innowacyjna MEDYcYnA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "innowacyjna MEDYcYnA"

Transkrypt

1 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ Nr 2 / Czerwiec 2013 innowacyjna MEDYcYnA Leczenie ukierunkowane Terapie celowane efektywną bronią do walki z nowotworem Immunoterapia alergenowa Skuteczna i przyczynowa metoda leczenia chorób alergicznych Ból w chorobie nowotworowej Idealne terapie dopasowane do potrzeb konkretnych pacjentów 3krokI do SkUTECzNEGo LECzENIa KLUCZOWE WYZWANIA WSPÓŁCZESNEJ MEDYCYNY Postęp dokonujący się na świecie w dziedzinie zwalczania chorób, wyzwala ogromne nadzieje milionów ludzi na życie bez bólu i dolegliwości.

2 2 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ wyzwania Jeżeli chcemy żyć długo i w dobrym zdrowiu, to musimy mieć m.in. dostęp do skutecznej i innowacyjnej medycyny, która potrafi sprostać wciąż nowym wyzwaniom cywilizacyjnym. Przysięga innowacji chęć zrozumienia otaczającego świata i nieustająca potrzeba jego eksploracji stanowią nieodłączny element natury człowieka i od początku istnienia ludzkości inspirują go do podejmowania coraz to nowych wyzwań. Ta odwaga i ciekawość przyczyniają się z kolei do dalszego rozwoju cywilizacji, szczególnie w kontekście ochrony życia i zdrowia człowieka. działalność badawczo-rozwojowa a rozwój gospodarki 1 Najbardziej syntetyczną manifestacją ludzkiego humanizmu jest przysięga Hipokratesa i powstałe na jej podstawie przyrzeczenie lekarskie. Imperatyw ciągłego doskonalenia siebie, swojej wiedzy i warsztatu oraz obowiązek dzielenia się swoimi osiągnięciami w służbie ludzkości stale inspiruje rozwój medycyny i farmacji. Innowacyjność w branży farmaceutyczno-medycznej ma szczególny wyraz, bowiem stanowi synergię dwóch istotnych filarów każdej gospodarki nauki, przemysłu. Na tym polu polska branża farmaceutyczna może z sukcesem konkurować z rynkiem europejskim tylko w ciągu ostatnich 5 lat nakłady na R&D w farmacji stanowiły aż 8,2% wszystkich nakładów na R&D w polskiej gospodarce. Każde naukowe odkrycie w medycynie rozpoczyna skomplikowany proces angażujący wiele osób z różnych dziedzin. Interdyscyplinarność jest immanentną cechą rozwoju nauk medycznych, która wpływa również na inne sektory i gałęzie gospodarki. Inwestycje w rozwój branży farmaceutyczno-medycznej stymulują eksport i poziom zatrudnienia, umożliwiają prowadzenie prac badawczych, a także istotnie i regularnie zasilają budżet państwa. Ponadto, dzięki produkcji farmaceutyków w kraju, zapewniamy bezpieczeństwo lekowe kraju. Innowacje w parze z zasadami sztuki lekarskiej 2 Maciej adamkiewicz Go Global! Polish Pharma Dzięki spójnej, konsekwentnej i proinnowacyjnej polityce Polska ma szansę być kreatorem i aktywnym uczestnikiem rozwoju światowego postępu w medycynie. Postęp innowacyjności w Polsce i na świecie stoi przed zbliżonymi wyzwaniami, do których można zaliczyć m.in. stworzenie odpowiednich warunków rozwoju i jasnych wytycznych odnośnie dalszego postępowania. Pomocna w zrozumieniu tych wymagań może być lekarska analogia. Patrząc na pacjenta lekarze mają do dyspozycji albo tzw. best practices (w systemie anglosaskim) albo świadomość tego, w jaki sposób postępować zgodnie ze sztuką. Ktoś zadbał o to, żeby skodyfikować i ubrać w odpowiednie definicje proces terapeutyczny tak, aby był on maksymalnie skuteczny i bezpieczny dla pacjenta. Analogicznie w przypadku odkryć naukowych i stymulowania rozwoju innowacyjności każde nowe odkrycie czy technologia musi mieć opracowane zasady bezpieczeństwa, które uzupełniają zasady postępowania zgodnie ze sztuką lekarską. współpraca wszystkich środowisk, a sukces polskiej innowacji 3 Jakie elementy są zatem niezbędne, by mówić o sprzyjających warunkach dla rozwoju sektora R&D czy wsparcia odkryć naukowych? Ważna jest przede wszystkim kodyfikacja, opracowanie schematów, definicji i zasad zbliżonych do tych, które obowiązują w świecie lekarzy. Środowiska medyczne i naukowe nie mogą być z tym wyzwaniem pozostawione same sobie. Do wypracowania satysfakcjonujących i najlepszych rozwiązań powinni wspólnie przystąpić wszyscy uczestnicy tego rynku, czyli środowiska naukowe, lekarskie, biznesowe oraz regulator rynku, czyli państwo. Pamiętajmy, że stawką nie jest wyłącznie upowszechnianie dostępu do nowoczesnych terapii, tworzenie miejsc pracy czy poprawienie bilansu handlowego, tylko budowanie przewagi konkurencyjnej naszego kraju. Dzięki spójnej, konsekwentnej i proinnowacyjnej polityce Polska ma szansę być kreatorem i aktywnym uczestnikiem rozwoju światowego postępu w medycynie. POLECAMY STRONA 7 dr med. Elżbieta Senkus-konefka Katedra i Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny Obecnie wiele osób, u których rozpoznano raka żyje wśród nas, a otoczenie nie jest często w ogóle świadome obecności choroby. Partner publikacji: 2 EDYCJA CZERWIEC 2013 Project Manager: Daria Rosińska Tel.: Business developer: Łukasz Chaciński Managing director: Adam Jabłoński Treść: Sylwia Milewska Urszula Światłowska Agnieszka Grzechowiak dystrybuowane z: Rzeczpospolita druk: Presspublica Sp. z o.o Nakład: egzemplarzy Skład: Graphics & Design Studio, Michał Ziółkowski, F o t o g r a fi e :shutterstock.com, istockphoto.com, zasoby własne kontakt z Mediaplanet: Fax: Mediaplanet jest wiodącym domem wydawniczym na rynku europejskim. Specjalizujemy się w tworzeniu wysokiej jakości publikacji tematycznych w prasie codziennej, online oraz broadcast. Mediaplanet nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam. Nanotechnologia u dentysty Kto z nas nie wracał do gabinetu z próchnicą w zębie, który już kiedyś był leczony? Zakażenia wtórne to odwieczny problem stomatologii. Obecnie istnieje sposób by temu zaradzić. Rozwiązaniem są nanocząstki srebra i złota zawarte w nowoczesnych preparatach stomatologicznych Nanocare. Nanocząstki wykazują silne właściwości przeciwbakteryjne, dzięki czemu zwiększają skuteczność leczenia. Oznacza to mniej wizyt u dentysty i lepszy efekt estetyczny. Nanocząstki, chociaż tak silnie oddziałują na bakterie, nie mają wpływu na ludzki organizm. Nie powodują powikłań, zatruć i reakcji ubocznych. Nanocare Plus wykorzystywany jest podczas leczenia kanałowego. Nanocare Gold stosuje się przed założeniem wypełnienia, osadzeniem korony protetycznej, licówki lub mostu. Ogromną zaletą Nanocare, niespotykaną wśród innych preparatów, jest ochrona leczonych zębów przed bakteriami po zakończonym leczeniu. Jak to jest możliwe? Po aplikacji Nanocare na powierzchni zęba pozostaje powłoka z nanocząstek. Nawet jeśli po leczeniu na powierzchni zęba pozostaną bakterie (co jest nieuniknione), wówczas nie są one w stanie się rozwijać. Podobnie w przypadku, gdy po zakończonym leczeniu bakterie dostaną się między tkankę zęba, a wypełnienie. Zapraszam do mojej kliniki w Katowicach przy ul. Czajek 5, gdzie od lat stosuję z dobrym skutkiem preparaty Nanocare, pośród innych innowacyjnych technik, takich jak tomograf 3D, mikroskop neurochirurgiczny czy laser do tkanek miękkich i twardych (www.borczyk.pl). Materiał sponsorowany lek.med.chir.stom. roman Borczyk Nanotechnologia to przyszłość stomatologii pozwoli zwiększyć trwałość i skuteczność leczenia. Już dziś zapytaj swojego dentystę, czy stosuje nanocząstki podczas leczenia zębów Twoich i Twojej rodziny!

3 nowości NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 1krok 3 obecnie w Polsce co czwarte dziecko do 6. roku życia, a co trzecie do 12. choruje na alergiczny nieżyt nosa. U małych dzieci objawy alergii mogą być podobne do objawów infekcji układu oddechowego. Wówczas niejednokrotnie są niewłaściwie i nieskutecznie leczone antybiotykami. Najskuteczniejszą metodą leczenia alergii IgE zależnej, jest immunoterapia swoista szczepionki dobierane są indywidualnie dla każdego chorego. Odczulać możemy dopiero po 5. roku życia. Odczulanie zapobiega nowym uczuleniom i rozwojowi astmy. krople, tabletki to proste Nowoczesna forma odczulania jaką są szczepionki podjęzykowe, doskonale sprawdza się u dzieci. Odczulanie w kroplach i tabletkach jest równie skuteczne co odczulanie w zastrzykach, a jednocześnie bardziej DR ANNA ZAWADZKA- -KRAJEWSKA Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego AM w Warszawie objawy sugerujące przewlekłą infekcję to może być alergia bezpieczne, wygodne i przyjazne dzieciom. Mali alergicy nie są narażeni na comiesięczne zastrzyki i regularne wizyty w gabinecie lekarskim. Zmniejsza to stres małych pacjentów, oszczędza czas dzieci i rodziców, ogranicza koszty związane z kuracją wydatki na dojazdy, dni wolne w pracy. Terapie podjęzykowe doskonale sprawdzają się u wszystkich chorych. Odczulanie zalecane jest w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, alergicznego nieżytu spojówek i w astmie. U pacjentów odczulanych podjęzykowo, przyjmowanie leku raz na dobę nie stanowi żadnego problemu. To leczenie wymaga stałego kontaktu i współpracy alergolog pacjent, wyjaśnienia sposobu przyjmowania leku, poinformowania o możliwości wystąpienia objawów związanych z przyjmowaniem szczepionki. Odczulanie trwa zwykle 3 do 5 lat, efekty często są widoczne już w pierwszym roku leczenia. Życie bez alergii w Polsce objawy różnego rodzaju alergii ma ok 15 mln ludzi. Najczęściej ujawniają się w dzieciństwie i wczesnej młodości. Co nie znaczy, że w późniejszym wieku jesteśmy od nich uwolnieni. Objawiają się na skórze, w przewodzie oddechowym i narządach płciowych czyli tam, gdzie nasze ciało bezpośrednio styka się ze środowiskiem zewnętrznym. Pokrzywki, stany zapalne, świądy to codzienność, z którą zmagają się alergicy. Najbardziej powszechnym alergenem jest kurz, a konkretnie żyjące w nim roztocza. Oczywiście pyłki roślin (brzoza, leszczyna, olcha). Dalej sierść zwierząt (koty, psy) i pleśnie. Najczęściej w Polsce alergie leczone są objawowo, co chwilowo przynosi chorym ulgę, a nie rozwiązuje problemu. Nieleczone prowadzą do chronicznego nieżytu nosa, zapalenia spojówek i alergicznej astmy oskrzelowej. Bezpośrednio też zwiększają ryzyko wystąpienia chorób serca. SzCzEPIoNkI PodJĘzYkowE PROF. PIOTR KUNA Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Można wyleczyć! Zdecydowana większość chorujących może całkowicie wyleczyć się z alergii. Jak? Stosując alergenową immunoterapię swoistą czyli szczepionki. Lekarz alergolog po zidentyfikowaniu choroby, alergenu i specyficznego związku pomiędzy nimi, dobiera każdemu odpowiednią szczepionkę i dawkowanie. Terapia jest podskórna (zastrzyki) albo podjęzykowa (krople lub tabletki). Terapia trwa 3-5 lat. Najważniejsze by chorzy nie przerywali jej w trakcie! Szczepionki są bardzo bezpieczne. Zwykła aspiryna może wywołać więcej niepożądanych efektów niż one. Są bardzo skuteczne i nieocenione w działaniu. Likwidują objawy, leczą chorobę i zapobiegają alergicznej astmie oskrzelowej, na którą u nas w kraju choruje ok. 4 mln ludzi. U 50% niezaszczepionych może rozwinąć się astma, u szczepionych tylko do 20%. Choroby alergiczne zwiększają też ryzyko zawałów. Szczepionki, aż o 30% zmniejszają ich częstość. inspiracje Pojęcie alergia zostało stworzone przez austriackiego pediatrę Clemensa von Pirqueta, który w 1906 r., po raz pierwszy zwrócił uwagę na fakt, że układ odpornościowy niektórych osób reaguje nieprawidłowo, nadmiernie, na kontakt z substancjami otaczającego nas środowiska. Substancje te u osób zdrowych nie wywołują objawów choroby. Alergenami są zarówno różne białka pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, jak i czynniki chemiczne, np. kosmetyki. Najczęściej uczulają pyłki traw i drzew, roztocze kurzu domowego, pleśnie, niektóre zwierzęta, zwłaszcza koty, chomiki, świnki morskie. Wyróżnia się kilkaset czynników o działaniu alergizujących w środowisku pracy. Alergia manifestuje się objawami ze strony jednego lub kilku narządów jako alergiczny nieżyt nosa, zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry czy też pokrzywka. Choroby te występują równocześnie, ujawniają się kolejno lub też współistnieją ze sobą. Alergiczny nieżyt nosa często współistnieje z astmą oskrzelową lub też wyprzedza ujawnienie się tej choroby. Alergia na jad owadów, pokarmy czy też leki może również być przyczyną ogólnoustrojowej uogólnionej reakcji, może również być przyczyną wstrząsu anafilaktycznego bezpośrednio zagrażającego życiu. Jakkolwiek aktualnie dostępne leki pozwalają na skuteczne opanowanie objawów choroby u większości chorych na astmę, to jednak ciężkie zaostrzenie tej choroby również stanowi zagrożenie życia chorego.

4 4 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ WYZWANIA NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 5 INNOWACYJNI W TROSCE O PACJENTA Onkologia celowana Molekularnie celowana chemioterapia Znając specyfikę budowy komórek różnych typów nowotworów możliwe jest konstruowanie leków dopasowanych do nich jak klucz do zamka. Interesującym przykładem terapii celowanych jest zastosowanie przeciwciał monoklonalnych w leczeniu chłoniaków złośliwych. Poznanie budowy komórek poszczególnych typów nowotworów umożliwiło wyodrębnienie specyficznych antygenów obecnych na ich powierzchniach. Antygeny te wykorzystano jako cel dla leków, które w wybiórczy sposób niszczą komórki chore oszczędzając komórki prawidłowe. Oddziaływanie leku i specyficznego antygenu przypomina dopasowanie klucza do zamka. Aktualnie w praktyce klinicznej stosowanych jest kilka leków działających na podanej powyżej zasadzie. Kolejnym, ważnym krokiem w rozwoju technologii leków wykorzystujących przeciwciała monoklonalne jest tworzenie kompleksów zawierających przeciwciało skierowane przeciwko specyficznemu antygenowi na powierzchni komórki nowotworowej połączone stabilnym we krwi łącznikiem z toksyczną substancją, uwalnianą we wnętrzu chorej komórki, która jest niszczona. Przykładem leku opracowanego z wykorzystaniem połączenia przeciwciała skierowanego wybiórczo przeciwko antygenom CD30 (obecnym na powierzchni komórek chłoniaka Hodgkina i chłoniaka anaplastycznego z dużych komórek), połączonego łącznikiem z substancją toksyczną aurystatyną E niszczącą wewnętrzne rusztowanie komórki jest brentuksymab vedotin. W badaniach klinicznych II fazy potwierdzono wysoką skuteczność leku szczególnie w przypadku choroby opornej na konwencjonalną terapię jak i w chorobie nawracającej. Prof. dr hab. med. Maciej Krzakowski Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Centrum Onkologii- -Instytut im. MSC W skutecznym leczeniu chorych na nowotwory najważniejsze jest indywidualizowanie postępowania. Dzięki temu leczenie może być naprawdę skuteczne, przede wszystkim bezpieczne dla chorych. Terapie celowane czyli leczenie ukierunkowane molekularnie. Od niedawna przeżywają nieprawdopodobne tempo rozwoju. Praktycznie co roku powstają nowe leki, wyspecjalizowane w walce z określonego rodzaju nowotworami. Praojcem tych terapii był wprowadzony w latach 70. ub. stulecia lek antyestrogenowy, stosowany do dzisiaj u wielu chorych na raka piersi. Obecnie u dorosłych stosowane są terapie celowane w przypadku nowotworów podścieliskowych układu pokarmowego, raka piersi, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka jelita grubego i czerniaka. Podstawą stosowania takich terapii jest określenie celu, czyli zaburzenia molekularnego czy genetycznego. Najczęściej chodzi o obecność nieprawidłowego białka na powierzchni komórek, którego istnienie jest następstwem nieprawidłowego genu wewnątrz komórek. Właściwie wycelowane Wprowadzenie każdego nowego leku celowanego wiąże się przede wszystkim z określeniem populacyjnym charakterystyki molekularnej. Dla przykładu, w Polsce mamy ok. 20 tys. chorych na raka płuca. Spośród nich, kilka tys. to chorzy z rozpoznaniem raka gruczołowego, potencjalnie zatem będzie można zastosować u nich terapię celowaną. Należy zatem przebadać tych chorych, pod względem charakterystyki molekularnej. Dzięki temu zostaje wyłoniona grupa (około 10% chorych), która kwalifikuje się do leczenia ukierunkowanego. Takie właśnie terapie w przypadku potwierdzenia obecności nieprawidłowości molekularnej są dużo skuteczniejsze i bardziej bezpieczne od tradycyjnej chemioterapii. Chemioterapia ukierunkowa Oczywiście chemioterapia może mieć również charakter ukierunkowany. Chodzi o to, że różne rodzaje nowotworów, mają także swoje typy histologiczne. Można zatem dobrać do nich odpowiednie schematy chemioterapii. Dobrym przykładem jest tu wspomniany już niedrobnokomórkowy rak płuca lub rak piersi. O tym drugim, wiemy że do określonego typu nowotworu inaczej dobiera się leczenie uzupełniające (np. wyłącznie hormonoterapię lub chemioterapię, a u części chorych obie metody). Podczas kwalifikowania chorych do chemioterapii nie można pominąć oczywiście czynników demograficznych. Musimy brać pod uwagę wiek, płeć, stan sprawności i współwystępujące choroby oraz uzależnienia (np. nadmierne spożycie alkoholu). Metody celowanego leczenia w znacznie mniejszym stopniu zależą od wymienionych czynników np. mogą być z powodzeniem bezpiecznie stosowane u osób starszych. W dzisiejszych czasach to ważny argument, choćby ze względu na to, że społeczeństwa europejskie są coraz starsze. Cel i środki Terapie celowane to dziś metody bardzo skuteczne i bardziej bezpieczne ze względu na stosunkowo niewielkie zagrożenia występowaniem niepożądanych następstw leczenia. Jednak nie same one zrewolucjonizują onkologię. W walce z rakiem, z perspektywy globalnej, najważniejsza jest edukacja, eliminowanie ryzyka oraz bardzo wczesne wykrywanie. Dla przykładu w Bombaju w Indiach od 15 lat prowadzono badania najbiedniejszych kobiet pod kątem dysplazji i przedinwazyjnego raka szyjki macicy, stosując najtańszą metodę barwienie tarczy szyjki macicy kwasem octowym. W Indiach nie ma funduszy na masowe badania przesiewowe z wykorzystaniem oceny cytologicznej i szczepienia przeciw wirusowi HPV. Wykrywalność wczesnych zmian była bardzo wysoka, dzięki czemu umieralność na raka szyjki macicy w badanej populacji zmniejszono o 31%. W sytuacji idealnej wszelkie metody leczenia stosowane w onkologii powinny być powszechnie dostępne, a więc i tanie. Terapie celowane są często bardzo drogie. Co jest całkowicie zrozumiałe jeżeli coś szyjemy na miarę, to płacimy za to zawsze więcej. Niejednokrotnie, pomimo wysokich kosztów doraźnych, terapie te są z perspektywy społecznej, czy długoterminowej opłacalne. Musimy pamiętać, że choroby nowotworowe są procesami wciąż u wielu osób nieodwracalnymi, ale w wielu sytuacjach przy zastosowaniu właściwego leczenia możliwe jest uzyskanie, zahamowanie rozwoju (w części przypadków na dość długi okres) i złagodzenie lub ustąpienie objawów. Zrozumieć ból Z bólem codziennie zmaga się nawet 75 proc. chorych na raka. Dlatego specjaliści szukają coraz skuteczniejszych rozwiązań, które pomogą pacjentom godnie żyć. Jak wynika z badań przytaczanych przez Europejską Federację Oddziałów Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu (EFIC), ból zgłasza połowa pacjentów cierpiących na choroby nowotworowe we wszystkich stadiach rozwojowych choroby. U chorych w zaawansowanym stadium nowotworu odsetek ten wzrasta do 75 proc. Te dane pokazują jak wielu chorych na raka codziennie zmaga się z bólem. Bólem, który uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności, ogranicza, a nawet uniemożliwia kontakt z bliskimi i przyjaciółmi, zakłóca sen, paraliżuje codzienność. A ból nowotworowy jest nie tylko silny, ale też niejednorodny. To oznacza, że terapia powinna być dopasowywana do potrzeb konkretnych pacjentów. Pomoc dla oskrzeli Choć astmę oskrzelową i Przewlekłą Obturacyjną Chorobę Płuc (POChP) łączy na pozór wiele podobieństw, to są to dwie odmienne jednostki. Dlatego też wymagają innego leczenia. Zarówno astma oskrzelowa, jak i POChP to przewlekłe choroby dróg oddechowych o podłożu zapalnym. Obie też łączą się z objawami takimi jak duszność i kaszel. Na tym jednak koniec podobieństw. Przyczyny i konsekwencje astmy i POChP są zupełnie inne. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z chorobą, która często jest warunkowana dziedzicznie, zazwyczaj ma podłoże alergiczne, a dopiero na kolejnym miejscu wymieniane są czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie środowiska. Z kolei POChP w ok. 90 proc. przypadków spowodowane jest czynnikami zewnętrznymi, przede wszystkim paleniem papierosów. Co ważne, w przypadku astmy, zazwyczaj zwężenie oskrzeli jest odwracalne i większość chorych stosując leki może prowadzić aktywny tryb życia. Zmiany powodowane przez POChP są Zrozumieć ból Cierpienia chorych motywują naukowców do badań nad lekami, które skutecznie będą chronić pacjentów przed bólem. Cel jest prosty wprowadzanie innowacyjnych terapii na najbardziej zaawansowanym poziomie. Innowacyjnych czyli idealnie dopasowanych do potrzeb pacjentów. Zarówno pod względem terapeutycznym, jak i pod kątem bezpieczeństwa i poprawy jakości życia. Jak podkreśla dr Zbigniew Kaczmarek (Prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej lekarz z ponad 30 letnim doświadczeniem zawodowym zwalczania bólu w okresie nieuleczalności chorób przewlekłych i w chorobie nowotworowej), skala problemu i niedogodności dla pacjentów związane z bólem sprawiły, że od wielu lat wprowadza się coraz bardziej nowatorskie rozwiązania. Kluczem do stworzenia skutecznego leku jest zrozumienie specyfiki i wieloskładnikowości bólu oraz troska o jakość życia pacjentów. Dlatego istotne są badania nad rozwojem najnowocześniejszych metod farmakologicznych walki nieodwracalne, prowadzą do trwałe- go ograniczenia wydolności fizycznej i w efekcie do inwalidztwa. Ze wzglę- du na te różnice chorzy potrzebują odmiennych terapii. Jednak jest jeszcze jeden element, który łączy lecze- nie astmy oskrzelowej i POCHP. Leki stosowane w obu tych chorobach po- trzebne chorym do końca życia, a więc, naukowcy cały czas szukają nowych, nie tylko bardziej efektywnych, ale co- raz bardziej bezpiecznych rozwiązań. z bólem, skupiające się na preparatach z grupy silnych leków opioidowych takich jak morfina i fentanyl tłumaczy dr Zbigniew Kaczmarek. Ból przewlekły Efektem prac naukowców jest lek na przewlekły ból fentanyl podawany za pomocą plastra. Okazało się, że patrząc przez pryzmat skuteczności, występowania efektów niepożądanych, ale również wygody dla pacjenta, ten sposób podania leku w terapii bólu przewlekłego wydaje się być najlepszy. I choć zastosowanie tej substancji nie jest nowością, to już forma jej podawania tak. Dzięki zastosowanym nowoczesnym rozwiązaniom technologicznym w budowie plastra możliwa jest jego wygodna aplikacja zapewniająca równomierny i kontrolowany transfer leku przez naskórek. Co z kolei daje stabilną kontrolę bólu. Cenna molekuła Standardem leczenia astmy oskrzelowej jest wziewne podawanie steroidów leków hamujących proces za- palny stanowiący podłoże tej choroby. Problemem steroidoterapii zawsze były ogólnoustrojowe niekorzystne efekty ich stosowania, a także moż- liwość dotarcia wdychanego leku do głębszych partii dróg oddechowych. W 2004 roku znaleziono rozwiązanie cyklezonid. Jako pro-lek aktywowany jest w płucach, gdzie wy- wiera działanie przeciwzapalne. Natomiast przy wchłonięciu do krążenia zostaje natychmiast zneu- tralizowany przez albuminy krwi, w związku z czym nie wywiera ogólnoustrojowych działań niepożądanych. W opinii wybitnych polskich klinicystów to cenny lek: Cyklezonid, oprócz bezdyskusyjnej skuteczności kontroli astmy uzyskiwanej dzięki jego przedłużonej aktywności przeciwzapalnej w płucach, charakteryzuje się nieobecnością ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Nawet przy zastosowaniu dużych dawek leku przez rok nie obserwujemy jego wpływu na kortyzol w surowicy i moczu, a jego aktywna forma nie jest wykrywana w tkankach obwodowych (Prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, Klinika Pneumonologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi źródło: Praktyka Lekarska 2012). Dodatkowo podawany jest on za pomocą innowacyjnego inhalatora, który generuje drobne cząstki i dostarcza je do najbardziej obwodowych partii drzewa oskrzelowego, gdzie zazwyczaj utrzymuje się stan zapalny będący powodem niepowodzeń leczenia. Terapia T celowana Opracowany został także lek, który ma pomóc pacjentom z ciężkim POChP roflumilast. Należy on do nowej klasy inhibitorów fosfodiesterazy 4 (inhibitor PDE- 4). PDE-4 to jeden z enzymów wpływa- i nagły Naukowcy wyodrębnili jeszcze jeden rodzaj bólu nowotworowego ból przebijający (epizodyczny). Charakteryzuje się on znacznie silniejszym efektem bólowym (ok w 10 stopniowej skali NRS), pojawia się nagle, jest krótki i niekontrolowany. Może on się pojawić pomimo skutecznego leczenia innymi lekami. Wiemy, że dotychczas stosowana morfina czy fentanyl w formie plastra nie będą skuteczne ponieważ działają zbyt wolno w stosunku do profilu bólu przebijającego mówi dr Zbigniew Kaczmarek. I dodaje: Aby efektywnie leczyć ból przebijający, lek musi charakteryzować się bardzo szybkim działaniem, dużą siłą działania, jak również lek powinien działać krótko tyle, ile trwa ból przebijający, aby nie powodował efektów ubocznych. Donosowa droga podania fentanylu wydaje się spełniać te warunki podsumowuje. Aby leczyć ból należy go zrozumieć i dokładanie przyjrzeć się jego charakterystyce. Dopiero takie podejście umożliwia stworzenie leku, który zapewni godne życie chorym na raka. I to właśnie pobudza naukowców do szukania innowacyjnych rozwiązań. jących na nasilenie stanu zapalnego w POChP. Pojawienie się roflumilastu zaowocowało przeprowadzeniem wielu badań sprawdzających jego skuteczność. Zgodnie z opinią prof. Jadwigi A. Wędzichy (UCL Medical School, Londyn źródło: Medycyna Praktyczna 2010). Wnioskiem z przeprowadzonych badań jest, że dodanie roflumilastu do dotychczas stosowanego leczenia u chorych na ciężką POChP z cechami zapalenia oskrzeli poprawia czynność płuc i zmniejsza częstość występowania zaostrzeń. To ogromnie ważne, bowiem zaostrzenia POChP są jednym z najcięższych powikłań tej choroby, prowadzą do jej szybkiego postępu, a niejednokrotnie są przyczyną zgonu. Na czym polega innowacyjność roflumilastu? Jego mechanizm działania jest inny niż obecnie szeroko stosowanych leków, a badania kliniczne ściśle zdefiniowały typ pacjentów, u których lek przynosi najwięcej korzyści. Identyfikacja docelowej populacji pacjentów, w której lek wykazuje najskuteczniejsze działanie to również podejście innowacyjne w farmakologii klinicznej. Odpowiedź na potrzeby pacjentów Takeda dąży do poprawy zdrowia ludzi poprzez wprowadzanie nowatorskich i zaawansowanych rozwiązań w medycynie. Globalna filozofia Takedy brzmi: być innowacyjnym. I te założenia spółka realizuje już od ponad 230 lat. Potwierdzają to duże, wynoszące 20 proc. globalnych przychodów, nakłady na badania i rozwój. My w Polsce wyznajemy tę samą filozofię mówi Jacek Barliński prezes zarządu Takeda Polska. I z niej właśnie wynika nasz główny cel, czyli wprowadzanie do polskiego systemu leczenia nowoczesnych i nowatorskich leków. Leków innowacyjnych, czyli takich, które dostarczają nowych metod leczenia, tam gdzie dotychczasowe sposoby zawodzą, czyli, mówiąc inaczej, tam gdzie są niespełnione potrzeby terapeutyczne. Takeda koncentruje się na kilku obszarach terapeutycznych, m.in.: chorobach nowotworowych, chorobach immunologicznych, chorobach układu krążeniowo-naczyniowego, centralnego układu nerwowego, a także układu oddechowego i układu pokarmowego. Firma inwestuje tam, gdzie wciąż jest potrzeba istotnej poprawy wyników leczenia czyli, de facto, zmniejszania śmiertelności i znamiennego polepszenia jakości życia. Takeda w Polsce jest poważnym inwestorem, reprezentowanym przez trzy spółki i pracodawcą, zatrudniającym blisko 600 wysoko wykwalifikowanych pracowników. Oprócz organizacji marketingu i sprzedaży, Takeda posiada nowoczesny zakład farmaceutyczny w Łyszkowicach, a także centrum usług finansowych obsługujące spółki grupy z całej Europy. Ważną rolą Takedy Polska jest wybieranie z bogatego portfolio innowacyjnych leków grupy, takich, które będą odpowiadać na potrzeby terapeutyczne polskich pacjentów. Polska jest interesującym i perspektywicznym, choć trudnym rynkiem. Zwłaszcza dla firm innowacyjnych, jako że dostęp do leków innowacyjnych jest ograniczany. Mimo wszystko Takeda Polska ma poważne plany rozwojowe w tym zakresie. Dobre perspektywy rozwoju ma przed sobą także zakład farmaceutyczny Takeda, planujemy kolejne inwestycje, m.in. w linie technologiczne i nowe produkty. Spodziewamy się również poszerzenia zakresu działania centrum finansowego. Takeda Polska Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 146 A Warszawa Naszą misją jest dążenie do poprawy zdrowia ludzi na całym świecie poprzez wiodące innowacje w medycynie

5 6 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ 2krok nowości Żegnaj na zawsze! Badania TNS obop z 2010 r. pokazują, że do chrapania przyznaje się połowa mężczyzn i co trzecia kobieta. Nieznośny świst nie tylko zakłóca sen osób niechrapiących, ale w połączeniu z bezdechami stanowi poważny problem medyczny. oziom hałasu przy chrapaniu może dochodzić do 80 db, co jest porównywalne z głośnością klaksonu czy odkurzacza. Sen, przerywany chrapaniem i bezdechami w ciągu nocy, powoduje chroniczne zmęczenie i niewyspanie. Kolejne, nieprzespane noce zaczynają rodzić konflikty w związku, partnerzy zaczynają unikać spania w jednym łóżku. Natępuje też pogorszenie jakości życia seksualnego, ponieważ chrapiący panowie mają często obniżone libido i problemy z erekcją. w czym jest problem? Podczas snu wiotczeją mięśnie gardła i podniebienia miękkiego. Powietrze, które przepływa podczas oddychania powoduje ich drgania i generuje charakterystyczny świst. Pozycja na wznak potęguje to zjawisko. Chrapiący otwiera usta, jego język opada ku tyłowi, a kanał łączący nos z gardłem ulega zwężeniu. Pojawia się ryzyko bezdechów czyli co najmniej 10- sekundowych przerw w oddychaniu, po których dochodzi do przebudzenia i gwałtownego pobrania powietrza. Pogłębiające się bezdechy oznaczają dla organizmu dramatyczną walkę o tlen, co według lekarzy jest już poważnym problemem. Zaburzenia oddychania mają groźne konsekwencje: pojawienie lub nasilenie się takich chorób jak: cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca w skrajnych przypadkach zawał serca lub udar mózgu zmęczenie i niewyspanie, bóle głowy problemy z koncentracją i pamięcią zasypianie w ciągu dnia w różnych okolicznościach pocenie się, poczucie duszności oraz dławienie Co dalej? Bardzo często chrapanie jest wywołane przez niehigieniczny tryb NowoCzESNa diagnostyka BEzdECH SENNY Lekarze szacują, że co najmniej 100 tys. Polaków powinno się leczyć z powodu nocnych bezdechów. życia. Warto więc rozważyć zmianę diety, rzucenie używek i zrzucenie nadwagi. Popularnym sposobem walki z chrapaniem jest spanie na piłeczce, które wymusza sen na boku czy stosowanie żeli i plastrów nawilżających gardło. Niestety te metody działają tylko na krótką metę i nie rozwiązują przyczyny dolegliwości. Trwałą poprawę przynosi tylko leczenie zabiegowe w specjalistycznych placówkach. UPPP, czyli zabieg plastyki języczka, gardła i łuków podniebiennych można wykonać w ramach chirurgii jednego dnia. Dzięki wykorzystaniu najnowszej techniki operacyjnej koblacji, która wykorzystuje energię fal radiowych, podczas operacji nie używa się skalpela. Ból po zabiegu jest mniejszy, a efekt trwały. Chrapanie żegnaj na zawsze! SToP chrapaniu! Ponad połowa mężczyzn i 1/3 kobiet w Polsce chrapie. Tymczasem współczesna medycyna oferuje skuteczne rozwiązania pozbycia się tego problemu i to w dodatku w 1 dzień! W zależności od przyczyny zaburzeń oddychania podczas snu, laryngolodzy z Dolnośląskiego Centrum Laryngologii Medicus we Wrocławiu stosują różne zabiegi likwidujące chrapanie. Co ważne, są one małoinwazyjne i pozwalają na szybki powrót do pełnej formy. Często wykonywana jest plastyka podniebienia, gardła i języczka nowoczesną metodą koblacji, wykorzystującą energię fal radiowych. Dzięki temu operuje się w relatywnie niskiej temperaturze, bez efektu poparzenia i przy niewielkim bólu pooperacyjnym dla pacjenta. Choć zabieg wykonywany jest w pełnym znieczuleniu, jeszcze tego samego dnia pacjent wraca do domu. Kolejnym innowacyjnym rozwiązaniem jest zakładanie 3-milimetrowych implantów Pillar usztywniających podniebienie miękkie. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i trwa kilkanaście minut, a na efekty nie trzeba długo czekać. Więcej na: Dolnośląskie Centrum Laryngologii Medicus we Wrocławiu Rejestracja: , Możliwości pozyskania i wykorzystania komórek macierzystych tkanki tłuszczowej jako narzędzie w medycynie regeneracyjnej Od ponad dekady komórki izolowane z tkanki tłuszczowej są obiektem zainteresowania tak naukowców jak i lekarzy praktyków. Komórki te, o charakterze komórek mezenchymalnych określane są najczęściej skrótem ADSC co stanowi akronim ich angielskiej nazwy adipose derived stem cells czyli komórki macierzyste tkanki tłuszczowej. Spośród wielu cech tych komórek ich wysoki potencjał proliferacyjny, zdolność wydzielania różnych czynników wzrostowych i możliwość odróżnicowywania się w co najmniej kilka linii komórkowych stanowi o ich zastosowaniach, jako materiału znacząco przyspieszającego i poprawiającego jakość procesów regeneracyjnych czy rekonstrukcyjnych uszkodzonych tkanek. Narodowy Instytut Zdrowia USA ma obecnie zarejestrowanych ponad 130 prób klinicznych z udziałem ADSC obejmujących takie dziedziny jak ortopedia, neurologia czy chirurgia rekonstrukcyjna. Komórki macierzyste tkanki tłuszczowej nowe możliwości w zabiegach medycyny estetycznej i chirurgii plastycznej Innym, intensywnie rozwijającym się kierunkiem dla zastosowań ADSC są zabiegi medycyny estetycznej i chirurgii plastycznej. Badania nad biologią ADSC jak i wyniki ich dotychczasowych aplikacji sugerują i uzasadniają przydatność tych komórek w zabiegach takich jak plastyka blizn pooperacyjnych czy regeneracja cery potrądzikowej. Duże nadzieje związane są także z wykorzystaniem ADSC do wzbogacania autoprzeszczepów tkanki tłuszczowej w rekonstrukcjach i korekcjach piersi czy modelowaniu wolumetrycznym twarzy. Dodatek ADSC do takiego przeszczepu tkanki pozwala znacząco ograniczyć resorpcję przeszczepionej tkanki, poprawić lokalne mikrokrążenia czy ograniczyć intensywność odczynu zapalnego po zabiegu. Materiał sponsorowany Innowacyjna usługa izolowania i bankowania komórek ADSC oferowana przez Euroimplant S.A. dostępna dla polskiego pacjenta Atrakcyjność tych komórek, oprócz niekwestionowanych korzyści z ich zastosowania, wynika ze sposobu ich pozyskiwania. Materiałem wyjściowym jest tutaj tkanka tłuszczowa pobierana klasycznie w drodze liposukcji i rutynowo utylizowana o ile nie jest przeznaczona do lipotransferu. Można w związku z tym powiedzieć, że ADSC są pozyskiwane z materiału odpadowego co nie oznacza, że proces ich izolacji jest prosty i możliwy do przeprowadzenia bez odpowiedniego zaplecza laboratoryjno- -technicznego. Zgodnie z polskim prawodawstwem, aby pozyskać ADSC z przeznaczeniem do ich dalszego klinicznego wykorzystania niezbędne jest uzyskanie zgody Ministerstwa Zdrowia na tego rodzaju zabiegi, co wiąże się z kolei z koniecznością spełnienia szeregu ściśle określonych i udokumentowanych warunków tak technicznych jak i proceduralno-metodycznych. Jedną z jedynie dwóch instytutcji posiadających takie zezwolenie jest spółka Euroimplant S.A., która otrzymała je w 2012 roku. Ta szybko rozwijająca się firma w oparciu o własne zaplecze sprzętowo-intelektualne wprowadziła na rynek usługę izolowania ADSC i możliwość bankowania ich do późniejszego wykorzystania. Stąd potencjalny odbiorca usługi ma do wyboru albo izolację ADSC do bezpośredniego wykorzystania albo do zastosowań w przyszłości, albo jedno i drugie z jednego zabiegu liposukcji. PIOTR MIERZEJEWSKI Prezes zarządu spółki Euroimplant S.A.

6 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje ogromny postęp, ale jeszcze nie rozwiązanie problemu raka dr med. Elżbieta Senkus-konefka Katedra i Klinika Onkologii i Radioterapii Gdański Uniwersytet Medyczny w ostatnich latach staliśmy się świadkami ogromnego postępu w onkologii. Pojawiają się nowe leki wydłużające czas życia chorych na nowotwory złośliwe i poprawiające jakość ich życia. choć odmiany raka występujące najczęściej u ludzi dorosłych są nadal nieuleczalne w stadium rozsianym (tj. kiedy obecne są przerzuty odległe), nowe leki w wielu przypadkach umożliwiają tym chorym długie, nawet wieloletnie przeżycie, przy zachowaniu często prawie normalnego trybu życia. Szczęśliwie do przeszłości należą już czasy, kiedy rozpoznanie nowotworu nieodwołalnie wiązało się z okaleczeniem i cierpieniem. Obecnie wiele osób, u których rozpoznano raka żyje wśród nas, a otoczenie nie jest często w ogóle świadome obecności choroby. Zawdzięczamy to przede wszystkim ogromnemu postępowi w zrozumieniu funkcji komórek i tkanek - zarówno zdrowych, jak i nowotworowych - i dzielących je różnic. Wykorzystanie tych różnic, poprzez blokowanie procesów charakterystycznych wyłącznie lub przeważająco dla komórek nowotworowych jest podstawą działania tzw. leków ukierunkowanych molekularnie (inaczej zwanych celowanymi ). Ich nazwa wywodzi się z faktu, że zostały zaprojektowane i zsyntetyzowane aby blokować konkretne, wcześniej poznane niekorzystne mechanizmy molekularne, ale również z tego, że dla wielu z tych leków można zidentyfikować podgrupy chorych, które z takiego leczenia odniosą największą korzyść. Jest to możliwe dzięki identyfikacji tzw. czynników predykcyjnych, tj. pozwalających przewidzieć odpowiedź na leczenie - i stosowanie danej metody jedynie u tych chorych, u których szanse odniesienia korzyści są największe. Leki ukierunkowane molekularnie są obecnie stosowane w wielu częstych nowotworach, m. in. w raku nerki, wątroby, jelita grubego, gruczołu krokowego, czerniaku oraz w wybranych podtypach raka piersi, płuca, guzów mózgu i chłoniaków. Zastosowanie tych preparatów w wielu przypadkach prowadzi do Szczęśliwie do przeszłości należą już czasy, kiedy rozpoznanie nowotworu nieodwołalnie wiązało się z okaleczeniem i cierpieniem. 3krok TEraPIE CELowaNE długotrwałego zahamowania postępu nowotworu oraz wydłużenia całkowitego czasu przeżycia. Co więcej, w wielu przypadkach możliwe jest łączne lub sekwencyjne stosowanie poszczególnych metod, co prowadzi do dalszego wydłużenia czasu, kiedy nowotwór jest pod kontrolą. Z rozwojem tej kategorii leków i ich wybiórczym działaniem na komórki nowotworowe wiązane były również nadzieje na bardzo wysoką tolerancję takiego leczenia. Niestety w wielu przypadkach nasilenie objawów ubocznych okazało się wyższe od spodziewanego, choć nadal w większości przypadków toksyczność leczenia jest niższa niż w przypadku tradycyjnej chemioterapii. Postęp w medycynie niestety jest kosztowny Wynika to przede wszystkim z bardzo wysokich kosztów badań nowych leków: koszty wprowadzenia na rynek nowego leki onkologicznego to obecnie kwota nawet kilku miliardów dolarów. Oczywiste jest, że firma, która wyłożyła te pieniądze, jest potem zainteresowana ich odzyskaniem, choćby po to, żeby mieć środki na badania kolejnych preparatów. Koszty leczenia stają się obecnie tak wysokie, że nawet najbogatsze kraje zaczynają mieć problemy z ich pokryciem. Kolejnym problemem są jednolite ceny w całej Unii Europejskiej - jeżeli cena w którymś z krajów objętych unią celną byłaby znacząco niższa (np. wskutek nacisku płatnika), lek byłby wywożony z kraju w ramach tzw. importu równoległego; takie sytuacje już się zdarzały na polskim rynku. To wszystko niestety sprawia, że te nowe, innowacyjne leki są niekiedy dla polskiego pacjenta mniej dostępne, niż dla jego odpowiednika w bogatszych krajach, a dostęp do nich jest utrudniany przez liczne przepisy i ograniczenia formalne. 7 Współczesna medycyna przełamuje wiele barier, które wydawały się nieprzekraczalne. Medyczna diagnostyka laboratoryjna odgrywa olbrzymią rolę w monitorowaniu leczenia oraz przebiegu choroby, a także w ocenie ryzyka wystąpienia określonych chorób w społeczeństwie. Tu właśnie widoczna staje się innowacyjność polegająca na odejściu od populacji na rzecz pojedynczej osoby. Ryzyko dla pacjenta jest przecież najważniejsze. Przedstawione, najlepiej w formie graficznej, skłania Kowalskiego do zmiany stylu życia, diety czy aktywności fizycznej. Znajomość skłonności genetycznych umożliwia lekarzowi dobranie leczenia, często z wyłączeniem farmakoterapii, a z Pacjenta tworzy aktywnego partnera. Nie tylko mutacje w genie BRCA1 łączą się z ryzykiem wystąpienia choroby. Trombofilie czy nietolerancja glukozy dzięki rozpoznaniu ryzyka mogą być leczone wcześnie i w sposób celowany, tak by uniknąć, nieodwracalnych powikłań. dr n. med. andrzej Marszałek Dyrektor Medyczny Synevo Polska Sp. z o.o. Terapie ukierunkowane od celu molekularnego do efektu terapeutycznego Piotr J. wysocki Oddział Chemioterapii, Wielkopolskie Centrum Onkologii Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Przez dekady leczenie systemowe nowotworów polegało przede wszystkim na stosowaniu chemioterapii. owe chemioterapeutyki wprowadzano do lecznictwa na podstawie badań oceniających ich potencjał do uśmiercania komórek nowotworowych w warunkach laboratoryjnych bez dokładnej wiedzy w jakim mechanizmie to się odbywa. Podobnie było z systemowym leczeniem hormonalnym. Od końca XIX w. wiadomo było, że usunięcie jajników wyraźnie spowalnia postęp raka piersi, ale nie znano mechanizmów warunkujących te procesy. Nawet w momencie gdy pojawiły się pierwsze leki o działaniu hormonalnym nie wiadomo było, dlaczego leki te działają tylko u niektórych chorych. Gwałtowny rozwój biologii molekularnej i biotechnologii od początku lat 90 XX w. stworzyły możliwości dokładnego poznania mechanizmów molekularnych warunkujących rozwój i postęp procesu nowotworowego. Niepożądane receptory Zidentyfikowano znaczenie szeregu receptorów obecnych na powierzchni komórek nowotworowych, które stymulują komórki do podziałów i rozprzestrzeniania się po organizmie. Takim przykładem jest m.in. białko (receptor) HER2, którego nadmierne ilości stwierdza się w ok. 20% raków piersi. Receptor ten, odpowiadający za bardzo agresywny charakter komórek nowotworowych stał się jednocześnie celem molekularnym. Opracowano leki efektywnie blokujące HER2, które dramatycznie poprawiły rokowanie chorych - pozwoliły na wyleczenie o 30% więcej Immunoterapia nowotworów strategia, którą w ostatniej dekadzie skazano na zapomnienie jest kolejnym gwałtownie się rozwijającym obszarem w onkologii. kobiet niż samodzielna chemioterapia stosowana po chirurgicznym usunięciu raka piersi. W ostatnim roku zaprezentowano wyniki badania, nad tzw. celowaną chemioterapią, która wnika i niszczy tylko komórki nowotworowe posiadające receptor HER2, a oszczędzając jednocześnie zdrowe tkanki minimalizuje ryzyko wystąpienia typowych powikłań chemioterapii. Uszkodzone geny Badania genetyczne prowadzone w komórkach nowotworowych pozwoliły na wykrycie mutacji szeregu genów, kodujących uszkodzone białka stanowiące "motor" napędzający postęp procesu nowotworowego i jego niewrażliwość na klasyczne terapie onkologiczne. Przykładem może być tutaj mutacja genu BRAF stwierdzana w 50-60% przypadków jednego z najbardziej chemioopornych nowotworów czerniaka. Klasyczna chemioterapia stosowana u chorych na czerniaka umożliwia zmniejszenie guzów nowotworowych tylko u około 9% chorych jednak bez wydłużenia przeżycia pacjentów. Inhibitor zmutowanego białka BRAF, stanowiący przełom w leczeniu czerniaka, pozwala na wyraźne zmniejszenie wielkości guzów przerzutowych u 60% chorych z mutacją BRAF, obniżając jednocześnie ryzyko zgonu o 60%. Immunoterapia Immunoterapia nowotworów strategia, którą w ostatniej dekadzie skazano na zapomnienie jest kolejnym gwałtownie się rozwijającym obszarem w onkologii. Badania molekularnych mechanizmów immunologicznych pozwoliły na opracowanie celowanych immunoterapii, które po raz pierwszy udowodniły aktywność tej strategii leczenia systemowego w onkologii (czerniak, rak nerki, gruczołu krokowego). W żadnej innej dziedzinie poza onkologią nie widać tak wyraźnie jak w ciągu kilku lat odkrycia z zakresu biologii molekularnej i opracowane na ich podstawie nowe leki poprawiają (czasem spektakularnie) rokowanie chorych. Jeszcze nie tak dawno do wytwarzania indywidualnego sprzętu ortopedycznego wykorzystywano drewno, metal, żywice. Dziś materiały te zostały zastąpione najnowocześniejszą techniką tj. włóknem węglowym, silikonami, żelami, poliuretanami, ruchomymi stawami z mikroprocesorami. Rozwiązania technologiczne stosowane do wytwarzania zaopatrzenia ortopedycznego pozwalają przywrócić pacjenta do pełnej aktywności zawodowej i społecznej. Środki z Narodowego Funduszu Zdrowia przewidziane na zaopatrzenie ortopedyczne nie pozwalają nawet na wykonanie podstawowej wersji sprzętu. Pracownia Ortopedyczna MARK-PROTETIK ofertuje szeroką gamę innowacyjnych produktów dostępnych na rynku. W celu uzyskania szerszej informacji zapraszamy na stronę: www. markprotetik.pl lub kontakt pod numerem , Mgr inż. biomechanik Marek Pękala Dyrektor Pracowni Ortopedycznej MARK-PROTETIK NZOZ w Konstancinie

7 8 NIEZALEŻNY DODATEK TEMATYCZNY DYSTRYBUOWANY WRAZ Z RZECZPOSPOLITĄ inspiracje Opracowanie przełomowych rozwiązań medycznych opiera się na poszukiwaniu nowych molekuł i tworzeniu nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Uczestnicy Polskiej Platformy Technologicznej Medycyny Innowacyjnej podejmują działania na rzecz rozwoju innowacyjności w medycynie, aby nowe leki oraz nowe technologie tworzone w oparciu o polskie wynalazki poszerzały dostępność terapii dla pacjentów, pomagały ratować ludzkie życie, a także przynosiły dochód polskiej gospodarce. Centra badawczo-rozwojowe są niezbędnym elementem umożliwiającym tworzenie nowoczesnych terapii oraz opracowywanie zaawansowanych rozwiązań technologicznych. Działalność badawczo-rozwojowa generuje jednak duże nakłady finansowe. Aby sprostać wymaganiom finansowym i mieć szansę na skuteczne konkurowania na rynku europejskim, polskie przedsiębiorstwa farmaceutyczne muszą wypracować kapitał, który pozwoli na finansowanie inwestycji. Analiza średnich wydatków na działalność badawczo-rozwojową w krajach Unii Europejskiej wykazała, że są one czterokrotnie większe w porównaniu z polskimi wynikami. Przekraczają 2,2% PKB, natomiast w krajach sąsiadujących z Polską wynoszą 1,35% PKB. Obniżenie kosztów inwestycji na innowacje w medycynie wymaga wspólnych działań, które zostaną podjęte zarówno przez prywatny sektor farmaceutyczny jak i instytucje publiczne. Firmy będące uczestnikami polskiego rynku medycznego muszą inwestować w innowacyjny rozwój, aby stać się solidnym partnerem oraz stroną w dyskusji dotyczącej systemu ochrony zdrowia. Polska Platforma Technologicznej Innowacyjnej Medycyny

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA

WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA WARSZAWSCY LEKARZE ZASTOSOWALI NOWĄ METODĘ LECZENIA RAKA JAJNIKA..,WWW.MONEY.PL ( 00:00:00) www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warszawscy;lekarze;zastosowali;nowa;metode;leczenia;raka;j

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do OPZ nr 8

Załącznik do OPZ nr 8 Załącznik do OPZ nr 8 Lista raportów predefiniowanych Lp. Tytuł raportu Potencjalny użytkownik raportu 1. Lista chorych na raka stercza w zależności od poziomu antygenu PSA (w momencie stwierdzenia choroby)

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie Nowotwory wyzwanie globalne Krzysztof Krzemieniecki Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej Szpital Uniwersytecki w Krakowie 1 Dlaczego onkologia jest tak ważna? Nowotwory zjawisko masowe

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis w rejestrze

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin

Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin Rozsiany rak piersi oznacza, że komórki rakowe z pierwotnego guza rozprzestrzeniły się na inne części ciała. Te komórki rakowe tworzą nowe

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc Przewodnicząca Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza Rady

Bardziej szczegółowo

Współczesne wyzwania organizacji lecznictwa onkologicznego Dr hab. med. Szczepan Cofta, Naczelny Lekarz Szpitala

Współczesne wyzwania organizacji lecznictwa onkologicznego Dr hab. med. Szczepan Cofta, Naczelny Lekarz Szpitala Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego im. Karola Marcinkowskiego Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu Współczesne wyzwania organizacji lecznictwa onkologicznego Dr hab. med. Szczepan Cofta, Naczelny

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE.

Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE. Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE. Warszawa 2005 1 STRESZCZENIE Celem programu jest przeprowadzenie szybkiego, podstawowego

Bardziej szczegółowo

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Program

Bardziej szczegółowo

Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce. Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych

Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce. Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych Działalnośd GlaxoSmithKline w Polsce Krzysztof Kępioski Dyrektor Relacji Zewnętrznych GSK na świecie Globalna firma farmaceutyczna, działająca w blisko 100 krajach 96 tys. pracowników, w tym 12 tys. naukowców

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Bóle kręgosłupa Zawały serca

Bóle kręgosłupa Zawały serca Bóle kręgosłupa Zawały serca Choroby cywilizacyjne - nie musisz być ich ofiarą Henryk Dyczek 2009 Lista chorób cywilizacyjnych http://pl.wikipedia.org/wiki/choroby_cywilizacyjne Cukrzyca WHO 1995/135 mln;

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Biotechnologia

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 182/2013 z dnia 9 września 2013 r. w sprawie oceny leku Iressa (gefitynib) we wskazaniu leczenie niedrobnokomórkowego

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Fundacja TAM I Z POWROTEM

Fundacja TAM I Z POWROTEM Fundacja TAM I Z POWROTEM NASZE ZADANIA Wspieranie finansowe polskiej onkologii poprzez rozmaite formy zbiórki pieniędzy i realizacje niezbędnych projektów. Szeroko pojęte działanie informacyjno promocyjne,

Bardziej szczegółowo

Praca specjalizacyjna

Praca specjalizacyjna Praca specjalizacyjna N owe leki stosowane w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i astmie Kamil Kiaszewicz Farmacja Apteczna Opiekun Specjalizacji Anna Kozłowska Wstęp Przewlekła obturacyjna choroba

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK, 26 WRZEŚNIA 2013 R. OTWARCIE FORUM 16.15-16.30. SESJA INAUGURACYJNA 16.30-18.00 Astma i POChP od urodzenia na całe życie

CZWARTEK, 26 WRZEŚNIA 2013 R. OTWARCIE FORUM 16.15-16.30. SESJA INAUGURACYJNA 16.30-18.00 Astma i POChP od urodzenia na całe życie CZWARTEK, 26 WRZEŚNIA 2013 R. OTWARCIE FORUM 16.15-16.30 SESJA INAUGURACYJNA 16.30-18.00 Astma i POChP od urodzenia na całe życie Sesja organizowana w ramach Narodowego Programu Wczesnej Diagnostyki i

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Walki z Rakiem

Światowy Dzień Walki z Rakiem Z tej okazji zachęcamy wszystkich do refleksji. Każdy z nas może podjąć pewne działania i mieć wpływ na zdrowie swoje i swoich bliskich. Możesz podejmować zdrowe decyzje To, co robimy każdego dnia wpływa

Bardziej szczegółowo

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 29/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie zasadności finansowania środka spożywczego specjalnego przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Stanisław Góźdź Dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii Konsultant Wojewódzki w dzidzinie Onkologii Klinicznej

Dr n. med. Stanisław Góźdź Dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Onkologii Konsultant Wojewódzki w dzidzinie Onkologii Klinicznej 5 stycznia 2011 roku My niżej podpisani onkolodzy wyrażamy sprzeciw wobec nieścisłości wielu faktów przedstawionych w programie Czarno na Białym, wyemitowanym w dniu 3 stycznia 2011 roku w Telewizji TVN

Bardziej szczegółowo

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych

Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Katalog ryczałtów za diagnostykę w programach lekowych Lp. Kod Nazwa świadczenia Ryczałt roczny (punkty) Uwagi 1 2 3 4 5 1 5.08.08.0000001 Diagnostyka w programie leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 30.11.2007 B6-0000/2007 PROJEKT REZOLUCJI w odpowiedzi na pytanie wymagające ustnej odpowiedzi B6-0000/2007 zgodnie z art. 108 ust. 5 regulaminu złożyli

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Kliknij ikonę, aby dodać obraz

Kliknij ikonę, aby dodać obraz Kliknij ikonę, aby dodać obraz Samorządowe programy zdrowotne - wyzwanie organizacyjne i edukacyjne Marek Wójcik Warszawa, 16 kwietnia 2013r. Program zdrowotny zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

Ruch zwiększa recykling komórkowy Natura i wychowanie

Ruch zwiększa recykling komórkowy Natura i wychowanie Wiadomości naukowe o chorobie Huntingtona. Prostym językiem. Napisane przez naukowców. Dla globalnej społeczności HD. Ruch zwiększa recykling komórkowy Ćwiczenia potęgują recykling komórkowy u myszy. Czy

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC)

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) SUBSTANCJE CZYNNE Desogestrel GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. Kod ATC: G03AC09 PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 139/2014 z dnia 2 czerwca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Giotrif,

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dwu- i trzylatków Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Program corocznych

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

Innowacje w hematoonkologii ocena dostępności w Polsce

Innowacje w hematoonkologii ocena dostępności w Polsce Warszawa, 22 maja 2012 r. Seminarium edukacyjne pt.: Podsumowanie Seminarium 22 maja 2012 r. miało miejsce w Warszawie ósme z kolei seminarium Fundacji Watch Health Care pt.: " - ocena dostępności w Polsce".

Bardziej szczegółowo

Część A Programy lekowe

Część A Programy lekowe Wymagania wobec świadczeniodawców udzielających z zakresu programów zdrowotnych (lekowych) Część A Programy lekowe 1.1 WARUNKI WYMAGANE 1. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B 1.1.1 wymagania formalne Wpis

Bardziej szczegółowo