PROGRAM ROZWOJU LUBARTOWSKIEJ STREFY GOSPODARCZEJ W LUBARTOWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROGRAM ROZWOJU LUBARTOWSKIEJ STREFY GOSPODARCZEJ W LUBARTOWIE"

Transkrypt

1 PROGRAM ROZWOJU LUBARTOWSKIEJ STREFY GOSPODARCZEJ W LUBARTOWIE Warszawa, r. w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata , II Osi Priorytetowej Infrastruktura ekonomiczna, Działania 2.4 Marketing gospodarczy, Schemat B.

2 SPIS TREŚCI: WSTĘP 4 I. Misja i strategiczne cele rozwoju miasta Lubartów w kontekście programu rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej... 4 I.1. Lubartów - uwarunkowania i kierunki rozwoju gospodarczego miasta 8 I.2. Atuty rozwojowe Lubartowa i Lubartowskiej Strefy Gospodarczej 11 II. Perspektywy napływu BIZ do Polski w latach II.1. Wpływ światowego kryzysu na klimat inwestycyjny..13 II.2. Zainteresowanie inwestowaniem w Polsce 16 II.3. Wnioski i rekomendacje III. Atrakcyjność inwestycyjna regionu w kontekście działalności Lubartowskiej Strefy Gospodarczej w Lubartowie III.1. Kapitał intelektualny dostępny w regionie lubelskim.. 22 III.2. Podaż i koszt pracy w województwie lubelskim w kontekście międzynarodowym III.3. Prognoza popytu na pracę w województwie lubelskim do roku III.4. Uwarunkowania rynku pracy w subregionie lubartowskim.. 28 III.5. Firmy sukcesu jako argument promocyjny LSG III.6. Wnioski i rekomendacje IV. Strategiczne sektory działalności biznesowej w regionie/subregionie w kontekście prowadzenia marketingu gospodarczego terenów inwestycyjnych Lubartowskiej Strefy Gospodarczej IV.1. Atuty rozwojowe województwa lubelskiego IV.2. Sektory wysokiej szansy dla ofert inwestycyjnych LSG i miasta Lubartów. 33 IV.3. Tereny inwestycyjne LSG i miasta Lubartów

3 IV.4. Wnioski i rekomendacje. 45 V. Instrumentarium promocyjno-marketingowe rekomendowane dla LSG i Lubartowa 47 V.1. Reklama w promocji gospodarczej. 49 V.2. Marketing bezpośredni w promocji gospodarczej.. 50 V.3. Public Relation (PR) w promocji gospodarczej. 51 V.4. Marketing promotion-mix.. 52 V.5. Wnioski i rekomendacje. 55 VI. Realizatorzy programu rozwoju LSG Zespół ds. obsługi inwestora i promocji projektów inwestycyjnych Lubartowskiej Strefy Gospodarczej. 56 VI.1. Wykonawcy profil oczekiwań 57 VI.2. Obsługa inwestora standardy VI.3. Wnioski i rekomendacje 58 VII. Program rozwoju i promocji terenów inwestycyjnych Lubartowskiej Strefy Gospodarczej VII. 1. Założenia programu rozwoju VII. 2. Cele strategiczne 61 VII. 3. Opis zadań uwzględnionych w programie rozwoju i promocji LSG.. 62 VII. 4. Zadania do realizacji w ramach promocji potencjału inwestycyjnego Lubartowskiej Strefy Gospodarczej (cele, założenia, korzyści, odpowiedzialność). 67 VIII. Monitoring i ewaluacja programu rozwoju i promocji LSG IX. Monitoring i ewaluacja projektu zalecenia. 75 X. Trwałość projektu.. 78 ZAKOŃCZENIE PODSUMOWANIE LITERATURA

4 WSTĘP Rezultaty rozwoju gospodarczego na poziomie regionów, subregionów, miast i gmin są w bardzo dużym stopniu uzależnione od sprawności i skuteczności działań władz regionalnych i lokalnych, aktywności organizacji społeczno-gospodarczych oraz ośrodków naukowo badawczych. Skuteczną metodą harmonizacji oczekiwań przedstawicieli biznesu i lokalnej społeczności jest tworzenie przyjaznego klimatu dla rozwoju przedsiębiorczości oraz pozyskiwania inwestycji kreujących nowe miejsca pracy. Atrakcyjność inwestycyjna każdej jednostki samorządu terytorialnego zależy od trzech głównych elementów: potencjału intelektualnego (podaż pracy zgodna z oczekiwaniami potencjalnych inwestorów i pracodawców), potencjału inwestycyjnego (podaż terenów i obiektów inwestycyjnych) oraz profesjonalnego systemu obsługi inwestora. Bardzo duże znaczenie dla potencjału inwestycyjnego ma aktywność regionalnych ośrodków naukowo badawczych, istnienie parków przemysłowych i technologicznych, specjalnych stref ekonomicznych, stref gospodarczych, sprawność działania instytucji otoczenia biznesu itp.. Opracowanie programu rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej (LSG) jest unikatową w skali regionu inicjatywą władz miasta Lubartów realizowaną w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata , II Osi Priorytetowej Infrastruktura ekonomiczna, Działania 2.4 Marketing gospodarczy. Opracowanie programu powierzono, na postawie postępowania przetargowego, firmie Jarpol Enterprise. Program rozwoju LSG opracowano metodą ekspercko partycypacyjną, bazującą na doświadczeniu zawodowym i naukowym oraz wiedzy jej autora. Wiedzę ekspercką uzupełniono wnioskami ze spotkań z udziałem przedsiębiorców, organizacji społecznych i zawodowych oraz przedstawicieli samorządu. Do opracowania wykorzystano dane statystyczne, analizy materiałów źródłowych (raporty, analizy, opracowania sektorowe, pisma branżowe, opracowania Ministerstwa Gospodarki, PAIiIZ, COI, SGH, materiały UM Lubartów, opracowania Wojewódzkiego Urząd Pracy w Lublinie i inne). W okresie od maja do października 2011r. Wykonawca wspólnie z władzami miasta Lubartów zorganizował 3 spotkania warsztatowe z udziałem przedsiębiorców i przedstawicieli Zamawiającego. I. Misja i strategiczne cele rozwoju miasta Lubartów w kontekście programu rozwoju LSG Budowa infrastruktury technicznej obsługującej teren inwestycyjny Lubartowskiej Strefy Gospodarczej była możliwa dzięki pozyskaniu wsparcia finansowego ze środków UE, co stwarza nowe możliwości zabiegania o inwestorów, których działalność może przyspieszyć rozwój miasta Lubartów. Konieczności opracowania programu rozwoju LSG wynika z analizy wyzwań, jakie stawiają przed władzami miasta Lubartowa uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne. Realizacja programu ułatwi osiągnięcie celu zawartego w Strategii rozwoju Gminy Miejskiej Lubartów na lata sformułowanego w następujący sposób: Gmina powinna 4

5 w taki sposób kształtować swoją atrakcyjność gospodarczą, aby budować konkurencyjną przewagę nad innymi miejscowościami o podobnym charakterze. Ostatecznym efektem działań stymulujących rozwój lokalnej gospodarki powinna być redukcja wydatków budżetowych przeznaczonych na wypłatę świadczeń dla bezrobotnych oraz świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Misją określoną w strategii rozwoju miasta Lubartowa jest:..tworzenie takiego środowiska, które byłoby przyjazne dla swoich mieszkańców oraz umożliwiałoby podnoszenie poziomu ich życia do przeciętnego standardu europejskiego i zapewniałoby zrównoważony rozwój w oparciu o solidną bazę gospodarczą. W strategii zawarto również rekomendacje dla władz miasta Lubartowa: Władze miasta powinny podejmować decyzje o takim wykorzystaniu finansowych i organizacyjnych zasobów gminy, które będą ułatwiać funkcjonowanie istniejących w gminie firm oraz zachęcać innych potencjalnych przedsiębiorców do lokowania swojej działalności na jej terenie. Program rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej powstał w ramach realizacji projektu Teraz Biznes budowa Lubartowskiej Strefy Gospodarczej, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata , II Osi Priorytetowej Infrastruktura ekonomiczna, Program rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej wychodzi naprzeciw zawartym w strategii postulatom i rekomendacjom, a jego realizacja umożliwi efektywne planowanie działań w zakresie promocji gospodarczej, których celem jest:.. dążenie do wzrostu konkurencyjności oferty inwestycyjnej Lubartowa w kontekście regionalnym, krajowym i międzynarodowym oraz wzmocnienie pozytywnego wizerunku miasta. Program rozwoju LSG obejmuje następujące zadania: Wyznaczenie obszaru strefy inwestycyjnej Lubartowa z uwzględnieniem istniejącego potencjału inwestycyjnego terenu miasta oraz obszarów ościennych; Zbadanie trendów i możliwości dalszego rozwoju gospodarczego miasta i potencjału rozwojowego istniejących przedsiębiorstw; Opracowanie, w oparciu o zgromadzony materiał, programu dalszego rozwoju gospodarczego miasta zawierającego schemat możliwych do zrealizowania działań w zakresie promocji i rozwoju działalności gospodarczej. W zakres opracowania wchodzi opracowanie kierunków rozwoju gospodarczego miasta Lubartowa, uwzględniających istniejące i potencjalne tereny inwestycyjne, ich usytuowanie, potencjał rozwojowy, realizowaną i inicjowaną współpracę gospodarczą i instytucjonalną oraz aktualne i prognozowane trendy w gospodarce krajowej i międzynarodowej. Program rozwoju LSG oraz promocji terenów inwestycyjnych Lubartowa jest zgodny z: Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata , którego celem jest podniesienie konkurencyjności Lubelszczyzny prowadzące do szybszego wzrostu gospodarczego oraz zwiększenia zatrudnienia z uwzględnieniem walorów naturalnych i kulturowych regionu. Strategią Rozwoju Województwa Lubelskiego na lata zakładającą osiąganie trwałego 5

6 i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego Lubelszczyzny poprzez zwiększenie konkurencyjności województwa oraz optymalne wykorzystanie jego wewnętrznych potencjałów rozwojowych. Planem Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego, w którym Lubartów został uznany za ośrodek o znaczeniu ponadlokalnym. Strategią Rozwoju Miasta Lubartów, gdzie określono misję miasta: Lubartów to miasto wygodne dla swoich mieszkańców, umożliwiające podnoszenie poziomu ich życia oraz przyjazne dla gości i zapewniające zrównoważony rozwój oparty o solidną bazę gospodarczą. Program rozwoju LSG ma na celu promocję możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na ściśle określonym obszarze. Podstawowym zadaniem jest zainteresowanie potencjalnych partnerów gospodarczych możliwościami miasta, umożliwienie nawiązania kontaktu, nakłonienie do rozważenia oferty oraz zapoznania się z szeroko rozumianym potencjałem inwestycyjnym LSG (zasobom gospodarczym, społecznym i przestrzennoprzyrodniczym). W strategii społeczno-gospodarczego rozwoju miasta Lubartowa zapisano cele strategiczne, jakie stawiają sobie władze lokalne. Z ich analizy wynika, że plany rozwojowe miasta w przeważającym stopniu uzależnione są od skuteczności działań o charakterze komunikacyjno-informacyjnym adresowanych do otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego. Program rozwoju LSG odpowiada na te potrzeby, proponując rozwiązania organizacyjne oraz instrumentarium niezbędne do obsłużenia partnerów gospodarczych (inwestorów zewnętrznych i wewnętrznych) w sektorach i branżach, które szukają ofert odpowiadających ich oczekiwaniom. Cele strategiczne programu rozwoju LSG: Tworzenie warunków do rozwoju aktywności mieszkańców i przedsiębiorczości, służących rozwojowi gospodarczemu miasta, a tym samym zwiększeniu dochodów miasta i jego mieszkańców; Tworzenie warunków do integracji mieszkańców Lubartowa oraz ich aktywizowanie do wspólnych działań na rzecz podnoszenia atrakcyjności miasta. Lubartowska Strefa Gospodarcza została stworzona celem pobudzania wzrostu gospodarczego poprzez różne zachęty mające na celu przyciągnięcie nowych przedsiębiorstw do miasta Lubartów oraz umożliwienie istniejącym ich dalszy rozwój i tworzenie nowych miejsc pracy. Projekt jest administrowany władze miasta Lubartów. Uwzględniając założenia projektu proponuje się przyjęcie zasady przyznawania przywilejów proponowanych przez Lubartowską Strefę Gospodarczą i władze miasta Lubartów po uprzednim uzyskaniu przez przedsiębiorcę certyfikatu potwierdzającego innowacyjny charakter inwestycji. Firma przystępująca do certyfikacji powinna wykazać swój innowacyjny charakter, zadeklarować gotowość tworzenia nowych miejsc pracy oraz prowadzenia inwestycji w LSG zgodnie z planem rozwoju strefy. Wnioski certyfikacyjne przyjęte przez władze 6

7 miasta Lubartów od potencjalnych inwestorów przekazywane będą do zaopiniowania przez Komisję Budżetową i Inicjatyw Gospodarczych. Certyfikowane firmy mogą uzyskać uprawnienia do korzystania z ulg i zwolnień od lokalnego podatku od nieruchomości pod warunkiem, że przedsiębiorstwo zatrudni w pełnym wymiarze godzin lub na pełny etat minimum 15 pracowników. Zwolnienia od podatku będą możliwe maksymalnie przez pięć kolejnych lat. Inwestorzy będą mogli również ubiegać się o przywileje wynikające z regulacji prawno podatkowych dotyczących Specjalnych Stref Ekonomicznych. Osiągnięcie wymiernych rezultatów projektu w zakresie przyciągania inwestycji, będących w stanie podnosić konkurencyjność lubartowskiej gospodarki, wymaga skupienia się na przyciąganiu inwestycji w określonych branżach, zgodnych z koncepcją rozwoju regionu i subregionu oraz budowaniu przewag konkurencyjnych Lubartowa. Przygotowanie oferty inwestycyjnej musi podlegać zasadom zrównoważonego rozwoju, przy których uwzględnieniu planowany jest rozwój społeczno-gospodarczy i przestrzenny miasta. W podejmowanych działaniach należy uwzględnić wszystkie aspekty w tym także zasób czynników środowiskowo-przyrodniczych, którymi należy zarządzać w sposób odpowiedzialny i zrównoważony. Dla intensyfikacji tempa napływu inwestycji do Lubartowa w pożądanych sektorach niezbędne jest stworzenie: Kompleksowej oferty inwestycyjnej Zbudowanie profesjonalnego systemu obsługi inwestora Stworzenie warunków do prowadzenia skoordynowanych działań informacyjnych i akcji promocyjnych. Należy zatem w możliwie krótkim czasie powołać sprawnie działający zespół zajmujący się obsługą inwestora i eksportera oraz prowadzeniem i koordynacją działań promocyjnych. Niezwykle istotnym jest dbanie o przedsiębiorców, którzy działają na terenie Lubartowa między innymi poprzez przygotowanie dla nich atrakcyjnej oferty pozwalającej na rozszerzenie działalności, wspieranie działań innowacyjnych, stymulowanie eksportu oraz zapobieganie delokalizacji dotychczasowych inwestycji 1. Osiągnięcie celów rozwojowych przez władze Lubartowa zależy od umiejętnego sprzedania walorów gospodarczych, społecznych i przyrodniczych miasta i subregionu. Wymaga myślenia kategoriami związanymi z konkurowaniem o uwagę odkreślonych grup docelowych, które będą adresatami oferty inwestycyjnej. Dzięki realizacji zaleceń zawartych w programie rozwoju LSG będzie możliwe efektywne wypromowanie projektu oraz przygotowanie wyprofilowanej dla określonego odbiorcy oferty inwestycyjnej odpowiadającej oczekiwaniom przedsiębiorców, którzy zechcą rozważyć lokalizację inwestycji na przygotowanych terenach. Aby ten scenariusz zrealizować należy w możliwie krótkim czasie przygotować odpowiedni zespół, który będzie gotów do 1 Wnioski ze spotkań konsultacyjnych z udziałem przedstawicieli lubartowskich przedsiębiorców oraz organizacji gospodarczych i społecznych. 7

8 prowadzenia działań promocyjnych i informacyjnych, obsługi zapytań inwestorskich, udostępniania powstałych terenów inwestycyjnych miasta oraz współpracy z inwestorem na etapie realizacji projektu inwestycyjnego. I.1. Lubartów - uwarunkowania i kierunki rozwoju gospodarczego miasta Województwo lubelskie położone jest w południowo-wschodniej części kraju, w międzyrzeczu Wisły i Bugu. Od północy graniczy z województwami: mazowieckim i podlaskim, od wschodu z Białorusią i Ukrainą, tworząc tym samym zewnętrzną granicę Polski oraz Unii Europejskiej. Powierzchnia województwa lubelskiego wynosi km², co stanowi 8,0% powierzchni kraju i daje mu trzecią pozycję wśród województw Polski. Region lubelski położony jest wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych łączących zachodnią i wschodnią część kontynentu europejskiego. Przez terytorium województwa prowadzą najkrótsze szlaki drogowe i kolejowe przez Berlin, Warszawę, aż do Mińska na Białorusi i Moskwy w Rosji, Łucka i Kijowa oraz do Lwowa i Odessy na Ukrainie. Położenie województwa lubelskiego sprawia, że region jest dogodnym punktem wyjścia dla firm zainteresowanych ekspansją gospodarczą na chłonne rynki wschodnie. Lubartów jest miastem położonym w środkowej części województwa lubelskiego, na Wysoczyźnie Lubartowskiej, sąsiaduje z gminą Lubartów i gminą Serniki. Administracyjnie wchodzi w skład powiatu lubartowskiego. Siedzibą władz jest miasto Lubartów, położone w odległości 25 km od Lublina stolicy regionu. Rysunek nr 1. Mapa regionu Źródło: (oprac. Zakład Kartografii UMCS w Lublinie) 8

9 Na koniec 2010 roku liczba ludności w powiecie lubartowskim wynosiła nieco ponad osób, w Lubartowie i wykazuje powolną tendencję spadkową typową dla całego regionu i Polski 2. Przewiduje się, że do 2017 roku liczba mieszkańców powiatu lubartowskiego zmniejszy się do około osób. Spadki są odzwierciedleniem ogólno europejskiego trenu spowodowanego głównie ujemnym przyrostem naturalnym i migracjami. Ponieważ spadek liczby ludności jest zjawiskiem powszechnym w całej Europie należy przyjąć, że nie będzie on miał znaczącego wpływu na decyzje potencjalnych inwestorów. Województwo lubelskie i powiat lubartowski zaliczane są do regionów peryferyjnych o niskiej atrakcyjności inwestycyjnej. Potencjalna atrakcyjność inwestycyjna regionów (PAI GN) 3 badana od kilku lat przez zespół naukowców Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie określana jest jako zespół walorów lokalizacyjnych mających wpływ na osiągnięcie celów inwestora (rentowność inwestycji, konkurencyjność). Wskaźnik potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej ( PAI1 GN) jest porównywalny na wszystkich szczeblach terytorialnego podziału Polski, pozwala na obiektywną ocenę atrakcyjności inwestycyjnej dowolnych jednostek samorządu terytorialnego. Do cyklicznych badań oceny atrakcyjności inwestycyjnej PAI1 GN wykorzystywane są wyniki badań zmiennych wyjściowych tworzących mikroklimaty decydujące o poziomie atrakcyjności inwestycyjnej danej jednostki administracyjnej: Mikroklimat zasoby pracy wskaźnik zawierający ocenę rynku pracy ( aktywność zawodowa, saldo migracji, ludność w wieku produkcyjnym i przedprodukcyjnym, wykształcenie) Mikroklimat infrastruktura techniczna - wskaźnik zawierający ocenę możliwości korzystania przez mieszkańców z infrastruktury technicznej (wodociągi, sieć kanalizacyjna i gazowa, drogi, lotniska, kolej, telekomunikacja, oczyszczalnie ścieków, segregacja odpadów komunalnych) Mikroklimat infrastruktura społeczna wskaźnik zawierający oceną możliwości korzystania przez mieszkańców z oferty służby zdrowia, księgozbiorów, dostępu do internetu, obiektów turystycznych, placówek handlowych Mikroklimat rynkowy wskaźnik zawierający ocenę dochodów gmin z podatku CIT i PIT oraz dochodów gospodarstw domowych Mikroklimat administracja - wskaźnik oceniający wielkość terenów objętych planami zagospodarowania przestrzennego oraz wartość pozyskanych środków UE w przeliczeniu na mieszkańca gminy. Czynniki decydujące o lokalizacji inwestycji ujęte w mikroklimatach można pogrupować w mocne strony (mikroklimaty o wysokich ocenach: A, B lub C) oraz słabe strony (mikroklimaty o niskich ocenach: D, E lub F). 2 Bank Danych Regionalnych - stan na r. 3 Na podstawie definicji prof. Hanny Godlewskiej, SGH w Warszawie 9

10 Tabela nr 1. Atrakcyjność inwestycyjna Lubartowa na tle regionu PAI1 GN 2011r. Mikroklimat zasoby Mikroklimat Infrastruktura Mikroklimat Infrastruktura Mikroklimat rynkowy Mikroklimat administracja Wskaźnik syntetyczny pracy techniczna społeczna Lubartów gmina miejska B A A A B A Lubartów gmina wiejska C D C C B C Powiat lubartowski F E A E E E Województwo lubelskie E F E F F F Źródło: Opracowanie własne na podstawie wyników badań i analiz przeprowadzonych przez prof. Hannę Godlewską Majkowską (SGH, Warszawa, 2011r.) Z tabeli prezentującej oceny mikroklimatów decydujących o lokalizacji inwestycji w regionie lubelskim wynika, że miasto Lubartów uzyskało w roku 2011 najwyższe oceny atrakcyjności inwestycyjnej. Wynika to między innymi z faktu, że Lubartów pełni rolę ponadlokalnego ośrodka gospodarczego, w mieście działa ponad podmiotów gospodarczych, wśród których najliczniejsze są placówki handlowe i usługowe. Na uwagę zasługuje fakt, że w ostatnich latach wzrosła liczba zakładów produkcyjnych, dynamicznie rozwijają się branże: spożywcza, budowlana (produkcja materiałów budowlanych i wykończeniowych), odzieżowa, poligraficzna oraz produkcji opakowań. Oferowane produkty otrzymują medale i wyróżnienia na targach branżowych. Wielu producentów i handlowców prowadzi działalność na skalę ogólnopolską, a nawet międzynarodową, przedsiębiorcy wdrażają nowoczesne technologie i systemy jakościowe, uczestniczą w licznych misjach gospodarczych oraz imprezach o charakterze wystawienniczym. W rankingu Lista 500 największych polskich firm w 2010r. znalazło się 10 przedsiębiorstw z województwa lubelskiego, w tym firma ROTO z Lubartowa 4. Nawet najbardziej wymagający inwestor znajdzie w Lubartowie podwykonawców i kooperantów z różnych branż. Lokalne i regionalne firmy takie jak biura projektowe, zakłady produkujące materiały budowlane i wykończeniowe, elementy konstrukcyjne itp. oferują kompleksową obsługę inwestora na każdym etapie inwestycji. Zgodnie 4 ROTO Lubartów, pozycja 437 na liście

11 z mapą publicznej pomocy regionalnej, przedsiębiorcy inwestujący w Lubartowie mogą liczyć na najwyższy możliwy poziom wsparcia, jaki można uzyskać w Unii Europejskiej. Mogą otrzymać wsparcie z różnych źródeł równe 50% kosztów kwalifikowanych projektu (w przypadku MSP wsparcie może być powiększone odpowiednio do 60% i 70%). Atuty Lubartowa: Położenie w pobliżu stolicy regionu Lublina; Bezpośrednia bliskość budowanego lotniska regionalnego 5 ; Bardzo dobre warunki pod inwestycje w Lubartowskiej Strefie Gospodarczej; Możliwość skorzystania z przywilejów podatkowych dotyczących SSE; Znaczny potencjał wykwalifikowanej i wysoko wydajnej siły roboczej; Zaplecze naukowo badawcze Lublina; Nowoczesna infrastruktura techniczna ( rozwinięta i wysokowydajna sieć wodociągowa i kanalizacyjna, nowoczesna oczyszczalnia ścieków, gazociąg, nowoczesne składowisko odpadów stałych); Usytuowanie przy linii kolejowej oraz przy drogowym szlaku komunikacyjnym o znaczeniu międzynarodowym (droga krajowa nr 19 Białystok - Lublin - Rzeszów); Dogodne położenie dla wymiany gospodarczej ze Wschodem; Aktualny plan zagospodarowania przestrzennego; Bardzo dobrze rozwinięta lokalna baza oświatowa i sportowa. Wyposażenie Lubartowa w rozbudowaną, nowoczesną infrastrukturę techniczną oraz położenie w pobliżu stolicy regionu (miasta Lublin) decyduje o jakości życia mieszkańców i wpływa w znaczący sposób na jego atrakcyjność inwestycyjną. Silne więzi z miastem wojewódzkim (edukacja, handel, kultura itp.) należy wykorzystać we wszystkich działaniach promocyjnych oraz informacyjnych. Można założyć, że zdecydowana większość tez odnoszących się do walorów Lublina może zostać wykorzystana do prezentacji warunków inwestycyjnych miasta Lubartów. Prezentując ofertę inwestycyjną warto odwoływać się do możliwości, jakie daje bezpośrednia bliskość Lublina oraz regionu położonego w bezpośredniej bliskości ogromnych rynków wschodnich. I.2. Atuty rozwojowe miasta Lubartów i Lubartowskiej Strefy Gospodarczej Na podstawie analiz i badań można z pełną odpowiedzialnością stwierdzić, że najważniejszymi atutami rozwojowymi miasta Lubartowa w kontekście programu rozwoju LSG są: 5 Planowany termin oddania lotniska do użytku II połowa 2012r. 11

12 Strategiczne położenie Lubartowa w pobliżu miasta wojewódzkiego, w obrębie bezpośredniego oddziaływania Lublina, co umożliwia odniesienie istotnych dla inwestorów cech oferty inwestycyjnej, do danych z obszaru miasta i powiatu dotyczy to w szczególności: warunków komunikacyjnych, informacji demograficznych, parametrów rynku pracy, instytucji otoczenia biznesu, oferty edukacyjnej, kulturalnej i rekreacyjnej. Zasób nieruchomości przeznaczonych pod działalność gospodarczą tworzących ofertę inwestycyjną - szans sukcesu gospodarczego miasta Lubartowa należy upatrywać w rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej, która dysponując odpowiednimi terenami i zapleczem, będzie przedmiotem działań promocji gospodarczej. Determinacja władz miasta w konsekwentnym tworzeniu warunków do budowania atrakcyjnej oferty inwestycyjnej miasta poprzez powołanie wyspecjalizowanych służb, które przyjmą na siebie ciężar obsługi inwestora i koordynacji działań promocyjnych (począwszy od rozeznania możliwości obsłużenia wybranych branż i analizę rynków docelowych przez organizację zespołu, który profesjonalnie obsłuży zapytania inwestorskie, przygotuje i przeprowadzi wizyty inwestorów oraz wesprze inwestora w trakcie realizacji projektu inwestycyjnego). II. Perspektywy napływu BIZ do Polski w latach Aby zdiagnozować szanse oferty inwestycyjnej Lubartowa i Lubartowskiej Strefy Gospodarczej, należy określić kontekst konkurowania o inwestorów, w jakim się miasto i subregion znajduje. Badanie oczekiwań inwestorskich i trendów w obszarze bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) jest dziedziną szczególnie ważną w kontekście rozwoju gospodarczego świata (stąd duża ilość i różnorodność opracowań i analiz). Wiarygodnym i praktycznym sposobem określenia tych szans jest przyjęcie założenia, że inwestorami, których należy wziąć w pierwszym rzędzie pod uwagę są inwestorzy zagraniczni. Wnioski z obserwacji trendów inwestycyjnych i gospodarczych gospodarki światowej powinny być wykorzystane do wyznaczenia kierunków aktywności promocyjnej Lubartowa, posłużyć do zbudowania oczekiwanego przez inwestora opisu nieruchomości, określenia standardów obsługi, dokonania wyboru instrumentów promocyjnych itp. Oferta inwestycyjna przygotowywana dla inwestorów zagranicznych powinna być taka sama jak do obsługi inwestorów rodzimych dlatego w opracowaniu programu rozwoju LSG inwestorzy zagraniczni i inwestorzy krajowi będą nazywani inwestorami. W opracowanym programie rozwoju LSG adresatem proponowanych działań promocyjnych jest inwestor, którym jest zarówno inwestor zagraniczny, jak krajowy. Zamieszczenie w opracowaniu analiz rynku inwestorów zagranicznych jest świadomym zabiegiem, który ma na celu implementację wniosków z nich płynących do programu rozwoju i promocji terenów inwestycyjnych miasta Lubartowa oferty inwestycyjnej LSG. 12

13 II.1. Wpływ światowego kryzysu na klimat inwestycyjny Rok 2008 przejdzie do historii jako symbol początku kryzysu światowej gospodarki XXI wieku. Załamanie światowego systemu finansowego przełożyło się na kryzys gospodarczy będący konsekwencją braku pieniądza na finansowanie nie tylko nowych inwestycji, ale również bieżącej działalności przedsiębiorstw. Doskonale wiemy, że skutki kryzysu finansowego zapoczątkowanego w roku 2007 krachem sektora finansowego w USA, gospodarka światowa odczuwać będzie przez kolejnych kilka lat. Kryzys dotarł do Europy z opóźnieniem i w różnym stopniu dotknął poszczególne kraje. Bankructwo, które grozi Grecji może pojawić się również we Włoszech, Irlandii, Hiszpanii i Portugalii. Propozycje Niemiec i Francji utworzenia rządu gospodarczego dla strefy euro i zapisanie limitów zadłużenia w konstytucjach mają uratować wspólną walutę, ale większość analityków ocenia te inicjatywy jako mało realne. Działania takie jak usztywnienie kursu franka szwajcarskiego w stosunku do euro należy postrzegać jako kroki nadzwyczajne o ograniczonym zakresie, mające na celu jedynie czasową ochronę strefy przed atakami spekulacyjnymi na rynkach walutowych. Możliwości finansowe Europejskiego Funduszu Stabilności Finansowej (EFSF) są ograniczone, spada zainteresowanie Niemiec i Francji udzielaniem wsparcia krajom pogrążonym w kryzysie. Wzrastają tendencje protekcjonistyczne, w kilku krajach UE pojawiły się pomysły na częściową lub całkowitą nacjonalizację sektora bankowego. Wbrew oficjalnym zapewnieniom polityków rozpad strefy euro jest więc prawdopodobny, a jego skutki nieprzewidywalne zarówno dla krajów członkowskich UE jak i gospodarki światowej. Polska w miarę skutecznie broni się przed negatywnym wpływem kryzysu na naszą gospodarkę, tym niemniej musimy liczyć z jego skutkami i ograniczonymi możliwościami uniknięcia kolejnej fazy spowolnienia gospodarczego. Prognozy rozwoju gospodarczego, a tym samym dynamiki przepływów BIZ 6 w skali globalnej, w roku 2011 i kolejnych są pesymistyczne 7. Wg szacunków Międzynarodowego Funduszu Monetarnego 8 w roku 2011, średni wzrost gospodarczy w świecie osiągnie poziom 4,2%. Przodujące gospodarki takie jak Chiny, osiągną poziom 9,6% wzrostu gospodarczego, Indie 8,4%, natomiast USA poniżej 2,3%. W sierpniu 2011r. wiodące agencje ratingowe obniżyły wymienione prognozy średnio o 0.4 pkt. procentowych. Na tym tle perspektywy rozwoju Polski na rok 2011 i kolejne, określane są zarówno przez ekspertów krajowych jak i zagranicznych, jako umiarkowanie optymistyczne. W najnowszym "Globalnym raporcie konkurencyjności " opracowanym przez World Economic Forum (WEF) we współpracy z Narodowym Bankiem Polskim nasz kraj znalazł się na 41 miejscu. W latach pozycja Polski w rankingu wzrosła o 12 miejsc. Na czele rankingu WEF wciąż znajduje się Szwajcaria, za nią Singapur i Szwecja. Traci swoją konkurencyjność gospodarka USA, która znajduje się na 5 pozycji. 6 BIZ bezpośrednie inwestycje zagraniczne. 7 W roku 2011 odnotujemy w skali globalnej spadek BIZ o około 43% (Raport UNCTAD, wrzesień 2011r.) 8 Źródło: Raport Międzynarodowego Funduszu Monetarnego - gospodarka światowa w 2011 roku. 13

14 Mimo niesprzyjającej sytuacji na światowych rynkach, Polska zanotowała w 2010 roku najlepszy wśród krajów Unii Europejskiej wynik wzrostu gospodarczego. Wg ekspertów 9 PKB, które osiągnęło w Polsce w 2010 roku poziom około 3,3%, w roku 2011 zarejestruje nieznaczny wzrost do poziomu około 4%. Ekonomiści Ernst & Young i instytutu badawczego Oxford Economics 10 zaliczyli Polskę do grupy 25 Rynków Szybkiego Wzrostu, które będą miały kluczowy wpływ na kształt światowej gospodarki w najbliższej dekadzie. Do krajów, dla których prognozy na najbliższe 10 lat są pozytywne, należą między innymi Chiny, Rosja, kraje arabskie (Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie), Polska, Turcja i Brazylia. Poniżej kryteria, na podstawie których wybrano 25 krajów zaliczanych do tzw. Rynków Szybkiego Wzrostu : Historia wzrostu PKB w latach i perspektywy wzrostu w najbliższym czasie Wielkość rynku wewnętrznego Znaczenie i atrakcyjność dla inwestorów. Ekonomiści Ernst & Young i Oxford Economic prognozują, że wzrost gospodarczy Polski w roku 2011 wyniesie 4,1% i 3,3% w 2012 r., natomiast w 2013 r. przyspieszy do 4,3%. W 2014 r. ma wynieść 4,1%, a w 2015 r. - 3,7%. Eksperci prognozują, że po nieznacznym spowolnieniu w 2012 r. wzrost polskiej gospodarki w kolejnych latach powinien ustabilizować się na poziomie ok. 4% rocznie. W perspektywie krótkoterminowej głównym zagrożeniem dla wzrostu polskiej gospodarki jest druga fala kryzysu w krajach strefy euro spowodowana kryzysem sektora finansów oraz niewydolnością systemów politycznych. Niższy wzrost gospodarczy głównych partnerów handlowych ograniczy popyt zewnętrzny na polskie towary i usługi, pogorszy również klimat inwestycyjny wśród polskich przedsiębiorców. Należy więc założyć, że głównym motorem wzrostu PKB w Polsce w najbliższych latach będzie prywatna konsumpcja wewnętrzna. Wysokie tempo wzrostu gospodarczego Polski, zwłaszcza na tle innych krajów Unii Europejskiej i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej, wynika więc w dużej mierze ze wzrostu popytu wewnętrznego. Aby utrzymać tempo wzrostu gospodarczego oraz zwiększyć konkurencyjność polskiej gospodarki konieczne jest podwyższenie innowacyjności, która jest stosunkowo niska w porównaniu z efektywnością i tzw. podstawowymi czynnikami konkurencyjności gospodarki. Największą barierą rozwoju Polski jest złożoność i nieprzejrzystość systemu podatkowego. Inwestorzy i przedsiębiorcy narzekają także na biurokrację, małą elastyczność rynku pracy, dostępność finansowania oraz zły stan infrastruktury. Istotnymi czynnikami, które mają za zadanie wzmocnić konkurencyjność Polski, są fundusze strukturalne Unii Europejskiej, których wykorzystanie przyczynia się do rozwoju gospodarczego oraz podniesienia poziomu atrakcyjności inwestycyjnej poszczególnych regionów. Problemem naszego kraju w najbliższych latach będą ograniczone możliwości obsługi zadłużenia, spowolnienie eksportu oraz trudności we współfinansowaniu projektów realizowanych przy wsparciu środków UE. 9 Źródło: EBOiR, Barclays Capital 15 grudnia 2010 roku. 10 Źródło: IS Business Wire 09 listopada 2011r. 14

15 Biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację na rynkach światowych większość ekspertów jako źródła napływu BIZ w latach wskazuje kraje grupy BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny), kraje skandynawskie oraz Japonię 11, gdzie mimo recesji oraz kryzysu wywołanego klęskami żywiołowymi, znajdują się zasoby finansowe oraz surowce energetyczne. Wielu analityków wskazuje również na Niemcy i USA, które jako pierwsze powinny wyjść z drugiej fazy kryzysu. Do końca 2010 roku, wielu analityków UE za potencjalne źródła napływu BIZ uznawało kraje arabskie, jednak ostatnie konflikty w krajach Afryki Północnej wskazują na małą wiarygodność tych prognoz. Wg szacunków Międzynarodowego Funduszu Monetarnego 12 w roku 2011, średni wzrost gospodarczy w świecie osiągnie poziom nie wyższy niż 4,2%. Wg prognoz, inwestorzy amerykańscy będą mieli łatwiejszy dostęp do taniego kredytu niż inwestorzy europejscy i inwestorzy z tzw. emerging markets 13. Dlatego będą niejako zmuszeni do szukania nowych lokalizacji dla prowadzenia działalności część z nich zainwestuje za granicą. Oczywistym jest, że głównymi kierunkami zainteresowań będą dla nich takie kraje jak Indie i Brazylia, które są bardziej odporne na skutki kryzysu światowego. Nie znaczy to jednak, że kraje takie jak Polska mają mniejsze szanse na przyciągnięcie liczącej się grupy inwestorów amerykańskich. Warunkiem sukcesu jest stworzenie oferty szytej na miarę oczekiwań amerykańskiego biznesu. Głównymi inwestorami w skali globalnej będą korporacje, które szybciej opanują skutki kryzysu. Niskie ceny nabycia przedsiębiorstw dotkniętych recesją będą stwarzały również dogodne warunki do inwestycji typu acquisition 14. Ponadto stała tendencja do obniżania stóp procentowych oraz chwiejność i niepewność sektora finansowego zmusi posiadaczy pieniądza do lokowania ich poza systemem bankowym, czyli inwestowania. Kryzys, podobnie jak to miało miejsce w poprzednich okresach dekoniunktury, spowoduje konieczność poszukiwania nowych sektorów wysokiej szansy. Według UNCTAD globalny napływ inwestycji może w 2011 roku wzrosnąć do 1,5 biliona USD, a w przyszłym do 2 bln USD. Firmy szukając możliwości obniżki kosztów skierują swoją uwagę głównie na rynki, gdzie są relatywnie niskie koszty pracy i wysokie kwalifikacje pracowników. Dlatego te dwa parametry należy szczególnie eksponować w akcjach promocyjnych oba te parametry pozytywnie charakteryzują województwo lubelskie i subregion lubartowski. Jesteśmy świadkami znacznego w skali Europy napływu BIZ do Polski, zwłaszcza w latach Ich źródłem są nie tylko kraje członkowskie Unii Europejskiej, lecz również USA, Korea Południowa, Chiny, Brazylia, Kanada, Rosja, Japonia, Turcja i Republika Południowej Afryki. Informacje te są ważne z punktu widzenia wyboru rynków docelowych, na które będzie ukierunkowana aktywność promocyjna Lubartowa. Próba adresowania oferty inwestycyjnej, powinna uwzględnić oferentów z wyżej wymienionych rynków. 11 Źródło UNCTAD: wyniki badań 1000 japońskich firm przeprowadzonych w lipcu i sierpniu 2011r. Ponad 80% ankietowanych deklarowało zainteresowanie przeniesieniem produkcji poza granice Japonii ( głównym powód relokacji: silna aprecjacja jena oraz wysokie koszty pracy). 12 Źródło: Raport Międzynarodowego Funduszu Monetarnego - gospodarka światowa w 2011 roku. 13 Ang. Emerging markets: rynki wschodzące. 14 Ang. Acquisition : wykup, nabycie, pozyskanie, przejęcie. 15

16 II. 2. Zainteresowanie inwestowaniem w Polsce Polska jest jednym z największych krajów Unii Europejskiej, szóstym pod względem wielkości rynkiem zbytu w UE oraz 32 na świecie. Polska jest również największym rynkiem Europy Środkowo-Wschodniej, znacznie bardziej chłonnym i zróżnicowanym niż innych państw regionu. W Polsce można szybko rozwinąć działalność firmy i eksportować towary nie tylko na rynki UE, ale również na ogromny i chłonny rynek wschodni. Rosnące zainteresowanie inwestorów naszym krajem w znacznym stopniu wynika z przekonania, że ich obecność w Polsce stworzy im możliwość wejścia na ponad 480 milionowy rynek UE, Polska stała się solidnym mostem łączącym rynki wschodnie z krajami Unii Europejskiej. Dostępność komunikacyjna, usytuowanie terenów inwestycyjnych, którymi dysponuje Lubartów, wskazuje na konieczność i zasadność wykorzystywania tych argumentów w działaniach promocyjnych LSG. Wg raportu World Investment Prospects Survey Polska to jedno z najlepszych miejsc dla nowych inwestycji. W ogólnoświatowym rankingu Polska uplasowała się na wysokim dwunastym miejscu, w rankingu europejskim na czwartym miejscu. W 2010 roku Polska odnotowała najwyższy w Europie wzrost liczby projektów BIZ, 40% więcej niż w roku Nasz kraj uplasował się na trzecim miejscu w Europie pod względem liczby miejsc pracy stworzonych dzięki bezpośrednim inwestycjom zagranicznym 16, inwestorzy stworzyli w Polsce ponad 12,4 tys. miejsc pracy ( więcej powstało w tym czasie tylko w Wielkiej Brytanii i Francji). We wrześniu 2011r. magazyn FDI Intelligence opublikował ranking atrakcyjności inwestycyjnej państw w sektorze produkcyjnym. W zestawieniu biorącym pod uwagę jakość sektora Polska znalazła się na trzeciej pozycji na świecie ustępując tylko USA i Chinom i na pierwszym miejscu w Europie. W zestawieniu uwzględniającym oprócz jakości również koszty prowadzenia działalności Polska została sklasyfikowana na piątym miejscu na świecie i pierwszym w Europie. Jednym z głównych elementów decydującym o wysokiej atrakcyjności inwestycyjne Polski oraz powodów, dla których w 2010 i 2011r. pojawiło się w naszym kraju więcej inwestorów, jest fakt że Polska jako jedna z nielicznych gospodarek przeszła przez pierwszą falę światowego kryzysu gospodarczego i finansowego suchą stopą. Inwestorzy przyjmują to jako argument przemawiający za tym, że ryzyko inwestycji w Polsce jest niższe niż w innych krajach UE. Ponadto oferujemy inwestorom młode, bardzo dobrze wykwalifikowane i wysoko wydajne kadry oraz ogromny i chłonny rynek zbytu, co ma decydujące znaczenie w sytuacji kryzysu gospodarczego wymuszającego szukanie oszczędności. 15 Publikacja UNCTAD, wrzesień 2010r. 16 Raport Atrakcyjność inwestycyjna Europy, Ernst & Young, czerwiec 2011r. 16

17 We wrześniu 2011r. Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych 17 prowadziła 170 projektów inwestycyjnych, najwięcej inwestycji pochodziło ze Stanów Zjednoczonych 18 (39 projektów o wartości 1,21 mld euro, miejsc pracy). Na drugim miejscu jest Wielka Brytania (18 inwestycji o wartości 355,6 mln euro, 6158 miejsc pracy), na trzecim Chiny (15 inwestycji o wartości 244,5 mln euro, 3031 miejsc pracy). W czołówce znaleźli się także inwestorzy niemieccy (13 projektów), z Korei Południowej (11 projektów) oraz Japonii (11 projektów). Wartość projektów zamkniętych przez PAIiIZ w pierwszych 8 miesiącach 2011 r. wzrosła o 64%, znacznie wyższa jest również średnia wartość zakończonego projektu ( obecnie wynosi 27,5 mln euro wobec 15,8 mln euro w 2010 r.). W wyniku zakończonych już projektów powstanie nowych miejsc pracy. Coraz więcej inwestycji związanych jest z sektorem usług i przemysłu wiedzy, które to projekty wymagają mniej pracowników, ale o wyższych kwalifikacjach. Wśród projektów zamkniętych przez PAIiIZ, poza sektorem badawczo-rozwojowym, dominowała motoryzacja oraz sektor spożywczy. Ponad 30% inwestorów na miejsce realizacji projektów wybrało specjalne strefy ekonomiczne. Na wysoki wynik w dużej mierze wpłynęły reinwestycje, które stanowiły blisko połowę wartości inwestycji. Wg prezesa PAIiIZ, sytuacja ta oznacza, że zagraniczni inwestorzy czują się w Polsce bezpiecznie i wypracowane zyski coraz częściej inwestują w rozwój swojej działalności w naszym kraju. Dobre wyniki oraz pewne ożywienie wśród inwestorów pozwalają zakładać, że 2011 roku będzie jeszcze lepszy dla inwestycji zagranicznych, a ich poziom powinien być nieco wyższy niż w ubiegłym roku 19. Międzynarodowe firmy konsultingowe obsługujące zagranicznych inwestorów informują, że Polska brana jest pod uwagę jako miejsce kilku bardzo dużych, nowych projektów. Walczą o nie także strefy ekonomiczne, które w 2010 roku przyciągnęły inwestycje warte 4,7 mld zł, o ponad połowę więcej niż rok wcześniej. Staramy się o dwie inwestycje warte łącznie przeszło miliard złotych. To więcej, niż przyniósł cały ubiegły rok 20 ( ). Aby pozostać na celowniku inwestorów, Polska musi się jednak starać: powoli wygasa renta z dobrej kondycji naszej gospodarki w czasie kryzysu, teraz trzeba szukać mocniejszych argumentów 21. Inwestorzy decydując się na nowy rynek, potrzebują rozbudowanej sieci kooperantów, poddostawców i firm współpracujących. Część firm podąża za liderem branży zabiegając o to, żeby nie tylko nie utracić możliwości kooperowania, ale korzystając z nowej sytuacji, umocnić swoją pozycję. Obiecująca jest perspektywa ekspansji na nasz rynek inwestycji chińskich. Trwają rozmowy między innymi z koncernem Sany, jednym z największych na świecie producentów maszyn budowlanych oraz z koncernem Shanghai Electric planującym produkcję w Polsce urządzeń do elektrowni wiatrowych. W roku 17 Źródło: Newsletter PAIiIZ z r. 18 Odnotowano zwiększone zainteresowanie firm z USA tworzeniem w Polsce centrów obsługi biznesu (SSC/BPO), głównie finansowo-księgowych oraz obsługi ośrodków badawczo-rozwojowych i technologicznych. 19 Op. cit., S. Majman, Prezes Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych. 20 Op. cit., prezes Katowickiej SSE P. Wojaczek. 21 Op. cit., prezes PAIiIZ S. Majman. 17

18 2011 powinny także wzrosnąć reinwestycje: mamy sygnały od dużych firm, że przymierzają się do nowych projektów 22. Polska oferuje inwestorom młodych i bardzo dobrze wykształconych pracowników. W naszym kraju istnieje prawie pół tysiąca wyższych szkół i uczelni w których pracuje ponad sto tysięcy naukowców, z czego połowa z tytułem doktora. Polska to dwa miliony studentów, w wyższych uczelniach uczy się prawie połowa populacji pomiędzy 19 a 24 rokiem życia, a wskaźniki te wciąż rosną. Coraz więcej osób podejmuje studia doktoranckie, w ostatniej dekadzie liczba studentów studiów doktoranckich wzrosła dziesięciokrotnie. Każdego roku 5-6 tysięcy osób kończy studia doktoranckie 23. Jesteśmy na pierwszym miejscu w regionie Europy Środkowowschodniej pod względem liczby studentów 24 i pierwszym w świecie pod względem ilości uczelni wyższych. Wśród kończących studia, wielu stanowią tak bardzo poszukiwani przez pracodawców absolwenci szkół technicznych. Daje to szerokie pole manewru inwestorom szukającym znakomicie przygotowanych merytorycznie specjalistów różnych dziedzin - od specjalistów od zarządzania i informatyków, po biochemików. Polscy inżynierowie i naukowcy są cenieni na całym świecie. Informacje przekazywane potencjalnym inwestorom na temat lokalnego rynku pracy, struktury studentów i absolwentów regionalnych uczelni, potencjału naukowo badawczego itp. to ważne atuty promocyjne i warunek sukcesu zarówno adresata jak i nadawcy przekazu. Z wieloletnich doświadczeń i badań prowadzonych w Polsce i poza jej granicami wynika, że największe znaczenie przy wyborze lokalizacji inwestycji mają czynniki obiektywne, które decydują o maksymalizacji popytu i minimalizacji kosztów 25. Gmina oferująca optymalną kombinację czynników lokalizacji inwestycji tworzy dogodne, korzystne warunki dla potencjalnych inwestorów. Wiemy również, że zapotrzebowanie na BIZ 26 znacząco przewyższa ich podaż. Stwarza to zjawisko ostrej walki konkurencyjnej o pozyskanie inwestora, zwłaszcza zagranicznego. Jest to konkurencja pomiędzy różnymi krajami, ale także regionami i gminami. Doświadczenia Polski i innych krajów potwierdzają tezę, że bezpośrednie inwestycje zagraniczne są bardzo korzystne dla rozwoju miejsca lokalizacji. Są to nie tylko korzyści krótkoterminowe, jak np. rozwiązanie problemu bezrobocia, ale przede wszystkim długoterminowe, takie jak: wprowadzenie nowych technologii, rozwój nowych gałęzi przemysłu, rozwój współpracy ośrodków naukowo-badawczych z przemysłem, wzrost eksportu, tworzenie nowych rynków zbytu dla lokalnych poddostawców, rozwój kwalifikacji miejscowego rynku pracy itp. Wnioski te należy uwzględnić przygotowując tereny inwestycyjne, prognozując ich profil (wybierając oczekiwane rodzaje prowadzonej tam działalności) i planowaniu działań promocyjnych. Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród szefów 1000 największych firm świata wskazują, że 78% respondentów za najważniejszy czynnik decydujący o zainteresowaniu Polską jako krajem do inwestowania uznała czynnik wzrostu potencjału polskiego rynku (intelektualnego, inwestycyjnego 22 Op. cit., prezes Łódzkiej SSE K. Grzywaczewski. 23 Źródło: op. cit., prof. B. Smulski. 24 Źródło PAIiIZ, marzec 2010r. 25 H.A. Stafford 26 Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne (BIZ), z angielskiego Foreign Direct Investment (FDI). 18

19 i potencjału rynku zbytu). Według analiz Narodowego Banku Polskiego, uwzględniających inwestycje kapitałowe na giełdzie, tegoroczna wartość napływającego z zagranicy kapitału do Polski może osiągnąć poziom 10,5 mld EUR 27. Warto o tych szacunkach pamiętać, ponieważ jedną z istotnych przesłanek działań promocyjnych terenów inwestycyjnych LSG i zachętą do lokowania tu działalności biznesowej, będzie odwołanie się do sukcesu gospodarczego Polski i regionu. Zauważany i doceniany przez inwestorów i analityków pozytywny klimat inwestycyjny oraz wzrost zaufania inwestorów należy wykorzystać do promocji oferty Lubartowskiej Strefy Gospodarczej oraz potencjału inwestycyjnego miasta Lubartów. Innymi słowy, celem działań promocyjnych będzie przekonanie inwestorów o tym, że inwestycje w Lubartowie to dobry i bezpieczny biznes. W strategii promocji potencjału inwestycyjnego Lubartowa i Lubartowskiej Strefy Gospodarczej należy uwzględniać również inwestorów, dla których nowe lokalizacje w Polsce są reinwestycjami. Mogą to być firmy zagraniczne lub krajowe, które mają już zakłady w Polsce, ale które nadal zwiększają swój potencjał i inwestują. II.3. Wnioski i rekomendacje Przygotowując oferty inwestycyjne i prowadząc działania promocyjne, których przedmiotem będą tereny inwestycyjne LSG i Lubartowa należy: Stosować standardy opisu oferty i prowadzenia działań promocyjnych umożliwiające docieranie z ofertą inwestycyjną do inwestorów zewnętrznych (krajowych i zagranicznych) standard PAIiIZ S.A.; Planując działania promocyjne i marketingowe, należy wykorzystać wiedzę o trendach inwestycyjnych oraz w sposób możliwie bliski związać się z instytucjami, które obsługują inwestorów zagranicznych (PAIiIZ S.A., Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera Województwa Lubelskiego itp.); Zabiegać o zaistnienie oferty inwestycyjnej LSG w obiegu ofert, którymi obsługiwani są inwestorzy zagraniczni (baza ofert PAIiIZ, COIE, SSE); Na możliwie wczesnym etapie planowania rozwoju LSG i działań marketingowo-promocyjnych odnieść ofertę inwestycyjną miasta do wybranych branż i rynków docelowych, co umożliwi lepsze wyprofilowanie akcji promocyjnych, wybór instrumentów do obsługi określonych grup docelowych; 27 Źródło: PAP, r., NBP uwzględniło gwałtowny spadek tzw. inwestycji kapitałowych, przewidywany poziom napływu BIZ wyższy niż w 2010r. 19

20 Podejmując wysiłki wypromowania możliwości należy odnosić atuty którymi dysponuje Lubartów i subregion, do oczekiwań inwestorów zewnętrznych i wybierać te rodzaje działalności, które dają największe szanse ich obsłużenia w perspektywie 2-3 lat. III. Atrakcyjność inwestycyjna regionu w kontekście działalności Lubartowskiej Strefy Gospodarczej Region lubelski położony jest we wschodniej Polsce, graniczy z Ukrainą oraz Białorusią. Jest to region rolniczy, z dynamicznie rozwijającym się sektorem spożywczym, a w szczególności przetwórstwem mleka, mięsa, drobiu oraz zbóż, a także z sektorami: lekkim, drzewnym, budowlanym i maszynowym. Sektory strategiczne dla województwa ujęte w strategii rozwoju regionalnego to przede wszystkim: przemysł spożywczy, przemysł maszynowy, przemysł drzewny i meblarski oraz przemysł turystyczny. Preferencyjne warunki prowadzenia działalności gospodarczej występują w województwie m.in. w Specjalnych Strefach Ekonomicznych. Atuty województwa lubelskiego 28 : 1/ Położenie na międzynarodowym szlaku transportowym - paneuropejskim korytarzu Wschód-Zachód (łatwy dostęp do rynków zagranicznych, zwłaszcza Ukrainy i Białorusi); 2/ Bardzo duży potencjał edukacyjny oraz naukowo-badawczy uczelni wyższych; 3/ Relatywnie niskie koszty pracy, duże zasoby wysoko kwalifikowanych kadr; 4/ Tradycje przemysłowe, szczególnie w odniesieniu o przemysłu środków transportu, maszynowego, chemicznego, produkcji opakowań, poligraficznego oraz spożywczego; 5/ Dobre warunki dla rozwoju rolnictwa, produkcji zdrowej żywności, przemysłu spożywczego, maszynowego, drzewnego, usług typu offshor oraz turystyki. Analizując atrakcyjność inwestycyjną regionu lubelskiego wzięto pod uwagę między innymi wyniki badań prowadzonych przez wyspecjalizowane jednostki naukowo-badawcze. Z analizy najnowszych wyników badań wynika, że województwo lubelskie jest na tle innych polskich województw regionem o bardzo niskim ogólnym poziomie atrakcyjności inwestycyjnej. Ranking aktywności województw wobec inwestorów zamyka sześć regionów: warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie, podkarpackie, kujawsko-pomorskie, lubelskie i podlaskie. Wymienione regiony cechują się niewielką liczbą atrakcyjnych ofert lokalizacyjnych zgłoszonych do bazy PAIiIZ instytucji wyspecjalizowanej w obsłudze bezpośrednich inwestorów zagranicznych w Polsce. Z analizy 29 Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową (IBnGR) i Fundacji Konrada Adenauera (FKA) wynika, że niższy niż na 28 Źródło:www.paiz.gov.pl/regiony,2011r. 29 Raport Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski 2010, IBnGR

21 Lubelszczyźnie poziom atrakcyjności inwestycyjnej oraz rozwoju infrastruktury gospodarczej odnotowano w województwie podlaskim. Wnioski te potwierdzają badania Szkoły Głównej Handlowej z Warszawy (SGH). W opublikowanych raporcie Atrakcyjność inwestycyjna regionów województwo lubelskie zaliczono do najniżej ocenianych regionów w Polsce pod względem atrakcyjności inwestycyjnej (ocena F ). Tabela nr 2. Charakterystyka województwa lubelskiego (2010r.) Wyszczególnienie Województwo lubelskie Polska Udział procentowy Dane ogólne Powierzchnia Stolica regionu Największe miasta w regionie Specjalne Strefy Ekonomiczne Parki technologiczne i przemysłowe km² Lublin Lublin, Chełm, Zamość, Lubartów, Biała Podlaska, Puławy Mielecka, Tarnobrzeska, Starachowicka Lubelski Park Naukowo Technologiczny Centrum Innowacji i Transferu Technologii, Puławski Park Przemysłowy, Świdnicki Regionalny Park Przemysłowy Potencjał rynkowy PKB na mieszkańca (zł/osoba) Liczba ludności (osoby) ,7% Potencjał zasobów pracy Absolwenci szkół wyższych (osoby) Absolwenci szkół średnich (osoby) Liczba pracujących (osoby) Struktura pracujących sektor rolniczy 28% sektor przemysłowy 22% sektor usługowy 50% % ,2% ,3% sektor rolniczy13% sektor przemysłowy 31% sektor usługowy 56% Nakłady inwestycyjne i kapitał spółek z udziałem kapitału zagranicznego w województwie lubelskim Nakłady inwestycyjne w (mln zł) 528, ,4 0,6% 30 Źródło: raport IP SGH, 2010r. 21

22 Kapitał spółek w (mln zł) 897, ,1 0,5% Specjale strefy ekonomiczne w województwie lubelskim - SSE Tarnobrzeska podstrefa Janów Lubelski, Łuków, Tomaszów Lubelski - SSE Starachowicka podstrefa Puławy - SSE Mielecka podstrefa Lublin - SSE Mielecka podstrefa Lubartów Atrakcyjność inwestycyjna województwa lubelskiego Potencjalna atrakcyjność inwestycyjna ( ocena walorów lokalizacyjnych) Rzeczywista atrakcyjność inwestycyjna ( ocena efektów ekonomicznych) F F Wyróżnione powiaty i gminy wg oceny atrakcyjności inwestycyjnej dla gospodarki regionu i Polski Powiaty Gminy 31 Klasa A Klasa B Klasa A Klasa B Powiat m.biała Podlaska, Powiat m.chełm, Powiat m.lublin, Powiat m.zamość Lubartów (1), Lublin (1), Biała Podlaska (1), Biłgoraj (1), Chełm (1), Dęblin (1), Krasnystaw (1), Kraśnik (1), Łęczna (3), Łuków (1), Puławy (1), Radzyń Podlaski (1), Rejowiec Fabryczny (1), Świdnik (1), Tomaszów Lubelski (1), Włodawa (1), Zamość (1) Hrubieszów (1), Janów Lubelski (3), Międzyrzec Podlaski (1), Nałęczów (3), Poniatowa (3), Stoczek Łukowski (1) Źródło: Opracowanie własne na podstawie wyników badań SGH, IBnGR, danych Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Lublinie Na tym tle pozycja subregionu lubelskiego i Lubartowa charakteryzuje się ponadprzeciętną atrakcyjnością inwestycyjną dla wszystkich sekcji gospodarki narodowej ( pozycja nr 1 w skali od 1 do 6). III.1. Kapitał intelektualny dostępny w regionie lubelskim Lublin jest bardzo silnym ośrodkiem akademickim o imponującym potencjale naukowo-badawczym. Uczelnie wyższe w zasadniczym stopniu decydują o podaży, strukturze i poziomie kapitału intelektualnego regionu, główny potencjał stanowi 19 uczelni wyższych 32. W roku 2010 lubelskie uczelnie opuściło absolwentów. Do najlepszych w Polsce jednostek naukowych Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaliczyło: Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Medyczny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Instytut Europy Środkowo Wschodniej w Lublinie, Wydział Nauk Humanistycznych, Wydział Nauk Społecznych oraz Wydział Prawa i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II, Instytut Nawozów Sztucznych w Puławach, Państwowy Instytut Weterynaryjny w Puławach. 31 * klasa A najwyższa atrakcyjność, klasa B wysoka atrakcyjność, klasa C - ponadprzeciętna atrakcyjność. ** (1) gmina miejska, (2) - gmina wiejska, (3) gmina miejsko-wiejska. Dane dot. informacji społeczno-demograficznych wg stanu na Op. cit., 22

23 Sektory strategiczne dla województwa lubelskiego ujęte w strategii rozwoju regionalnego to przede wszystkim: przemysł (przetwórstwo rolno spożywcze, produkcja mebli i pozostała działalność produkcyjna, produkcja maszyn i urządzeń, produkcja wyrobów z surowców niemetalicznych, przemysł samochodowy, przemysł maszynowy, produkcja wyrobów z metali, produkcja drewna i wyrobów z drewna, przemysł chemiczny), budownictwo, usługi rynkowe (ważnym elementem instytucjonalnego otoczenia biznesu jest sektor bankowy wspierany przez instytucje finansowe: jak fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, przedsiębiorstwa leasingowe, kasy oszczędnościowo-kredytowe, usługi sieciowe (w szczególności dostawy energii elektrycznej i gazu), turystyka, usługi nierynkowe, rolnictwo (jeden z najważniejszych działów gospodarki województwa lubelskiego), edukacja, nauka oraz rozwój społeczeństwa informacyjnego (gospodarka oparta na wiedzy). Władze regionalne i samorządowe aktywnie wspierają i promują rozwój innowacyjnych sektorów gospodarki w oparciu o posiadany potencjał naukowy. Ze względy na jakość środowiska naturalnego rozwijane są inwestycje w sektorze rolnospożywczym związanym z żywnością ekologiczną. Zasoby naturalne oraz prowadzone na uczelniach wyższych województwa badania naukowe przyczyniają się do rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii. Sektory wysokiej szansy Spożywczy Poligraficzny Produkcji opakowań Logistyka Maszynowy BPO Turystyczny III.2. Podaż i koszt pracy w województwie lubelskim w kontekście międzynarodowym Jednym z ważnych parametrów decydujących o atrakcyjności inwestycyjnej danego kraju czy regionu są koszty pracy, które rosną w Unii Europejskiej o ok. 2-3 % rocznie. Zdecydowanie szybciej rosną w nowych krajach UE, zwłaszcza notujących wysokie tempo rozwoju gospodarki (w roku 2010 koszty pracy w Polsce, Czechach i na Litwie wzrosły o 20%). Pomimo obserwowanego wzrostu koszty zatrudnienia w Polsce nadal należą do najmniejszych w Europie, są niższe niż w Słowenii, Estonii, Słowacji, Czechach i na Węgrzech. Łotwa, Litwa i Bułgaria ma podobny poziom kosztów pracy jak Polska. Pomimo rosnących kosztów zatrudnienia, polska gospodarka pozostaje konkurencyjna na tle całej Unii Europejskiej, praca w Polsce jest cztery razy tańsza niż w Dani, Szwecji czy Luksemburgu. W najbogatszych krajach starej UE godzina pracy kosztuje przeciętnie od 25 23

24 do 30 EUR, w Dani 36 EUR 33. Pod względem kosztów zatrudnienia Polska jest bardzo zróżnicowana regionalnie. W roku 2010 średnia płaca w Lublinie, Białymstoku, Olsztynie wynosiła zł, w Warszawie zł 34. Najwięcej za pracę płacą przedsiębiorcy z województw: mazowieckiego, śląskiego i dolnośląskiego, najmniejsze wydatki ponoszą pracodawcy z województw: podkarpackiego, łódzkiego, podlaskiego i świętokrzyskiego 35. Dysproporcje w kosztach pracy na przestrzeni ostatnich lat zmniejszają się, najbardziej wzrosły w tych województwach, w których przedsiębiorcy notują wydatki na poziomie niższym od średniej krajowej. Tabela nr 3. Wydajność i koszty pracy w regionach Polski Region Wydajność pracy Polska =1 Przeciętne wynagrodzenie miesięczne brutto w zł, Polska = 1 Podkarpackie 0,76 0,81 Warmińsko-mazurskie 0,75 0,81 Świętokrzyskie 0,83 0,82 Lubuskie 0,81 0,82 Lubelskie 0,75 0,82 Podlaskie 0,91 0,84 Kujawsko-pomorskie 0,86 0,84 Łódzkie 0,78 0,85 Zachodniopomorskie 0,82 0,87 Opolskie 0,88 0,88 Wielkopolskie 0,98 0,92 Małopolskie 0,92 0,92 Pomorskie 1,01 1,00 Dolnośląskie 0,95 1,02 Śląskie 0,95 1,06 Mazowieckie 1,46 1,32 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS 2010r. 33 Źródło: Instytut Makroekonomii i Badań nad Koniunkturą, grudzień 2010 roku. 34 Źródło: raport Sedlak&Sedlak Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń w 2010 roku. 35 Źródło: raport Sedlak & Sedlak Koszty pracy w Polsce ". 24

25 Koszt wynagrodzenia pracowników, jako ważny element analiz związanych z planowaniem i realizacją inwestycji, jest istotnym argumentem warunkującym wybór określonej lokalizacji inwestycji. Należy jednak pamiętać, że jest to argument pociągający za sobą poważne następstwa. Uznając jego wagę nie wolno zapominać, że nie jest to argument jedyny i ostateczny niski koszt i dostępność pracowników musi w procesie inwestycyjnym spotkać się z gotowością oferty inwestycyjnej (przygotowanym terenem inwestycyjnym, stosownym uzbrojeniem, dostępnością komunikacyjną, akceptowalną ceną nabycia, zgodnymi z oczekiwaniami inwestora zapisami prawa lokalnego np. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, profesjonalną obsługą zapytań ze strony potencjalnych inwestorów itp. itd.). Władzom Lubartowa podejmującym próby pozyskanie nowych inwestorów nie chodzi o jakiekolwiek, ale o dobrze płatne miejsca pracy. Celem planowanych działań promocyjnych Lubartowskiej Strefy Gospodarczej nie będzie pozyskanie inwestora oferującego pracownikom minimalne wynagrodzenie, ale wynagrodzenie odpowiadające aspiracjom dobrze przygotowanych i wykształconych kadr XXI wieku. Prezentując koszty pracy podkreślana będzie wysoka wydajność pracowników, łatwy dostęp do dobrze wykształconych absolwentów uczelni wyższych i szkół zawodowych, tradycje przemysłowe itp.. Rosnące koszty pracy w Polsce nie przekładają się proporcjonalnie na wzrost wydajności. W latach koszty pracy rosły w tempie 7%, a produktywność zwiększała się średnio o 2,4%. Pogorszenie koniunktury gospodarczej zahamowało przyrost wydatków i przyniosło nieznaczny wzrost wydajności. Najwięcej bezproduktywnych godzin pracy zanotowano w górnictwie, edukacji oraz firmach zajmujących się przetwórstwem przemysłowym. Relatywnie niskie koszty pracy są ważnym atutem regionu lubelskiego w kontekście pozyskania inwestorów, zwłaszcza zagranicznych. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2010 r. wyniosło 2848,19 zł, czyli 83,7% średniego wynagrodzenia w Polsce. Jak wynika z przedstawionych analiz koszty pracy w województwie lubelskim są znacznie niższe od średniej krajowej i w jeszcze większym stopniu unijnej. Jest to przewaga, którą należy skrupulatnie wykorzystywać w rozmowach z potencjalnymi inwestorami. Należy jednak pamiętać, że wzrost płac w długim okresie jest nieunikniony oraz, że jeszcze większą przewagę w tym zakresie posiadają kraje tzw. drugiej fali rozszerzenia, czyli Bułgaria i Rumunia, a także rynki pracy krajów pozostających poza strukturami UE: Ukraina czy Rosja. Mankamentem tego rodzaju konkurencyjności jest małe jej znaczenie dla inwestorów z sektorów wysokich technologii, dla produkcji kapitało i wiedzo-chłonnej. Dla nowoczesnych rodzajów działalności nieporównywalnie większe znaczenie ma jakość otoczenia biznesu oraz dostęp do wiedzy, rozumianej zarówno jako kwalifikacje pracowników jak i zaplecze naukowo-badawcze danej lokalizacji inwestycyjnej Promocja gminy miasta i regionu w kontekście integracji europejskiej, red. M. Bąk, TWIGGER, Warszawa

26 III.3. Prognoza popytu na pracę w województwie lubelskim do roku Prognoza demograficzna dla województwa lubelskiego jest częścią prognozy ludności Polski do roku 2035, opracowanej przez Główny Urząd Statystyczny. W roku 2035 województwo lubelskie liczyło będzie 1.871,1 mieszkańców tj. o 290,7 tysięcy (o 13,4%) mniej niż w końcu 2008 roku. W tym samym czasie liczba mieszkańców Polski zmniejszy się o 2.142,8 tys. osób tj. o 5,6% a więc tempo spadku liczby ludności przeciętnie w Polsce będzie ponad dwukrotnie mniejsze niż w województwie lubelskim. Prognozuje się, że tylko województwa świętokrzyskie (-15,4%) oraz łódzkie (-14,2%) zanotują w tym czasie większy spadek liczby mieszkańców. Województwo lubelskie charakteryzuje się niższym niż w całej Polsce odsetkiem ludności w wieku produkcyjnym, wyższy niż w całej Polsce jest natomiast odsetek dzieci i młodzieży oraz osób w wieku poprodukcyjnym. Oznacza to, iż Lubelszczyzna charakteryzuje się średnio wyższym niż w Polsce obciążeniem demograficznym, rozumianym jako liczba ludności w wieku nieprodukcyjnym przypadająca na 100 osób w wieku produkcyjnym. W prognozowanym okresie do 2035 roku oczekiwać można znaczących zmian w liczbie ludności województwa lubelskiego według pięcioletnich grup wieku: Zmniejszeniu ulegnie liczba ludności we wszystkich grupach wiekowych do 50 lat. Najsilniejszy spadek obserwowany będzie wśród ludzi młodych w wieku lat, lat oraz lat; Wzrośnie liczba ludności we wszystkich grupach wiekowych liczących 50 i więcej lat. Największy wzrost będzie miał miejsce w przypadku osób najstarszych, liczących 85 i więcej lat, których liczba zwiększy się prawie dwukrotnie. W okresie realizacji działań promocyjnych w ramach Programu rozwoju Lubartowskiej Strefy Gospodarczej należy zakładać następujące zjawiska dotyczące rynku pracy: W latach w województwie lubelskim nastąpi spadek liczby pracujących ogółem, wzrośnie liczba pracujących poza rolnictwem; W latach przemysł oraz handel i naprawy pozostaną sekcjami o największym udziale w zatrudnieniu poza rolnictwem; W scenariuszu realistycznym (wzrost produkcji sprzedanej o 1% co kwartał) liczba pracujących w przemyśle wyniosłaby w 2015 roku ok. 83,2 tys. osób, zaś liczba pracujących w handlu i naprawach wyniosłaby w 2015 roku ok. 70 tys. osób; W wariancie pesymistycznym (spadek produkcji sprzedanej o 1% co kwartał) liczba pracujących w przemyśle oraz w handlu i naprawach w 2015 roku wyniosłaby odpowiednio: ok. 67,7 tys. osób oraz 57 tys. osób; 37 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie,

27 We wszystkich rozważanych scenariuszach zmian najniższy poziom zatrudnienia wystąpi w sekcjach: hotele i restauracje oraz pośrednictwo finansowe. W scenariuszu realistycznym (wzrost produkcji sprzedanej o 1% co kwartał) liczba pracujących w sekcji hotele i restauracje wyniosłaby w 2015 roku ok. 6,2 tys. osób, zaś liczba pracujących w pośrednictwie finansowym ok. 8,8 tys. osób. W wariancie pesymistycznym (spadek produkcji sprzedanej o 1% co kwartał) liczba pracujących w sekcjach hotele i restauracje oraz pośrednictwo finansowe w 2015 roku wyniosłaby odpowiednio: ok. 5,1 tys. osób oraz 7,2 tys. osób. W skali regionu należy się spodziewać, a w działaniach promocyjnych i marketingowych LSG i Lubartowa uwzględniać i kompensować następujące trendy: Stały proces zmniejszania liczby ludności województwa lubelskiego, w tym potencjalnych zasobów pracy, co może negatywnie wpłynąć na regionalny rynek pracy; Liczyć się z uwarunkowaniem województwa lubelskiego, które charakteryzuje niska gęstość zaludnienia, co powoduje pogorszenie dostępności regionalnego rynku pracy (zjawisku temu można przeciwdziałać poprzez rozwój infrastruktury transportowej oraz telekomunikacyjnej); Zmiany w liczbie ludności nie przebiegają równomiernie w poszczególnych subregionach województwa (znaczącego zmniejszania się liczby mieszkańców nie obserwuje się w subregionie lubartowskim i Lubelskim Obszarze Metropolitalnym, w którym położony jest Lubartów). 27

28 III.4. Uwarunkowania rynku pracy w subregionie lubartowskim W roku 2010 lubelskie uczelnie opuściło absolwentów, w grudniu tego samego roku 586 osób z wyższym wykształceniem poszukiwało pracy. Stopa bezrobocia w Lublinie (udział bezrobotnych do osób czynnych zawodowo) w maju 2011 roku wynosiła 10%, w powiecie lubelskim 11,2%, powiecie lubartowskim 14,7% (przy 13,1% w województwie lubelskim i 12,3% w Polsce). W roku 2012 lubelskie wyższe uczelnie opuści ponad absolwentów, średnie szkoły policealne i zawodowe około osób, średnie szkoły ogólnokształcące osób, zasadnicze szkoły zawodowe 579 osób. Regionalny rynek pracy cechuje duża nadwyżka popytu na pracę nad jej podażą, która jest wyższa niż w kraju. Wysoka podaż absolwentów szkół wyższych oraz średnich w subregionie oznacza w praktyce, że w przypadku pozyskania inwestorów do LSG nie powinno być problemów ze znalezieniem pracobiorców. W działaniach promocyjnych LSG należy podawać dane dotyczące potencjału demograficznego i zasobu pracowników z terenów do 30 km od miejsca lokalizacji inwestycji. Rysunek nr 2. Lubartów potencjał demograficzny Źródło: (oprac. Zakład Kartografii UMCS w Lublinie) 28

29 W działalności promocyjnej LSG należy korzystać ze statystyk oraz raportów i analiz przygotowanych między innymi przez Wojewódzki Urząd Statystyczny oraz Urzędy Pracy. Informacje dotyczące rynku pracy oraz rynku potencjalnych konsumentów znacząco wzbogacą i uatrakcyjnią ofertę inwestycyjną Lubartowskiej Strefy Gospodarczej. Przekaz uzupełniony informacjami o rynku pracy i rynku zbytu będzie bardzo ważnym i pozytywnym elementem oferty inwestycyjnej Lubartowskiej Strefy Gospodarczej. III.5. Firmy sukcesu jako argument promocyjny LSG Jednym z najbardziej skutecznych argumentów przekazu promocyjnego jest prezentacja potencjału lokalnych przedsiębiorstw, które prowadzą działalność w danym mieście i subregionie. Strategiczne położenie Lubartowa w bezpośrednim sąsiedztwie miasta wojewódzkiego uzasadnia włączenie do grona potencjalnych kooperantów i poddostawców przedsiębiorstw działających w promieniu do 50 km od Lubartowskiej Strefy Gospodarczej. Warto uwzględnić ich obecność i wykorzystać do działań informacyjno promocyjnych. Dobre rozeznanie aktywności firm położonych w pobliżu Lubartowa umożliwi skierowanie do najlepszych z nich propozycji inwestycyjnych. Może się okazać, że niektóre firmy poszukują ofert terenów inwestycyjnych na własne potrzeby lub potrzeby swoich partnerów. Analizując regionalny rynek potencjalnych kooperantów i poddostawców należy zwrócić uwagę na firmy, które znalazły się w czołówce prestiżowych ogólnopolskich rankingów. Sukcesy lokalnych firm potwierdzą tezę o bardzo dobrych warunkach do rozwijania przedsiębiorczości w subregionie lubartowskim, są doskonałym przykładem dla firm rozważających możliwość inwestowania na terenie LSG. III.6. Wnioski i rekomendacje Oferta inwestycyjna LSG z racji strategicznego położenia w pobliżu Lublina, konsumuje wszystkie przewagi rozwojowe województwa lubelskiego, nie podlega jednak negatywnym trendom demograficznym. Charakteryzuje się wysokimi walorami komunikacyjnymi, strategicznym położeniem wobec określonych rynków docelowych (położenie w pobliżu wschodniej granicy UE), daje możliwość zatrudnienia silnie zmotywowanej kadry o wysokich kompetencjach technicznych, mającej relatywnie niskie oczekiwania płacowe. Posiada możliwość wykorzystania wszystkich dostępnych instrumentów wsparcia dla przedsiębiorców zakładających swoją działalność w na terenach inwestycyjnych LSG (dotyczy to zarówno instrumentów wsparcia inwestorów ze źródeł UE, jak i innych form pomocy dla przedsiębiorców). Zgodnie z mapą publicznej pomocy regionalnej, przedsiębiorcy inwestujący w Lubartowie mogą liczyć na najwyższy możliwy poziom wsparcia, jaki można uzyskać w Unii Europejskiej. Mogą oni otrzymać wsparcie z różnych źródeł równe 50% kosztów kwalifikowanych projektu (w przypadku MSP wsparcie może być powiększone odpowiednio do 60% i 70%). Dlatego 29

30 w opracowaniach materiałów informacyjno promocyjnych i podczas spotkań z potencjalnymi inwestorami należy: W opracowaniach promocyjnych posługiwać się danymi statystycznymi pochodzącymi ze statystyk miasta Lublin, powiatu lubartowskiego oraz argumentacją promocyjną dotyczącą całego regionu (komunikacja, charakterystyka branż szans, atrakcyjność rynku pracy itp.); Akcje informacyjne i promocyjne wzbogacać informacjami o firmach, które mają silną pozycję na rynku, wykorzystywać ich sukcesy do promocji terenów inwestycyjnych LSG wskazując wybrane przedsiębiorstwa, jako możliwych kooperantów dla przyszłych inwestorów; Budować markę gospodarczą LSG, jako oferty inwestycyjnej spełniającej najwyższe standardy techniczne, profesjonalnie obsługiwanej, dostosowanej do wysokich oczekiwań inwestorów zewnętrznych (krajowych i zagranicznych); Biorąc pod uwagę zalety Specjalnych Stref Ekonomicznych oraz duże zainteresowanie inwestorów terenami oferującymi znaczące zwolnienia podatkowe promować fakt włączenia wybranych terenów LSG do SSE Euro-Park Mielec 38 IV. Strategiczne sektory działalności biznesowej w regionie/subregionie w kontekście prowadzenia marketingu gospodarczego terenów inwestycyjnych Lubartowskiej Strefy Gospodarczej. Planując a następnie prowadząc działania związane z promocją gospodarczą i marketingiem ofert inwestycyjnych, warto uwzględniać oceny zewnętrzne Polski, regionu i subregionu. Wybierając określone rynki docelowe działań promocyjnych powinniśmy brać pod uwagę fakt, że część odbiorców przekazu oceniać będzie oferty inwestycyjne Lubartowa przez pryzmat własnych doświadczeń, wiedzy lub oceny, którą uzyskali w kontaktach nieformalnych. Obiektywne informacje o warunkach inwestowania w województwie lubelskim i Lubartowie można uzyskać zapoznając się z analizami przygotowywanymi z myślą o inwestorach zagranicznych pochodzącymi np. z PAIiIZ, Krajowej Izby Gospodarczej, IBnGR, SGH, ministerstw lub innych urzędów (Urzędu Marszałkowskiego, Urzędu Wojewódzkiego i itp.). Celem niniejszego rozdziału jest dookreślenie sektorów i branż, w których oferta inwestycyjna LSG i Lubartowa ma największe szanse na sukces w postaci pozyskania inwestorów. Będzie to wynik analiz związanych z regionem, jego możliwościami i uwarunkowaniami lokalnymi i zewnętrznymi, którym podlega oferta inwestycyjna Lubartowa. 38. Zezwolenie na prowadzenie działalności na terenie Specjalnej Strefy Ekonomicznej uprawnia do korzystania z pomocy publicznej. Formą pomocy publicznej jest zwolnienie dochodu od podatku dochodowego. Zwolnienie obowiązuje w kolejnych latach aż do momentu odzyskania 50% wartości nakładów inwestycyjnych poniesionych przez przedsiębiorcę w przypadku dużych przedsiębiorstw, 60% w przypadku średnich i 70% w przypadku małych przedsiębiorstw. Jeśli koszty utworzenia przedsiębiorstwa wyniosą przykładowo 5 mln złotych, inwestor uzyska poprzez zwolnienie w podatku dochodowym nawet 3,25 mln złotych. Inwestując w LSG lub Specjalnej Strefie Ekonomicznej uzyskać można również indywidualne ulgi w podatkach lokalnych z tytułu poniesionych nakładów i tworzenia nowych miejsc pracy. 30

31 IV.1. Atuty rozwojowe województwa lubelskiego Centra Obsługi Inwestora i Eksportera (COIE) powstały w wyniku realizacji przez PAIiIZ programu budowy regionalnej sieci partnerskich instytucji, które pomagają w budowie katalogu ofert inwestycyjnych i wspierają pracowników PAIiIZ przy obsłudze inwestorów zagranicznych. Jednym z bardzo ważnych elementów tej współpracy jest internetowy serwis zawierający bazę danych regionalnych ofert inwestycyjnych i kooperacyjnych oraz analizy branżowe i opisy uwarunkowań inwestycyjnych w poszczególnych województwach. Cytowany poniżej zestaw atutów woj. lubelskiego pochodzi ze stron www opracowanych i aktualizowanych przez regionalne COIE. Wg tego zespołu, uzasadnienie wyboru województwa lubelskiego jako miejsca lokalizacji inwestycji ma bezpośredni związek z: Położeniem na międzynarodowym szlaku transportowym - paneuropejskim korytarzu Wschód-Zachód; Sąsiedztwem rynków Białorusi i Ukrainy; Duży potencjałem edukacyjnym oraz naukowo-badawczym uczelni wyższych; Dużymi zasobami taniej kadry pracowniczej; Dobrymi warunkami dla rozwoju rolnictwa, przemysłu spożywczego, maszynowego, drzewnego, usług typu offshor oraz turystyki; Relatywnie niskimi kosztami pracy: 87,9% średniej krajowej; Transgraniczną współpracą instytucjonalną w ramach Euroregionu przy rzece Bug 39. Konkurowanie o inwestorów wymaga coraz więcej nakładów pracy i środków finansowych ze strony władz samorządowych. Jest to między innymi wynik wzrostu liczby krajów, regionów i gmin, które aspiracje rozwojowe starają się realizować m.in. poprzez wzrost liczby nowych inwestorów. Obok wzrostu liczby konkurentów czynnikiem determinującym charakter działań promocyjnych jest coraz bardziej powszechnie spotykana wysoka jakość szeroko rozumianych działań i instrumentów zwiększających atrakcyjność ofert inwestycyjnych. Zarówno korporacje transnarodowe jak i mniejsi inwestorzy wybierają więc oferty najlepiej przygotowane, odpowiadające ich oczekiwaniom. Sukces w pozyskaniu inwestorów do LSG uwarunkowany jest w dużej mierze poziomem atrakcyjności inwestycyjnej subregionu i województwa lubelskiego. Z wyników badań opublikowanych w styczniu 2011 r. przez IP SGH wynika, że region lubelski należy do grupy województw o najniższym poziomie atrakcyjności inwestycyjnej, co wskazuje na konieczność zastosowania specjalistycznych narzędzi promocji dających możliwości zmiany wizerunku Lubartowa postrzeganego przez pryzmat negatywnej oceny regionu. 39 Op. cit.: wrzesień 2011r. 31

32 Rys. Nr 3. Potencjalna (A) i rzeczywista (B) atrakcyjność inwestycyjna gospodarki narodowej (PAI) województw (A) (B) Źródło: Wyniki badania atrakcyjności inwestycyjnej Instytutu Przedsiębiorstwa Szkoły Głównej Handlowej 2010r. Przygotowując akcje promocyjne, należy być świadomym, że sukces nie przyjdzie łatwo. Jednak konsekwentnie prowadzone działania promocyjne, stały wzrost kompetencji osób odpowiedzialnych za prowadzenie działań promocyjnych i obsługę projektów inwestycyjnych, stosowne nakłady na rozwój LSG daje szanse sukcesu. Najważniejsza jest determinacja władz lokalnych, które stawiając na gospodarkę mogą w rozwoju przedsiębiorczości w gminie znaleźć poważne źródło finansów na rozwój. Jak widać, znaczącą część tej argumentacji można przenieść do argumentów promocyjnych i marketingowych oferty inwestycyjnej LSG. Biorąc to pod uwagę, oraz odwołując się do przeprowadzonych wcześniej analiz, można pokusić się o wskazanie branż, które będą się najpełniej odnosiły do obiektywnych uwarunkowań oferty inwestycyjnej Lubartowa. Uwzględniając przeprowadzone powyżej analizy, argumentacja promocji gospodarczej dla oferty inwestycyjnej LSG powinna zostać połączona z argumentacją marketingowopromocyjną dotyczącą całego województwa lubelskiego. Związki te należy odnosić do następujących obszarów: Oferty inwestycyjnej Lubartowskiej Strefy Gospodarczej jako zespołu nieruchomości przygotowanych na potrzeby inwestorów zewnętrznych, umożliwiający profesjonalną obsługę ich potrzeb i oczekiwań; Uwarunkowań rynku pracy inwestorzy LSG korzystają z najlepszej kadry pracowniczej województwa, której kompetencje może uzupełniać oferta edukacyjna Lublina; Możliwości kooperacyjnych i powiązania z rynkami docelowymi rynki regionalne, krajowe i UE; Warunków życia i prowadzenia działalności w obszarze miasta Lubartowa powiązane z ofertą 32

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH S.A.

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH S.A. POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH S.A. Współpraca Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych z samorządami gminnymi i specjalnymi strefami ekonomicznymi w kontekście pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Możliwości inwestycyjne w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Czerwiec 2014 POLSKA* wiodąca destynacja dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w 2012 roku silny gracz w Europie w 2012 roku 3. miejsce

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Współpraca z przedsiębiorcami i z instytucjami otoczenia biznesu w zakresie promocji gospodarczej gmin z województwa warmińsko-mazurskiego

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU POLSKA Centralna lokalizacja Międzynarodowy partner handlowy MOSKWA 1200 km LONDYN 1449 km BERLIN PRAGA WILNO RYGA KIJÓW 590 km 660 km 460 km 660 km 690 km POLSKA

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Prezentacja dobrych praktyk w zakresie przyciągania inwestycji przez specjalne strefy ekonomiczne z województwa warmińsko-mazurskiego

Bardziej szczegółowo

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Projekt z 21-03-2012 Wersja 1.1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Mariusz Rudzki Kierownik Oddziału Promocji Handlu i Inwestycji Departamentu Gospodarki i Współpracy Zagranicznej Cel: MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r.

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r. A Ł A I B I O C O Ś K T S O 1 S L Z A E C BI MI IOR B Ę I S D E Z R P Katowice, 12 listopada 2007 r. Bielsko-Biała to miasto ludzi przedsiębiorczych, czego potwierdzeniem jest wysoki odsetek zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w zakresie eksportu i inwestycji

Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w zakresie eksportu i inwestycji Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w zakresie eksportu i inwestycji Artur Habza Dyrektor Departamentu Gospodarki i Innowacji Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Projekty Marketing

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA

ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA Śląskie Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera działa w ramach struktury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i jest jednym z referatów Wydziału

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Założenia programu wspierania inwestycji w Małopolsce Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego 29 października 2010 Pozycja wyjściowa i potencjałregionalny

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU NOWOTARSKA STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Uwarunkowania dla Miasta Nowy Targ Miasto Nowy Targ jest obszarem o znacznym potencjale sprzyjającym rozwojowi gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski

Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski Mimo, że w tym roku upływa już 20 lat od uchwalenia ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, to w warunkach globalnej konkurencji

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE

PODSTAWOWE INFORMACJE PODSTAWOWE INFORMACJE Głównym zadaniem i celem Śląskiego Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera jest promocja gospodarcza i wspieranie rozwoju województwa śląskiego, a także zwiększenie napływu inwestycji

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych.

Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych. Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych. Autor: Wenanta Anna Rolka Zasady regulujące tworzenie oraz funkcjonowanie stref ekonomicznych w Polsce zostały określone w ustawie z 20 października

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Program Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej

Program Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej Program Promocji Gospodarczej Polski Wschodniej dr Arkadiusz Tarnowski Zastępca Dyrektora Departament Rozwoju Regionalnego Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. Program Promocji Gospodarczej

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Analiza dotychczasowej działalności i perspektywy funkcjonowania Paweł Tynel Czy Europa oraz Polska jest atrakcyjnym miejscem na lokalizację inwestycji? Który

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA

ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA ŚLĄSKIE CENTRUM OBSŁUGI INWESTORA I EKSPORTERA Śląskie Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera działa w ramach struktury Urzędu Marszałkowskiego Województwa

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI INWESTOWANIA W WAŁBRZYSKIEJ SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ

MOŻLIWOŚCI INWESTOWANIA W WAŁBRZYSKIEJ SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ MOŻLIWOŚCI INWESTOWANIA W WAŁBRZYSKIEJ SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ BOLESŁAWIEC, 15.11.2013 r. DLACZEGO WARTO INWESTOWAĆ W WAŁBRZYSKIEJ SPECJALNEJ STREFIE EKONOMICZNEJ? WSSE to bogata oferta terenów

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC to wydzielony, uprzywilejowany obszar, zarządzany przez

Bardziej szczegółowo

Perspektywa województwa podkarpackiego

Perspektywa województwa podkarpackiego Potencjalne tematy współpracy pomiędzy subregionem tarnowskim a ośrodkami województwa podkarpackiego: Mielcem i Dębicą Perspektywa województwa podkarpackiego Jerzy Rodzeń Dyrektor Departamentu Strategii

Bardziej szczegółowo

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Gdzie jesteśmy 30 lokalizacji Dostępne 378 ha Komunikacja Granica Uni Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim, Federacją

Bardziej szczegółowo

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski Wrocław, 13 maja 2010 Prospects in Dolnośląskie Inwestycje infrastrukturalne aglomeracji jako impuls do dalszego rozwoju gospodarczego nowe kierunki na regionalnym rynku Dariusz Ostrowski Czy inwestycje

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SWOT. położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt

ANALIZA SWOT. położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt ANALIZA SWOT MOCNE STRONY SŁABE STRONY Intensywna promocja marki Miasto Nieefektywnie wykorzystany potencjał Zakochanych położenia oraz potencjał przyrodniczokulturowy; Certyfikat miasta Najlepszy Produkt

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Czy zamówienie było przedmiotem ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: tak,

Czy zamówienie było przedmiotem ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: tak, Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 345448-2012 z dnia 2012-09-13 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Rzeszów Wykonanie usługi polegająca na opracowaniu analizy pt. Podkarpackie dla inwestorów - analiza ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

"Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski."

Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski. "Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski." Danuta JAZŁOWIECKA Posłanka do Parlamentu Europejskiego BIPE, 1 czerwiec 2015 Dlaczego Europa potrzebuje nowej strategii

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

gminy następuje wykup działek pod budownictwo mieszkaniowe przez młode małżeństwa, co zwiększy liczbę osób zamieszkałych na terenie Gminy Strzyżewice

gminy następuje wykup działek pod budownictwo mieszkaniowe przez młode małżeństwa, co zwiększy liczbę osób zamieszkałych na terenie Gminy Strzyżewice OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2011 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. Prognoza Finansowa Gminy Strzyżewice

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy tymczasowej. w województwie wielkopolskim i zachodniopomorskim

Rynek pracy tymczasowej. w województwie wielkopolskim i zachodniopomorskim Rynek pracy tymczasowej w województwie wielkopolskim i zachodniopomorskim Według danych Adecco Poland za 2014 r. praca tymczasowa w województwie wielkopolskim i zachodniopomorskim cieszy się coraz większą

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 2 Polska dla Portugalii jest największym rynkiem inwestycyjnym w Europie Środkowej i Wschodniej. Natomiast wartość polskich inwestycji w Portugalii jest stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo