ZDROWIE KOBIETY 6KROKÓW BY CIESZYĆ SIĘ ZDROWIEM BADAJ SIĘ REGULARNIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZDROWIE KOBIETY 6KROKÓW BY CIESZYĆ SIĘ ZDROWIEM BADAJ SIĘ REGULARNIE"

Transkrypt

1 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ ZDROWIE Nr 3/Czerwiec 2012 KOBIETY 6KROKÓW BY CIESZYĆ SIĘ ZDROWIEM Cichy złodziej kości Dbaj o nie codziennie nie daj się osteoporozie W walce z niepłodnością Nowoczesne metody coraz skuteczniejsze Pokonaj raka piersi Leczenie wspomagające przy chemioterapii Alternatywa dla smażenia Szybkowar, czyli garnek dla zapracowanych BADAJ SIĘ REGULARNIE Dużo łatwiej jest zapobiegać, niż leczyć, dlatego profilaktyka powinna być ważna dla każdej kobiety. FOTO: ROBERT WOLAŃSKI

2 2 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ WYZWANIA Zdecydowana większość Polek jest zadowolona ze swojego życia seksualnego. Wciąż jednak nie brakuje kobiet, które mają w tej sferze problemy. Co decyduje o jakości ich życia seksualnego? Seksualność Polek la zdecydowanej większości Polek seks jest bardzo istotny, lecz na jakość życia seksualnego wpływają obowiązki życia codziennego: rola matki, żony, bycia gospodynią domową. Seksualność Polek to lustro, w którym odbijają się problemy naszego kraju, problemy rodzinne i zawodowe. Podołanie tym wszystkim zadaniom sprawia, że na koniec dnia jesteśmy po prostu zmęczone i mało zainteresowane sprawami seksu. Zmieniamy szpilki na wygodne kapcie i zabieramy się do pracy: jutrzejszy obiad, pranie, prasowanie, sprzątanie. A kiedy możemy przytulić się już do poduszki, staramy się nie obudzić pochrapującego obok męża. Spać! o tym tylko marzy nasz mózg. Sprawy łóżkowe Seksualność i pożądanie seksualne stanowi istotny as- 1 pekt życia człowieka... Powoduje, że mamy motywacje do nawiązywania kontaktów międzyludzkich i więzi interpersonalnych. Jak pokazują badania prof. Izdebskiego 67% kobiet w Polsce jest zadowolona ze swojego życia seksualnego, które wiąże z miłością do partnera seksualnego, uczuciem bliskości i wsparcia. Satysfakcja płynąca z życia seksualnego jest dla polskich kobiet gwarancją zadowolenia ze związku partnerskiego i życia rodzinnego. Współczesna Polka jest bardziej wierna swojemu partnerowi w porównaniu z Polką z roku 2005, gdzie kontakty seksualne poza stałym związkiem partnerskim miało 16% kobiet, a aktualnie w 2011 roku odsetek ten zmniejszył się do 12%. Te dane mogą wskazywać na większe zaangażowanie w związek partnerski, ale również mogą mówić nam o większej świadomości chorób i infekcji przenoszonych drogą płciową oraz zagrożeń płynących z przygodnych związków. Statystyczna Polka w swoim życiu ma przeciętnie czterech partnerów seksualnych, a współżyje przynajmniej 1 raz w tygodniu. Polka coraz odważniejsza Badania seksualne prowadzone 2 wśród Polek pokazują wyraźnie, że postawy wobec seksu są bardziej otwarte niż kilka lat temu. Życie seksualne współczesnej Polki wzbogacone jest o: kontakty oralne, analne i homoseksualne. Także seks w cyberprzestrzeni, nie jest jej obcy. Badania prowadzone wśród Polek pokazują, że postawy wobec seksu są bardziej otwarte niż kilka lat temu. prof. dr n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta Dziekan Wydziału Opieki Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach; Katedra Zdrowia Kobiety, Zakład Profi laktyki Chorób Kobiecych i Seksuologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego Dane mówią za siebie Mimo, iż polskie kobiety posiadają dość częste kontakty 3 seksualne i są w większości z nich zadowolone, to jednak tempo życia wkrada się również do naszej alkowy: w porównaniu do 2005 roku zauważalne jest skrócenie czasu trwania kontaktu seksualnego z 18,4 do 13,8 minut i zwykle kochamy się po ciemku, bo wtedy, tak nam się wydaje jesteśmy bardziej atrakcyjne. Życie seksualne Polek z roku na rok, rozpoczyna się w coraz młodszym wieku lat to dla wielu dziewcząt moment inicjacji seksualnej. Niestety, nadal edukacja seksualna w tym metody antykoncepcji to wiedza przekazywana ustnie, na przerwach między lekcjami, wśród rówieśniczek. Podpierając się badaniami seksuologicznymi, dochodzimy do wniosku, iż sfera życia seksualnego Polek zmieniła się na przełomie ostatnich kilkunastu lat, lecz jednak mimo tego każda z nas zapracowana, zabiegana dorównująca pozycją społeczną mężczyznom nadal pozostaje kobietą, która potrzebuje miłości, czułości, bliskości i wsparcia swojego partnera. POLECAMY Agnieszka Maciąg podpowiada jak się odżywiać, relaksować i dbać o swoje ciało. STRONA 8 Na to, w jakiej kondycji będzie znajdował się nasz organizm w wieku dojrzałym pracujemy każdego dnia PARTNER PUBLIKACJI 3 EDYCJA CZERWIEC 2012 Managing Director: Adam Jabłoński Business Developer: Aleksandra Grabarczyk Treść: Agnieszka Grzechowiak, Małgorzata Załoga Project Manager: Daria Rosińska Tel.: Dystrybuowane z: Rzeczpospolita Druk: Presspublica Sp. z o.o Nakład: egzemplarzy Skład: Graphics & Design Studio, Marcin Ziółkowski, F o t o g r a fi e :shuuterstock.com, istockphoto.com, zasoby własne Kontakt z Mediaplanet: Fax: Mediaplanet jest wiodącym domem wydawniczym na rynku europejskim. Specjalizujemy się w tworzeniu wysokiej jakości publikacji tematycznych w prasie codziennej, online oraz broadcast. Mediaplanet nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam. Seks, sprawa również damska Z badań prof. Zbigniewa Izdebskiego Seksualność Polaków 2011, przeprowadzonych w 2011 roku wynika, że 6% kobiet w wieku lat dotyka problem zbyt małych potrzeb seksualnych, a 7% kobiet ocenia swoje potrzeby jako zbyt małe w porównaniu z potrzebami partnera. Niepokojący jest fakt, że 81% z nich nie szukało pomocy w rozwiązaniu problemu. Najliczniejszą grupę kobiet deklarujących, że mają małe, bardzo małe potrzeby seksualne lub nie mają ich wcale stanowią respondentki w wieku lat (43%), jednak również 13% kobiet w wieku lat i 18% w wieku lat dotyka ten problem. Częściej taką trudność deklarują kobiety zamężne (45%) i panny (30%), o wiele rzadziej wdowy, osoby rozwiedzione i w separacji. Zadowolenie z życia seksualnego kobiet o małych, bardzo małych lub żadnych potrzebach seksualnych jest zdecydowanie mniejsze (32%) niż kobiet z ogółu populacji (64%). Wciąż jednak 73% kobiet deklaruje, że czuje się szczęśliwa w związku, a 55% ma poczucie, że z partnerem są dla siebie atrakcyjni, 63% okazuje sobie czułość i przytula się do swojego partnera, choć w tej grupie czynią to rzadziej niż kobiety z ogółu populacji (77%). prof. dr hab. n. hum. Zbigniew Izdebski, seksuolog

3 3 Jako wiodący temat rozmów dotyczących zdrowia, zarówno kobiety, jak i mężczyźni wskazywali sezonowe infekcje. Problemy ginekologiczne i układu moczowego to tematy najrzadziej poruszane w dyskusjach z bliskimi. Sezonowe infekcje 34% Choroby wieńcowe/serca 27% Zaburzenia narządów ruchu 20% Choroby nowotworowe 14% Problemy psychiczne (np. depresja) 10% Problemy ginelokogiczne (choroby narządów płciowych) Problem układu moczowego (problem nietrzymania moczu, zapalenie pęcherza) Zdrowie seksualne Żaden z powyższych 7% 6% 2% 29% Pewne rzeczy są stworzone, by je oglądać. Źródło: Ogólnopolskie badanie Międzypokoleniowe rozmowy Polaków zrealizowane w styczniu 2012 r. na zlecenie marki TENA. Zwyciężyć NTM Pytanie: Kogo najcześciej dotyczy problem nietrzymania moczu? Odpowiedź: Na NTM narażone są przede wszystkim kobiety w okresie pokwitania i po przebytej ciąży. Około 3 milionów kobiet w Polsce cierpi z powodu dolegliwości nietrzymania moczu. Wbrew pozorom problem ten nie dotyczy tylko pań w wieku menopauzalnym. Nie które młode kobiety również borykają się z NTM. NTM oznacza niekontrolowane wydalanie moczu. Przypadłość ta ma miejsce głównie podczas wykonywania czynności angażujących mięśnie brzucha. W większośći przypadków mamy do czynienia z tzw. wysiłkowym nietrzymaniem moczu, które występuje podczas kaszlu, kichania, śmiania się czy ćwiczeń fizycznych. Wiele odmian, jedna przyczyna NTM spowodowane wysiłkiem jest tylko jedną z postaci, jaką może przyjmować to schorzenie. U niektórych kobiet występuje naglące nietrzymanie moczu, spowodowane silnym parciem na pęcherz moczowy, a także mieszane łączące odmianę wysiłkową i naglącą. Część chorych cierpi również z powodu ciągłego nietrzymania moczu lub nietrzymania sytuacyjnego np. w trakcie stosunku seksualnego. Co jest przyczyną tych problemów? Najczęstszą przyczyną nietrzymania moczu jest osłabienie mięśni dna miednicy, które otaczają i podtrzymują pęcherz oraz cewkę moczową. Ich osłabienie nasila się po przebytych porodach, a szczególnie w okresie menopauzy. Na problemy z NTM narażone są kobiety z nadwagą oraz panie w ciąży. Mimowolny wyciek moczu podczas śmiania się czy kaszlu powinien skłonić do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu i przedstawienia mu występujących objawów. Pacjentki często bagatelizują takie oznaki, myśląc, że jest to jednorazowa sytuacja komentuje prof. Piotr Radziszewski, z Katedry i Kliniki Urologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Mnie to nie dotyczy Lubimy myśleć, że choroby dotykają innych, tylko nie nas. NTM nie wolno bagatelizować. Odpowiedzi na poniższe pytania pozwolą sprawdzić, w jakim stopniu jesteśmy narażone na tę dolegliwość: Czy korzystasz z toalety częściej niż 7 razy dziennie? Czy korzystasz z toalety kilka razy w nocy? Czy zdarza Ci się biec do toalety, gdy poczujesz nagłą potrzebę oddania moczu? Czy zdarza Ci się, że nie utrzymasz moczu, zanim dobiegniesz do toalety? Czy w ostatnim czasie zdarzyło Ci się popuścić mocz w trakcie kichania, kaszlu, śmiania się lub wysiłku fizycznego? Jeżeli na cztery i więcej pytań odpowiedziałaś TAK, skontaktuj się pilnie z ginekologiem lub urologiem. Aktywna mimo NTM Jeżeli zaobserwujemy u siebie pierwsze oznaki nietrzymania moczu, nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty. Szybka konsultacja skróci czas diagnozy i zahamuje dalszy rozwój choroby. Po przeprowadzeniu wywiadu lekarz może zlecić wykonanie badania moczu, próby kaszlowej lub przezbrzusznego USG. Przy dolegliwościach związanych z NTM, istotne jest zachowanie codziennej higieny. Pomogą w tym wkładki higieniczne. Są niewidoczne pod ubraniem i doskonale wchłaniają wilgoć oraz neutralizują przykry zapach. Ważne jest również ćwiczenie mięśni Kegla. Jednym z podstawowych ćwiczeń jest zaciskanie i rozluźnianie mięśni, które otaczają cewkę moczową, pochwę i odbytnicę. Regularna praca nad mięśniami dna miednicy może nawet całkowicie uwolnić nas od problemu nietrzymania moczu. BEZPŁATNA PRÓBKA PRODUKTU NIEREFUNDOWANEGO Prosimy o przesłanie wypełnionego kuponu na adres: SCA Hygiene Products Sp. z o.o. ul. Puławska 435 A, Warszawa Imię i nazwisko Data urodzenia Adres Kod pocztowy Pewne rzeczy nie. TENA Lady. Stworzone z myślą o dyskrecji. Wkładki TENA Lady są tak dyskretne jak zwykłe wkładki lecz dodatkowo zapewniają uczucie większej suchości osobom z nietrzymaniem moczu. Aby dowiedzieć się więcej na temat wkładek TENA Lady, wejdź na Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu wysyłki darmowej próbki produktu nierefundowanego przez SCA Hygiene Products Sp. z o.o. Przyjmuję do wiadomości, że przysługuje mi prawo do wglądu do tych danych, możliwość ich poprawiania, a podanie danych ma charakter dobrowolny. podpis Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych również w celach marketingowych, m.in. wysyłki informacji handlowych środkami komunikacji elektronicznej. podpis ZK/06/2012

4 4 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ ierś do przodu Pytanie: Na co zwrócić uwagę dbając o piersi? Odpowiedź: Najważniejsza jest profi laktyka regularne samobadanie oraz uczestnictwo w przesiewowych badaniach mammografi cznych. Piękny, wydatny biust to marzenie każdej z nas. Jak wynika z badań TNS OBOP większość Polek jest niezadowolona z wyglądu swoich piersi. Prawie co druga ankietowana poddałaby się zabiegowi powiększenia biustu. Tymczasem wiele możemy zrobić dla naszych piersi stosując proste, domowe sposoby. Istotny wpływ na wygląd biustu ma odpowiednia dieta i ruch. Piersiom nie służą drastyczne kuracje odchudzające, które mogą skutkować szybką utratą jędrności i elastyczności biustu. Kondycję naszych piersi poprawi pływanie i proste ćwiczenia klatki piersiowej wymachy oraz pompki. Kluczowym elementem pielęgnacji piersi jest regularne stosowanie kremów i peelingów przeznaczonych specjalnie do tej wrażliwej części kobiecego ciała. Peelingi powinny być wykonywane przynajmniej raz w tygodniu, a po każdej kąpieli należy wmasować w biust delikatne mleczko nawilżające. Coraz więcej kobiet przekonuje się, że dobrze ubrana pierś to podstawa i że warto zainwestować w porządny stanik. Porządny oznacza tutaj odpowiednio ciasny obwód i odpowiednio dużą miskę, dopasowaną precyzyjnie do wymiarów kobiety. Idealne dobranie bielizny to nie tylko korzystnie wyeksponowany dekolt. To również gwarancja, że nasz BIUST TO ATRYBUT KOBIETY NIE UKRYWAJMY GO. Nieważne czy masz miseczkę A czy E, ważne, byś o niego dbała i odpowiednio go pielęgnowała! biust nie zostanie trwale zdeformowany źle dobranym biustonoszem. FAKTY Czy wiesz, że... Nie każdy guz w piersi to rak. Większość guzków to nowotwory niezłośliwe (włókniaki) lub zbita tkanka gruczołowa Najczęściej u kobiet rozpoznaje się mastopatię torbielowato włóknistą, która nie jest stanem przedrakowym Każdy guz w piersi należy poddać weryfikacji Palpacyjne badanie piersi samobadanie powinno się wykonywać raz w miesiącu oraz podczas każdej wizyty u ginekologa Badania przesiewowe pod kątem raka piersi są prowadzone u kobiet w wieku lat Większość kobiet, u których guzkowate zmiany nie zostały zidentyfikowane jako rak, nie wymaga leczenia 1KROK ZADBAJ O BIUST Zdążyć przed rakiem Polki nadal zbyt rzadko odwiedzają ginekologa, poddają się mammografii i obserwują swoje piersi. Z roku na rok liczba rozpoznań raka piersi w Polsce wzrasta. Jednocześnie liczba zgonów z tej przyczyny pozostaje bez zmian. Ten sukces zawdzięczamy propagowaniu metod wczesnego wykrywania raka piersi. Zaliczamy do nich przede wszystkim przesiewowe badania mammograficzne i regularne samobadanie piersi przez kobiety. Dzięki samoobserwacji kobieta może wychwycić niepokojącą zmianę już w bardzo wczesnym stadium, co znacząco zwiększa jej szansę w walce z nowotworem. Kiedy bolą piersi W przeciągu swojego życia aż 80% pań uskarża się na bóle biustu. Uczucie dyskomfortu w piersiach mogą powodować rozmaite czynniki: nieprawidłowo dopasowana bielizna, urazy mechaniczne, zaburzenia hormonalne, a także poważna choroba. Jednak w większości przypadków ból piersi jest związany z zespołem napięcia przedmiesiączkowego. Bolesność piersi czyli mastalgię wywołują zmiany hormonalne wzrost stężenia estrogenów i spadek progesteronu. Mastalgia może dotyczyć także tylko jednej z piersi, często towarzyszy jej obrzęk biustu. U niektórych kobiet mastalgia może współistnieć z guzkowatością piersi, czyli mastopatią. Zazwyczaj obrzmiałość i ból piersi nie wpływa na codzienne funkcjonowanie kobiety. Jednak u niektórych pań ból jest na tyle silny, że powoduje cykliczny dyskomfort w relacjach seksualnych, aktywności fizycznej, śnie, a nawet w pracy zawodowej. W takich przypadkach jednym z rozwiązań jest zastosowanie odpowiednich farmaceutyków, które poprawią komfort życia cierpiącej kobiety. Zalecana jest również dieta bogata w owoce i warzywa oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Hormony nasz wspólny temat Hormony decydują o wszystkim co związane jest z naszą płcią: budową narządów, momentem dojrzewania, determinują zachowanie, aktywność seksualną i możliwość posiadania potomstwa. Szczególnie ta ostatnia funkcja pozwala na ich zastosowanie do celów antykoncepcyjnych. U kobiet występują hormony, które są szczególnie ważne podczas cyklu miesiączkowego i ciąży. Każda z nas o hormonach słyszy i wie, że są ważne, obwinia je za większość przykrych dolegliwości oraz złe nastroje związane najczęściej z menstruacją, zespołem napięcia przedmiesiączkowego lub ciążą. Brak podstawowej wiedzy na temat nowoczesnej antykoncepcji hormonalnej i opory przed podejmowaniem tematów powszechnie uważanych za wstydliwe, to zdaniem ekspertów problem, z którym muszą zmierzyć się współczesne kobiety. Edukacja na temat roli hormonów i tematów z nimi ściśle związanych pozwoli kobietom na świadome podejmowanie decyzji w kwestiach związanych z ich zdrowiem a co za tym idzie, komfortem fizycznym i psychicznym. Młoda, nowoczesna kobieta jest dzisiaj zafascynowana otaczającym światem, stara się być na bieżąco i śledzić osiągnięcia naukowe w dziedzinie urody, technologii i zdrowia. Wiedza na temat najnowszych doniesień medycznych powinna być jak najbardziej w sferze jej zainteresowań. Pozwoli jej to być partnerką w rozmowie podczas wizyty u lekarza i pomoże w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących również jej życia rodzinnego. więcej na:

5 WYZWANIA NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Walka z nowotworem to wielkie wyzwanie. Chemioterapia powinna być przede wszystkim skuteczna, ale starając się zniszczyć guza trzeba jak najlepiej zadbać o komfort pacjenta. Mamy do tego coraz lepsze sposoby. 5 Chemia nie musi boleć Jest Pani w trakcie chemioterapii. Co jest największym problemem? Ja w ogóle źle znoszę chemię. Po każdej czuję się mocno osłabiona, a liczba białych krwinek spada mi tak bardzo, że ostatnio nie można mi było z tego powodu założyć portu [stałego wkłucia do dużej żyły, najczęściej szyjnej przyp. red.] do wlewów. Najgorsze były jednak nudności. Proszę sobie wyobrazić, że przy pierwszych trzech cyklach chemioterapii ja za każdym razem przez tydzień praktycznie nic nie jadłam, a przez pierwsze kilka dni po podaniu leków nie mogłam nawet pić. Odruch wymiotny był non stop, na sam widok jakiejś potrawy. Do tego silny światłowstręt i nadwrażliwość na dźwięki. Mimo podawania leków? Niestety tak. Ja naprawdę jestem zdyscyplinowaną pacjentką. Robię to, co lekarz zaleci. Badałam regularnie piersi. Od 11 lat corocznie chodziłam na mammografię. Złości mnie, że moje zdyscyplinowanie nie uchroniło mnie przed rakiem. Kolejne prześwietlenie wykazało nowotwór. Może jednak dzięki regularnym badaniom guzek był jeszcze niewielki. Udało się go wyciąć z pozostawieniem piersi. Można powiedzieć szczęście w nieszczęściu? Tak, ale z kolei dowiedziałam się, że mój rak jest z gatunku tych gorszych ma receptor Her2, co wymaga dodatkowego leczenia. Do tego po pierwszym cyklu chemii, po którym czułam się wyjątkowo fatalnie, zdecydowano, że kolejne będę dostawać w warunkach szpitalnych trzy dni na oddziale i kroplówki, bo nie byłam w stanie niczego SPRAWDŹ RÓŻNE PUNKTY WIDZENIA przełknąć. A i potem było niewiele lepiej. Co prawda nie wymiotowałam, ale nudności były tak silne, że dopiero po tygodniu udawało mi się zjeść np. odrobinę kiślu. Jadłam bardziej z rozsądku i na siłę niż z głodu, bo wszystko było jakieś takie bez smaku. Bałam się tylko, że jak nie będę jeść, to będę miała złe wyniki i opóźni mi się podanie następnej chemii, co zresztą zdarzyło się dwukrotnie. Biorąc pod uwagę, że jeżdżę na kolejne cykle co trzy tygodnie......przez pierwsze miesiące praktycznie nic Pani nie jadła? Zgadza się. Na szczęście niedawno moja pani doktor zapisała mi nowy lek przeciwwymiotny i to naprawdę wielka różnica. Dzięki trzem malutkim tabletkom ostatni cykl chemii był naprawdę do zniesienia. Nudności zmniejszyły się radykalnie. Picie nie stanowi problemu, a już na drugi dzień mogłam zjeść trochę bułki. Potem było coraz lepiej. Kolejne cykle mają być zgodnie z zapowiedzią lekarzy łagodniejsze, więc jest duża szansa, że wreszcie uda mi się pobyć w domu. Po wyeliminowaniu nudności chemioterapia stała się lżejsza? O, tak. Zdecydowanie. Chociaż nadal mam problemy z osłabieniem. Męczą mnie nawet takie zupełnie zwyczajne czynności jak pójście do kuchni, żeby zrobić sobie coś do picia. Serce zaczyna mi walić i oblewam się zimnym potem. Muszę często odpoczywać. Wierzę jednak, że wszystko idzie ku lepszemu. Przede mną jeszcze kilka cykli chemii, naświetlania, a potem rok leczenia herceptyną. Będę zdrowa. PROFIL Alina Grzeszczuk Pacjentka PROFIL Kalina Lewandowska Pielęgniarka Jak często pacjentki skarżą się Pani na uboczne skutki chemioterapii? Reakcja na chemię to sprawa bardzo indywidualna. Z moich obserwacji wynika, że zwłaszcza młode pacjentki źle znoszą leczenie, cierpią psychicznie z powodu wypadania włosów, utraty piersi. Ich reakcja na chemioterapię częściowo może wynikać z tego, że dostają wyższe dawki leków, ale po części na pewno dlatego, że trudniej im pogodzić się z chorobą i jej skutkami. Pewną rolę odgrywa też fakt, że lekarze nie zawsze uprzedzają chore o możliwych skutkach terapii, z kolei przed gabinetami zabiegowymi można się nasłuchać opowieści, które i zdrowemu mogłyby zmrozić krew w żyłach. A jak to jest z nudnościami i wymiotami w trakcie chemioterapii? Generalnie nawet 70-80% pacjentek ma w trakcie któregoś kursu chemii nudności albo wymioty. Lekarze na ogół zapisują preparaty przeciwwymiotne. Standardowo, można powiedzieć na wszelki wypadek. Są pacjentki, które biorą je nie z zaleceniami od pierwszego kur- zgodsu. Wtedy ciężko powiedzieć, czy naprawdę były im potrzebne, bo spory odsetek chorych nie wymiotuje i bez leków. Są i takie, które wstrzymują się z ich zażywaniem dopóki dolegliwości nie staną się naprawdę nasilone. Po części wynika to z faktu, że standardowe preparaty przeciwwymiotne same nie są pozbawione działań niepożądanych, takich jak np. uporczywe zaparcia. Niektóre chore mówią, że wolą już jak SPRAWDŹ RÓŻNE PUNKTY WIDZENIA je trochę ponudzi niż gdy przez wiele dni nie mogą się załatwić. Czy zdarza się, że pomimo zabezpieczenia lekowego chore wymiotują? Owszem, ale to nie jest duży odsetek. Trudno też powiedzieć, czy brak reakcji na leczenie przeciwwymiotne wynika z indywidualnych predyspozycji, czy też jest np. skutkiem nieprzestrzegania lekarskich zaleceń. Część pacjentek np. zbyt mało pije, choć i lekarze i my podkreślamy, że odpowiednie nawodnienie to niezbędny element terapii. Czy słyszy pani o jakichś nieortodoksyjnych metodach na złagodzenie nudności? Pacjentki są pod tym względem naprawdę bardzo pomysłowe, ale wśród najczęściej wymienianych domowych sposobów na obłaskawienie nudności i wymiotów jest odgazowana coca-cola, sok z ogórków i kiszona kapusta. Jak pomóc pacjentkom, by chemioterapia dała się znieść? Jednym z najpoważniejszych problemów jest toksyczne działanie na układ pokarmowy. Preparaty cytotoksyczne mogą wywoływać bolesne zapalenia jamy ustnej lub przełyku, nudności i wymioty, bie- gunki... Wynika to z tego, że co może brzmieć paradoksalnie leki te w większym stopniu uszkadzają komórki prawidłowe, niż te zmienione nowotworowo. Oczywiście, o ile mamy do czynienia z komórkami szybko dzielącymi się, ale do takich należą te, re wyściełają przewód pokarmowy. któ- Podczas leczenia najważniejsza jest indywidualna ocena ryzyka. Należy unikać rutyny. Tymczasem wielu lekarzy przepisuje takie same leki, w jednakowej dawce, wszystkim chorym... To błąd. Leczenie należy indywidualizować i co równie ważne śledzić jego efekty. Dzięki temu można uniknąć powikłań (np. uporczywe zaparcia) przez zmniejszenie dawek leków bez szkody dla ich skuteczności. SPRAWDŹ RÓŻNE Z kolei u chorych, którzy mimo standardowego leczenia bardzo cierpią z powodu nudności, nie ży zwlekać z włączaniem nowszych nalepreparatów z grupy setronów PUNKTY WIDZENIA lub inhibitorów receptorów NK1. Zresztą postępowanie przeciwwymiotne to nie tylko leczenie, ale i zapobieganie, m.in. przez stosowanie odpowiednich metod przed rozpoczęciem chemioterapii. A jak zaprotezować układ krwiotwórczy? W przypadku neutropenii można zastosować preparaty przyspieszające odnowę układu białych krwinek. Problemem jest, że te leki są nadużywane. Tymczasem można też co jest preferowane, o ile możliwe zmienić schemat chemioterapii na taki, który mniej uszkadza szpik. Szkoda, że lekarze rzadko biorą to pod uwagę. W przypadku niedokrwistości leczenie wspomagające jest zarezerwowane w zasadzie tylko dla osób z przeciwwskazaniami do przetoczeń. Kiedyś preparaty z grupy erytropoetyn stosowano też u chorych poddawanych chemioterapii oraz napromienianiu, ale okazało się, że to zwiększa ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych i zgonu. Zawsze trzeba zadać sobie pytanie, czy chemioterapia jest naprawdę potrzebna. W bardzo wielu wypadkach podaje się ją przecież z założeniem paliatywnym. W takiej sytuacji kontynuowanie leczenia powyżej dwóch-trzech cykli ma uzasadnienie tylko wtedy, gdy widzimy wyraźne korzyści dla chorego. Przy poważnych skutkach ubocznych zwykle lepiej zaprzestać chemioterapii niż dokładać choremu jeszcze leki wspomagające. PROFIL prof. dr hab. med. Maciej Krzakowski kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Centrum Onkologii w Warszawie

6 6 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ JAK ZMIENIA SIĘ KOŚĆ W CIĄGU ŻYCIA SCHEMATYCZNE PRZEDSTAWIENIE ZMIAN MASY KOŚCI, JAKIE ZACHODZĄ W CIĄGU ŻYCIA U KOBIET. We wczesnych latach życia, w okresie młodzieńczym i we wczesnym wieku dorosłym masa kości zwiększa się aż do osiągnięcia maksymalnej masy w wieku pomiędzy 18 i 35 rokiem życia. Po menopauzie następuje okres szybko przyspieszającej utraty kości (do 30% w czasie następnych 10 lat). Następnie tempo utraty kości zmniejsza się. Masa kości Wewnętrzna budowa kości w dużym powiększeniu MENOPAUZA WIEK Źródło: Compston J. Clin Endocrinol. 1990;33: Lata Główne miejsca występowania złamań osteoporotycznych Dbaj o kości codziennie! prof. dr hab. med. Wanda Horst-Sikorska Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej w Poznaniu Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej i Rady Naukowej Polskiej Fundacji Osteoporozy Osteoporoza jest realnym zagrożeniem zdrowia i życia dla co 3 kobiety po menopauzie i co 7-8 mężczyzny po 70 roku życia. W ciągu roku osteoporotyczne złamania kości występują częściej niż przypadki choroby niedokrwiennej serca, udary czy nowotwory piersi. Konsekwencją złamań jest nie tylko ból i czasowa niesprawność, ale także trwałe inwalidztwo, utrata samodzielności a nawet przedwczesny zgon. Pierwsze złamanie znacząco podnosi ryzyko kolejnych złamań. Dbaj o siebie, bądź czujny! Biorąc pod uwagę, że za stan zdrowia aż w 70% odpowiedzialne są czynniki środowiskowe na które mamy wpływ, warto uświadomić sobie, że w kwestii zdrowia każdy z nas może wiele zrobić. Nie tylko lekarze, ale my sami jesteśmy odpowiedzialni za swoje zdrowie. Dbałość o dietę, styl życia, systematyczne badania kontrolne to podstawowe warunki, których spełnienie stwarza szansę na długie, dobrej jakości życie. Należy pamiętać o zagrożeniu osteoporozą, bo przebiega ona dość podstępnie. Początkowo nie daje odczuwalnych dolegliwości. Bóle kręgosłupa za często są traktowane przez chorych a także wielu lekarzy jako efekt starzenia się (czy zmiany zwyrodnieniowe) a nie sygnał rozwijającej się osteoporozy. Złamanie jest traktowane jako wypadek a nie manifestacja już zaawansowanej choroby. Szczególnie narażone są osoby: z obciążonym wywiadem rodzinnym, palące, nadużywające alkoholu, kawy bardzo szczupłe, z zawrotami głowy, zaburzeniami widzenia, poruszające się o lasce, z współwystępującymi chorobami i/lub stosujące leki, które mają negatywny wpływ na przemiany metaboliczne w kości: choroby wątroby, przewodu pokarmowego, nerek, zespół złego wchłaniania, anorexia nervosa, pierwotna i wtórna nadczynność przytarczyc, długotrwała nadczynność tarczycy, choroba i zespół Cushinga, przewlekłe choroby hematologiczne, występujące w przeszłości zaburzenia miesiączkowania, przewlekłe stosowanie steroidów. W walce z osteoporozą nie jesteśmy bezradni. Systematyczne uzupełnianie diety w witaminę D w dawce ok IU i w wapń (1g) oraz systematyczna aktywność fizyczna i nie uleganie nałogom są podstawowymi i w sumie nie tak trudnymi działaniami, które zapewniają dobre warunki dla odnowy kości. Badania na poziomie molekularnym pozwoliły lepiej zrozumieć dlaczego w określonych okresach życia jesteśmy narażeni na wystąpienie osteoporozy. Nieustannie zachodząca w kości wymiana starej kości na nową odbywa się dzięki procesom resorpcji i kościotworzenia. Dobrą jakość kości zapewnia równoważenie się tych procesów. Starzejąca się, częściowo uszkodzona kość musi być usunięta a powstały ubytek wypełniony nowo syntetyzowaną kostniną. Komórki zaangażowane w te przemiany znajdują się pod kontrolą wielu związków wydzielanych w ustroju, w tym witaminy D i hormonów płciowych. Na przebieg procesów mają wpływ pierwiastki takie jak wapń, magnez, potas oraz wiele innych czynników, zmieniających się z wiekiem oraz w zależności od stanu zdrowia. Lecz osteoporozę! Odpowiedź na pytanie czy można wyleczyć osteoporozę jest trudna. Nie da się wyleczyć tej choroby jak na przykład kataru, ale można już obecnie wiele zrobić dla poprawy rokowania. Celem leczenia jest uniknięcie złamania i wzmocnienie kości (czyli poprawa ich jakości). Dostępne leki w podobnym stopniu zmniejszają ryzyko złamań kości, różnią się natomiast mechanizmami działania, a tym samym wpływem na jakość kości. Zgodnie z rekomendacjami jako leki I rzutu w leczeniu osteoporozy zalecane są bisfosfoniany. Są to popularne i stosowane od wielu lat leki hamujące niszczenie kości, do stosowania doustnego lub w formie dożylnej. W przypadkach ich nietolerancji, nieskuteczności leczenia czy przekroczenia rekomendowanego czasu podawania (10 lat) należy zmienić leczenie na jeden z leków drugiego rzutu. Możemy zaordynować choremu kolejny lek hamujący resorpcję. Mamy też do dyspozycji lek, który z jednej strony hamuje resorpcję kości a z drugiej strony zwiększa intensywność odbudowy kości. Ważną kwestią jest zapewnienie równowagi tych procesów ponieważ całkowite zahamowanie resorpcji spowodowałoby brak możliwości naprawy zniszczeń i odnowy kości. Takie unikalne działanie ma ranelinian strontu-hamuje nadmierne niszczenie kości i jednocześnie stymuluje jej odbudowę dzięki czemu przywraca równowagę metabolizmu kostnego na korzyść procesu odbudowy kości. Skuteczna broń zaufaj lekarzowi By uzyskać sukces w leczeniu niezbędne jest dobranie odpowiedniego leku i zapewnienie możliwości jego stosowania, co wymaga uwzględnienia wszystkich przeciwwskazań, możliwych efektów ubocznych zależnych od indywidualnej reakcji ustroju, oraz uzyskania akceptacji pacjenta dla proponowanego schematu leczenia. Pozytywny wynik leczenia zależy też od dobrej współpracy z pacjentem. Chory powinien być dokładnie poinformowany jakie korzyści może uzyskać dzięki leczeniu (brak złamań i związanych z tym uciążliwości) i musi wiedzieć o skali zagrożenia w przypadku zaniechania terapii (pierwsze złamanie i kolejne co raz częstsze złamania). Producenci powszechnie stosowanych bisfosfonianów chcąc ułatwić leczenie oraz w celu ograniczenia działań niepożądanych oferują formy podawane w dużych odstępach czasu, raz na tydzień lub na kilka miesięcy. Z drugiej strony leki, których przyjmowanie jest wygodne i bezpieczne (np. stosowane raz dziennie saszetki) zapewniają rutynę i chory nie pomija kolejnej dawki. Lekarz prowadzący musi być otwarty na zgłaszane przez pacjenta wątpliwości i w razie wystąpienia efektów ubocznych powinien niezwłocznie zmienić rodzaj terapii. OSTEOPOROZA Czy wiesz, że... Co 2 kobieta i co 5 mężczyzna po 50 roku życia dozna złamania osteoporotycznego (nadgarstka, kręgu lub biodra) 20% złamań kręgów i 30% złamań biodra występuje u mężczyzn Złamanie biodra występuje 2 x częściej wśród kobiet niż u mężczyzn Złamanie kręgu (często nierozpoznane) to deformacja sylwetki, ból, zmniejszenie wzrostu Złamanie kręgu czy biodra zwiększa śmiertelność Wśród pacjentów po 75 roku życia po złamaniu biodra w ciągu roku od złamania umiera 1 kobieta na 13 i co 5 mężczyzna Złamanie biodra zwykle leczy się operacyjnie i wiąże się z ryzykiem braku samodzielności lub inwalidztwa O kości trzeba dbać codziennie! Należy stosować w diecie produkty bogate w wapń (mleko, kefiry, jogurty, maślanka) dobowe spożycie wapnia dorosłej osoby wynosi 1000 mg Uzupełniać niedobory witaminy D zalecana dawka dobowa 1000 IU Codziennie spacerować (maszerować, gimnastykować się, tańczyć ) Nie palić papierosów Przestrzegać zaleceń lekarza (leczenie jest długie a pierwszych efektów można spodziewać się po kilku miesiącach)

7 NOWOŚCI NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Dietetyczny S.O.S Pytanie: Co wspomaga odchudzanie? Odpowiedź: Oprócz diety i większej dawki ruchu, warto sięgnąć po suplementy diety, które przyspieszają redukcję masy ciała. Według najnowszych badań aż 61% Polaków i 50% Polek cierpi z powodu nadwagi lub otyłości. W szybkim tempie doganiamy więc niekwestionowanych przodowników w tej kwestii, czyli Meksyk i USA, w których 70% społeczeństwa zmaga się z problemem nadmiernej masy ciała. Otyłość to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim poważny problem zdrowotny. Od lat dietetycy bombardują nas propozycjami rozmaitych diet i sposobów na zgubienie dodatkowych kilogramów. Natomiast producenci żywności wypuszczają na rynek ciągle nowe specyfiki, których zadaniem jest wspomaganie procesu odchudzania. Akcję odchudzającą należy rozpocząć od zmiany jadłospisu i zwiększenia aktywności fizycznej. Dobre efekty przynosi wyeliminowanie pustych węglowodanów i zastąpienie ich większą ilością warzyw, chudym mięsem, rybami oraz produktami z pełnego ziarna. Należy również pamiętać o piciu dużych ilości wody mineralnej oraz przynajmniej półgodzinnej dawce ruchu każdego dnia. Silny tandem Większość z nas miewa w ciągu dnia chęć na coś słodkiego. Jeżeli akurat próbujemy schudnąć, uleganie takim słabościom nie wchodzi w grę. W walce ze słodyczami pomoże nam chrom. Badania naukowe potwierdziły znaczącą rolę tego pierwiastka w procesach regulacji stężenia poziomu cukru we krwi, co dla nas oznacza brak chęci na słodkości! Kolejnym utrapieniem tych, którzy chcą odzyskać smukłą sylwetkę, jest konieczność ograniczenia ilości zjadanych pokarmów. Spożywanie dużej ilości błonnika wybawi nas z tego problemu. Błonnik, poprzez wchłanianie płynów, zwiększa swoją objętość i wypełnia żołądek powodując uczucie sytości. Dodatkowo pomaga wydalić toksyny z organizmu i obniża zły cholesterol. Najlepsze efekty przyniesie jednoczesne wzbogacenie diety w błonnik i zażywanie preparatów z chromem. Mniejszy apetyt na słodycze i spożywanie niewielkich posiłków to gwarancja sukcesu w walce z tuszą. 2KROK ROZPOCZNIJ ODCHUDZANIE Tajni pomocnicy Większa dawka ruchu jest niezbędnym elementem każdej, skutecznej kuracji odchudzającej. Proces spalania zbędnej tkanki tłuszczowej możemy dodatkowo wspomóc sprawdzonymi suplementami diety. Jednym z nich jest L-karnityna, która hamuje magazynowanie tłuszczu w organiźmie, zmniejsza zapotrzebowanie na kalorie i polepsza tolerancję na wysiłek. Innym sprzymierzeńcem walczących z nadwagą jest zielona herbata. Jej regularne picie stabilizuje masę ciała i zapobiega ponownemu gromadzeniu się tkanki tłuszczowej. Preparaty zawierające ekstrakt z zielonej herbaty zwiększają również wydatkowanie energii i aktywują spalanie tłuszczów. Swoją dietę warto także uzupełnić o C.L.A. naturalny kwas tłuszczowy. Znajdziemy go w mięsie i nabiale. Jego ilości w pożywieniu są niewielkie, należy więc rozważyć jego suplementację. C.L.A. blokuje wchłanianie tłuszczu z pokarmu do komórek tłuszczowych kierując go do mięśni, gdzie następuje spalanie w celu wytworzenia energii. Według badań opublikowanych w American Journal of Clinical Nutrition, C.L.A. zwiększa spalanie tkanki tłuszczowej podczas snu o 14%. Profi laktyka raka szyjki macicy czy można zmienić statystyki? 7 Prawdziwa rewolucja w diagnostyce raka szyjki macicy dokonała się w latach 20-tych XX wieku dzięki opublikowaniu przez Georgiosa Papanicolau pracy opisującej zmiany zachodzące w komórkach szyjki macicy. Klasyfikacja oceny preparatów cytologicznych opracowana przez niego do dziś znajduje zastosowanie, chociaż w ostatnim okresie stopniowo zastępowana jest przez bardziej nowoczesny i dokładny system klasyfikacji Bethesda. W chwili obecnej profilaktyka raka szyjki macicy polega na przeprowadzaniu cyklicznie badań cytologicznych oraz stosowaniu szczepionki. Zadaniem badania cytologicznego jest wykrycie zmian komórkowych w obrębie szyjki macicy, najlepiej we wczesnym stadium, zanim przekształcą się w komórki nowotworowe. Możliwość postawienia prawidłowej diagnozy w znacznym stopniu zależna jest od jakości przyrządu użytego do pobrania wymazu z szyjki macicy oraz właściwej techniki pobrania materiału komórkowego. Zachowanie odpowiednich standardów jest kluczowe dla tego badania. Produkt Roku 2012 w kategorii Preparaty wspomagające odchudzanie * PL_CLA+T_Ad_ZdrowieKobietyRzeczpospolita_0512_123x160 Z Bio-C.L.A. z zieloną herbatą łatwiej osiągniesz sukces. SpAL tłuszcz zobacz i poczuj różnicę! Bio-C.L.A. z zieloną herbatą zmniejsza apetyt Bio-C.L.A. z zieloną herbatą wspomaga spalanie tłuszczu zwłaszcza podczas aktywności fizycznej Bio-C.L.A. z zieloną herbatą przeciwdziała efektowi jo-jo Mała kapsułka. 50% więcej kapsułek w opakowaniu. * Nagroda przyznana przez Wydawnictwo Apteka Sp. z o.o. w ramach publikacji świat farmacji na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród polskich farmaceutów. Bezpłatna infolinia

8 8 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ SYLWETKA Ceniona polska modelka, aktorka i dziennikarka, ale przede wszystkim mądra i dojrzała kobieta. Agnieszka Maciąg podpowiada jak się odżywiać, relaksować i dbać o swoje ciało, nie tylko podczas ciąży. Zaufajmy naturze Agnieszka Maciąg Karierę modelki rozpoczęła w 1990 roku występowała na największych światowych pokazach mody, począwszy od Nowego Jorku poprzez Mediolan i Paryż, prezentując kreacje największych projektantów mody. Dziś niezależna, spełniona, zdrowa kobieta, która dołączyła do grona czterdziestomatek. Niedawno urodziła Pani drugie dziecko. Jaki jest Pani sposób na szybki powrót do formy? Ciąża i poród to dla organizmu kobiety ogromny wysiłek, dlatego stawiam nie na diety odchudzające, ale na zdrowy, mądry i racjonalny sposób odżywiania się. Moją córeczkę karmię wyłącznie piersią, nie mogę więc stosować żadnych restrykcyjnych diet odchudzających. Gdy chciałam zrzucić kilka dodatkowych kilogramów po mojej pierwszej ciąży, odkryłam dietę niełączenia. Nie jest to de facto rodzaj okazjonalnej kuracji odchudzającej, ale sposób odżywiania się na całe życie. Dieta bogata w najzdrowsze, różnorodne produkty naturalnego pochodzenia może być zastosowana także podczas ciąży i karmienia piersią. Po dwudziestu latach jej stosowania moje osobiste doświadczenie oraz jej podstawy opisałam szczegółowo w książce pt. Smak szczęścia. Podczas karmienia piersią niezwykle ważne jest dostarczenie organizmowi niezbędnej ilości składników odżywczych, a odpowiedni sposób ich łączenia powoduje, że utrata wagi przebiega systematycznie i zupełnie bezboleśnie. Ważna jest również odpowiednia ilość ruchu. Kilka tygodni po porodzie wróciłam do ćwiczeń jogi, a obowiązki związane z maleństwem dostarczają dodatkową ilość aktywności. Nie ma lepszego ćwiczenia niż noszenie dziecka w chuście. Gorąco polecam! Jak dbała Pani o siebie podczas ciąży specjalna dieta, ćwiczenia? Moja dieta była nastawiona głównie na potrzeby i zdrowie dziecka. Bardzo mi zależało, by moja córeczka rozwijała się prawidłowo i żebym nie musiała się wspierać chemicznymi witaminami czy suplementami. Planowałam również poród naturalny, bez wspomagania i znieczulenia, a to wymaga odpowiedniej kondycji i siły. Jadłam wszelkie kasze, zboża, ziarna, rośliny strączkowe, ryby, orzechy, mnóstwo warzyw i owoców. Zdrowy sposób odżywiania się jest od wielu lat moją pasją, mogłam więc teraz w pełni wykorzystać zdobytą wcześniej wiedzę. Wspaniałe było to, że moje wyniki badań przez cały okres ciąży były doskonałe, co tylko udowodniło, że w naturze znajduje się wszystko, co jest niezbędne dla organizmu człowieka, nawet podczas ciąży. Ćwiczyłam również jogę, ale zdecydowanie łagodniej i lżej niż robiłam to przed ciążą. Generalnie dużo się ruszałam, spacerowałam i byłam bardzo aktywna. Doświadczyła Pani macierzyństwa zarówno w młodości i teraz, jako osoba dojrzała. Kiedy przypomina Pani sobie podobną sytuację sprzed lat, jakie refleksje się nasuwają? W każdym wieku jesteśmy doskonale przystosowane do macierzyństwa przez naturę. Jednak teraz mam w sobie więcej spokoju i cierpliwości, co bardzo dobrze wpływa na dziecko. Doceniam każdą chwilę spędzoną z moją córeczką i mam dla niej nie tylko morze miłości, ale również pogody ducha i cierpliwości. W jaki sposób radzi sobie Pani ze stresem? W walce ze stresem doskonale służy joga. Kilka lat temu zaczęłam się również uczyć różnych metod medytacji, świadomego oddechu, relaksacji. Te, które najlepiej mi służą opisałam w Smaku szczęścia. W dzisiejszych czasach umiejętność zarządzania stresem uważam za kluczową dla jakości naszego życia i zdrowia. Warto również pamiętać, że stres mogą potęgować lub łagodzić składniki odżywcze, jakie znajdują się na naszym talerzu każdego dnia. Po porodzie niezwykle duży wpływ na nasze dobre samopoczucie ma prawidłowa gospodarka hormonalna. Nieocenionym wsparciem jest w tym przypadku nasze poczciwe siemię lniane. Pilnuję tego, by codziennie spożywać go jedną łyżkę stołową, co wpływa stabilizująco na mój nastrój i powoduje, że nie doświadczam tzw. baby blues. Co poradziłaby Pani dojrzałym kobietom, które pragną zajść w ciążę? W każdym wieku bardzo ważne jest, by odpowiednio o siebie dbać. Jednak na to, w jakiej kondycji będzie znajdował się nasz organizm w wieku dojrzałym pracujemy każdego dnia mądrze się odżywiając, pijąc odpowiednie ilości wody, medytując, świadomie oddychając, ćwicząc pozytywne myślenie i generalnie dbając o zdrowy styl życia. Jeśli sposobem na relaks po pracy jest wieczorna lampka wina to radzę, by jak najszybciej poszukać innych metod na rozładowanie napięcia, ponieważ ten sposób nie tylko nam nie służy, ale powoduje kumulację stresu. Nasza metryka biologiczna jest dużo ważniejsza niż faktyczna data naszych urodzin. Na tę drugą nie mamy żadnego wpływu, ale na tę pierwszą możemy mieć ogromny. Warto to wykorzystać! bezcenny dar dla dziecka TM NAJWIÊKSZY bank komórek macierzystych w Polsce TYLKO PBKM przekazał przechowywaną krew do przeszczepień JEDYNY bank w Polsce posiadaj¹cy akredytacjê American Association of Blood Banks WŁASNE laboratorium przy Centrum Zdrowia Dziecka Biuro: ul. Grzybowska 2/ Warszawa tel./fax Laboratorium: Centrum Zdrowia Dziecka: Al. Dzieci Polskich Warszawa

9 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Szybkie i zdrowe gotowanie 3KROK GOTUJ Z GŁOWĄ PRZEPIS 9 Pytanie: Jak szybko przygotować pełnowartościowy posiłek? Odpowiedź: Dzięki nowoczesnym szybkowarom błyskawicznie przygotujemy smaczne i lekkie danie. Moda na zdrowe odżywianie i lekkostrawną dietę pojawiła się w Polsce kilkanaście lat temu. Trend ten stał się modny szczególnie wśród kobiet, gdyż dzięki niemu są w stanie nie tylko zachować świetną formę, ale też dostarczyć organizmowi niezbędnych witamin oraz wartości odżywczych. W związku z tym wciąż poszukują nowych rozwiązań, dzięki którym przyrządzą zdrowy i smaczny posiłek dla całej rodziny, a przy tym zaoszczędzą czas spędzany w kuchni. Jedną ze stojących przed nami możliwości jest gotowanie w szybkowarze urządzeniu, które nadal nie należy do najpopularniejszych, lecz daje wiele możliwości kulinarnych. Smacznie i różnorodnie Szybkowar jest szczelnym garnkiem, w którym podczas gotowania powstaje para. Uwięziona pod pokrywką powoduje wzrost ciśnienia, które podnosi temperaturę wody i przyspiesza proces gotowania. W pokrywkach znajdują się zawory bezpieczeństwa, które uwalniają nadmiar pary. Dania przyrządzone w szybkowarach są nie tylko zdrowsze, od tradycyjnie przygotowywanych potraw, ale również smaczniejsze. Dzięki szczelnemu zamknięciu smaki i aromaty nie ulatniają się wraz z parą, dlatego potrawy zachowują wszystkie walory smakowe. Krótki czas GOTUJ SMACZNIE I SZYBKO Szybkowary to alternatywa dla tradycyjnych garnków. W ciągu kilku chwil przygotujesz danie, którym miło zaskoczysz przyjaciół i rodzinę. gotowania pozwala zachować więcej cennych witamin oraz wartości odżywczych, a możliwość gotowania bez tłuszczu dodatkowo obniża wartość kaloryczną. Każda kobieta, która choć raz użyła szybkowaru, musi docenić jego zalety FAKTY Czy wiesz, że... Używając szybkowaru gotujesz zdrowo z zachowaniem witamin i wartości odżywczych. Przygotowując lekkie, beztłuszczowe posiłki zachowujesz nawet do 60% witaminy C. Dzięki szybkowarom oszczędzasz czas i pieniądze. Ekonomiczne szybkowary pozwalają zaoszczędzić nawet do 35% energii potrawy gotują się nawet do pięciu razy szybciej w porównaniu do tradycyjnych metod. nic się nie przypala, oszczędza się mnóstwo czasu, który można poświęcić innym przyjemnościom. Szybkowar pozwala przygotować prawie każdą potrawę. Niektóre urządzenia posiadają specjalne sitka umożliwiające gotowanie na Nowoczesne szybkowary są bezpieczne i łatwe w obsłudze. Wyposażone w kilkuelementowe systemy zabezpieczeń oraz timer gwarantują pełną kontrolę nad procesem gotowania. W szybkowarze można gotować niezależnie od rodzaju posiadanej kuchenki. Większość modeli możemy też bez obaw wstawić do zmywarki. Szybkowar daje nieograniczone możliwości kulinarne, a dodatkowe funkcje pozwalają piec, dusić i gotować na parze. parze. Warto przyrządzać w nich zwłaszcza warzywa, które w odróżnieniu od tych gotowanych w wodzie, pozostają sprężyste i zachowują intensywniejszy smak. Szybkowar to również świetny sposób na przyspieszenie czasu gotowania potraw mięsnych. W tych innowacyjnych garnkach można również rozmrażać, wekować, a nawet przyrządzać soki! Sekrety szybkowaru Aby w pełni wykorzystać dobrodziejstwo urządzenia, należy zapoznać się z podstawowymi zasadami jego użytkowania: Szybkowary nadają się do gotowania na każdym rodzaju kuchenek można je też myć w zmywarkach. Po każdym gotowaniu dobrze jest także sprawdzić regulator ciśnienia, wylot pary, zawór bezpieczeństwa oraz pierścień uszczelniający. Bezpieczeństwo zapewnia szczelna pokrywa szybkowaru, która gwarantuje, że naczynie nie otworzy się podczas gotowania, ani nie zacznie działać, jeżeli zostanie źle zamknięte. Po zakończeniu gotowania w szybkowarze nie wolno otwierać gwałtownie jego pokrywy należy najpierw wypuścić parę na zewnątrz i wyrównać ciśnienie. Wyższe modele szybkowarów są wyposażone w odłączany od urządzenia, inteligentny timer, który pozwala zapewnić kontrolę nad czasem gotowania bez konieczności przebywania w kuchni. Dodatkowym atutem urządzenia jest jego energooszczędność zużycie energii jest prawie dwukrotnie mniejsze niż w przypadku tradycyjnego gotowania. Kurczak z imbirem DLA 4 OSÓB PRZYGOTOWANIE: 10 MIN. CZAS GOTOWANIA: 25 MIN. Składniki 1 kurczak 1,5 kg pokrojony na kawałki 3 ząbki czosnku przekrojone na pół i obrane 45 g świeżego imbiru obranego oraz pokrojonego na małe kawałki Oliwa z oliwek Liście 4 gałązek bazylii 1 jogurt typu Fjord Sól drobnoziarnista i pieprz mielony 100 ml rosołu z kury 3 nasiona kardamonu starte w moździerzu 100 ml gęstej śmietany 1 łyżka soku z cytryny Przygotowanie Wymieszać czosnek i imbir wraz z odrobiną oliwy z oliwek. Dodać bazylię oraz 1 łyżkę oliwy z oliwek, następnie wymieszać ponownie. Wlać do miseczki oraz wymieszać wraz jogurtem solą i pieprzem. Tak przygotowaną marynatą posmarować wszystkie strony kurczaka. Przykryć i wstawić kurczaka na co najmniej 2-3 godziny do lodówki. Wyjąć i odsączyć kurczaka. Zachować marynatę. Rozgrzać 2 łyżki oliwy w szybkowarze. Nie zamykać pokrywy. Dodać odsączone kawałki kurczaka oraz dusić przez 2 minuty z każdej strony. Posolić obie strony i obficie popieprzyć. Wlać rosół oraz pozostałą marynatę. Zamknąć szybkowar. Gdy para zacznie uchodzić, zmniejszyć ogień i gotować 25 minut. Wyjąć kawałki kurczaka i ułożyć je na półmisku. Do szybkowaru włożyć kardamon oraz zmniejszyć ogień. Wlać śmietanę oraz sok z cytryny i doprawić do smaku. Wymieszać sos, a następnie polać nim kurczaka. Podawać na ciepło.

10 10 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Dieta dla dwojga Suplementy diety to środki spożywcze, które uzupełniają normalną dietę. Nie są lekami, a więc są bezpieczne zarówno dla przyszłych mam, jaki i ich dzieci. To źródło witamin, składników mineralnych lub substancji mających działanie odżywcze. Standardem stało się przyjmowanie przez kobiety, jeszcze przed zajściem w ciążę, suplementów kwasu foliowego. Związek ten zapobiega rozwojowi wady cewy nerwowej, a więc urodzeniu dziecka z poważnymi wadami rozwojowymi. Przyszła mama powinna zażywać kwas foliowy, co najmniej miesiąc przed zajściem w ciążę, i kontynuować do jej końca. W drugim i trzecim trymestrze ciąży foliany chronią kobietę przed anemią. Większość pań dowiaduje się o ciąży 2-3 tygodnie po zapłodnieniu a cewa nerwowa zaczyna się zamykać około 16 dnia od poczęcia dziecka. Dzienna dawka 0,4 mg kwasu foliowego zmniejsza o ponad 70 proc. ryzyko urodzenia dziecka z wadą wrodzoną. Warto wiedzieć, że gdy brakuje witaminy B9, może dojść do niedorozwoju łożyska i poronienia. Uzupełniaj dietę Kwas foliowy otrzymuje się syntetycznie, bo nie występuje w przyrodzie, ale jego budowa i działanie jest podobna do folianów znajdujących się w żywności. Największe ilości folianów dostarczają surowe zielone warzywa oraz rośliny strączkowe. Większość folianów ginie w trakcie gotowania, dlatego sama dieta nie wystarcza. Uzupełnianie folianów poprzez podawanie kwasu foliowego stało się już standardem. Metafolina czy kwas foliowy? Większość przyszłych mam zdaje sobie sprawę z olbrzymiej roli kwasu foliowego źródła folianów. Jednak mało kto wie, że co druga kobieta może mieć problem z jego przyswajaniem, czyli tzw. defekt enzymatyczny. Oznacza to, że przyjmowany kwas foliowy jest nieprawidłowo przekształcany, co może powodować brak osiągnięcia prawidłowego poziomu folianów w organizmie matki i płodu. Dlatego wśród suplementów diety dostępne są także preparaty zawierające metafolinę, czyli gotową do wykorzystania i lepiej przyswajalną formę folianów. Dostarczając foliany pod postacią metafoliny przyszłe mamy nie muszą martwić się ewentualnym defektem enzymatycznym. W trosce o mózg i oczy Dla prawidłowego rozwoju mózgu i wzroku dziecka niezwykłe znaczenie ma DHA jeden z wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Związek ten występuje w tłustych rybach morskich, ale jadamy je dość rzadko. Dlatego wczesna suplementacja (od 13. tygodnia ciąży) pomaga zgromadzić odpowiednie zapasy kwasu potrzebne na drugą połowę ciąży i okres karmienia. Organizm dziecka nie jest w stanie sam wytwarzać nienasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego musi ich dostarczyć mama najpierw przez łożysko, a następnie karmiąc je piersią. Dzienna dawka DHA w ciąży i karmienia piersią to przynajmniej 200 mg. Jedz regularnie W czasie ciąży wiele kobiet odżywia się nieregularnie, a posiłki nie zawsze są pełnowartościowe. W organizmie zaczyna szybko brakować cennych składników. Oczywiste jest, że witaminy to jedne z najważniejszych substancji dla rozwoju dziecka. Nie tylko dodają energii i witalności, ale też korzystnie wpływają na układ nerwowy i odpornościowy. Dlatego nawet, gdy posiadanie malucha jest dopiero w planach, warto upewnić się, że od samego początku dostaje wszystko, co 4KROK UZUPEŁNIAJ DIETĘ niezbędne dla prawidłowego rozwoju. Często bowiem się zdarza, że sam początek ciąży przebiega niezauważony. Dlatego tak ważnym jest, aby w pełni zadbać o swój organizm. AG

11 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Zarodki pod specjalnym nadzorem 5KROK PRZEŁAM TABU 11 a przestrzeni ostatnich lat obserwujemy zwiększającą się liczbę par dotkniętych problemem niepłodności, ale przybywa także nowoczesnych metod jej diagnozowania i leczenia. Medycyna rozrodu poczyniła ogromny postęp w ostatnim trzydziestoleciu. Dzięki temu przypadki uważane do niedawna za beznadziejne mogą być dziś skutecznie leczone. Ciągle pojawiają nowe, efektywne metody leczenia lub rozwiązania wspomagające już istniejące terapie. Nowością w ostatnim czasie są tzw. systemy ciągłego monitorowania zarodków podczas zapłodnienia pozaustrojowego (np. system Primo Vision). O kilka zdań na temat korzyści dla niepłodnych par i zalet systemu poprosiliśmy specjalistę od leczenia niepłodności dr n. med. Pawła Radwana. Czym jest system Primo Vision i kiedy jest stosowany? P.R. System jest wykorzystywany w trakcie leczenia niepłodności metodą in vitro. Podczas procedury pozaustrojowego zapłodnienia w wyniku połączenia poza organizmem kobiety, komórki jajowej i plemnika powstają zarodki. Otrzymane zarodki są obserwowane w warunkach laboratoryjnych od najwcześniejszych etapów rozwoju. Nowy system pozwala na bardziej dokładną niż kiedykolwiek wcześniej metodę analizy. Daje on możliwość nagrywania specjalną kamerą-mikroskopem, rozwijających się wewnątrz inkubatora zarodków już od pierwszych chwil po zapłodnieniu, aż do dnia transferu, czyli przeniesienia zarodka do macicy kobiety. Zdjęcia są robione z dużą częstotliwością, nawet co 5 min, dzięki czemu można bardzo szczegółowo śledzić ich rozwój i analizować go w dowolnym momencie. Dlaczego obserwacja zarodków przy in vitro jest taka ważna? P.R. Jest to proces, który ma ogromny wpływ na powodzenie całej procedury, gdyż wybór zarodka lub zarodków o największym potencjale rozwojowym, daje większą szansę na uzyskanie ciąży i urodzenie zdrowego dziecka. Na czym polega innowacyjność tego systemu? P.R. Standardowa obserwacja zarodków w laboratorium wygląda w ten sposób, że w każdej dobie obserwacji embriolog wyjmuje na Rozwój nauki i wdrażanie nowoczesnych technologii, wspiera niepłodne pary w dążeniu do upragnionego celu jakim jest posiadanie dziecka. dr n. med. Paweł Radwan Gameta Szpital Klinika Leczenia Niepłodności krótką, ze względów bezpieczeństwa, chwilę zarodki z inkubatora i dokonuje ich jednorazowej oceny. System Primo Vision eliminuje konieczność wyjmowania zarodków z inkubatora i pozwala na oglądanie kolejnych etapów ich rozwoju na ekranie komputera. Ogromną zaletą jest również to, że przed transferem zarodka do jamy macicy cały zebrany materiał jest analizowany, embriolog może dosłownie cofnąć się w czasie i obejrzeć tempo oraz przebieg podziałów komórkowych np. w czasie, kiedy nie było go w pracowni rozrodu wspomaganego. Tym sposobem może przeanalizować cały rozwój zarodka i wykryć ewentualne nieprawidłowości. W przypadku standardowej obserwacji, aż tak nieograniczonych możliwości po prostu nie ma. Czy zastosowanie systemu ciągłego monitorowania zarodków wpływa na powodzenie leczenia? P.R. Uważam, że za klika, kilkanaście lat takie rozwiązania będą stosowane rutynowo u każdej pacjentki poddanej zabiegowi pozaustrojowego zapłodnienia. System ten umożliwia precyzyjniejszy, niż to było możliwe do tej pory, wybór zarodka dającego największe szanse uzyskania ciąży w procedurze in vitro. Koleją zaletą może być fakt, że przeniesienie do macicy kobiety prawidłowo rozwijającego się zarodka zmniejsza również ryzyko poronienia ciąży. System pozwala też na ograniczenie liczby zarodków przenoszonych do macicy, dzięki czemu możemy zmniejszyć odsetek ciąż mnogich po zabiegach zapłodnienia in vitro. Ponadto ciągła obserwacja zarodków jest również uważana za nieinwazyjna metodę oceny nieprawidłowości genetycznych zarodków. Dla kogo jest zalecane skorzystanie z systemu Primo Vision? P.R. Skorzystanie z systemu zalecane jest parom, które mają już nieudane procedury in vitro lub gdy otrzymujemy dużą liczbę zarodków o identycznej morfologii i dzięki tradycyjnej metodzie nie jesteśmy w stanie wybrać idealnego zarodka do transferu. Zastosowanie systemu do ciągłego monitorowania pozwala uwzględnić oprócz oceny morfologicznej dodatkowe kryteria wyboru takie jak: precyzyjne określenie czasu i tempa podziałów komórkowych oraz wykryte cechy niepożądane pogarszające rokowanie na ciążę. Czy są jakieś dodatkowe korzyści poza tymi już wymienionymi dla pacjentów, którzy skorzystają z systemu? P.R. Wykorzystanie tak zaawansowanego rozwiązania ma również inne zalety. Istnieje aplikacja, dzięki której pacjenci po zalogowaniu mogą w czasie rzeczywistym oglądać swoje, rozwijające się zarodki, a jeśli leczenie pary jest zakończone sukcesem w postaci ciąży, przyszli rodzice mogą na życzenie otrzymać film z pierwszych godzin życia ich dziecka. To stosunkowo nowe rozwiązanie w leczeniu niepłodności. Czy są już jakieś sukcesy w wykorzystaniu tej metody? P.R. Tak, w naszej klinice mamy już pacjentki, u których potwierdziliśmy prawidłowo rozwijającą się ciążę po skorzystaniu z systemu do ciągłego monitorowania zarodków. Zagrożona intymność jak zapobiegać infekcjom? Sprawcami dolegliwości mogą być bakterie, grzyby lub wirusy. Czyhają na panie w brudnych toaletach, na ręcznikach, w basenach czy nieodpowiednio dezynfekowanych solariach, chociaż większość z nich przenosi się też drogą płciową. Zaburzenie równowagi fizjologicznej mikroflory układu moczowo-płciowego może być powodem stanów zapalnych będących następstwem namnożenia się bakterii chorobotwórczych. W efekcie prowadzi to do rozwoju bakteryjnego zapalenia pochwy, drożdżyc, nawrotowych zakażeń dróg moczowych. Recepta na uchronienie się przed infekcjami intymnymi wydaje się banalna. Wystarczy dbać o higienę związaną z codzienną toaleta. Na tym jednak nie koniec. Warto zatroszczyć się również o higienę życia, w tym prawidłowe odżywianie. Kupując specjalne płyny do higieny intymnej, należy sięgać po produkty o fizjologicznym ph. Zarówno w profilaktyce, jak i przy wspomaganiu leczenia bakteryjnego sprawdzają się środki apteczne, m.in. żele dopochwowe, które normalizują ph pochwy, pozwalają utrzymać jej prawidłowa florę bakteryjna, niwelując tym samym uczucie dyskomfortu. Dodatkowo można stosować doustne probiotyki ginekologiczne. Złotą zasada każdej kobiety powinny być systematyczne wizyty u ginekologa oraz obserwowanie własnego ciała.

12 12 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Coco Chanel mawiała, że kobieta dostaje od natury twarz, gdy ma 20 lat. W wieku 30 lat kształtuje ją życie, a 50-latka ma taką twarz na jaką zasłużyła. Postaw więc na pielęgnację, inwestycja z pewnością się zwróci. 6KROK DBAJ O CERĘ Sekrety urody Pytanie: Jaki jest przepis na zdrową i promienną cerę? Odpowiedź: Najważniejsza jest codzienna pielęgnacja dopasowana do potrzeb naszej skóry. łode, piękne twarze, na takich wzrok zatrzymuje się na dłużej. Świeża i gładka skóra to dziś niewątpliwy atut, zwłaszcza, jeżeli nie mamy już dwudziestu lat. Niektóre kobiety za wszelką cenę starają się zatrzymać upływający czas korzystając z oferty gabinetów medycyny estetycznej. Zanim jednak zdecydujemy się na większą ingerencję i poprawianie natury, warto przypomnieć sobie ważne zasady pielęgnacyjne, które opóźnią proces starzenia. Podstawową czynnością kosmetyczną jest dokładny demakijaż. Skóra pozbawiona oczyszczenia nie może oddychać ani wchłonąć odżywczych składników kremu, który aplikujemy na noc. Jak wynika z badań, do podstawowych grzechów Polek należy właśnie bagatelizowanie wieczornego demakijażu twarzy. Dermatolodzy ostrzegają, że rozszerzone pory, na które uskarża się wiele z nas, powstają przez niedokładne oczyszczanie skóry. Brud i bakterie zgromadzone w porach tworzą zaskórniki. Zaskórniki rozciągają pory, które nawet po usunięciu zanieczyszczeń, nie powracają już do dawnych rozmiarów. Wybierając kosmetyki do demakijażu powinnyśmy brać pod uwagę przede wszystkim potrzeby własnej skóry. Do skóry suchej i skłonnej do podrażnień należy wybierać preparaty, które oprócz odświeżenia zapewnią odpowiedni poziom nawilżenia i złagodzą ewentualne podrażnienia. Produkty przeznaczone do mycia cery łojotokowej i trądzikowej mają głównie za zadanie usuwać nadmiar serum i działać antybakteryjnie. Warto również pamiętać, aby zmywając makijaż nie pocierać i nie rozciągać za mocno skóry. Żegnajcie zmarszczki Kosmetolodzy od lat powtarzają, że najważniejsze jest nawilżanie. Już nastoletnie dziewczyny powinny regularnie sięgać po dobry krem nawilżający. Nawilżająco ochronny krem na dzień ma za zadanie skutecznie zatrzymywać wilgoć w naskórku, powinien też zawierać filtry UV. Nawodnienia wymaga każdy rodzaj cery, również skóra tłusta. Przesada nigdy nie jest jednak wskazana, zwłaszcza, jeżeli mamy normalną cerę i często stosujemy silnie skoncentrowane maski nawilżające. Lekarze doradzają, aby dobierając kosmetyki kierować się nie tyle metryką, ale faktycznym stanem naszej skóry. Zdarza się, że odwodniona cera młodej dziewczyny może wymagać mocniejszej regeneracji niż naskórek osoby dojrzałej. Oprócz produktów do codziennej pielęgnacji i nawilżania twarzy warto stosować, chociażby zapobiegawczo, produkty silniej odżywiające. Godne polecenia są tu preparaty z witaminą C i E, które działają przeciwutleniająco oraz z witaminą A o właściwościach przeciwzmarszczkowych. Cięższe kosmetyki kremy, maseczki i żelowe serum aplikujemy głównie na noc. Przed ważnym wyjściem możemy sobie zafundować ekspresowe wygładzenie skóry i spłycenie bruzd, stosując krem z morskim kolagenem i silikonową bazę pod makijaż. Cząsteczki kolagenu, po nałożeniu na skórę zwiększają swoją objętość i wypychają drobne zmarszczki. Skóra w okolicach oczu wymaga wyjątkowo uważnej pielęgnacji, ponieważ jest dziesięć razy cieńsza niż skóra pozostałych partii twarzy. Najważniejszy jest delikatny, ale dokładny demakijaż. Pozostałości tuszu, cieni do powiek mogą spowodować podrażnienia i uniemożliwią wniknięcie odżywczych substancji z preparatów, które aplikujemy pod oczy przed snem. Preparaty na dzień powinny być bogate w antyoksydanty zwalczające wolne rodniki witaminy A, E, C oraz koenzym Q10. Na noc warto zastosować kosmetyk z retinolem, który stymuluje odbudowę włókien kolagenowych gwarantujących jędrność skóry. Natychmiastowy efekt świeżego spojrzenia możemy uzyskać za pomocą kosmetyków do miejscowego stosowania, tak zwanych wypełniaczy zmarszczek. Dzięki składnikom napinającym skórę oraz szybko pęczniejącemu kwasowi hialuronowemu, zmarszczki wokół oczu zostają błyskawicznie wygładzone. Urodowe triki Aby zapobiec tworzeniu się opuchlizny pod oczami, podłóż dodatkową poduszkę pod głowę. Ta sztuczka powstrzyma gromadzenie się płynów wokół oczu. Pomocne będą też żele z kofeiną schłodzone wcześniej w lodówce. Opanuj podstawowe zasady masażu twarzy. Odpowiednio stymulowana skóra dłużej pozostaje jędrna i wygląda na bardziej wypoczętą. Regularne złuszczanie martwego naskórka poprawia ukrwienie skóry i zwiększa absorpcję aktywnych składników w kosmetykach. Cera staje się gładsza i jaśniejsza, a twarz zyskuje młodzieńczą świeżość i blask. Delikatny, nieinwa- bdf-vi-028-g:zdrowie Kobiety 165x227 6/6/12 4:13 PM Page 1 zyjny peeling należy wykonywać przynajmniej raz w tygodniu. Z pomocą przyjdą nam produkty peelingujące o neutralnym ph, które wygładzając skórę nie naruszą jej naturalnej równowagi. Mówi się, że wiek kobiety poznaje się po szyi. Jej delikatna skóra starzeje się szybciej niż na ta na twarzy. Aplikując więc krem do twarzy, nie zapomnij potraktować nim również szyi. Zadbana i gładka skutecznie ukryje twoją metrykę.

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02

OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02 REWOLUCJA W ODCHUDZANIU!!! OGNIU W TŁUSZCZ SPAL THERM line OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02 Zgub zbędne kilogramy z u Dlaczego przybieramy na wadze? Czy to wina wieku lub uwarunkowań

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Centrum Medyczne Ostrołęka. dr Piotr Pierzyński. Szanowni Państwo,

Centrum Medyczne Ostrołęka. dr Piotr Pierzyński. Szanowni Państwo, Centrum Medyczne Ostrołęka dr Piotr Pierzyński Szanowni Państwo, Proszę o wydrukowanie i wypełnienie załączonego poniżej formularza wizyty oraz zabranie go ze sobą na konsultację. Proszę też pamiętać o

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Instrukcje: Proszę opisać w poniższym kwestionariuszu Pana/Pani przeciętną dietę. Proszę opisać 2 przykładowe dni tygodnia

Bardziej szczegółowo

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju SLIMXL Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju GRUPA DOCELOWA SlimXL to suplement diety przeznaczony dla kobiet: - z nadwagą i otyłością - które chcą tygodniowo zrzucić

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

http://www.odkryjjakschudnac.pl

http://www.odkryjjakschudnac.pl 7 Pokarmów Automatycznie Spalających Tłuszcz Czy może to być możliwe, że jedzenie niektórych pokarmów może pomóc Ci schudnąć oraz automatycznie spalać tłuszcz bez ćwiczeń lub diet? Odpowiedź na to pytanie

Bardziej szczegółowo

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego:

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego: DANE OSOBOWE........................ data*.................................................. Imię i nazwisko: *............................................... Telefon: *..................................................

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód PURE DIET Joanna Flis Os. Wichrowe Wzgórze 33C 61-699 Poznań tel. 511 02 99 44 Imię i nazwisko Rok urodzenia Nr telefonu E-mail Dane kontaktowe Grupa krwi Uczeń/student Pracuję zawodowo Wykonywany zawód

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę

Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Ćwiczenia lekarstwem na jesienną chandrę Jesienna pogoda sprzyja pogorszeniu samopoczucia. Wiele osób rezygnuje z aktywności fizycznej z powodu zmiennej pogody i chłodu. Tymczasem ruch na świeżym powietrzu

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C).

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Wzrost temperatury redukuje poziom większości składników odżywczych. Surowy por

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

5 porcji warzyw, owoców lub soku

5 porcji warzyw, owoców lub soku KONFERENCJA PRASOWA 5 porcji warzyw, owoców lub soku Witamy serdecznie! Warszawa, 6 marca 2012 r. Dziś zadbaj o zdrowie, byś nie musiał o nim marzyć, gdy będziesz w niemocy (Pliniusz Starszy) Postaramy

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany w oparciu o doniesienia naukowe oraz przyjęte

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

WITAMINY DLA DIABETYKÓW

WITAMINY DLA DIABETYKÓW WITAMINY DLA DIABETYKÓW Witaminy dla diabetyków: zestaw witamin i składników mineralnych dostosowany ilościowo i jakościowo do potrzeb osób chorych na cukrzycę jako uzupełnienie codziennej diety. Energia

Bardziej szczegółowo

DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY

DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY WPROWADZENIE DO PREZENTACJI Carl Rehnborg i Nutrilite historia Wyzwania związane ze zdrowym sposobem odżywiania się Pokoloruj swoją dietę Zdrowy

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

"50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie

50+ w Europie Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie Uniwersytet Warszawski Numer seryjny kwestionariusza: 2910001 Nr ID gospodarstwa domowego 2 9 0 6 2 0 0 Nr ID osoby Data wywiadu: Nr ID ankietera: Imię respondenta: "50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia,

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina!

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina! Tematyka: Profilaktyka choroby nowotworowej piersi Dlaczego postanowiliśmy poruszyć temat raka piersi u kobiet? Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce. Z obecnie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Zakres oferowanych usług:

Zakres oferowanych usług: Zakres oferowanych usług: 1. Poradnictwo dietetyczne Porady dietetyczne obejmujące analizę dotychczasowego sposobu żywienia, pomiary antropometryczne, wskazówki i zalecenia żywieniowe. Dla osób zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

www.kulturystyka.sklep.pl

www.kulturystyka.sklep.pl SWANSON Razberi-K - Ketony z malin Suplement diety ze Stanów stworzony, by pomóc ci walczyć ze zbędnymi kilogramami! Silny i skuteczny środek na odchudzanie zawiera wyłącznie naturalny wyciąg z malin -

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA Odżywianie jest ważną sferą w życiu każdego człowieka. Różnorodne przeżywane przez nas stresy są częstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Różne

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi Europejski Dzień (Breast Health Day) to ustanowione 15 października święto, którego istotą jest przypominanie i uświadamianie o tym jak zapobiegać występowaniu nowotworów piersi oraz o olbrzymim znaczeniu

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego. Marzanna Ociepa

Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego. Marzanna Ociepa Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego Marzanna Ociepa Jakie jest zagrożenie? Co roku tylko w Polsce prawie 13 tys. kobiet słyszy od lekarza diagnozę rak

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta)

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) Dzień dobry państwu! Dziś naszym gościem w audycji Dbajmy o siebie jest pani doktor Irena Kamieńska, która z zawodu i z zamiłowania jest lekarzem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum)

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) ULOTKA DLA PACJENTA PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku Należy zachować te ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać.

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Sandra Czeszejko-Sochacka SUPER DIETA 26 STWÓRZ SWOJE MARZENIA Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Sandra Czeszejko-Sochacka, 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu

Prezentacja produktu Prezentacja produktu Ile osób rocznie ginie w wypadkach samochodowych? Ile osób rocznie umiera na zawał i udar mózgu? 3. 500 osób 170 000 osób Umieralność spowodowana chorobami układu krążenia w Polsce

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych.

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Bioterra zdrowie i uroda Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Każdy człowiek marzy o zdrowiu i urodzie. Pragnienie to nie zależy

Bardziej szczegółowo

Dzień zabiegu. Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia.

Dzień zabiegu. Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia. Dzień zabiegu Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia. Pamiętaj aby nic nie jeść ani nie pić na 12 godzin przed zabiegiem. Załóż wygodne

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie)

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1 Osteoporoza (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1. Osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, charakteryzująca się zmniejszoną mineralną gęstością kości,

Bardziej szczegółowo

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m Aby zamówić Indywidualny Plan Żywieniowy należy wypełnić formularz. Czas potrzebny do wypełnia to ok 30 minut. Proszę o dokładne i szczegółowe wypeł formularza. Wypełniony

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE Dietetyka Dietetyka to nauka, która bada jak to, co spożywamy wpływa na nasze zdrowie i wydajność organizmu. Bada pewne składniki pożywienia, które mogą wpływać na nasze zdrowie. Na przykład

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo