany klimatu omawiający wpływ zmian klimatu na sport. Wielu czytelników było rozdrażnionych geopolitycznym kontekstem tematu, ale artykuł zawierał bardzo interesujące przesłanie dotyczące zmiany klimatu zmieni ona zasady prowadzenia przez nas gry. Wiele firm o uznanych markach i prowadzących działalność międzynarodową zauważa, że klienci i udziałowcy wyrażają opinie na temat praktyk biznesowych. Twoi klienci i wyniki finansowe są siłą napędową inicjatyw na rzecz klimatu i innowacji biznesowych. Na tym polega jej znamienność. 4 Esty, Daniel i Andrew Winston. Green to Gold: How Smart Companies Use Environmental Strategy to Innovate, Create Value and Build Competitive Advantage. Yale University Press, 9 październik Coca-Cola in Hot Water: The world s biggest drinks firm tries to fend off its green critics. The Economist, 6 październik 2005 <http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id= >. 6 6 Hoffman, Andrew. Coca-Cola Learns a Tough Lesson About Corporate Sustainability. Grist Magazine, 5 wrzesień 2006 <http://www.indiaresource.org/news/2006/2050.html>. 7 Specter, Michael. Big Foot: In measuring carbon emissions, it s easy to confuse morality with science. The New Yorker. 25 luty 2008, <http://www.newyorker.com>. 8 8 Wolff, Alexander. Going, Going Green. Sports Illustrated, piątek, 6 marca Budujemy zieloną firmę 6

7 III. Dlaczego tak trudno dostrzec przełomową zmianę? Dlaczego mamy tak duży problem, aby dostrzec przełomowe zmiany pomimo ich rewolucyjnego charakteru? Zmiana klimatu jest po prostu ostatnią pozycją na długiej liście rewolucyjnych przemian, której liderzy biznesu nie zauważyli we właściwym czasie. Historia zna wiele firm, które nie spostrzegły nadchodzącej fali, nie zareagowały na nią odpowiednio szybko lub po prostu upadły. Przyjrzyjmy się jednemu przykładowi. Pod koniec lat 90-tych XX wieku firma BMG, muzyczny gigant, stanęła w obliczu zmiany technologicznej i zdecydowała się na cyfrowy zapis muzyki. Na fali nowych konkurentów, klientów i przedsiębiorców BMG walczyła o obsługę nowej grupy odbiorców. Czy przełomowa technologia zmieni sposób kupowania muzyki czy też odejdzie w cień? W lutym 2007, otrzymaliśmy odpowiedź: itunes prześcignął sklep Best Buy i stał się drugim, po Wal-Mart, detalicznym sprzedawcą muzyki na świecie. Płyty CD odchodzą do lamusa i Wal-Mart powinien być na to przygotowany. Wczoraj płyty CD, dziś środowisko naturalne. Dlaczego firmy nie są w stanie dostrzec nadchodzącej zmiany i podjąć działań na czas? Poniżej przedstawiamy trzy przyczyny mające zastosowanie do każdej przełomowej zmiany. 1. NIEDOSTRZEGANIE. Po pierwsze, wielu liderów biznesu po prostu nie dostrzega zmiany. Większość zdarzeń przeobrażających rynek rozpoczyna się jako awangardowe ruchy o małym znaczeniu lub rozgłosie. Przedsiębiorcy potrafią pracować nad szansą latami i ponosić wielokrotne porażki zanim wynalazek rozbłyśnie na scenie pozornie w ciągu jednej nocy. Nowe trendy społeczne mają kształt niewielkiej rysy we wzorcach zakupowych, ale pewnego dnia szybko rozrastają się w siłę zmieniającą rynek. Niełatwo dostrzec nadchodzącą zmianę. A jak to jest w Twojej firmie? Czy w Twojej firmie istnieje wydział/ zespół/osoba, której zadaniem jest wypatrywanie przełomowej zmiany? Czy ma on wolną rękę w poszukiwaniu możliwości i szans oraz analizowaniu potencjalnego rozwoju biznesowego? I teraz pojawia się trudne pytanie: czy w obliczu nowej możliwości lub zagrożenia zareagujesz prawidłowo? Czy przyjmiesz drogę firmy Polaroid i stracisz udział w rynku na rzecz aparatów cyfrowych, czy tez energicznie podejmiesz skalkulowane ryzyko i osiągniesz korzyści finansowe jak Apple i ipod? 2. BRAK DZIAŁANIA. Wiele firm dostrzega rewolucyjną zmianę w momencie jej pojawienia się, podobnie jak Ty być może zauważyłeś wagę odpowiedzialności środowiskowej. Jednak zauważyć dziurę w jezdni a uniknąć wypadku to dwie różne rzeczy. Po zidentyfikowaniu rewolucyjnej zmiany należy rozpocząć planowanie. Musisz określić czy firma w obecnym kształcie będzie w stanie sprostać transformacji czy też zajdzie konieczność stworzenia nowej jednostki. Jednym z przykładów z dziedziny środowiska naturalnego jest kwestia zarządzania energią. Czy jest to sprawa należąca do zadań zespołu zarządzania budynkiem, czy też należy przekazać ją zespołowi ds. etyki lub działowi finansowemu? Czy powinieneś przekazać kontrolę kierownictwu? A może wystarczą codzienne operacje biznesowe? 3. BRAK REALIZACJI. Wszyscy wiemy, że droga do piekła wybrukowana jest dobrymi intencjami. Po zidentyfikowaniu przełomowej zmiany i zaplanowaniu działań, należy je wdrożyć (zrealizować). Jako liderowi biznesu może być Ci trudno przeprowadzać zmiany, przyjmować nowe idee i obierać nowe drogi rozwoju; jednak jest to naprawdę jedyny sposób, aby utrzymać pozycję. Poniżej znajdziesz kilka wskazówek jak wykorzystać i wdrożyć przełomowe zmiany: Wyznacz osobę i daj jej uprawnienia do śledzenia postępów, mierzenia wyników i, w razie potrzeby, korygowania kierunku działań. Bądź otwarty na odkrywanie nowych sposobów prowadzenia działalności. Bądź otwarty na zmianę kierunku w przypadku niepowodzenia. Budujemy zieloną firmę 7

8 IV. Ocena wpływu kwestii środowiskowych na firmę Identyfikowanie, planowanie i wdrażanie zmian w polityce środowiskowej nie jest łatwym zadaniem. Jednak rzeczowa analiza faktów dowodzi, że wysiłek jest uzasadniony. Poniższa tabela zawiera zestawienie pięciu najważniejszych kwestii środowiskowych i ich konsekwencji. Stanowią one negatywne bodźce do przyjmowania odpowiedzialności środowiskowej. Pozytywne bodźce mogą być jeszcze silniejsze. Poniżej przedstawiono korzyści dla firm płynące z rozwiązywania kwestii środowiskowych: Większe przychody i udział w rynku, dzięki: o Public relations i pozytywnemu postrzeganiu przez rynek o Możliwości wdrażania nowych produktów o Odróżnieniu się od konkurencji o Wyższej lojalności klientów o Rekrutacji najbardziej utalentowanych pracowników o Zatrzymaniu najcenniejszych pracowników o Zaangażowaniu pracowników Niższe koszty: o Materiałów o Energii o Zużycia wody o Modernizacji produktów o Recyklingu materiałów o Opakowania o Transportu o Utylizacji o Składowania odpadów o Rekultywacji terenu Mniejsze ryzyko: o Ryzyko rynkowe przestrzeganie przepisów i unikanie opłat oraz grzywien o Ryzyko bilansowe zobowiązania, straty ubezpieczeniowe, wartość majątku, finansowanie o Ryzyko operacyjne wynikające z użycia substancji niebezpiecznych, zmienności cen energii o Ryzyko kosztów kapitałowych wynikające z konieczności oczyszczania i kontroli zanieczyszczeń Zmiana klimatu Opis Wyższy poziom mórz, zmiany w opadach deszczu, gwałtowniejsze susze i powodzie, ostrzejsze tornada, nowe drogi przenoszenia chorób Konsekwencje dla biznesu Zmiany w rolnictwie, ośrodkach narciarskich, w branży ubezpieczeniowej zajmującej się katastrofami naturalnymi, finansowanie rządowe, zaostrzenie przepisów i prawa Tabela 1: Najważniejsze kwestie środowiskowe 10 i konsekwencje dla biznesu Energia Produkcja energii przyczynia się do dewastacji środowiska naturalnego, rosnące globalne zapotrzebowanie na energię, rosnące ceny energii Wzrost kosztów zarządzania działalnością i budynkami, przepisy i prawodawstwo, opinia rynkowa, kapitał udziałowy Woda Rosnąca liczba ludności i rozwój gospodarek na terenach uboższych w zasoby wodne każe kłaść nacisk na jakość i ilość Firmy postrzegane jako zużywające zbyt duże ilości wody lub zanieczyszczające ją spotkają się z atakami politycznymi, krytyką opinii publicznej, licznymi regulacjami i potencjalnymi postępowaniami sądowymi Bioróżnorodność i wykorzystanie ziemi Rośliny i zwierzęta, które przetrwają obecny łańcuch pokarmowy Lokalizacje fabryk lub sklepów, badania branży farmaceutycznej nad roślinami i zwierzętami Substancje chemiczne, trujące i ciężkie metale Substancje chemiczne w powietrzu lub wodzie powodują poważne zagrożenie dla zdrowia takie, jak rak lub powikłania porodowe Przepisy, koszt składowania i utylizacji substancji chemicznych, monitorowanie i odpowiedzialność prawna Budujemy zieloną firmę 8

9 o Wsparcie inwestorów o Zapobieganie sprzeciwom inwestorów o Ochrona marki o Wyższa kapitalizacja rynkowa o Mniejsze przeciętne ważone koszty kapitału. Chociaż ta długa lista będzie zmieniać się zależnie od firmy i branży, powinieneś zawsze myśleć o obszarach Twojej działalności, produktach i budynkach, które można szybko zdiagnozować i dostosować do wymagań odpowiedzialności środowiskowej. Zwracajmy uwagę na te same aspekty, co banki. Rok 2007 był rokiem obfitującym w zmiany w dziedzinie odpowiedzialności środowiskowej. W skali globalnej banki zaczęły prześcigać się w zakresie wspierania czystej energii, łagodzenia zmian klimatycznych i ekologicznych budynków. Największy bank europejski, HSBC, zobowiązał się do przekazania w ciągu najbliższych pięciu lat 100 milionów dolarów na rzecz organizacji proekologicznych, a Bank of America przeznaczył 20 miliardów dolarów na zielone inicjatywy biznesowe. Citigroup, broniąc się przed pozostaniem w tyle, przyrzeka 50 miliardów dolarów na redukcję emisji węgla 9. Dzięki mnogości zobowiązań do darowizn, finansowania i wspierania inicjatyw zrównoważonego rozwoju, świat finansów zwrócił uwagę na ten ważny trend. A Ty? Budowanie firmy w oparciu o emocje Popularna teoria sprzedaży głosi, że ludzie podejmują logiczne decyzje powodowani emocjonalnymi przesłankami. Kupujemy samochód ponieważ logicznie go potrzebujemy, ale dokonujemy wyboru na podstawie emocji kierując się jego mocą, wygodą, wyglądem. Gdyby w zakupie nie brały udziału emocje wszyscy jeździlibyśmy samochodami Kia i nie byłoby luksusowych Lexusów. Środowisko naturalne jest kwestią emocjonalną. Możesz to sprawdzić poruszając temat podczas najbliższego obiadu. Niektórzy będą martwić się o przyszłość swoich dzieci lub o wpływ, jaki zmiana klimatu będzie mieć na naszą gospodarkę. Niektórzy posmutnieją obawiając się o przyszłość, a inni zaprzeczą istnieniu zjawiska ocieplania się klimatu. Prawie każdy emocjonalnie podchodzi do tego zagadnienia. Dlatego tak ważne jest, aby Twoja firma zrozumiała jego rolę na świecie nie tylko to, jak Ty go widzisz, ale jak postrzega go opinia publiczna. Będzie to dla Ciebie wskazówką przy podejmowaniu trudnych decyzji o tym, gdzie inwestować, dlaczego i ile. Niektóre projekty z zakresu odpowiedzialności społecznej zwrócą się lub przyniosą dochód: na przykład nowe produkty i usługi promujące odpowiedzialność ekologiczną lub energooszczędne modernizacje budynków. Inne projekty, takie jak kampanie recyklingowe lub wymiana styropianowych kubków na filiżanki do kawy w biurze są mało kosztowne koszty. Niektóre projekty wymagają inwestycji, które przyniosą zwrot w postaci pozytywnej opinii rynkowej, przewagi konkurencyjnej lub przyszłych szans rynkowych. Na koniec otworzą się przed Tobą całkowicie nowe rynki, usługi i propozycje. Przykładem całkowicie nowego rynku powstałego w wyniku nacisku na ekologię jest handel limitami emisji dwutlenku węgla. Na początku ludzie śmiali się z Richarda Sandora, prezesa i dyrektora wykonawczego Chicago Climate Exchange. Sandor zaoferował prawo do zakupu i sprzedaży limitów emisji dwutlenku węgla. Niektórzy kwestionowali etykę zarabiania na środowisku naturalnym. Etyczny czy też nie, rynek ten osiąga rocznie wartość 60 miliardów dolarów w Europie i rośnie w oszałamiającym tempie Makower, Joel. State of Green Business <http://www.greenbiz.com>. 10 Harris, Josh. Carbon Trading and the Bottom Line. Green CFO Conference. The Barclay Hotel, New York City. 26 marca Budujemy zieloną firmę 9

10 Inwestowanie w zrównoważony rozwój: Odcienie zieleni Jesteś przekonany do wartości, jakie niesie za sobą dla firmy dążenie do bycia zielonym, lub zrównoważonego rozwoju. Jednakże czym właściwie jest zrównoważony rozwój i ile kosztuje? Zrównoważony rozwój jest definiowany jako zaspokajanie bieżących potrzeb bez uszczuplania możliwości kolejnych pokoleń do zaspokajania własnych potrzeb 11. Jeżeli spojrzymy na tę definicję z punktu widzenia filozofii biznesowej oznacza to, że dziś nie podejmujemy decyzji gospodarczej, która mogłaby zaszkodzić biznesowi w przyszłości (przynajmniej w ramach normalnej działalności gospodarczej i zasad etycznych). Długoterminowy zrównoważony rozwój jest istotny dla budowania skutecznej firmy. Aby korzystać z dobrodziejstw zrównoważonego rozwoju ekologicznego wcale nie trzeba być hipisem przykuwającym się do drzew lub hołdować maksymie najpierw zasady, potem zyski. Należy jednak zaakceptować wpływ, jaki środowisko naturalne wywiera na Twoją firmę. Stephen Schmidheiny, zdolny biznesmen i aktywista organizacji non-profit na rzecz ekorozwoju, napisał: W kontekście zrównoważonego rozwoju, zagadnienia dotyczące środowiska naturalnego stają się nie kosztem prowadzenia działalności, lecz potencjalnym źródłem przewagi konkurencyjnej. Przedsiębiorstwa, które zaakceptują tę ideę mogą skutecznie czerpać z niej korzyści; efektywniejsze procesy, wyższa wydajność, niższy koszt zgodności z przepisami oraz nowe strategiczne szanse rynkowe. Takie firmy będą zbierać plony przed konkurentami, którym brak jest wizji. Firmy, które nie wdrożą zmian staną się przestarzałe 12. Aby rozpocząć budowę firmy szanującej zasady zrównoważonego rozwoju, musisz w pierwszej kolejności odpowiedzieć sobie na kilka trudnych pytań na temat obecnych i przyszłych działań. Czy wdrożyłeś działania podstawowe : programy recyklingu i eliminacja styropianowych kubków do kawy? Czy Twoja branża i kierownictwo firmy ma podstawy prawne do dokonywania zmian w obiektach lub strukturach? Czy Twoja marka cieszy reputacją i nie będzie narażona na kwestionowanie polityki zrównoważonego rozwoju przez klientów i udziałowców? Jakie inwestycje (o ile) zamierzasz poczynić na rzecz odpowiedzialności środowiskowej? 11 <http://www.epa.gov/sustainability/>. 12 World Business Council for Sustainable Development. Budujemy zieloną firmę 10

11 Poniższy rysunek pomoże Ci zaklasyfikować Twoją firmę do odpowiedniej kategorii inwestycji od 1 do 4 lub przypisać jej odpowiedni Odcień Zieleni. Poziom 1: Działania podstawowe lub zielenienie Twojej działalności Zacznijmy od najbardziej podstawowego poziomu zrównoważonego rozwoju. W tym punkcie Twoja etyka powinna prowadzić Cię do właściwego postępowania i przyjęcia proaktywnego podejścia. Na tym poziomie, pracownicy mają świadomość środowiskową, są zmotywowani i posiadają możliwości realizacji 13. W sposób aktywny uczestniczą w programach recyklingowych lub wewnętrznych działaniach na rzecz oszczędzania energii. Każde biuro może próbować aktywnie wyeliminować styropianowe kubki do kawy wprowadzając filiżanki. Przedsiębiorstwem tym może być dowolna firma prowadząca działalność usługową lub produkcyjną, której pracownicy są zaangażowani w ekologię. Firmy z branż, w których istnieje wysoka konkurencja kosztowa, mogą aspirować do poziomu 1, ponieważ inicjatywy zwiększające koszty mogą rodzić sprzeciw. Poziom ten można również określić mianem kategorii łagodzenia ryzyka. Podstawowe projekty ograniczania zużycia energii i przestrzeganie przepisów ochrony środowiska mogą zjednać firmom klientów, rząd i czujne organizacje pozarządowe. W pewnym eksperymencie w swojej szwajcarskiej siedzibie firma Dow Europe zachęciła pracowników do eliminowania list mailingowych oraz powtwierdzenia chęci otrzymywania dalszych informacji na dany temat. Wynikiem tej inicjatywy było zmniejszenie przepływu korespondencji papierowej o 30% w ciągu 6 tygodni. Firma Dow zaobserwowała również wzrost wydajności pracy, gdyż pracownicy mogli skupić się na czytaniu wyłącznie potrzebnych im informacji. Firma AT&T zredukowała koszty Poziom 2 Poziom 4 Tabela 2: Odcienie zieleni Poziom inwestycji/poziom regulacji prawnych Niski Wysoki Minimalne inwestycje Projekty przynoszące zwrot z inwestycji Zagadnienia etyczne/ biznesowe Proaktywny Przykład: Zielone budynki Poziom 1 Niski poziom inwestycji Niewielka szansa uczestnictwa w większych projektach Zagadnienie etyczne Proaktywne Przykład: Zieloni pracownicy Wysoka odpowiedzialność społeczna Duża szansa działania Niskie ryzyko presji rynku zewnętrznego z powodu działania Zagadnienia etyczne/biznesowe Proaktywne/Reaktywne Przykład: Zielone produkty i usługi Poziom 3 Średni poziom inwestycji Średnia szansa działania Pewne ryzyko presji rynku zewnętrznego Kwestia biznesowa Reaktywne Przykład: Zielone operacje Niski Wysoki Zainteresowanie udziałowców/narażenie Marki 13 Townsend, Amy. Green Business: A Five-part Model for Creating an Environmentally Responsible company. Schiffer Publishing, Budujemy zieloną firmę 11

12 papieru o 15% włączając w drukarkach biurowych i kopiarkach funkcję druku dwustronnego 14. Firma Johnson and Johnson zredukowała odpady opakowań o ton a papieru o ton, co odpowiada oszczędnościom na poziomie 2,8 mln dolarów i 220 akrów lasów rocznie. Oszczędności te wynikają z zastosowania mocniejszego, ale bardziej nieprzejrzystego papieru i bardziej rozważnego projektowania opakowań. 15 Interface Corporation, wiodący producent materiałów wykończenia wnętrz, wdrożył w Szanghaju system produkcji wykładzin podłogowych, w którym zastosowano ciecz w standardowej pętli pompowania. Przed rozpoczęciem budowy pewien inżynier odkrył, że dwie proste zmiany konstrukcyjne spowodują zmniejszenie wymagania mocy z 95 do 7 km - co oznaczało spadek o 92%. Przeprojektowany system kosztował mniej, nie wymagał zastosowania nowej technologii i pracował lepiej pod każdym względem. Dzięki koncentracji na zrównoważonym rozwoju firma Interface ograniczyła koszty i ryzyko. Te proste działania nie wymagają prawie żadnych inwestycji, a motywują pracowników, podnoszą wydajność i ograniczają wydatki. Poziom 2: Zielono w biurze Kolejny poziom ekorozwoju może wymagać pewnych inwestycji, jednak ich właściwa realizacja zapewni szybki zwrot zainwestowanego kapitału (ROI). Wielkość tych inwestycji będzie minimalna w porównaniu ze wzrostem zadowolenia inwestorów lub zmniejszeniem ryzyka rynkowego. Firmy aspirujące do Poziomu 2 wykorzystują proaktywne podejście do zrównoważonego rozwoju celem zdobycia udziału w rynku lub zatrudniania, albo zatrzymania najbardziej utalentowanych pracowników. Poziom 2 dotyczy każdej firmy, w której pracownicy angażują się w ochronę środowiska, ale najwyższy zwrot obserwujemy w dużych budynkach biurowych (od 100 do 500 tys. m kw.) lub zakładach przemysłowych interesujących się wynikami finansowymi, ale nie poddanych dużej presji rynku na ekologiczne postępowanie. Dodatkowo, do poziomu tego mogą dążyć firmy o małej sile rynkowej, które zależą od bardzo dużych klientów, w sytuacji, kiedy zostają zmuszone do odpowiedzi na pytania dotyczące wyników w dziedzinie ochrony środowiskowej 16. Poziom ten możemy nazwać również proaktywnym. Podejmując rozmyślne kroki na rzecz poprawy działań ekologicznych firmy mogą ograniczać koszty i poprawiać relacje z klientami nabywając prawo do nazywania siebie firmą stosującą zrównoważoną politykę ekologiczną. Przekształcanie obiektów w zielone może obejmować wiele działań oraz odbywać się na wielu poziomach od niewielkich projektów oszczędzania energii po całościowe projekty energetyczne i kompleksowe inicjatywy obejmujące rozwój zakładu, oszczędności wody, sprawność energetyczną, dobór materiałów i surowców oraz jakość środowiska naturalnego. Podczas gdy wiele projektów, takich jak poprawa efektywności energetycznej i wodnej, przynosi zwrot rozsądnych nakładów czasu, niektórych materiałów - to projekty rozwoju zakładu wymagają inwestycji w obiekt i pracowników. W tym miejscu powracamy do kwestii ceny odpowiedzialności społecznej Twojej firmy. Poniższa tabela zawiera wykaz kilku prostych projektów oraz szacunek wymaganego poziomu inwestycji. Tabela 3 zawiera przegląd inwestycji wymaganych, aby typowy obiekt przekształcić w obiekt zielony. 14 Lovins, Amory, Hunter Lovins, Paul Hawken, Forest Reinhardt, Robert Shapiro i Joan Magretta. Harvard Business Review on Business and the Environment. (2000) Op. cit. 16 Esty, Daniel i Andrew Winston. Green to Gold: How Smart Companies Use Environmental Strategy to Innovate, Create Value and Build Competitive Advantage. Yale University Press, 9 październik Budujemy zieloną firmę 12

13 Koszty zależeć będą od wyboru opcji i dostawcy. Ponadto, kompleksowy projekt obejmujący kilka równoległych modernizacji budynku pozwoli na maksymalizację zwrotu z inwestycji i minimalizację kosztów. Wielu menedżerów nie zwraca większej uwagi na budynki, ponieważ odpowiadają one za niewielką część łącznych kosztów prowadzenia działalności. Jednak, należy sobie uzmysłowić, że każda oszczędność energii lub wody przynosi poprawę wyników finansowych i przekłada się na nieproporcjonalnie wyższe zyski. Malden Mills, aktywny społecznie twórca firmy Polartec ze stanu Massachusetts, przeprowadził modernizację oświetlenia magazynu, która przyczyniła się do ograniczenia zużycia energii elektrycznej poprawy widoczności i zwróciła się w ciągu 18 miesięcy 17. Genzyme, światowy lider w dziedzinie biotechnologii postanowił, że jego nowa siedziba będzie odzwierciedleniem misji firmy mówiącej o pozytywnym oddziaływaniu na życie ludzi. Nowa siedziba, stała się najnowocześniejszym zielonym budynkiem zasilanym z odnawialnych źródeł energii i sterowanym przez zintegrowane systemy minimalizujące czynności obsługi, konserwacji oraz koszty energii, a zarazem zapewniającym środowisko pracy, które szanuje prawo pracowników do naturalnego oświetlenia i świeżego powietrza. Obiekt Genzyme Center uzyskał ocenę platynową programu Przywództwo w Zakresie Efektywnego Energetycznie i Środowiskowo Projektu Budynku (LEED) przyznawaną przez amerykańską organizację Green Buildings Council, która wyznacza standardy ekologicznych budynków. Zwrot z takiej inwestycji można mierzyć w postaci wyższych przychodów i świadomości rynkowej, możliwości zatrudniania najbardziej utalentowanych pracowników i wyższą ich wydajnością 18. Poziom 3: Zielone zakłady produkcyjne Poziom 3 obejmuje korporacje posiadające uznane marki i wrażliwe na negatywne reakcje rynku. Firmy w tej kategorii poszukują możliwości inwestycji na rzecz zrównoważonego rozwoju, ponieważ odczuwają presję ze strony udziałowców, ale nie planują oferowania na rynku zielonych produktów lub usług. Przedsiębiorstwa na poziomie 3 to firmy o dużej wrażliwości na zmiany prawa Działanie modernizacyjne w budynku Pomiar i monitorowanie energii Efektywne energetycznie oświetlenie i sterowanie System zarządzania energią Przejście na energię ze źródeł odnawialnych Ekologiczne materiały - dywany i wykładziny podłogowe, farby i meble Sprzątanie - środki czystości, zwalczanie szkodników Modernizacja ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji lub przejście na źródła naturalne Uzdatnianie i gospodarowanie wodą, odprowadzanie wody deszczowej Zmiany fasady budynku - izolacja, tynki, okna Poziom inwestycji Niski - zwrot inwestycji w ciągu 6 miesięcy Niski - zwrot w ciągu 1 do 2 lat Średni - zwrot w ciągu 3-5 lat Średni 5-10% obecnych kosztów Średni do wysokiego Średni do wysokiego Wysoki - zwrot w ciągu 7-10 lat Wysoki Wysoki Tabela 3: Energooszczędne modernizacje w budynku i poziom inwestycji Lovins, Amory, Hunter Lovins, Paul Hawken, Forest Reinhardt, Robert Shapiro i Joan Magretta. Harvard Business Review on Business and the Environment. (2000). 18 Genzyme Center. 2 maja Budujemy zieloną firmę 13

14 (jak Intel) oraz działające na wyjątkowo konkurencyjnym rynku pracy (Citigroup, Intel or Microsoft) 19. Działania proekologiczne poziomu 3 obejmują zaawansowane projekty energetyczne budynków lub zakładów przemysłowych, ale również sięgają głębiej w kulturę firmy. Organizacje poziomu 3 włączają kwestię ekorozwoju do misji firmy. Ze względu na ich duże oddziaływanie na środowisko naturalne, rozpoznawalność marki lub wysoką odpowiedzialność społeczną, planowanie działań na rzecz ochrony środowiska stanowi w tych firmach część codziennej działalności i może nawet stać się miarą postępów korporacji mierzonego potrójną linią przewodnią (ang. triple bottom line). Potrójna linia przewodnia zakłada, że na sukces firmy ma wpływ nie tylko wynik gospodarczy, ale także jej funkcjonowanie w aspekcie społecznym i środowiskowym. Zrównoważona działalność nie polega jedynie na realizacji tradycyjnych haseł redukcja, powtórne wykorzystanie, utylizacja, ale realizuje również założenia przeprojektowania i zmiany sposobu myślenia. Działania te obejmują zamknięte cykle produkcyjne, przebudowę łańcucha dostaw oraz śledzenie wpływu produktów i usług na środowisko naturalne od momentu pozyskania surowców, poprzez dostawców, produkcję, dystrybucję, aż po eksploatację i koniec cyklu życia. Proces ten nazywany analizą cyklu życia (ang. Life Cycle Assessment) (LCA), umożliwia producentom śledzenie oddziaływania produktów na środowisko naturalne i zarządzanie ich wpływem na wszystkich poziomach. Tradycyjnie, producent samochodów postrzega cykl życia produktu w następujący sposób: Produkcja Dostawcy i (montaż i Dystrybucja części lakierowanie/ wykańczanie) NIE NASZ PROBLEM UWAGA: SPRAWDZIĆ POD KĄTEM SUBSTANCJI TRUJĄCYCH, ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA I KWESTII PRAWNYCH BRAK KWESTII PRAWNYCH Użytkowanie przez klienta NIE NASZ PROBLEM Rysunek 1: Prosty łańcuch wartości w motoryzacji 23 Jednak, jak podpowiada na przykład historia Ford Explorera i opon Goodyear, producenci samochodów mogą spotkać się z negatywną reakcją na dostawców znajdujących się w ich łańcuchu wartości. Zarządzanie tym procesem wymaga stworzenia rozszerzonego łańcucha wartości: Stal Aluminium Szkło Guma Tkaniny Wnętrza Dostawcy (huty) Energia Substancje toksyczne Ścieki Powietrze (Lotne związki organiczne - VOC) Gazy cieplarniane Produkcja Dystrybucja Eksploatacja Koniec życia Energia Substancje toksyczne Ścieki Powietrze (Lotne związki organiczne - VOC) Gazy cieplarniane Energia Zanieczyszczenie powietrza Gazy cieplarniane Gazy cieplarniane Substancje toksyczne Energia Wysypisko Skażenie gleby Rysunek 2: Rozszerzony łańcuch wartości w motoryzacji Esty, Daniel i Andrew Winston. Green to Gold: How Smart Companies Use Environmental Strategy to Innovate, Create Value and Build Competitive Advantage. Yale University Press, 9 październik Budujemy zieloną firmę 14

15 Mając przed sobą pełny obraz łańcucha wartości, producent może teraz zadać sobie kilka pytań z zakresu doskonalenia firmy w aspekcie środowiska naturalnego i opracować alternatywne, zrównoważone rozwiązania. Na przykład: 1. Skąd pochodzą materiały? Na czym polega polityka środowiskowa dostawców? 2. Jakie zanieczyszczenia są uwalniane podczas produkcji? 3. Ile gazu zużyje produkt w fazie eksploatacji? Jakie są koszty i oddziaływanie produktu na użytkownika? 4. Jakie emisje substancji szkodliwych zostaną uwolnione? Czy użytkownik poniesie konsekwencje karne? 5. Co się stanie z samochodem po przekazaniu go na złomowisko? Które jego elementy mogą zostać poddane recyklingowi? Brytyjski producent samochodów Land Rover angażuje się w kwestie ochrony środowiska i współpracuje z liderem w dziedzinie automatyki budynków, firmą Schneider Electric, w zakresie ograniczania zużycia energii w obiektach przemysłowych. Od 2001 roku zużycie energii elektrycznej na każdy wyprodukowany samochód zredukowano o 28%, wody o 13,9% a emisję dwutlenku węgla o 30%. Wyniki te stanowią wartość dla świadomych ekologicznie konsumentów, redukują koszt produkcji pojazdu oraz ryzyko prawne i rynkowe 20. Brytyjski gigant przetwórstwa ropy naftowej, firma BP, zobowiązał się do ograniczenia emisji substancji węglopochodnych, co przysporzyło mu oszczędności, również z tytułu zmiany procesów, na poziomie 1,5 mld dolarów. Dzięki zobowiązaniu firmy i zachęceniu pracowników do innowacji, BP ograniczył emisje gazów cieplarnianych, zaangażował pracowników i uzyskał duży wpływ na emisje i ich ograniczanie. Poziom 4: Płynąc na zielonej fali nie wyrządzania szkody i pomocy w naprawie wyrządzonych wcześniej szkód. Firmy poziomu 4 będą dokonywać inwestycji w zielone produkty lub technologie i wprowadzać je na rynek. Przykładem może być Toyota oferująca samochód Prius lub elektrownie dostarczające energię z zielonych źródeł, takie jak elektrownie wiatrowe lub wodne. Firmy na tym poziomie angażują się w prawdziwe innowacje i ustalają nowe granice zrównoważonego rozwoju. Szacuje się, że ekologiczne produkty, technologie i działania w najbliższych latach przyczynią się do wielomiliardowych inwestycji. General Electric w ramach inicjatywy ecomagination poszukuje zielonych szans rozwoju. Podwoił inwestycje w produkty ekologiczne: od sprawnych energetycznie żarówek po bardziej efektywne silniki odrzutowe. Do liderów tego programu należy Johnson and Johnson, Dupont, Sony, Unilever, Nike, Dow i wiele innych firm. Firmy te dokonują znacznych inwestycji, nie tylko w produkty proekologiczne, ale także w odpowiedzialną środowiskowo ścieżkę działania, która ogranicza ich ryzyko finansowe i operacyjne oraz daje dużą swobodę działania, zarobkowania i rozwoju 21. Większość przedsiębiorstw z poziomu 4 to organizacje, które mogą najwięcej stracić nie angażując się w działania na rzecz środowiska naturalnego. Są one nie tylko właścicielami wrażliwych marek, posiadają dużą liczbę interesariuszy, ale również mają znaczące oddziaływanie ekologiczne. Większość z nich zależy od zasobów naturalnych, a ich działalność podlega dużej liczbie unormowań prawnych. Organizacje te mogą czerpać spore korzyści z odpowiedzialności środowiskowej, jednak powstrzymując się od działania ponoszą duże ryzyko niepowodzenia. Liderzy zielonej fali, być może zbiegiem okoliczności, w sposób znaczący wyprzedzili rozwój rynku o kilkanaście lat. Poziom 4 pociąga za sobą prawdziwe zarządzanie środowiskiem naturalnym. Wymaga on od firm 20 Land Rover. 2 maja <http://www.tac.com/>. 21 Esty, Daniel i Andrew Winston. Green to Gold: How Smart Companies Use Environmental Strategy to Innovate, Create Value and Build Competitive Advantage. Yale University Press, 9 październik Budujemy zieloną firmę 15

16 VI. Bądźmy uczciwi: Ryzyko fałszerstwa lub wprowadzania konsumentów w błąd - greenwashing Green wash (gre n wo sh, -wôsh ) czasownik: działanie polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd odnośnie praktyk ekologicznych firmy lub korzyści dla środowiska naturalnego płynących z jej produktu lub usługi 22. Zakładamy, że przeczytałeś cały dokument do tego momentu i jesteś gotów wejść na ścieżkę odpowiedzialności środowiskowej. Teraz nadszedł moment szczerości. Coraz większa liczba konsumentów odnosi się nieufnie do produktów lub usług reklamowanych jako ekologiczne i jest coraz bardziej świadoma prawdziwego znaczenia odpowiedzialności środowiskowej. W przeprowadzonym niedawno badaniu przeanalizowano produktów konsumpcyjnych pretendujących do miana ekologicznych i wiele z nich uznano za sfałszowane lub nieprawdziwe. W 2008 roku amerykańska Federalna Komisja Handlu rozpoczęła po raz pierwszy w tej dekadzie kontrolę wytycznych marketingu ekologicznego 23. Przestrzeganie tych wytycznych i przedstawianie podjętych działań opinii publicznej jest niezwykle istotne. Przypomina to działania na rzecz przejrzystości w rachunkowości podjęte na skutek skandalu w grupie Enron. Do najlepszych zasad, niezależnie od tego, czy jest to środowisko naturalne, czy tez finanse, należy otwartość i szczerość: dotrzymuj słowa. Ważne jest również upublicznianie wartościowych działań. W 2007 r., tylko około 253 firm i niewiele ponad 2/3 podmiotów z rankingu Fortune 100 opublikowało raporty odpowiedzialności społecznej biznesu 24. Dawniej w raportach tych w dużej części koncentrowano się na higienie i bezpieczeństwie pracy, ale ostatnio zaczęto poruszać zagadnienia łańcucha dostaw, politykę różnorodności i kwestie społeczne. Raporty te są wyjątkowo przydatnym narzędziem pozyskiwania udziałowców i komunikowania swojego rozwoju rynkowi. Czy naprawdę możemy dokonać zmian? Amerykańska Ustawa o Ochronie Powietrza z 1990 r. zakłada ograniczenie emisji dwutlenku siarki (powodującego kwaśne deszcze) o 10 mln ton w porównaniu z poziomem z 1980 r. Liderzy przemysłu szacowali koszt tej operacji na 10 miliardów dolarów. W rzeczywistości kosztowała ona 1 mld. I chociaż 1 miliard dolarów to suma znaczna, to już niedługo ograniczanie emisji stanie się tańsze od zanieczyszczania. Zmiana ta zachęciła do zainwestowania milionów dolarów w technologie ograniczania emisji. Wyższe ceny i regulacje rządowe sprawiają, że ochrona środowiska naturalnego staje się interesująca. Inspirują one również inicjatywy na rzecz podniesienia atrakcyjności finansowej takich działań. Najlepszym przykładem jest koszt energii elektrycznej. Ponieważ koszt elektryczności w niektórych regionach USA gwałtownie wzrósł w górę do 0,25 USD za kwh, energia pochodząca z elektrowni wiatrowych, słonecznych i biomasy stała się bardziej opłacalna kosztowo, a jednocześnie przyczynia się do ograniczania zanieczyszczenia. Dzisiaj, w cenie biletu samolotowego lub obiadu w restauracji, nie wyszczególnia się węgla zużytego do wytworzenia tych produktów. Jednak może w przyszłości będzie? 22 The Six Sins of Greenwashing A Study of Environmental Claims in North American Consumer Markets. listopad Terrachoice Environmental Marketing. 2 maja Makower, Joel. State of Green Business <http://www.greenbiz.com>. 24 Op. cit. Budujemy zieloną firmę 16

17 VII. Pierwsze kroki: zbudowanie zielonego zespołu Wkroczenie na ścieżkę odpowiedzialności środowiskowej biznesu należy poprzedzić szczerą dyskusją na temat obecnej sytuacji i planów na przyszłość. Nie każda firma będzie chciała zmienić swój model biznesowy i oferować przyjazne ekologicznie samochody albo energię ze źródeł odnawialnych. Jednak każda firmamoże wdrożyć działania podstawowe i podjąć kroki na rzecz ograniczania negatywnego oddziaływania na otaczający świat. Rozpocznij ten proces od zebrania zespołu pracowników pasjonujących się zagadnieniami ekologii lub środowiska naturalnego. Pracy tego zespołu będzie przyświecać kilka bardzo ważnych zasad. Nazwijmy go zielonym zespołem. Zasady zielonego zespołu Zasada 1: Wsparcie kierownictwa Jednym z członków zespołu powinna być osoba z kierownictwa firmy. Nie tylko po to, żeby zaznaczyć zaangażowanie zarządu, ale również po to, aby móc zapewnić sobie dostęp do kierownictwa i umożliwić szybkie podejmowanie decyzji. Taki członek zespołu będzie: Wysłuchiwać w sposób otwarty pomysłów zespołu Prowadzić dyskusje na temat wykonalności planów Ustalać oczekiwania co do kierunku prac zespołu i finansowania Zasada 2: Zaangażowanie Kierownictwo firmy musi zobowiązać się do zapoznawania się z sugestiami i wnioskami zespołu z zamiarem PODJĘCIA DZIAŁANIA. Wszyscy pracownicy będą śledzić poczynania tego zespołu, a każdy pomysł odrzucony przez kierownictwo może poczynić dużo szkody w ich morale. Upewnij się, że zespół jest uprawniony do przeprowadzania prawdziwych zmian w Twojej organizacji. Zasada 3: Różnorodność Poszczególni członkowie zespołu powinni pochodzić z różnych działów, departamentów i stanowisk. Zaproś po jednej osobie z działu sprzedaży, operacji, produkcji/kontroli jakości, personalnego, księgowości, a może i z recepcji! Możesz wyznaczyć te osoby albo zaprosić ochotników i pozyskać najbardziej zaangażowanych członków zespołu. Zasada 4: Wielkość Ogranicz wielkość zespołu do osób. Chociaż liczba ta w przypadku bardzo dużych organizacji może wydawać się niewielka, to bardzo trudno jest osiągnąć cokolwiek w bardzo dużych zespołach. JEDNAK, chociaż zespół jest mały, możesz poprosić przedstawiciela produkcji o utworzenie własnej małej grupy, która za jego pośrednictwem będzie przekazywać pomysły do zespołu. Zasada 5: Uwolnij kreatywność swoich ludzi! Jest to doskonała sposobność, aby wykorzystać zasoby, na których rekrutację i zatrzymanie firma wydała miliony. Zachęć zespół do opracowywania kreatywnych pomysłów na ograniczanie ilości odpadów i zużycia energii lub zwiększanie trwałości produktów. Podkreśl, że nie jest to działalność mająca na celu cięcie kosztów, ale okazja do podniesienia wartości Waszych produktów i pozytywnego oddziaływanie na planetę. Budujemy zieloną firmę 17

18 Czym powinien zająć się zespół? Na pierwszym spotkaniu zacznijcie od omówienia 4 poziomów zielonych firm, o których mówiliśmy wcześniej. Jesteście na poziomie 1 i chcecie być na poziomie 3? Jesteście na poziomie 3 i chcecie odkryc nieznane dotychczas możliwości? Poznaj punkt widzenia pracowników - wysłuchaj opinii każdego członka zespołu. Możliwe, że Twoja firma już podejmuje wartościowe działania, na które nikt nie zwraca uwagi. Wewnątrz Twojej firmy. Kolejne etapy działalności zespołu mogą zabrać sporo czasu, może klika miesięcy, a może nawet lat. Pomyśl o pracy zespołu jak o podróży służbowej. Po pierwsze musisz określić cel i co będziecie potrzebować, gdy dotrzecie na miejsce. Następnie, musisz zaplanować plan działania i opracować budżet podróży. Musisz również zadać sobie pytanie co się stanie, gdy coś nie uda się podczas tej podróży. Skąd uzyskasz pomoc lub jak zmienisz kierunek? Teraz, rozpocznijmy podróż zielonego zespołu. Na początku, należy wdrożyć działania podstawowe. Jest to jeden z obszarów, w którym zespół będzie mieć mnóstwo pomysłów. Do działań podstawowych należą programy recyklingu i podstawowe środki efektywności energetycznej. Może nim być program świadomości środowiskowej dla wszystkich pracowników, którego celem będzie zrozumienie oddziaływania ich wyborów na środowisko. Do publikacji ekologicznych wskazówek tygodnia można wykorzystać sieć intranet lub pocztę elektroniczną. Liderzy zespołu zostaną zobowiązani do przekazywania porad na cotygodniowych spotkaniach. Pracowników można zachęcać do drukowania tylko niezbędnych rzeczy i ustawić domyślnie wszystkie drukarki na drukowanie dwustronne. Organizuj burze mózgów swojego zielonego zespołu, a z pewnością uzyskasz wiele pomysłów. Jeżeli zabraknie Ci pomysłów wyszukaj w Google hasło budowanie zielonej firmy. Kiedy W Google wyszukanie hasła budujemy zieloną firmę dało 33 miliony wyników ciągu 0,08 sekundy. postanowiłem przetestować Google, uzyskałem ponad 33 miliony wyników wyszukiwania w czasie 0,08 sekundy. Następnie przygotuj się do długiej podróży. Dotyczy to możliwości zielonej firmy z poziomu 2 i 3. Możliwości te mogą, jednak nie muszą, wymagać inwestycji, a będą mieć największe oddziaływanie na Twoją firmę i na środowisko naturalne. Etap ten może objąć analizę łańcucha wartości Twoich produktów i usług lub ocenę cyklu życia. Możesz zaprosić do uczestnictwa i zabrania głosu innych pracowników i ekspertów ds. procesów. Inna opcja polega na zatrudnieniu konsultantów, którzy przyjrzą się Twojej firmie. Pamiętaj jednak, że nikt nie zna Twojej firmy tak dobrze jak Ty. Współpracuj z zewnętrznymi ekspertami w każdej dziedzinie działalności w zakresie ograniczania zużycia energii elektrycznej i wprowadzania zmian produkcyjnych. Znają oni rozwiązania innych przedsiębiorstw lub nawet konkurencji, które mogą pomóc i Tobie.. Poza firmą. Po zdefiniowaniu najbardziej pilnych kwestii biznesowych, rozpocznijcie poszukiwania zielonej fali, szansy transformacji firmy widniejącej na horyzoncie Twojej branży. Wyłoni się ona z nowych i ulegających zmianom standardów Twojej branży, przepisów prawa, produktów konkurencji lub całkowicie nowych pomysłów. Do szans tych należy wcielenie idei zrównoważonego rozwoju do długoterminowego planu strategicznego. Konieczna może być zmiana sposobu prowadzenia badań, prac rozwojowych, produkcji, sprzedaży, operacji, instalacji i zarządzania. Znalezienie kolejnej fali wymaga nieszablonowego myślenia. Najlepszym momentem będzie sytuacja, kiedy firma znajdzie sie w kłopotach lub napotka silnego konkurenta. Takie sytuacje wstrząsowe należy postrzegać jako szanse Budujemy zieloną firmę 18

19 transformacji działalności, zwiększenia przychodów lub udziału w rynku przy jednoczesnej koncentracji na długoterminowej rentowności. Tego nie da się wyszukać w Google. Nie możemy przewidzieć kolejnego Priusa. Musisz jednak zbudować odpowiedni zespół. Zna on Twoją firmę i dostrzeże szansę. Wyjedź na dzień lub dwa. Myśl. Śnij. Uruchom wyobraźnię. Opracuj plan B. Na końcu, opracuj plan awaryjny. Zawsze coś może się nie udać. Może nie zrealizujesz celu recyklingu. Co się stanie, gdy zmniejszysz zużycie energii a jej cena wzrośnie dwukrotnie? Uwzględnij te kwestie w swoim planie. Zrezygnujesz z inicjatywy i spróbujesz czegoś innego? Będziesz trzymać się jej przez rok i próbować ją wdrożyć? Wdrażając projekty, upewnij się, że kierownictwo zna wszystkie dobre i złe strony oraz zagrożenia. Zgłaszanie sugestii firmie Zielony zespół nie musi czekać na zakończenie całego procesu i może wcześniej zgłaszać sugestie kierownictwu. Najlepiej byłoby przedstawiać prezentacje i zalecenia po zakończeniu każdego z etapów. Prezentacja każdej sugestii powinna zawierać: Jasną i prostą definicję podjętych działań (w jednym zdaniu) Wymierne korzyści płynące dla firmy z wdrożenia działania wraz z pożytkami niematerialnymi (zadowolenie pracowników, morale, etc.) Wstępny budżet kosztów programu Podsumowanie zagrożeń związanych z działaniem Sposób monitorowania, mierzenia i raportowania wyników kierownictwu i pracownikom. Jak wspomnieliśmy wyżej, w opisie poziomu 3 i 4, niektóre projekty nie przyniosą natychmiastowych policzalnych korzyści lub mogą wiązać się z wyższym ryzykiem (rozwój nowego produktu). Jednak, zawsze przyniosą one korzyści w znaczeniu pozytywnego postrzegania przez rynek, zadowolenia pracowników, mniejszego ryzyka utraty klientów, etc. Stanowią one wartość dla kierownictwa, a jego poparcie jest fundamentalne. A oto przykład: Działanie: Zmniejszenie energochłonności naszych produktów (weźmy dla przykładu: blokady drzwi) Korzyść: Zmniejszenie kosztu energii o 0,03 dolara na blokadę drzwi przyniosło łączną oszczędność dla firmy rzędu dolarów rocznie. Kosztorys: Początkowy koszt w wysokości dolarów przy rocznej oszczędności rzędu dolarów oznacza bezpośredni zwrot w ciągu 3,33 roku (Pod adresem dowiesz się, jak wyliczyć korzyści finansowe dla firmy). Zagrożenia: Wzrost cen energii może spowodować ograniczenie korzyści. (W tym miejscu możesz wspomnieć o tym, o ile podrożała energia na przestrzeni ostatnich lat oraz o skali oddziaływania, jakie może mieć to zagrożenie) Monitorowanie: Zużycie energii będzie monitorowane i raportowane kwartalnie. Wśród innych zaleceń może znaleźć się: Zmniejszenie materiałochłonności towarów i usług Redukcja emisji substancji toksycznych Zwiększenie możliwości recyklingu materiałów Optymalizacja wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych Zwiększenie trwałości produktu Zwiększenie funkcjonalności produktów Świętuj sukces! Jednym z najważniejszych działań zielonego zespołu jest świętowanie sukcesu inicjatywy ekologicznej. Może to być publikacja w sieci intranet lub biuletynie pracowniczym. Firma może opublikować wiadomość prasową lub list od klienta objaśniający działania firmy na rzecz środowiska naturalnego. Do tej pory zespół pracował ciężko. Dla dalszego powodzenia projektu i motywacji pracowników do podejmowania działań na rzecz zrównoważonego rozwoju jej samej i personelu, firma musi świętować sukces. Budujemy zieloną firmę 19

20 VIII. Wskazówki sukcesu Sugestia 1: Skoncentruj się na całym lesie, nie na pojedynczych drzewach Dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, środowiskowego lub finansowego, należy opracować długoterminową strategię. Firmy posiadają strategie i inwestują w działania takie jak zarządzanie finansowe, rozwój produktu i inne. Nadszedł czas włączenia środowiska naturalnego do długoterminowego planowania biznesowego. Każdego dnia firmy wydają miliony (lub miliardy) na zarządzanie zapasami, przetwarzanie zamówień i zarządzanie łańcuchem dostaw. Dlaczego nie mielibyśmy pomyśleć o naturalnych zasobach planety jako o łańcuchu dostaw, którym można zarządzać i jako o zapasach, które można policzyć i monitorować? Sugestia 2: Porównaj korzyści z zagrożeniami Przeprowadzono wiele badań celem ilościowego ujęcia korzyści i następstw rozsądnej polityki środowiskowej w biznesie. Do korzyści należy ograniczenie kosztów i zwiększenie przychodów. Natomiast wśród zagrożeń wylicza się ciągłe ryzyko utraty działalności lub dostaw. Sugestia 3: Nie możesz kontrolować tego, czego nie zmierzyłeś Pierwszym krokiem w doskonaleniu procesu jest jego pomiar. Ocena cyklu życia produktu szacuje oddziaływanie produktu na środowisko naturalne od momentu pozyskania surowców po jego utylizację. Możesz zbadać odbierane dostawy i dowiedzieć się, co dzieje się z nimi w trakcie przetwarzania, dystrybucji, eksploatacji przez klienta i utylizacji. Dzięki takiej analizie Twoja firma może wyeliminować odpady i koszty, zmniejszyć zapotrzebowanie na dostawy oraz podnieść swoją wartość mając jednocześnie pozytywny wpływ na oddziaływanie na środowisko naturalne. Przemiana od przypadkowego i nieekonomicznego działania do świadomej ochrony środowiska naturalnego, musi rozpocząć się od edukacji, zmiany zwyczajów i sposobu myślenia. Zaleta jej polega na tym, że zmiany te nie są ani trudne, ani kosztowne. Rozważne firmy potrafią wykorzystać strategię środowiskową na rzecz innowacji, tworzenia majątku i budowania przewagi konkurencyjnej. Wszyscy menedżerowie wyczekują kolejnego ważnego odkrycia, które odmieni ich branżę powinni. Podobnie wypatrywać kolejnej dużej zmiany środowiskowej - takiej, która wstrząśnie ich światem. Budujemy zieloną firmę 20

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

Jeśli uważasz, że franczyza jest dla Ciebie szansą na udany biznes i chcesz zostać franczyzobiorcą, przeczytaj informacje w artykule.

Jeśli uważasz, że franczyza jest dla Ciebie szansą na udany biznes i chcesz zostać franczyzobiorcą, przeczytaj informacje w artykule. Jeśli uważasz, że franczyza jest dla Ciebie szansą na udany biznes i chcesz zostać franczyzobiorcą, przeczytaj informacje w artykule. Europejskie statystyki dowodzą, że prowadzenie działalności w ramach

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU:

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU: SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 6. BIZNES A ŚRODOWISKO PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010

Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010 Jak napędzamy zrównoważony rozwój? Czerwiec 2010 W zakresie polityki energetycznej Dania przykłada ogromną wagę do wspierania efektywności energetycznej na różnych etapach, począwszy od produkcji po konsumpcję,

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO

Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO Gminazjum 67 maj 2014 Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO 1. Jakie możliwości daje nam 3Rewolucja Przemysłowa? 2. Jaka jest rola sieci społecznościowych? 3. Jak to robią inni? 4. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Szablon Biznes Planu

Szablon Biznes Planu Szablon Biznes Planu Wprowadzenie [Jest bramą do sukcesu Twojego biznes planu. W tym miejscu zwracasz uwagę na to co chcesz zrobić i dlaczego chcesz to zrobić. Powinno to być napisane tak, aby jasnym był

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Budowanie zrównoważonej przyszłości

Budowanie zrównoważonej przyszłości Budowanie zrównoważonej przyszłości Społeczna Odpowiedzialność Przedsiębiorstwa Przegląd Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa Każdego roku nowe produkty, nowe regulacje prawne i nowe technologie

Bardziej szczegółowo

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT ZAANGAŻOWANIE DLA ŚRODOWISKA Woda jest jednym z najcenniejszych zasobów Ziemi i jednocześnie naszym głównym produktem. Dlatego jesteśmy wysoce świadomi tego, jak ważna jest

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje PRELEGENT: Bogdan Kępka Definicja ekoinnowacji Według Ziółkowskiego - innowacje ekologiczne to innowacje złożone z nowych procesów,

Bardziej szczegółowo

EKOKreatywne Firmy. nowe kompetencje - czysty zysk. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

EKOKreatywne Firmy. nowe kompetencje - czysty zysk. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego EKOKreatywne Firmy nowe kompetencje - czysty zysk Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Czy projekt jest dla Ciebie? TAK Jeżeli jesteś mikro,

Bardziej szczegółowo

Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa

Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa Funkcjonalnośd umożliwienie dokonania ogólnej, a jednocześnie całościowej oceny (samooceny) zaangażowania społecznego firmy we wszystkich obszarach,

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne drukowanie kolorów marek

Precyzyjne drukowanie kolorów marek Precyzyjne drukowanie kolorów marek Druk z rozszerzonym gamutem stanowi alternatywę dla druku kolorów dodatkowych bez niepotrzebnych nakładów produkcyjnych. przy użyciu stałego zestawu farb Wyzwanie biznesowe

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Proces budowania strategii Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Strategia nie jest badaniem obecnej sytuacji, ale ćwiczeniem polegającym na wyobrażaniu

Bardziej szczegółowo

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność?

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Program Poprawy Efektywności Zakupów Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Oferta Zakupy Celem każdej firmy jest zdobycie dominującej pozycji na rynku, która przekłada się na poziom obrotów i zysków firmy.

Bardziej szczegółowo

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Katarzyna Kacpura, Zastępca Dyrektora Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy Polityka

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Może inny podtytuł? Wszystkie prawa zastrzeżone Racjonalne i świadome podejmowanie decyzji zarządczych, lepsze zarządzanie i wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010

Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010 Jak zdobyćpierwszy milion w Internecie i dobrze sięprzy tym bawić? V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia, 14 maja 2010 JAK TO SIĘDZIEJE? 2005 potrzeba zakupu analiza możliwości pomysł potrzeba działania

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność organizacji

Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność organizacji Społeczna odpowiedzialność biznesu rys historyczny Biblijne korzenie koncepcji społecznej odpowiedzialności A.Carnegie (magnat przem. stalowego) Ewangelia bogactwa

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Canon Essential Business Builder Program. Wszystko, co potrzebne, by odnieść sukces w biznesie

Canon Essential Business Builder Program. Wszystko, co potrzebne, by odnieść sukces w biznesie Canon Essential Business Builder Program Wszystko, co potrzebne, by odnieść sukces w biznesie Essential Business Builder Program wprowadzenie Prowadzenie działalności w obszarze druku nie jest łatwym zadaniem.

Bardziej szczegółowo

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK)

Wyróżniający Standard Obsługi Klienta (SOK) (SOK) Zyskaj trwałą przewagę na konkurencyjnym rynku dzięki doskonałej obsłudze Klienta Oferta procesu wdrożenia SOK Kłopoty, koszty, utrata Klientów Brak standardów obsługi powoduje kłopoty, a potem dodatkowe

Bardziej szczegółowo

Demokracja energetyczna to oparty na zasadach egalitaryzmu i zrównoważonego rozwoju system, w którym społeczeństwo w sposób aktywny uczestniczy w

Demokracja energetyczna to oparty na zasadach egalitaryzmu i zrównoważonego rozwoju system, w którym społeczeństwo w sposób aktywny uczestniczy w Demokracja energetyczna to oparty na zasadach egalitaryzmu i zrównoważonego rozwoju system, w którym społeczeństwo w sposób aktywny uczestniczy w wyborze i budowaniu modelu energetycznego, mając w ten

Bardziej szczegółowo

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI NOWOCZESNY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI PROBLEM CZY BIZNES? 13.11.2013

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Społeczna odpowiedzialność biznesu. Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne. Przedsiębiorstwo

Akademia Młodego Ekonomisty. Społeczna odpowiedzialność biznesu. Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne. Przedsiębiorstwo Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne Edyta Polkowska Uniwersytet w Białymstoku 7 listopada 2013 r. Przedsiębiorstwo Podmiot gospodarczy

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Najbardziej podziwiane firmy świata Albert Tomaszewski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7 grudnia 2010 r. Co oznacza sukces w dzisiejszym świecie? Jakie są jego źródła? 1

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej w przedsiębiorstwie z sektora obróbki metali i produkcji artykułów metalowych

Poprawa efektywności energetycznej w przedsiębiorstwie z sektora obróbki metali i produkcji artykułów metalowych Poprawa efektywności energetycznej w przedsiębiorstwie z sektora obróbki metali i produkcji artykułów metalowych SPOSOBY NA OBNIŻENIE KOSZTÓW UŻYTKOWANIA ENERGII Przewodnik dla przedsiębiorcy Czy modernizacja

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

BUILDING EFFICIENCY. Rozwiązania efektywne energetycznie aby pomagać ludziom osiągać więcej

BUILDING EFFICIENCY. Rozwiązania efektywne energetycznie aby pomagać ludziom osiągać więcej BUILDING EFFICIENCY Rozwiązania efektywne energetycznie aby pomagać ludziom osiągać więcej W Johnson Controls widzimy budynki w sposób, który wykracza poza granice wyobraźni większości ludzi. Kiedy patrzymy

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE...

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE... NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE......TAK JAK 170 TYS. KM NASZYCH GAZOCIĄGÓW. 2 MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG Jesteśmy nowoczesnym przedsiębiorstwem o bogatych

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie kogeneracji w przedsiębiorstwie

Zastosowanie kogeneracji w przedsiębiorstwie Zastosowanie kogeneracji w przedsiębiorstwie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYM LUB ŚREDNIM PRZEDSIĘBIORSTWIE POPRZEZ POŁĄCZENIE PRODUKCJI CIEPŁA UŻYTKOWEGO I ENERGII ELEKTRYCZNEJ. Przewodnik dla

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA Thermaflex Izolacji Sp. z o. o. zajmuje wiodącą pozycję w Polsce w branży izolacji technicznych ze spienionych poliolefin. Dążymy aby System Zarządzania Jakością i Środowiskiem

Bardziej szczegółowo

szkolenia dla biznesu

szkolenia dla biznesu szkolenia dla biznesu wszystkie warsztaty przygotowujemy pod kątem uczestników i dostosowujemy w 100% do potrzeb odbiorców dotyczy to zarówno czasu ich trwania jak i poruszanych na nich zagadnień 1. komunikacja

Bardziej szczegółowo

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu Efektywność energetyczna w polskich przedsiębiorstwach: motywacje, bariery i oczekiwania biznesu Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu 10 XI 2010, Centrum

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w

Bardziej szczegółowo

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Od 10 lat działamy na rynku, starając się utrzymywać wysoką pozycję, zarówno na polu ogólnopolskim, jak i lokalnym. Współpracujemy z najlepszymi producentami,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce mgr Monika Wilewska CSR a dobre praktyki W odniesieniu do CSR trudno mówić o kanonie zasad czy regulacjach z

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo