Podstawy budowy i eksploatacji pojazdów i maszyn Jerzy Napiórkowski, Przemysław Drożyner, Paweł Mikołajczak, Arkadiusz Rychlik, Piotr Szczyglak,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawy budowy i eksploatacji pojazdów i maszyn Jerzy Napiórkowski, Przemysław Drożyner, Paweł Mikołajczak, Arkadiusz Rychlik, Piotr Szczyglak,"

Transkrypt

1 Podstawy budowy i eksploatacji pojazdów i maszyn Jerzy Napiórkowski, Przemysław Drożyner, Paweł Mikołajczak, Arkadiusz Rychlik, Piotr Szczyglak, Krzysztof Ligier Olsztyn 2013

2 Podstawy budowy i eksploatacji pojazdów i maszyn

3 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt pn. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie Człowiek najlepsza inwestycja Publikacja bezpłatna

4 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Jerzy Napiórkowski, Przemysław Drożyner, Paweł Mikołajczak, Arkadiusz Rychlik, Piotr Szczyglak, Krzysztof Ligier Podstawy budowy i eksploatacji pojazdów i maszyn Olsztyn 2013

5 Wydawca: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, sp.j. Zespół autorów: Jerzy Napiórkowski rozdz. 3 i 4 Przemysław Drożyner rozdz. 2, 6, 9, 10 Paweł Mikołajczak rozdz. 10.3, 1 Arkadiusz Rychlik rozdz. 1 Pior Szczyglak rozdz. 5 Krzysztof Ligier rozdz. 2.4, 8, 10.4 Recenzent: prof. dr. hab. inż. Bogdan Żółtowski prof. zw. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013 Projekt okładki: Magdalena Sakwa Łamanie tekstów: Joanna Podgórska Skład, druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, sp.j. ul. Brzeska 4, Włocławek tel , ISBN

6 Spis treści Wprowadzenie Podstawy maszynoznawstwa Połączenia nierozłączne i rozłączne Połączenia spawane Połączenia lutowane/klejone Połączenia zgrzewane Połączenia wtłaczane/skurczowe Połączenia nitowane Połączenia klinowe Połączenia wpustowe i wielowypustowe Połączenia sworzniowe Połączenia kołkowe Połączenia gwintowe Połączenia rurowe Wały i osie Przekładnie Przekładnie cierne Przekładnie cięgnowe Przekładnie zębate Sprzęgła Hamulce Łożyska Układy hydrauliczne Układy pneumatyczne Silniki cieplne Pompy Sprężarki i wentylatory Silnik elektryczny Budowa pojazdu samochodowego Charakterystyka materiałów konstrukcyjnych Literatura PODSTAWY EKSPLOATACJI MASZYN I URZĄDZEŃ Definicja eksploatacji

7 2.2. Budowa systemu eksploatacji Zarządzanie eksploatacją w zakładach funkcje Charakterystyka procesu użytkowania i obsługiwania Charakterystyka procesu użytkowania Charakterystyka procesu obsługiwania Dobre praktyki eksploatacyjne Literatura TRWAŁOŚĆ I NIEZAWODNOŚĆ Podstawowe pojęcia Rodzaje uszkodzeń Wskaźniki niezawodności Niezawodność obiektów nieodnawialnych Niezawodność obiektów odnawialnych Niezawodność układów złożonych Metody zwiększania niezawodności Literatura PODSTAWY PROCESÓW ZUŻYCIOWYCH Podstawowe pojęcia z tribologii Charakterystyka warstwy wierzchniej Procesy zużycia Charakterystyka procesów zużywania Literatura MATERIAŁY EKSPLOATACYJNE Paliwa Środki smarne Płyny do układów chłodzenia Płyny do układów hamulcowych Opony pneumatyczne Literatura DIAGNOZOWANIE STANU TECHNICZNEGO MASZYN I URZĄDZEŃ Informacje wstępne Ważniejsze metody badań stanu maszyn Metody wizualne

8 Metody penetracyjne Metody magnetyczno-proszkowe Metody radiacyjne Metody ultradźwiękowe Diagnostyka termograficzna Badania produktów zużycia Diagnostyka wibroakustyczna (WA) Literatura TECHNOLOGIA NAPRAW Wprowadzenie i podstawowe definicje Proces technologiczny naprawy Przyjęcie do naprawy Przechowywanie Czyszczenie i mycie zewnętrzne Demontaż Mycie i czyszczenie części Weryfikacja części Regeneracja części Montaż Badania oraz odbiór maszyn i urządzeń po naprawie Literatura LOGISTYKA W UTRZYMANIU MASZYN Definicja logistyki Logistyka części zamiennych Klasyfikacja części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych w aspekcie logistyki Podstawy sterowania zapasami Struktura zapasów Koszty zapasów Podstawowe modele sterowania zapasami Podstawowe techniki zarządzania łańcuchem dostaw części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych Podsumowanie Literatura

9 9. BEZPIECZEŃSTWO TECHNICZNE Podstawowe pojęcia Analiza ryzyka w procesie eksploatacji obiektów technicznych Aspekty prawne i normatywne w budowie i eksploatacji maszyn i urządzeń Wprowadzanie na rynek wyrobów nowych Eksploatacja i utrzymanie bezpieczeństwa Literatura ZARZĄDZANIE EKSPLOATACJĄ Strategie eksploatacji maszyn i urządzeń Strategia do uszkodzenia (wg niezawodności) Strategia planowo-zapobiegawcza (wg ilości wykonanej pracy) Strategia wg stanu technicznego Strategia wg efektywności ekonomicznej Autoryzowana strategia obsługi Holistyczne strategie eksploatacji (przykłady) Wybór strategii eksploatacji Efektywność eksploatacji Wskaźniki efektywności Ocena efektywności eksploatacji wg metody OEE (Overall Equipment Effectivness) Pomiary efektywności eksploatacji wg standardu Maintenance Key Performance Indicator Zarządzanie eksploatacją Narzędzia wspierające procesy podejmowania decyzji eksploatacyjnych Statystyczna kontrola procesów Narzędzia heurystyczne Narzędzia matematyczne Systemy informatyczne wspomagające utrzymanie maszyn i urządzeń Klasyfikacja systemów informatycznych zarządzania Systemy CMMS podstawowe informacje Podstawowe funkcje systemów CMMS Czy wprowadzanie systemu CMMS jest konieczne? Podsumowanie Literatura

10 Wprowadzenie Podstawowym zadaniem procesów przemysłowych jest produkcja, która polega na przetwarzaniu dóbr przyrody w celu zaspokojenia potrzeb społeczeństwa. Produkcja odbywa się w przedsiębiorstwie, które, wykorzystując środki produkcji, posiadane technologie oraz odpowiednią kadrę, dokonuje przetworzenia zasobów na finalny produkt. Celem tych działań jest zaspokojenie potrzeb związanych z życiem i rozwojem społeczeństwa. Wytyczne do projektowania, konstrukcji i wytwarzania maszyn płyną głównie z zapotrzebowania szeroko rozumianego rynku oraz walorów eksploatacyjnych produktu. W cyklu życia maszyn czy, ujmując szerzej, obiektów technicznych, najczęściej wyróżnia się pięć faz ich istnienia. Chronologicznie są to: wartościowanie (generowanie potrzeby), konstruowanie, wytwarzanie, eksploatacja i likwidacja. W praktyce stosowanych jest wiele definicji maszyny czy też obiektu technicznego, których treści wraz ze zmianą gałęzi przemysłu mogą przybierać różne postacie. Ujednoliconą definicję maszyny wprowadziła unijna DYREKTYWA MASZYNOWA 2006/42/WE, w której za maszynę uważa się zbiór powiązanych ze sobą części lub zespołów, z których przynajmniej jedna(en) jest ruchoma(y), wraz z odpowiednimi elementami funkcjonalnymi, układami sterowania i zasilania zespolonymi w celu określonego zastosowania, w szczególności do przetwarzania, obrabiania, przemieszczania i pakowania materiałów, do napędu której wykorzystano bezpośrednio inne źródło energii niż siłę mięśni ludzkich lub zwierzęcych. W praktyce wyróżnia się następujący podział maszyn na: technologiczne wykorzystuje się je do przetwarzania surowców i półwyrobów poprzez zmianę kształtu, objętości, własności fizycznych lub chemicznych i wytworzenia w ten sposób gotowego wyrobu, np.: maszyny stolarskie, do obróbki metali, itd., transportowe służą do zmiany położenia ciał stałych, cieczy i gazów. Maszyny transportowe dzielimy na: maszyny o zasięgu nieograniczonym, maszyny o zasięgu ograniczonym. Do maszyn o zasięgu nieograniczonym zaliczamy pojazdy szynowe, pojazdy samochodowe, okręty, samoloty. Maszyny o zasięgu ograniczonym to dźwigi, przenośniki, podnośniki, windy, energetyczne wytwarzają z energii mechanicznej inne rodzaje energii, np.: prądnice, maszyny elektryczne, silniki itp., informatyczne maszyny kontrolno-sterujące oraz matematyczne; przetwarzają informacje, które na podstawie żądanego algorytmu dokonują niezbędnych operacji matematycznych, 9

11 cybernetyczne funkcjonują w oparciu o sztuczną inteligencję, np. roboty, zespoły nawigacji. Opracowanie stanowi podstawowy materiał do studiów przedmiotów: podstawy budowy i eksploatacji maszyn, niezawodność i bezpieczeństwo oraz utrzymanie ruchu na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na pierwszym stopniu studiów. Jako uzupełniające może być także wykorzystane przez studentów techniki rolniczej i leśnej, mechaniki i budowy maszyn oraz inżynierii bezpieczeństwa. Autorzy mieli świadomość, że dla wielu studentów będzie to pierwszy kontakt z zagadnieniami technicznymi, w tym również terminologią techniczną. Stąd przy pisaniu zwrócono szczególną uwagę na stopniowe wdrażanie w zagadnienia podstawowych pojęć, zasad funkcjonowania podstawowych mechanizmów oraz podstaw eksploatacji. Przedstawione treści są próbą zgromadzenia i wyjaśnienia w możliwie prosty sposób pewnych zasad, metod i wytycznych postępowania w obszarze maszynoznawstwa, materiałów konstrukcyjnych oraz racjonalnej i bezpiecznej eksploatacji maszyn. Głównym zadaniem opracowania jest wykształcenie w studentach wiedzy i umiejętności w zakresie: interpretowania podstawowych pojęć z zakresu maszynoznawstwa, rozróżniania i oceny własności tworzyw konstrukcyjnych oraz eksploatacji obiektów technicznych. W podręczniku wyróżnić można dwa podstawowe aspekty działalności w inżynierii: maszynoznawstwo z materiałami konstrukcyjnymi oraz eksploatację maszyn. Maszynoznawstwo jest jedną z podstawowych dziedzin wiedzy, nauką o budowie i zasadach funkcjonowania mechanizmów. Przez mechanizm rozumiemy układ połączonych ze sobą części maszyn mogących wykonywać określony ruch w wyniku przetwarzania energii mechanicznej. Encyklopedyczna wiedza przedstawiona w tym rozdziale obejmuje charakterystykę rodzajów połączeń, podstawowych elementów konstrukcyjnych takich, jak: wały i osie, przekładnie i sprzęgła, hamulce i łożyska. W dalszej kolejności opisano układy hydrauliczne, silniki cieplne, pompy, sprężarki i wentylatory, silniki elektryczne oraz budowę klasycznego pojazdu samochodowego. Zwieńczeniem tego rozdziału są podstawowe charakterystyki materiałów tradycyjnych i tworzyw perspektywicznych w zakresie, który w zasadzie odpowiada prowadzonym zajęciom z procesów degradacji na kierunku inżynierskim w dziedzinie zarządzania i inżynierii produkcji. Jest to materiał pomocniczy w stosunku do obszernej literatury naukowej z dyscyplin wchodzących w skład tego przedmiotu (metaloznawstwo, nauki o polimerach, nanomateriałach, napoinach, materiałach ceramicznych oraz kompozytach itd.). Ma on ułatwić studentom opanowanie podstawowych informacji praktycznych z tego zakresu i nauczyć porównywania niektórych właściwości podstawowych materiałów konstrukcyjnych. Zdecydowana większość opracowania wypełniona jest treścią związaną z zagadnieniami eksploatacji maszyn. Pojęcie eksploatacji jest zagadnieniem 10

12 interdyscyplinarnym. Obejmuje ono organizacyjne, techniczne, ekologiczne, ekonomiczne i społeczne zagadnienia związane z działaniem ludzi i maszyn. W ujęciu inżynierskim eksploatacja to zespół czynności obejmujących planowanie, użytkowanie, obsługiwanie, diagnozowanie, przechowywanie i inne przedsięwzięcia mające na celu użyteczne i bezpieczne wykorzystanie maszyn. Podstawowe w eksploatacji są zagadnienia degradacji i niezawodności maszyn, które można kształtować poprzez poznanie mechanizmów ich powstawania i przeciwdziałanie na etapie konstruowania, produkcji i eksploatacji. Zakres przedstawionej w opracowaniu wiedzy obejmuje charakterystykę: podstawowych pojęć dotyczących eksploatacji maszyn, podstaw eksploatacji maszyn w ujęciu systemowym typowych podsystemów eksploatacji, metod badania i oceny niezawodności, jakości i trwałości maszyn, zasad analizy danych eksploatacyjnych, warstwy wierzchniej, przyczyn uszkodzeń oraz procesów zużyciowych, materiałów eksploatacyjnych, metod diagnozowania i rozpoznawania stanu technicznego maszyn, organizacji procesów obsługowych, procesów technologicznych napraw i regeneracji, działań logistycznych, w tym planowania zasobów części zamiennych, zagadnień bezpieczeństwa maszyn, strategii eksploatacji, zarządzania eksploatacją i oceny jej efektywności. Autorzy są świadomi kompromisu między formą, treścią i terminologią, jaki trzeba było zawrzeć przy tworzeniu tego opracowania. Kompromisu, który był niezbędny, aby w stosunkowo łatwy i przystępny sposób przekazać często trudne i skomplikowane zagadnienia i problemy techniczne. Dlatego też Autorzy będą wdzięczni za wszelkie uwagi, które pozwolą udoskonalić treść przedstawionego materiału w następnych wydaniach. Jerzy Napiórkowski 11

13 Niniejsza publikacja została przygotowana i wydana w ramach projektu pn. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, realizowanego przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Prezentowane opracowanie zostało przygotowane w celu realizacji zajęć na nowym kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji, specjalność Zarządzanie innowacjami, utworzonym w ramach ww. projektu na Wydziale Nauk Ekonomicznych

14 1. Podstawy maszynoznawstwa 1.1. Połączenia nierozłączne i rozłączne Każda maszyna, urządzenie lub mechanizm składa się z pewnej ściśle określonej liczby części składowych, które nazywamy częściami lub elementami maszyn. Wśród tych części składowych wyróżnić możemy całe grupy elementów, które stanowią zespoły połączeń, łożyskowań oraz napędów maszyn [6]. Połączenia części maszyn dzielimy na nierozłączne, w których części złączone lub łączone (łączniki) ulegają uszkodzeniu w wyniku rozłączenia, oraz rozłączne, które można rozłączyć i łączyć ponownie, bez uszkodzenia części łączonych i łączących. Do połączeń nierozłącznych zaliczamy połączenia: spawane, lutowane, klejone, zgrzewane, wtłaczane/skurczowe, nitowane. Z kolei do połączeń rozłącznych zaliczamy połączenia takie, jak: klinowe, wpustowe, sworzniowe, kołkowe, gwintowane, sprężyste, rurowe Połączenia spawane Spawaniem nazywany proces łączenia metali przez ich miejscowe stopienie z dodawaniem lub bez dodawania spoiwa. Spawanie jest jednym z najczęściej stosowanych sposobów łączenia metali. Ze względu na swoje zalety (łatwość realizacji procesu, duża wytrzymałość, niskie koszty itd.) wypiera ono w szybkim tempie inne łączenie, np. za pomocą nitów, z wszelkiego rodzaju konstrukcji. Rozróżnia się dwie metody spawania: spawanie gazowe (w płomieniu gazowym najczęściej acetylenowym o temperaturze płomienia do 3200 C), stosowane do łączenia blach stalowych o grubości 0,4 40 mm, 13

15 spawanie elektryczne (temp C) stosowanie do łączenia materiałów o grubości do 80 mm. W obu metodach spoiwem może być drut spawalniczy, który, w zależności od rodzaju spawania, zaopatrzony może być w specjalną otulinę (tzw. elektroda) lub gaz ochronny przeznaczony do ochrony wykonywanej spoiny. Spawanie gazowe Spawanie gazowe jest najstarszą metodą spawalniczą i nazywane jest spawaniem autogenicznym. Materiał stapiany jest płomieniem palnika (rys. 1.1) Materiał dodatkowy (spoiwo) doprowadza się oddzielnie. Do zasilania palnika spawalniczego w gaz służą przewody giętkie podłączone do reduktorów ciśnienia, zamontowane na butlach wypełnionych acetylenem i tlenem. W palniku za pomocą zaworu, ustawia się mieszaninę gazową. Dyszę palnika dobiera się w zależności od grubości łączonych blach. Prawidłowo ustawiony palnik tworzy ostry stożek płomienia. Rys Widok ogólny procesu spawania gazowego części. Spawanie łukowe Spawanie łukowe w osłonie gazów ochronnych (rys. 1.2) realizowane jest za pomocą prądu elektrycznego wytwarzającego łuk elektryczny, który stapia materiał. Stapiająca się elektroda jest automatycznie podawana do miejsca spawania. Elektroda stanowi biegun dodatni, natomiast spawany przedmiot, również połączony przewodem ze spawarką, biegun ujemy. W celu polepszenia jakości przetopu i estetyki spoiny stosuje się gaz ochronny. Łuk elektryczny i ciekły metal chronione są przed tlenem w powietrzu przez doprowadzony gaz ochrony, np. CO 2. Ta technika nazywa się spawaniem metali za pomocą gazu aktywnego metodą MAG, ponieważ gaz uczestniczy w procesie spawania. 14

16 Rys Spawanie łukowe metali w osłonie gazów ochronnych. Do spawania stali szlachetnych, aluminium i materiałów miedzianych stosowany jest gaz ochronny w postaci argonu. Ta metoda nazywa się spawaniem metali w ochronie gazu obojętnego (metodą MIG). Złącze spawane i spoina Spoina łączy części metalowe, tworząc złącze spawane. Przykładowe kształty spoiny oraz jej oznakowanie przedstawiono na rys Rys Kształty spoin oraz ich oznakowanie Połączenia lutowane/klejone Połączenie lutowane Połączenie lutowane jest bezpośrednim i nierozłącznym sposobem łączenia elementów. Stopiony materiał dodatkowy (lut) łączy części pozostające w stanie stałym. W praktyce stosuje się głównie lutowanie lutownicą wyposażoną w elektrycznie nagrzewany miedziany grot i lutowanie płomieniem, wykorzystujące płomień gazowy do rozgrzania łączonych elementów (rys. 1.4). 15

17 a) b) Rys Lutowanie lutownicą (a) i lutowanie płomieniem (b). Metody lutowania podzielone są wg temperatury lutu. Wyróżnia się: lutowanie miękkie odbywa się w temperaturze do 450ºC za pomocą specjalnych lutów i topników (np. kalafonia), dając szczelne połączenie oraz złącze o właściwościach elektrycznego przewodzenia; tego rodzaju metoda lutowania stosowana jest między innymi w elektrotechnice, instalacji rur miedzianych, blacharstwie itd., lutowanie twarde realizowane jest w temperaturze powyżej 450ºC, gdzie przy użyciu odpowiednich lutów i topników (np. związki boru) uzyskuje się złączeń o podwyższonej wytrzymałości mechanicznej; lutowanie twarde znajduje zastosowanie w lutowaniu płytek węglików spiekanych w narzędziach skrawających, łączeniu stali i jej stopów z miedzią, niklem i stopami niklu dla połączeń o dużych wymaganiach wytrzymałościowych i trwałościowych narażonych na działanie wysokich temperatur. Połączenia klejone Klejenie jest to połączenie metali za pomocą substancji zwanej klejem. Polega ono na rozprowadzeniu cienkiej warstwy substancji klejącej na uprzednio przygotowanej powierzchni. Klejenie jest nowoczesną technologią łączenia elementów maszyn. Rozwój tej technologii związany jest z produkcją nowych klejów o lepszych własnościach oraz z rozwojem badań wyjaśniających własności klejów i połączeń klejonych. Głównym procesem klejenia jest oczyszczenie powierzchni metodami chemicznymi lub mechanicznymi. Powierzchnie łączone powinny być wolne od zanieczyszczeń i dokładnie rozwinięte, aby szczelnie do siebie przystawały. Złe oczyszczenie znacznie zmniejsza wytrzymałość połączenia. Powierzchnie łączone przygotowuje się najpierw mechanicznie, a następnie chemiczne. Przygotowanie mechaniczne ma na celu usunięcie zanieczyszczeń znajdujących się na powierzchni łączonych materiałów, jak na przykład rdzy. Przygotowanie che- 16

18 miczne polega na wytrawieniu/odtłuszczeniu powierzchni łączonych, aby zwiększyć zwilżalność łączonych materiałów. Niektóre kleje są dwu lub więcej składnikowe, wówczas masę klejącą uzyskuje się przez wymieszanie ich w odpowiednich proporcjach. Z kolei w przypadku gdy mamy do czynienia z klejami termoutwardzalnymi, należy substancję ciekłą połączyć z utwardzaczem. Przygotowanie innych rodzajów klejów polega na rozpuszczeniu suchego kleju w rozpuszczalniku lub podgrzaniu go do temperatury, w której staje się ciekły. Zalety połączeń klejonych: wykorzystanie pełnej wytrzymałości materiałów łączonych, ponieważ warstwa kleju nie wywołuje naprężeń w materiale i nie osłabia części łączonych, uzyskanie zestawu elementów o nienaruszonej powierzchni (bez otworów), równomierne rozłożenie naprężeń na całej powierzchni złącza, odporność połączeń na korozję, zdolność tłumienia drgań, szczelność złącza klej odgrywa rolę uszczelki, możliwość łączenia dowolnych materiałów. Wady połączeń klejonych: możliwość rozwarstwienia połączenia pod wpływem obciążeń, względnie mała odporność klejów na zmiany temperatury, długi czas utwardzania większości klejów, spadek wytrzymałości połączenia wraz z upływem czasu, spowodowany starzeniem się kleju, stosunkowo mała wytrzymałość w porównaniu z innymi rodzajami połączeń nierozłącznych Połączenia zgrzewane Połączenia zgrzewane należą do grupy połączeń nierozłącznych i bezpośrednich. Zgrzewanie polega na doprowadzeniu łączonych fragmentów elementów do stanu plastyczności i ich mechanicznym dociśnięciu. Ogólnie metody zgrzewania można podzielić na dwie grupy. Zgrzewanie punktowe (RP) (rys. 1.5a) charakteryzuje się tym, że elektrody (1) do zgrzewania przenoszą prąd (4) (źródło ciepła) i siłę (docisk łączonych elementów). Prąd elektryczny w miejscu oporu (styku dwóch metali) zamienia się w ciepło podgrzewające materiał (2), a docisk powoduje jego zgrzanie (3) (trwałe połączenie). Zgrzewanie punktowe stosowane jest przy produkcji karoserii samochodowych, ram pojazdów, itd. Zgrzewanie tarciowe (FR) (rys. 1.5b) przedmiot obrabiany jest dociskany i obracany względem zamocowanego tak długo, aż wytworzone ciepło wystarczy 17

19 do powstania połączenia. W ten sposób łączone są elementy narażone na działanie wysokich temperatur, a połączenie ich metodami spawalniczymi nie jest możliwe. Zgrzewanie tarciowe stosowane jest np. do łączenia trzonka i grzybka zaworów wydechowych silników spalinowych. a) b) Rys Metody zgrzewania elementów maszyn: a) zgrzewanie punktowe, b) zgrzewanie tarciowe Połączenia wtłaczane/skurczowe Są to połączenia siłowe tylko warunkowo rozłączne. Ponieważ średnica otworu jest mniejsza niż wałka, jest to połączenie wtłaczane. Ze względu na tarcie statyczne występujące pomiędzy wałkiem i nałożoną na niego piastą, tego typu połączenia mogą przenosić duże siły osiowe i promieniowe. Ze względu na sposób przygotowania i przeprowadzenia połączenia, dzieli się je na następujące rodzaje: wtłaczane część wewnętrzna i zewnętrzna są łączone przez wtłaczania osiowe za pomocą młotka lub prasy; tego typu połączenie jest stosowane przy montażu tulei metalowo-gumowych w zawieszeniach pojazdów, osadzeniu łożysk tocznych na piastach lub w korpusach itd., połączenia na gorąco część zewnętrzna po podgrzaniu nasuwana jest na cześć wewnętrzną, ponieważ w wyniku podgrzania część zewnętrzna rozszerza się, zwiększając swoje wymiary; w wyniku takiego zjawiska nie jest wymagana duża siła do wtłoczenia (umieszczenia) części względem siebie, ponadto po ostygnięciu elementów uzyskuje się dużą wytrzymałość połączenia; części podgrzewane są za pomocą płyty grzejnej, palnika lub kąpieli olejowej; połączenie tego typu ma zastosowanie do łączenia wałka z piastą dla niedużych układów napędowych, np.: piasta napędu sprężarki klimatyzacji w pojazdach samochodowych, piasta pompy wody małej mocy itd., 18

20 połączenia przez oziębianie (połączenie skurczowe) w tym celu część wewnętrzna jest schładzana suchym lodem lub płynnym azotem, zatem nie występuje zjawisko utleniania powierzchni; połączenie przez oziębianie polega na zmianie (pomniejszeniu) wymiaru poprzez chłodzenie i jest stosowane np. do osadzania gniazd zaworowych (w pierścienicach gniazda zaworu) czy łożysk nośnych piasty koła. Jakkolwiek wyżej omawiane rodzaje połączeń zaliczane są do grupy połączeń nierozłącznych, to jednak w wielu przypadkach można je (zwłaszcza połączenia wtłaczane) rozłączać i łączyć kilkakrotnie, bez uszkodzenia części łączonych Połączenia nitowane Połączenie nitowane są nierozłączne. Nity wytwarza się ze stali, miedzi, mosiądzu i aluminium. Elementami łączącymi w tego typu połączeniach są nity, które składają się z łba, trzona (szyjki) i zakuwki. Nity stalowe o średnicy poniżej 10 mm zamyka się na zimno (zakuwa) i uzyskuje się w ten sposób połączenie kształtowe. Nity powyżej 10 mm są zamykane na gorąco, gdzie w wyniku stygnięcia powstaje skurcz temperaturowy powodujący, ogólnie mówiąc, zwiększenie wytrzymałości tego rodzaju połączenia. Zamykanie nita może odbywać się ręcznie (młotkami), półręcznie (za pomocą młotków pneumatycznych albo elektrycznie) lub maszynowo za pomocą nitownic hydraulicznych. Na rys 1.6 przedstawiono podstawowe rodzaje nitów stosowanych w budowie maszyn. Rys Przegląd podstawowych rodzajów nitów stosowanych w budowie maszyn [11]. 19

21 Połączenia klinowe Połączenia klinowe należą do połączeń rozłącznych spoczynkowych, tzn., że części połączone nie mogą zmieniać wzajemnego położenia. Połączenie klinowe polega na łączeniu części maszyn przy pomocy klinów. Klinami nazywamy części maszynowe posiadające dwie przeciwległe powierzchnie pochylone względem siebie pod pewnym kątem, zwanym kątem rozwarcia klina. Kliny dzielimy na wzdłużne, poprzeczne i nastawcze. Kliny wzdłużne (rys. 1.7a) służą głownie do łączenia piasty z wałem i mogą występować w wykonaniu ściętym (rys. 1.7b) lub zaokrąglonym (rys. 1.7c) oraz noskowe (rys. 1.7a). W połączeniach lekkich stosuje się niekiedy kliny płaskie (rys. 1.7g), a nawet wklęsłe (rys. 1.7h), zaś w połączeniach ciężkich, przenoszących znaczne momenty skręcające zmienne co do kierunku, należy stosować kliny styczne (rys. 1.7f). Kliny poprzeczne (rys. 1.7d) stosowane są zwykle do łączenia wałów przy pomocy tulei złącznej lub gniazda w jednym z wałów. Często spotyka się połączenie klinowe stożkowe, przedstawione na rys. 1.7d. Kliny nastawcze (rys. 1.7e) służą do ustalania wzajemnego położenia nastawnych części mechanizmów. Na rys 1.7 przedstawiono główne rodzaje połączeń klinowych. Rys Rodzaje połączeń klinowych: a) klin noskowy, b) klin wzdłużny wpuszczany ścięty, c) klin wzdłużny wpuszczany zaokrąglony, d) klin stożkowy, e) klin nastawczy, f) klin styczny, g) klin płaski, h) klin wklęsły [8] Połączenia wpustowe i wielowypustowe Połączenia wpustowe Wpustami nazywamy części łączące podobne do klinów wzdłużnych, lecz nieposiadających pochylenia (rys. 1.8). Służą one (tak jak kliny) głownie do łączenia wałów z piastami nakładanych na nie części. Wpusty osadzane są w rowkach 20

22 wałów ciasno i mogą być do wałów przymocowywane wkrętami (tzw. wpusty otworowe). Rys Połączenie dwóch wałów za pomocą wpustów z wykorzystaniem tulei łączącej. Najczęściej spotyka się następujące odmiany wpustów: a) wpusty pryzmatyczne ścięte, pełne lub otworowe, b) wpusty pryzmatyczne zaokrąglone (rys 1.8), pełne lub otworowe, c) wpusty czółenkowe (Woodruffa). Połączenia wielowypustowe Połączenie wielowypustowe (wielokarbowe) połączenie rozłączne ruchowe bez elementów pośredniczących, używane do osadzania piast na wałach. Ponieważ rowki pod wpusty osłabiają wał, coraz częściej stosowane są (nieposiadające tych wad) połączenia wielowypustowe. Z tego powodu stosowane są w bardziej odpowiedzialnych zastosowaniach. W połączeniu wielowpustowym na wałku nacięte są rowki, a piasta jest ukształtowana tak, by do nich pasowała. Połączenie wielowpustowe jest trudniejsze do wykonania niż wpustowe. W zależności od kształtu powierzchni czopa wyróżnia się następujące rodzaje połączeń: wielowypustowe (rys. 1.9a), wieloboczne (wielokarbowe) (rys. 1.9b). Na rys 1.9 przedstawiono piastę wielowypustową (rys 1.9a) i piastę-wał, łączoną za pomocą połączenia wielokarbowego (rys. 1.9b). 21

23 a) b) Rys Przykładowe rodzaje połączeń kształtowych: a) połączenie wielowypustowe, b) połączenie wielokarbowe Połączenia sworzniowe Sworznie są to krótkie wałki służące zwykle do tworzenia połączeń przegubowych (par kinematycznych). Sworzeń jest zwykle unieruchomiony w jednej z łączonych części przez wcisk lub zabezpieczony kołkiem albo zawleczką. Sworznie są wykonywane jako: walcowe (pełne i drążone) oraz kształtowe z łbem lub bez łba. Na rys przedstawiono typowe połączenie sworzniowe, tworzące przegub walcowy. Rys Połączenie sworzniowe tworzące przegub walcowy Połączenia kołkowe Połączenia kołkowe są to połączenia realizowane za pomocą elementów konstrukcyjnych o kształcie walca lub stożka nazywanych kołkami. Rozróżnia się: kołki złączne przeznaczone do łączenia części mechanicznych, kołki ustalające przeznaczone do ustalania wzajemnego położenia części mechanicznych, kołki prowadzące pełniące rolę elementów prowadzących w parach kinematycznych. 22

24 Na rys przedstawiono połączenie piasty z wałem za pomocą kołka złącznego. Rys Połączenia konstrukcyjne przy pomocy kołków złącznych Połączenia gwintowe Połączenie gwintowe połączenie rozłączne spoczynkowe, w którym elementem łączącym są gwintowane łączniki: śruba z nakrętką lub wkręt. W skład połączenia gwintowego wchodzą także elementy pomocnicze, takie jak podkładki i zawleczki. Zadaniem podkładek jest ochrona elementów złącza przed zadrapaniem w czasie dokręcania łącznika oraz niekiedy wraz z zawleczką zabezpieczanie przed samoczynnym odkręcaniem się nakrętki. Ze względu na rodzaj użytego łącznika, połączenia gwintowe dzielą się na połączenia śrubowe i wkrętowe. Połączenia śrubowe w tego rodzaju połączeniach (rys. 1.12) śruba (1) i nakrętka (2) łączą dwa lub więcej elementów (3). Elementy te w miejscu łączenia są przewiercane tak, by otwór mieścił śrubę z pasowaniem luźnym. Śruba w takim połączeniu może przenosić tylko obciążenia osiowe, np. jeżeli elementy połączenia są od siebie w sposób naturalny odciągane (pokrywa koła połączona z jego korpusem). Nakrętka w takim połączeniu dokręcana jest na tyle mocno, by zapewnić integralność połączenia, gdy nie jest ono obciążone. Rys Połączenie śrubowe: 1 śruba, 2 nakrętka, 3 łączone elementy. 23

25 Połączenie za pomocą wkrętu jest to łącznik w połączeniu gwintowym dociskowym. W wielu konstrukcjach zastępuje połączenia śrubowe (prostszy i tańszy w wykonaniu lecz o mniejszej wytrzymałości mechanicznej i trwałościowej). Wkręt w porównaniu do śruby różni się sposobem utwierdzenia, kształtem i typem łba (śruby nie posiadają nacięcia na łbach). Na rys przedstawiono kształty łbów przykładowych wkrętów. Rys Kształty łbów wkrętów: a) walcowy płaski, b) walcowy soczewkowy, c) stożkowy płaski, d) stożkowy soczewkowy, e) kulisty, f) bez łba. Nacięcie we łbie wkręta pod wkrętak może mieć kształt: g) prosty, h) krzyżowy (Phillips, Pozidriv), i) kwadratowy, j) sześciokątny (inbusowy), k) ośmiokątny [6]. Śruba jest jednym z elementów połączenia śrubowego. W budowie maszyn łączniki te znajdują różnorakie zastosowanie, dlatego też występują w wielu odmianach. Śruby różnią się między sobą wielkością, kształtem łba, trzpieniem oraz zakończeniem. Nakrętka łącznik w połączeniu śrubowym (rys. 1.14). Jest pierścieniem z naciętym na całej długości otworu gwintem. Nakręcana jest na wolny koniec trzonu śruby zgodnie z wymaganiami montażowymi. Rys Kształt i postacie nakrętek: a) sześciokątne, b) koronowe, c) czworokątne, d) okrągłe otworowe, e) okrągłe rowkowe, f) skrzydełkowe, g) radełkowe [6]. Gwint to śrubowe nacięcie na powierzchni walcowej, zewnętrznej lub wewnętrznej. Komplementarne gwinty, wewnętrzny i zewnętrzny, mają tak 24

26 dobrany kształt, że dokładnie pasują do siebie. Ruch obrotowy elementu z gwintem zewnętrznym powoduje przesuwanie się tego elementu względem elementu z gwintem wewnętrznym. Gwint może być interpretowany jako równia pochyła nawinięta na powierzchnię walcową. W związku z tym zjawiska zachodzące w połączeniu gwintowym są identyczne jak na równi pochyłej, dlatego też śrubę zalicza się wraz z równią pochyłą do maszyn prostych. Podstawowe parametry gwintu walcowego średnica gwintu d: jest to średnica okręgu opisanego na zewnętrznych wierzchołkach gwintu w prostopadłym przekroju poprzecznym śruby. Średnica ta odpowiada średnicy wewnętrznej D nakrętki, skok gwintu P: odległość pomiędzy wierzchołkami gwintu w przekroju wzdłużnym śruby lub nakrętki, zaokrąglenie szczytu i dna bruzdy gwintu R: w gwintach trójkątnych unika się pozostawiania zarówno ostrych krawędzi szczytu gwintu jak i bruzdy gwintu, gdyż powoduje to spiętrzenie naprężeń w obszarze takiego karbu. Zależnie do zarysu gwintu w płaszczyźnie przechodzącej prze jego oś rozróżniamy gwinty: trójkątne, trapezowe, okrągłe o skoku metrycznym lub calowym. Najczęściej spotykany jest gwint trójkątny. Gwint może być prawy lub lewy zależnie od kierunku przebiegu zwoju. Rys Wybrane parametry geometryczne gwintu metrycznego o zarysie trójkąty oraz trapezowym: P skok gwintu, d średnica gwintu Połączenia rurowe Połączenie rurowe przewody rurowe połączone łącznikami (złączki, kolanka, łuki, trójniki itd.) oraz zaworami, przez które przesyłany jest czynnik roboczy (ciecze, gazy, opary). Dzielimy je na (rys. 1.16): a) gwintowe stosowane są w przewodach wodnych, parowych i gazowych o niewielkiej średnicy i przy niskich i średnich ciśnieniach oraz w przewodach 25

27 wiertniczych. Ich uszczelnienie stanowią konopie owijane na gwincie i minia z pokostem lub taśma teflonowa. Gwinty zewnętrzne mogą być walcowe lub stożkowe, gwinty w otworach tylko walcowe. Należą do łatwo rozłączalnych, b) kielichowe są stosowane przy niskich ciśnieniach. Polegają na włożeniu końca jednej rury (czopa) do drugiej rury (kielicha). Uszczelnienie odbywa się przy pomocy sznura smołowego i smoły (przewody ściekowe) lub ołowiu obecnie do uszczelnienia wykorzystywana jest uszczelka gumowa lub silikonowa. Połączenie te nie mogą przenosić obciążeń wzdłużnych, c) kołnierzowe są stosowane przy wysokich ciśnieniach. Kołnierze mogą być stałe lub luźne, nakładane na występ wylotu rury. Materiałem uszczelniającym złącza, zależnie od rodzaju przewodzonej cieczy lub gazu, może być guma, tektura, tkaniny, miękkie metale, tworzywa sztuczne. a) b) c) Rys Powszechne połączenia rurowe: a) gwintowe, b) kielichowe, c) kołnierzowe Wały i osie Osią lub wałem nazywa się element maszyny podparty w łożyskach i podtrzymujący osadzone na nim części maszyn, które wykonują ruchy obrotowe lub wahadłowe (rys. 1.17). Głównym zadaniem wału jest przenoszenie momentu obrotowego, zatem wał narażony jest jednocześnie na skręcanie oraz pod wpływem sił poprzecznych na zginanie. W niektórych przypadkach wał może być narażony tylko na skręcanie. Oś nie przenosi momentu obrotowego i jest narażona tylko na zginanie. Oś może być nieruchoma, utwierdzona w miejscu podparcia lub ruchoma, osadzona w łożyskach. Oś nieruchomą mocuje się w podporach za pomocą połączeń wpustowych, gwintowych itp. Krótką oś nazywa się czasami sworzniem. Zarówno osie, jak i wały mogą być dodatkowo obciążone siłą poosiową, np. gdy elementami osadzonymi na nich są koła zębate skośne lub stożkowe. 26

28 Rys Schematy osi i wału: a,b) wału, c) osi nieruchomej, d) osi ruchomej [8]. Rodzaje osi i wałów Osie i wały sztywne są to pręty o przekroju okrągłym albo sześciokątnym, lub innym. Różnią się osie i wały gładkie o prawie niezmiennym przekroju na całej długości oraz schodkowe o zmiennych przekrojach, dostosowanych do obciążenia i funkcji osi lub wału. Osie z reguły są proste, natomiast wały mogą być proste lub wykorbione (rys. 1.17). W niektórych urządzeniach stosuje się wały giętkie, służące do przenoszenia napędu na elementy wykonujące ruchy przestrzenne względem źródła napędu. Zależnie od liczby łożysk, będących podporami wałów, rozróżnia się wały jedno, dwu i wielopodporowe. W zależności od spełnianych funkcji wału często stosuje się nazwy: wał główny pomocniczy rozrządczy itp. Wały mogą być pełne lub drążone. Wały drążone stosuje się w celu zmniejszenia ciężaru konstrukcji. Rys Rodzaje wałów i osi: a) wał gładki, b, c) wały schodkowe, d) wał wykorbiony, e) oś nieruchoma [8]. Czopami nazywa się odcinki osi lub wału, których powierzchnie stykają się ze współpracującymi elementami: łożyskami, kołami zębatymi itp. Rozróżnia się czopy ruchowe i spoczynkowe. Czopy ruchowe współpracują z panewkami łożysk ślizgowych, z kołami przesuwnymi lub obracającymi się względem nieruchomej osi, natomiast czopy spoczynkowe współpracują z elementami osadzonymi na stałe względem wału i obracającymi się wraz z nim. 27

29 1.3. Przekładnie Przekładnią nazywamy urządzenie służące do przenoszenia ruchu z silnika na maszynę roboczą. W każdym układzie przenoszenia napędu (momentu obrotowego) wyróżniamy pewne elementy, które decydują bezpośrednio o charakterze i wielkości przenoszonego ruchu. Zespół tych elementów nazywamy przekładnią, np.: koła pasowe połączone pasem, zazębiające się dwa koła zębate itd. Element przekładni, zwany napędzającym, przekazuje prędkość obrotową silnika w sposób bezpośredni lub pośredni elementowi napędzanemu. Rozróżnia się więc koła napędzające (czynne) i napędzane (bierne). Przełożeniem przekładni i nazywa się stosunek prędkości obrotowych n 2 koła napędzanego do prędkości n 1 koła napędzającego. W zależności od wartości przełożenia rozróżnia się następujące rodzaje przekładni: 1. reduktory (przekładnie zwalniające i>1), w których prędkość kątowa koła biernego jest mniejsza od prędkości kątowej koła czynnego, 2. multiplikatory (przekładnie przyspieszające, i<1), w których prędkość kątowa koła biernego jest większa od prędkości kątowej koła czynnego. W zależności od konstrukcji elementów roboczych przekładni wyróżnia się następujące rodzaje przekładni mechanicznych: cierne, pasowe, łańcuchowe, przekładnie zębate itd. (rys 1.19) Przekładnie cierne Przekładnie cierne przenoszą ruch obrotowy jednego koła na drugi dzięki sile tarcia, wywołującej dociskanie obu kół do siebie bezpośrednio lub przez część pośredniczącą. Rozróżnia się przekładnie cierne o stałym przełożeniu, zmiennym w sposób ciągły lub płynny. Sprawność takich przekładni waha się w granicach 85 92%. Mają one obecnie zastosowanie w drobnych urządzeniach AGD i drukarskich (mechanizm podajnika papieru do drukarki) Przekładnie cięgnowe Tego typu przekładnie charakteryzują się tym, że ruch przenoszony jest z jednego koła na drugi za pośrednictwem cięgna. W zależności od rodzaju cięgna, którym może być pas, lina lub łańcuch, rozróżniamy przekładnie: przekładnia pasowa ruch przenoszony jest z jednego koła na drugie dzięki tarciu pasa o koła. Ze względu na kształt pasa napędowego rozróżnia się pasy: płaskie, klinowe, zębate, rowkowe. Ponieważ pasy w wyniku eksploatacji rozciągają się, przekładnie tego typu posiadają koła napinające w celu niwelacji efektu wydłużenia pasa. Tego typu przekładnie stosowane są np.: do napędu 28

30 alternatora w silnikach spalinowych (pasek płaski lub klinowy), napędu wałka rozrządu (pasek zębaty) itd., przekładnie linowe ruch roboczy przekazywany jest za pomocą liny włókiennej lub stalowej, prowadzonej w rowkach kół. Tego typu przekładnie stosowane są głownie przy dużych odległościach kół napędowych, np.: windy, wyciągarki na stokach, przekładnie łańcuchowe jako cięgno tej przekładni stosowany jest łańcuch drabinkowy lub zębaty. Wielkość łańcucha określana jest podziałką odległości dwóch sąsiednich ogniw i wyrażona jest w calach. Konstrukcja zarysu zęba koła łańcuchowego uzależniona jest od przełożenia i podziałki łańcucha. Przekładnie tego typu stosuje się, gdy pożądana jest niezmienność przełożenia i gdy ze względu na duże odległości nie można zastosować przekładni zębatej. Tego typu przekładnia spotykana jest, np.: w układzie napędowym roweru, przenośnikach, w układach rozrządu silników spalinowych (układ silnika typu V). Rys Rodzaje przekładni mechanicznych: a) cierna, b) pasowa, c) łańcuchowa, d-g) przekładnie zębate (d walcowa, e stożkowa, f planetarna, g ślimakowa) [5]. 29

31 Przekładnie zębate Przekładnią zębatą pojedynczą nazywa się mechanizm utworzony z dwóch kół zębatych, mogących przenieść ruch dzięki wzajemnemu zazębieniu się ich zębów. Główne rodzaje przekładni zębatych przedstawiona na rys Przekładnie zębate nazywają się podobnie jak koła, z których się składają, np.: przekładnia stożkowa składa się z dwóch kół stożkowych itd. Rys Rodzaje przekładni zębatych: a-d) walcowa, e) zębatkowa, f-h) stożkowa, i) śrubowa, j) ślimakowa [8]. Przedstawione na rys 1.20 przekładnie są przekładniami pojedynczymi (jednostopniowymi). Z przekładni pojedynczych są tworzone przekładnie złożone. W zależności od ustawienia przekładni pojedynczych przekładnie złożone dzieli się na: wielostopniowe z szeregowym ustawieniem przekładni pojedynczych, wielorzędowe z równoległym ustawieniem przekładni pojedynczych. 30

32 Przekładnie zębate znajdują szerokie zastosowanie we wszystkich dziedzinach techniki i stanowią obecnie najliczniejszą i najbardziej rozpowszechnioną grupę przekładni mechanicznych. W stosunku do innych przekładni mechanicznych przekładnie zębate mają m.in. następujące zalety: stałość przełożenia, wysoką sprawność (95 99%), zwartą konstrukcję, trwałość i niezawodność w działaniu Sprzęgła Sprzęgłem nazywamy zespół elementów, służący do połączenia dwóch obrotowo niezależnie osadzonych elementów maszyny (najczęściej wałów): czynnego i biernego, tzn. napędzanego i napędzającego, o osiach leżących na wspólnej prostej (sprzęgła poste) lub przecinających się pod kątem ostrym (sprzęgła przegubowe), w celu przeniesienia momentu i ruchu obrotowego, przy zachowaniu równości średnich momentów obrotowych w elemencie czynnym i biernym. Na rys przedstawiono podział sprzęgieł wg cech funkcjonalno-konstrukcyjnych. Rys Klasyfikacja sprzęgieł wg cech funkcjonalno-konstrukcyjnych. W skład sprzęgieł wchodzi szereg prostszych elementów, jak różnego rodzaju połączenia czopa z piastą (wpusty, kliny, kołki), łączniki śrubowe, nity, sprężyny, zęby, łańcuchy itp. Przykładem sprzęgła sztywnego może być sprzęgło tarczowe. Poszczególne rodzaje sprzęgieł są używane do określonych celów. W przypadku, gdy nie ma potrzeby szybkiego złączania i rozłączania części czynnej i biernej sprzęgła, są stosowane sprzęgła nierozłączne. Sprzęgła sztywne (rys. 1.22) służą do łączenia dokładnie współosiowych wałów w jedną giętnie i skrętnie sztywną całość. Sprzęgła luźne proste służą do łączenia wałów przy nieznacznym braku współosiowości, kompensują poprzeczne i wzdłużne przemieszczenia się końców wałów i nieznaczne wychylenia ich osi lub kombinacje tych przemieszczeń. Sprzęgła luźne przegubowe umożliwiają łączenie 31

33 wałów o osiach przecinających się pod kątem ostrym. Sprzęgła te są sztywne skrętnie (brak luzu promieniowego), lecz nie mogą przenosić momentów gnących. Sprzęgła podatne skrętnie pozwalają na względnie ograniczony obrót końców łączonych wałów. Umożliwiają ruch wałów przy niewielkim braku współosiowości, służą do łagodzenia nierównomierności przenoszonego momentu obrotowego, tłumienia drgań skrętnych, zmiany częstości własnych drgań skrętnych układu czy do równoczesnego spełnienia kilku wymienionych wcześniej zadań. Rys Widok ogólny sprzęgła sztywnego produkcji SKF [10]. W razie potrzeby szybkiego złączania i rozłączania wałów czynnego i biernego stosuje się sprzęgła rozłączne, sterowane z zewnątrz przez obsługę. Jeśli włączenie odbywa się przy równych lub bardzo zbliżonych prędkościach kątowych wałów czynnego i biernego, używa się sprzęgieł rozłącznych ze sprzężeniem kształtowym. W przypadku gdy włączanie musi się odbywać przy znacznej różnicy prędkości wałów najczęściej używane są sprzęgła cierne. Można również używać w takich połączeniach sprzęgieł hydrokinetycznych rys. 1.23a (elementem pośrednim jest ciecz hydrauliczna) ze sterowanym napełnieniem lub też sprzęgła elektromagnetycznego rys. 1.23b (elementem pośrednim jest ciecz lub proszek magnetyczny, tj. zmieniający swoją lepkość i gęstość w polu magnetycznym) ze sterowanym wzbudzeniem. a) b) Rys Widok ogólny budowy sprzęgła hydrokinetycznego a) i sprzęgła elektromagnetycznego b). 32

34 Następną grupą są sprzęgła rozłączne samoczynne. W sterowaniu tego rodzaju sprzęgłami wykorzystuje się siły bezwładności (rys. 1.24). Mają one zastosowanie do przenoszenia momentu obrotowego w ręcznych maszynach ogrodniczych i leśnych (kosiarki spalinowe, pilarki itp.) Rys Widok mechanizmu sprzęgła odśrodkowego promieniowego pilarki spalinowej: 1 ciężarek, 2 sprężyna, 3 zabierak. Sprzęgła luźne proste (podatne) (rys. 1.25) sprzęgła te pozwalają kompensować błędy współosiowości wałów, mogą dopuszczać pewne luzy wzdłużne, poprzeczne oraz odchylenia od osi łączonych wałów, czy też kombinacje tych czynników. Jest to możliwe dzięki względnym ruchom wewnętrznym części tych sprzęgieł. Charakteryzują je luzy pomiędzy częściami przenoszącymi obciążenia i ślizganie się tych części po sobie. Sprzęgła luźne proste nie nadają się więc do przenoszenia momentów obrotowych o zmiennym kierunku, jak również do dużych obciążeń i prędkości. Powierzchnie ślizgowe tych sprzęgieł wymagają smarowania. Przykładem sprzęgła luźnego prostego jest sprzęgło kłowe. Rys Sprzęgła elastyczne typu elastomerowego zawierają ściśnięty wstępnie element kauczukowy, który zapewnia dodatkową wytrzymałość i długą trwałość. 33

35 Sprzęgła luźne przegubowe pozwalają na przenoszenie momentu skręcającego przy dużych kątach przecięcia się osi łączonych wałów. Przykładem sprzęgła przegubowego jest tzw. przegub Rzeppa, stosowany do napędu kół samochodowych. Sprzęgła podatne skrętnie spotyka się sprzęgła zwykłe o stałej sztywności lub progresywne, w których sztywność zwiększa się wraz ze zwiększaniem się kąta względnego obrotu części napędzającej i napędzanej sprzęgła. Innym podziałem tego rodzaju sprzęgieł jest podział na sprzęgła swobodne i tłumiące. Podstawowym zadaniem sprzęgieł swobodnych jest łagodzenie nierównomierności przenoszonego momentu obrotowego na zasadzie zmiany nadwyżek energii kinetycznej bezwładnego układu w energię sprężystego odkształcania elementów podatnych i oddawanie jej w chwilach niedoboru energii. Sprzęgła tłumiące stosuje się w przypadku niebezpieczeństwa występowania rezonansowych drgań skrętnych. Ich działanie polega na pochłanianiu i rozpraszaniu energii drgań. Przykład takiego sprzęgła można odnaleźć w układach napędowych współczesnych samochodów pod nazwą sprzęgło dwumasowe. Sprzęgła rozłączne ze sprzężeniem kształtowym (kształtowe, kłowe rys. 1.26) w sprzęgłach tych moment obrotowy jest przenoszony za pomocą zazębiających się systemów kłów lub zębów, umieszczonych na powierzchni czołowej lub obwodzie dwóch tarcz, lub piast sprzęgła. Jedna z nich jest umieszczona nieruchomo na końcu jednego z wałów, druga zaś przesuwnie poosiowo na końcu drugiego wału. Przy pomocy mechanizmu sterującego dosuwa się ją do tarczy nieruchomej powodując zazębienie. Wyłączanie sprzęgła może odbywać się bez ograniczeń, jeśli dysponujemy odpowiednią siłą wyłączania, a naciski występujące pod obciążeniem na powierzchniach roboczych kłów nie są zbyt wysokie. Włączanie natomiast jest możliwe tylko przy niewielkich różnicach prędkości obwodowych obydwu połówek sprzęgła. Zaletą tych sprzęgieł jest brak poślizgu i zwartość budowy. Aby uniknąć nadmiernego zużycia powierzchni roboczych, należy dbać o równomierny podział obciążenia na wszystkie kły oraz stosować materiały odporne na wysokie naciski. Odnosi się to szczególnie do sprzęgieł włączanych w ruchu. Sprzęgła cierne podstawowe typy sprzęgieł ciernych różnią się: kierunkiem i sposobem docisku, kształtem, liczbą i materiałem powierzchni ciernych. Najbardziej charakterystyczną cechą jest kierunek siły sprzęgającej powierzchnie cierne, tj.: promieniowy, osiowy i obwodowy. Kształt powierzchni ciernych może być płaski, walcowy lub stożkowy (rys. 1.27). Sprzęgła stożkowe pozwalają na zasadzie działania klina na uzyskanie większych docisków przy tej samej sile sprzęgającej niż w innych sprzęgłach. Materiał powinien mieć jak największy współczynnik tarcia, mało zależny od prędkości poślizgu, temperatury i obciążenia. Powinien być wytrzymały mechanicznie i termicznie, mieć dobrą przewodność cieplną i wykazywać odporność na zużycie przy jednoczesnym braku skłonności do zacierania. 34

36 Rys Sprzęgło kłowe GERWAH z wkładką elastomerową, ze śrubami zaciskowymi. Rys Sprzęgło cierne stożkowe: 1 wał napędzający, 2 wał napędzany, 3 okładziny cierne, 4 sprężyna. Sprzęgła rozłączne sterowane momentem obrotowym (bezpieczeństwa) sprzęgła bezpieczeństwa chronią elementy mechanizmu przed przeciążeniem. Reagują na wartość przenoszonego momentu obrotowego. Działają na dwóch zasadach: całkowitego rozłączenia z chwilą wzrostu przenoszonego momentu skręcającego ponad bezpieczną wartość graniczną lub na zasadzie ograniczenia wartości przenoszonego momentu do wartości zadanej. Do pierwszej grupy należą sprzęgła bezpieczeństwa kształtowe. W przykładowym sprzęgle tego typu najsłabszym elementem jest kołek lub kilka kołków, które zostają ścięte po przekroczeniu określonej wartości momentu skręcającego. Ponowny rozruch jest możliwy dopiero po wymianie kołków, co jest dość czasochłonne. Do drugiej grupy należą sprzęgła kształtowo-cierne i cierne. Ich zaletą jest możliwość regulacji wartości momentu skręcającego oraz łatwość ponownego włączenia. W ciernych sprzęgłach bezpieczeństwa nie występuje zanik przenoszonego momentu, jak w sprzęgłach kształtowych, ani jego silny spadek, jak w kształtowo-ciernych, lecz ograniczenie do zadanej wartości. W chwili jej przekroczenia w sprzęgle następuje poślizg. Sprzęgła rozłączne jednokierunkowe sprzęgła jednokierunkowe działają na zasadzie zachowania jednokierunkowości siły obwodowej jako siły nacisku 35

1. Zasady konstruowania elementów maszyn

1. Zasady konstruowania elementów maszyn 3 Przedmowa... 10 O Autorów... 11 1. Zasady konstruowania elementów maszyn 1.1 Ogólne zasady projektowania.... 14 Pytania i polecenia... 15 1.2 Klasyfikacja i normalizacja elementów maszyn... 16 1.2.1.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe Podstawy Konstrukcji Maszyn Połączenia gwintowe Wprowadzenie Połączenia gwintowe są połączeniami kształtowymi rozłącznymi najczęściej stosowanymi w budowie maszyn. Zasadniczym elementem połączenia gwintowego

Bardziej szczegółowo

ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE POŁĄ TOWE. Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA. rozłączne. nierozłączne. siły przyczepności siły tarcia.

ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE POŁĄ TOWE. Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA. rozłączne. nierozłączne. siły przyczepności siły tarcia. POŁĄ ŁĄCZENIA KSZTAŁTOWE TOWE Klasyfikacja połączeń maszynowych POŁĄCZENIA nierozłączne rozłączne siły spójności siły tarcia siły przyczepności siły tarcia siły kształtu spawane zgrzewane lutowane zawalcowane

Bardziej szczegółowo

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h.

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. Gwint to śrubowe nacięcie na powierzchni walcowej lub stożkowej, zewnętrznej lub wewnętrznej. Komplementarne gwinty wewnętrzny i zewnętrzny mają tak

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 13 Przekładnie zębate 1. Podział PZ ze względu na kształt bryły na której wykonano zęby A. walcowe B. stożkowe i inne 2. Podział PZ ze względu na kształt linii zębów

Bardziej szczegółowo

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego SPRZĘGŁA W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego bez zmiany jego wartości i kierunku. W ogólnym

Bardziej szczegółowo

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne:

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne: Metody łączenia metali rozłączne nierozłączne: Lutowanie: łączenie części metalowych za pomocą stopów, zwanych lutami, które mają niższą od lutowanych metali temperaturę topnienia. - lutowanie miękkie

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE

POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE Zapis i Podstawy Konstrukcji. Połączenia konstrukcyjne 1 POŁĄCZENIA KONSTRUKCYJNE Połączenia konstrukcyjne nierozłączne są to takie połączenia, w których podczas rozłączania następuje zniszczenie lub uszkodzenie

Bardziej szczegółowo

I. Wstępne obliczenia

I. Wstępne obliczenia I. Wstępne obliczenia Dla złącza gwintowego narażonego na rozciąganie ze skręcaniem: 0,65 0,85 Przyjmuję 0,70 4 0,7 0,7 0,7 A- pole powierzchni przekroju poprzecznego rdzenia śruby 1,9 2,9 Q=6,3kN 13,546

Bardziej szczegółowo

CYNKOMET. Tel + (48) 41 273-24-70, Fax + (48) 41 273-01-74 Email:info@cynkomet.com ŚRUBY. Nazwa elementu Stal Stal galw.

CYNKOMET. Tel + (48) 41 273-24-70, Fax + (48) 41 273-01-74 Email:info@cynkomet.com ŚRUBY. Nazwa elementu Stal Stal galw. ŚRUBY PN-74/M-82070 Śruby z otworem i rowkiem X DIN 962 PN-85/M-82101 Śruby z łbem sześciokątnym z otworem na zawleczkę DIN 601,931,960 PN-85/M-82105 Śruby z łbem sześciokątnym z gwintem na całej długości

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK DZIAŁ WAŁY, OSIE, ŁOśYSKA WYMAGANIA EDUKACYJNE PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE scharakteryzować sztywność giętą i skrętną osi i wałów; obliczać osie i wały dwupodporowe; obliczać

Bardziej szczegółowo

Numer ewidencyjny w wykazie podręczników MEN: 15/2015

Numer ewidencyjny w wykazie podręczników MEN: 15/2015 Podano podstawy rysunku technicznego, najważniejsze właściwości i przykłady zastosowania różnych rodzajów materiałów konstrukcyjnych, podstawowe pomiary warsztatowe, tolerancje i pasowania, podstawy mechaniki

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Podstawy konstrukcji maszyn Fundamentals of machine design Forma studiów: stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

Części maszyn. Kształty częściom maszyn nadaje się w procesach : przykład wyrobu korpusy maszyn,kaloryfery. przez. form ciekłym metalem i ochłodzenie

Części maszyn. Kształty częściom maszyn nadaje się w procesach : przykład wyrobu korpusy maszyn,kaloryfery. przez. form ciekłym metalem i ochłodzenie Klasyfikacja części maszyn połączenia łożyskowanie napęd rozłączne nierozłączne osie łożyska przekładnie sprzęgła kołkowe nitowanie wały toczne cierne sztywne rozłączne sworzniowe spawane ślizgowe cięgnowe

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH koło podziałowe linia przyporu P R P N P O koło podziałowe Najsilniejsze zginanie zęba następuje wówczas, gdy siła P N jest przyłożona u wierzchołka zęba. Siłę P N można rozłożyć

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn

Podstawy Konstrukcji Maszyn Podstawy Konstrukcji Maszyn PRZEKŁADNIE PASOWE 1 Przekładnie pasowe Przekładnie pasowe służą do przenoszenia mocy za pośrednictwem cięgien w postaci pasów. Przekładnia pasowa cierna składa się z dwóch

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na kierunku Rodzaj zajęć: wykład, projekt I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Uzyskanie przez studentów wiedzy z zakresu

Bardziej szczegółowo

NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051

NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051 NAZWA NORMY NORMA DIN NORMA PN NORMA ISO KOŁEK STOŻKOWY DIN 1 PN 85020 ISO 2339 PODKŁADKI DO KONSTRUKCJI DREWNIANYCH DIN 1052 NIT Z ŁBEM KULISTYM DIN 124 PN 82952 ISO 1051 PODKŁADKA OKRĄGŁA DOKŁADNA BEZ

Bardziej szczegółowo

Temat: Elementy procesu i rodzaje organizacyjne naprawy głównej

Temat: Elementy procesu i rodzaje organizacyjne naprawy głównej Lekcja 14 Temat: Elementy procesu i rodzaje organizacyjne naprawy głównej Proces naprawy głównej to wszystkie działania związane z remontem maszyny lub urządzenia. W skład procesu remontowego wchodzą:

Bardziej szczegółowo

Struktura manipulatorów

Struktura manipulatorów Temat: Struktura manipulatorów Warianty struktury manipulatorów otrzymamy tworząc łańcuch kinematyczny o kolejnych osiach par kinematycznych usytuowanych pod kątem prostym. W ten sposób w zależności od

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1

Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1 Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1 Jan Bródka, Aleksander Kozłowski (red.) SPIS TREŚCI: Wstęp 1. Zagadnienia ogólne (Jan Bródka) 1.1. Materiały i wyroby 1.2. Systematyka

Bardziej szczegółowo

Operacja technologiczna to wszystkie czynności wykonywane na jednym lub kilku przedmiotach.

Operacja technologiczna to wszystkie czynności wykonywane na jednym lub kilku przedmiotach. Temat 23 : Proces technologiczny i planowanie pracy. (str. 30-31) 1. Pojęcia: Proces technologiczny to proces wytwarzania towarów wg przepisów. Jest to zbiór czynności zmieniających właściwości fizyczne

Bardziej szczegółowo

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o.

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o. Katalog szkoleń technicznych Schaeffler Polska Sp. z o.o. 08/2015 Treść katalogu szkoleń nie stanowi oferty w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Informacje na temat wszystkich szkoleń dostępne są

Bardziej szczegółowo

1. STRUKTURA MECHANIZMÓW 1.1. POJĘCIA PODSTAWOWE

1. STRUKTURA MECHANIZMÓW 1.1. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. STRUKTURA MECHANIZMÓW 1.1. POJĘCIA PODSTAWOWE 1.1.1. Człon mechanizmu Człon mechanizmu to element konstrukcyjny o dowolnym kształcie, ruchomy bądź nieruchomy, zwany wtedy podstawą, niepodzielny w aspekcie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO

LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO LABORATORIUM PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ĆWICZENIE NR.7 BADANIE SPRZĘGŁA NIEROZŁĄCZNEGO 1. Cel ćwiczenia - Zapoznanie się z działaniem i metodami obliczeniowymi sprzęgieł nierozłącznych typu kołnierzowego

Bardziej szczegółowo

ności od kinematyki zazębie

ności od kinematyki zazębie Klasyfikacja przekładni zębatych z w zależno ności od kinematyki zazębie bień PRZEKŁADNIE ZĘBATE CZOŁOWE ŚRUBOWE WALCOWE (równoległe) STOŻKOWE (kątowe) HIPERBOIDALNE ŚLIMAKOWE o zebach prostych o zębach

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65738 Y1. KUJAWSKA WIOLETA, Kościerzyna, PL 28.03.2011 BUP 07/11 30.12.2011 WUP 12/11. WIOLETA KUJAWSKA, Kościerzyna, PL

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65738 Y1. KUJAWSKA WIOLETA, Kościerzyna, PL 28.03.2011 BUP 07/11 30.12.2011 WUP 12/11. WIOLETA KUJAWSKA, Kościerzyna, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 119388 (22) Data zgłoszenia: 06.10.2010 (19) PL (11) 65738 (13) Y1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

10.9 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW. Konstrukcje Metalowe Laboratorium

10.9 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW. Konstrukcje Metalowe Laboratorium 1. POŁĄCZENIA ŚRUBOWE 1.1 ASORTYMENT I WŁAŚCIWOŚCI ŁĄCZNIKÓW Średnice śrub: M10, M12, M16, M20, M24, M27, M30 Klasy właściwości mechanicznych śrub: 3.6, 4.6, 4.8, 5.6, 5.8, 6.6, 8.8, 10.9, 12.9 10.9 śruby

Bardziej szczegółowo

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210777 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 380160 (51) Int.Cl. F16D 13/75 (2006.01) F16C 1/22 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305007 (22) Data zgłoszenia: 12.09.1994 (51) IntCl6: B25J 9/06 B25J

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI z katedr dyplomowania dla kierunku TRANSPORT 1 Katedra Energetyki i Pojazdów 1. Charakterystyka procesu dystrybucji paliw płynnych w Polsce. 2. Przegląd, budowa,

Bardziej szczegółowo

Urządzenie do obciskania obrotowego wyrobów drążonych

Urządzenie do obciskania obrotowego wyrobów drążonych Urządzenie do obciskania obrotowego wyrobów drążonych Przedmiotem wynalazku jest urządzenie do obciskania obrotowego wyrobów drążonych, zwłaszcza osi i wałków wielostopniowych, drążonych. Pod pojęciem

Bardziej szczegółowo

(13) B1 PL 175380 B1. Fig. 3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380. ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624

(13) B1 PL 175380 B1. Fig. 3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380. ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175380 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej ( 2 1) Numer zgłoszenia: 307624 (22) Data zgłoszenia: 10.03.1995 (51) IntCl6: F16K 3/08 F16K

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Przedmiot: Proces projektowania części maszyn

Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Przedmiot: Proces projektowania części maszyn Zespół Szkół Nr im. Jana Kilińskiego w Pabianicach Projektowanie sprzęgieł Obliczanie sprzęgieł polega na wyznaczeniu przenoszonego momentu obrotowego (równego momentowi skręcającemu) i obliczeniu wymiarów.

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1586782 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 (13) T3 (51) Int. Cl. F16D3/12 F16D3/66

Bardziej szczegółowo

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska o tarciu suchym (bezsmarowe, samosmarne) Łożyska porowate impregnowane smarem Łożyska samosmarne, bezsmarowe, suche 2 WCZORAJ Obsługa techniczna samochodu

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Konfiguracja układów napędowych Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Ogólna klasyfikacja układów napędowych Koła napędzane Typ układu Opis Przednie Przedni zblokowany Silnik i wszystkie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2013 CZĘŚĆ PISEMNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2013 CZĘŚĆ PISEMNA Nazwa kwalifikacji: Montaż i obsługa maszyn i urządzeń Oznaczenie kwalifikacji: M.17 Wersja arkusza: X Układ graficzny CKE 2013 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu

Bardziej szczegółowo

ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień)

ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień) EGZAMIN Z PKM (2014/2015, grupy: 13M13469) PRZYKŁADOWE TEMATY ZADAŃ I TESTÓW ZADANIA (w danym zadaniu może występować jedno lub więcej zagadnień) DOKŁADNOŚĆ ELEMENTÓW MASZYN 1. Obliczanie odchyłek lub

Bardziej szczegółowo

tel. +48 /32/ 730 30 31, +48 /32/ 730 23 23, fax +48 /32/ 730 30 33, e-mail: senoma@senoma.pl, www.senoma.pl

tel. +48 /32/ 730 30 31, +48 /32/ 730 23 23, fax +48 /32/ 730 30 33, e-mail: senoma@senoma.pl, www.senoma.pl NASZA OFERTA tel. +8 /32/ 730 30 31, +8 /32/ 730 23 23, fax +8 /32/ 730 30 33, email: senoma@senoma.pl, www.senoma.pl SPRZĘGŁA KŁOWE TYPU HKK Sprzęgła kłowe typu HKK Sprzęgła kłowe HKK o zwartej budowie,

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 Moduł dział temat Zakres treści I. Istota mechanizacji i rolnictwa 1. Zapoznanie z PSO

Bardziej szczegółowo

GM System przedstawia: Projektowanie części maszyn w systemie CAD SOLID EDGE na wybranych przykładach

GM System przedstawia: Projektowanie części maszyn w systemie CAD SOLID EDGE na wybranych przykładach GM System przedstawia: Projektowanie części maszyn w systemie CAD SOLID EDGE System SOLID EDGE oferuje rozwiązania umożliwiające szybkie i poprawne projektowanie CAD 3D/2D w różnych branżach inżynierskich.

Bardziej szczegółowo

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (22) nr 1, 2007 Aleksander KOWAL METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Sreszczenie: W artykule przedstawiono metalowe sprzęgło bardzo podatne skrętnie,

Bardziej szczegółowo

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU INSTRUKCJA OBSŁUGI 2 SPIS TREŚCI I. ZASTOSOWANIE... 2 II. WYMIARY I PARAMETRY TECHNICZNE... 2 III. KONSTRUKCJA PIŁY... 3 IV. SMAROWANIE... 4 V. PRZEGLĄD I KONSERWACJA... 4 VI.

Bardziej szczegółowo

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora Sprzęgła Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy - 2009 Sprzęgło jest

Bardziej szczegółowo

Dla nowoczesnych zespołów napędowych TOOLFLEX. Sprzęgło mieszkowe TOOLFLEX RADEX-NC ROTEX GS

Dla nowoczesnych zespołów napędowych TOOLFLEX. Sprzęgło mieszkowe TOOLFLEX RADEX-NC ROTEX GS przęgło mieszkowe ROTEX G TOOLFLEX RADEX-NC 119 przęgło mieszkowe przęgło sprawdziło się już wielokrotnie (sprzęgło mieszkowe). Najbardziej istotnymi cechami są: dobra kompensacja odchyłek (osiowej, promieniowej

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Łączniki mechaniczne Asortyment śrub trzpień łeb Śruby z łbem sześciokątnym Śruby z gwintem na całej długości, z łbem sześciokątnym Śruby nie mniejsze niż M12 Gwinty

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 F16L 27/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 F16L 27/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177481 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 308811 (51) IntCl6: F16L 27/02 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 25.05.1995 (

Bardziej szczegółowo

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony...

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony... 600 Śruby z łbem walcowym z gniazdem sześciokątnym 602 Śruby dociskowe bez łba Strony.........596602 Strona.....................603 604 Śruby z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym 604 Śruby z łbem

Bardziej szczegółowo

PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE

PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE PRZEKŁADNIE ŁAŃCUCHOWE Przekładnie łańcuchowe znajdują zastosowanie ( szczególnie przy dużych odległościach osi ) do przenoszenia mocy, jako środki napędu w różnego rodzaju maszynach i urządzeniach przemysłowych

Bardziej szczegółowo

SMAROWANIE PRZEKŁADNI

SMAROWANIE PRZEKŁADNI SMAROWANIE PRZEKŁADNI Dla zmniejszenia strat energii i oporów ruchu, ale również i zmniejszenia intensywności zużycia ściernego powierzchni trących, zabezpieczenia od zatarcia, korozji oraz lepszego odprowadzania

Bardziej szczegółowo

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210006 (21) Numer zgłoszenia: 380722 (22) Data zgłoszenia: 01.10.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. A61G 5/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1 Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA LP Moduł-dział-temat. Zapoznanie się z PSO oraz zadania i zakres przedmiotu 2 Znaczenie mechanizacji w rolnictwie 3 Arkusze rysunkowe i podstawy pisma technicznego 4 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Intelligent Drivesystems, Worldwide Services. Przekładnie przemysłowe DRIVESYSTEMS. System modułowy zapewniający większą elastyczność

Intelligent Drivesystems, Worldwide Services. Przekładnie przemysłowe DRIVESYSTEMS. System modułowy zapewniający większą elastyczność Intelligent Drivesystems, Worldwide Services PL Przekładnie przemysłowe System modułowy zapewniający większą elastyczność NORD Intelligent Drivesystems, Worldwide Services Zalety przekładni przemysłowych

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 13.05.2002, PCT/DE02/01711 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 13.05.2002, PCT/DE02/01711 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 201638 (21) Numer zgłoszenia: 363647 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 13.05.2002 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX

CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX 358 5. Łożyska walcowe poprzeczne TABELE: 5. ŁOŻYSKA WALCOWE POPRZECZNE 5.1. walcowe jednorzędowe typy NU, NUB, NUC 5.. walcowe jednorzędowe typy NJ, NJP 5.3. walcowe

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora

Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z informatora Rozwiązanie zadania obejmuje: - opracowanie propozycji rozwiązania konstrukcyjnego dla wpustu przenoszącego napęd z wału na koło zębate w zespole

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny Politechnika Śląska Wydział Mechaniczny Technologiczny Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki Praca dyplomowa inżynierska Temat pracy Symulacja komputerowa działania hamulca tarczowego

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych

Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych Porównanie trzech rozwiązań konstrukcyjnych Rodzaj systemu napędu statku z pędnikiem w postaci śruby okrętowej Klasyczny układ napędowy (pędnik

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

KOŁA ZĘBATE KOŁA ŁAŃCUCHOWE SPECJALNE KOŁA ŁAŃCUCHOWE KÓŁKA DO TRANSPORTERÓW ODLEWANE TAPER LOCK

KOŁA ZĘBATE KOŁA ŁAŃCUCHOWE SPECJALNE KOŁA ŁAŃCUCHOWE KÓŁKA DO TRANSPORTERÓW ODLEWANE TAPER LOCK Bardzo szeroka gama produktów jaką oferujemy, która nadal się powiększa, wymaga od nas ciągłego doskonalenia procesów logistycznych oraz ciągłych szkoleń technicznych. Kilkudziesięciu dostawców, których

Bardziej szczegółowo

Badanie przekładni cięgnowej z pasami klinowymi

Badanie przekładni cięgnowej z pasami klinowymi POLITECHNIKA BIAŁOTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: PODTAWY KONTRUKCJI MAZYN II Temat ćwiczenia: Badanie przekładni cięgnowej

Bardziej szczegółowo

Przenośniki i dozowniki ciał sypkich.

Przenośniki i dozowniki ciał sypkich. Przenośniki i dozowniki ciał sypkich. Transport w zakładach chemicznych możemy podzielić na: transport zewnętrzny transport wewnętrzny Na terenie zakładu w ramach transportu wewnętrznego rozróżniamy: dźwignice

Bardziej szczegółowo

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant I Silnik Skrzynia biegów - mechaniczna Skrzynia biegów - automatyczna Skrzynia biegów - bezstopniowa Mechanizm różnicowy Koła napędowe - tylne Koła

Bardziej szczegółowo

SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE

SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE 1 Zakres momentów przenoszonych przez przekładnie przemysłowe w zestawieniu do motoreduktorów

Bardziej szczegółowo

Koła pasowe mogą być mocowane bezpośrednio na wałach silników lub maszyn, lub z zastosowaniem specjalnych podpór

Koła pasowe mogą być mocowane bezpośrednio na wałach silników lub maszyn, lub z zastosowaniem specjalnych podpór PRZEKŁADNIA PASOWA Model fenomologiczny przekładni pasowej Rys.1. Własności przekładni pasowych Podstawowymi zaletami przekładni pasowej są: - łagodzenie gwałtownych zmian obciążenia i tłumienie drgań

Bardziej szczegółowo

Dane użytkowe dla łączników kołnierzowych AF, IF, OF, TF

Dane użytkowe dla łączników kołnierzowych AF, IF, OF, TF Dane użytkowe dla łączników kołnierzowych AF, IF, OF, TF Korpus złączki (5 Nakrętka 6-kt. (10 Podkładka (9 Podkładka spręż. (8 Komora uszczeln. (11 Pierścień uszczeln. (4 Podkładka (3 Pierścień zacisk.

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184420

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184420 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184420 (21) Numer zgłoszenia: 320854 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 18.12.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 1

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 1 Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Wprowadzenie do Techniki Ćwiczenie nr 1 Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski Katedra Podstaw Systemów Technicznych Wydział Organizacji i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Nr kat. Wykonanie PN Średnica/DN Możliwe redukcje/dn Możliwe odejścia/dn 200 150 4420E2

Nr kat. Wykonanie PN Średnica/DN Możliwe redukcje/dn Możliwe odejścia/dn 200 150 4420E2 hawle-combiflex E2 PN PN Cechy konstrukcyjne Modułowa armatura AWE-COMBIFEX przystosowana do indywidualnych potrzeb Zwarta konstrukcja pozwalająca na oszczędność miejsca zabudowy, materiałów, kosztów robocizny,

Bardziej szczegółowo

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 Akcesoria łożyskowe Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 973 Tuleje wciągane Warianty wykonania... 976 Wykonanie podstawowe... 976 Wykonania do montażu i demontażu

Bardziej szczegółowo

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek:

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: 1 Układ kierowniczy Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: Definicja: Układ kierowniczy to zbiór mechanizmów umożliwiających kierowanie pojazdem, a więc utrzymanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA TECHNICZNA Zawieszenia nośne naczyń wyciągowych

INFORMACJA TECHNICZNA Zawieszenia nośne naczyń wyciągowych INFORMACJA TECHNICZNA Zawieszenia nośne naczyń wyciągowych WWW.SIEMAG-TECBERG.COM INFORMACJA TECHNICZNA Zawieszenia nośne naczyń wyciągowych Zawieszenia nośne dla urządzeń wyciągowych jedno- i wielolinowych

Bardziej szczegółowo

400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE Lekkie pompy diagonalne 400-BQ0

400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE Lekkie pompy diagonalne 400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE 400-BQ0 426 2.98 11.94 SIGMA PUMPY HRANICE, s.r.o. Tovární 605, 753 01 Hranice tel.: 581 661 111, fax: 581 602 587 Email: sigmahra@sigmagra.cz Zastosowanie Pompy 400-BQ0 reprezentują

Bardziej szczegółowo

ogólna charakterystyka

ogólna charakterystyka PRZEKŁADNIE ogólna charakterystyka Większość maszyn nie może być napędzana bezpośrednio silnikiem i wymaga ogniwa pośredniczącego w postaci przekładni. Przekładnie są to mechanizmy służące do przenoszenia

Bardziej szczegółowo

CIEKAWOSTKI ZWIĄZANE Z WALCARKĄ DO PROFILI

CIEKAWOSTKI ZWIĄZANE Z WALCARKĄ DO PROFILI Giętarka jest przeznaczona do gięcia prętów, rur oraz profili sposobem na zimno. Dzięki możliwości położenia maszyny na tylnej ścianie, półfabrykaty można wyginać również w linii poziomej. Giętarka składa

Bardziej szczegółowo

Elementy sprężyste zawieszeń

Elementy sprężyste zawieszeń Elementy sprężyste zawieszeń W pojazdach samochodowych stosuje się następujące elementy sprężyste: 1. metalowe elementy sprężyste a. resory piórowe b. sprężyny śrubowe c. drążki skrętne 2. gumowe (zazwyczaj

Bardziej szczegółowo

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH "BUMAR" Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH BUMAR Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR Sp. z o.o. ul. Fabryczna 6 73-200 CHOSZCZNO ODLEWY ALUMINIOWE 1.PIASKOWE DO 100 KG 2.KOKILOWE DO 30 KG 3.CISNIENIOWE DO 3 KG 1. Zapewniamy atesty i sprawdzenie odlewów

Bardziej szczegółowo

REDUKTORY Z METALI LEK- KICH Z SILNIKAMI O GŁADKICH PO- WIERZCHNIACH 0,37 1,1 kw

REDUKTORY Z METALI LEK- KICH Z SILNIKAMI O GŁADKICH PO- WIERZCHNIACH 0,37 1,1 kw Intelligent Drivesystems, Worldwide Services Services REDUKTORY Z METALI LEK- KICH Z SILNIKAMI O GŁADKICH PO- WIERZCHNIACH 0,37 1,1 kw PL SYSTEM MODUŁOWY REDUKTORÓW PRZEMYSŁOWYCH NORD DRIVESYSTEMS REDUKTORY

Bardziej szczegółowo

EPR. Jednowrzecionowa pompa obrotowa. Wykonanie

EPR. Jednowrzecionowa pompa obrotowa. Wykonanie Jednowrzecionowa pompa obrotowa EPR Wykonanie Wykonanie żeliwowe GO to wykonanie podstawowe. Jest przeznaczne na normalne inaturalne ciecze. Pompa zawiera następujące części główne: korpus ssący i tłoczący

Bardziej szczegółowo

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Wykorzystano materiały Układ napędowy - podzespoły Mechanizm różnicowy opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy 2011-2012 Mechanizm różnicowy rozdziela równo moment

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA INSTRUKCJA. Sprzęgła elastyczne typu TYTAN S300 i S360 z możliwością zabudowania hamulca

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA INSTRUKCJA. Sprzęgła elastyczne typu TYTAN S300 i S360 z możliwością zabudowania hamulca DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA Sprzęgła elastyczne typu TYTAN S300 i S360 z możliwością zabudowania hamulca INFORMATOR BEZPIECZNEGO STOSOWANIA WYKAZ CZĘŚCI Wydanie 2013 KOPIA ORYGINAŁU MOJ S.A 40-859

Bardziej szczegółowo

ężyste) Połą łączenia podatne (spręż Charakterystyka elementów podatnych Charakterystyka sprężyn Klasyfikacja sprężyn Elementy gumowe

ężyste) Połą łączenia podatne (spręż Charakterystyka elementów podatnych Charakterystyka sprężyn Klasyfikacja sprężyn Elementy gumowe Połą łączenia podatne (spręż ężyste) Charakterystyka elementów podatnych Charakterystyka sprężyn Klasyfikacja sprężyn Elementy gumowe Połączenia podatne części maszynowych dokonuje się za pomocą łączników

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO (19) PĘMPLAR^g^LNY

WZORU UŻYTKOWEGO (19) PĘMPLAR^g^LNY RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (19) PĘMPLAR^g^LNY Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 113990 (22) Data zgłoszenia: 07.04.2003 (13) Y1 (51) Int.CI.

Bardziej szczegółowo

Pomiar strat mocy w śrubowym mechanizmie podnoszenia

Pomiar strat mocy w śrubowym mechanizmie podnoszenia POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN II Temat ćwiczenia: Pomiar strat mocy w śrubowym

Bardziej szczegółowo

Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy

Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy Łożyska toczne główne rodzaje, charakterystyczne cechy Łożysko - co to jest? 2 ożyska - klasyfikacja 3 Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje 4 asada działania Łożyska hydrodynamiczne Sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

PL 213839 B1. Manipulator równoległy trójramienny o zamkniętym łańcuchu kinematycznym typu Delta, o trzech stopniach swobody

PL 213839 B1. Manipulator równoległy trójramienny o zamkniętym łańcuchu kinematycznym typu Delta, o trzech stopniach swobody PL 213839 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 213839 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 394237 (51) Int.Cl. B25J 18/04 (2006.01) B25J 9/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA. PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP

RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA. PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA URZĄD PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP Patent dodatkowy Im Q 4 FMJ) 29/M do patentu nr F16C 27/08 Znoszono: 87 1113 (P.268818) Int. Cl.5 F04D 29/04 F16C 27/08

Bardziej szczegółowo

PL 181969 B1 (19) PL (11) 181969 (12) OPIS PATENTOWY (13) B1

PL 181969 B1 (19) PL (11) 181969 (12) OPIS PATENTOWY (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (21) Numer zgłoszenia: 318792 (22) Data zgłoszenia: 03.03.1997 (19) PL (11) 181969 (13) B1 (51) IntCl7 B61F7/00 (54)Zestaw

Bardziej szczegółowo

- 2 - Sprzęgło mimośrodowe INKOMA typ PK

- 2 - Sprzęgło mimośrodowe INKOMA typ PK - 2 - Spis treści Informacje ogólne... 3 Informacje techniczne... 4 - wymiary NA 44 NA 196... 7 Tabela wymiarowa... 9 Parametry techniczne...10 Tabela doboru żywotność sprzęgła w zależności od prędkości

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn 1. WSTĘP Przedwojenny Polski pistolet VIS skomplikowana i czasochłonna obróbka skrawaniem Elementy składowe pistoletu podzespoły

Bardziej szczegółowo

ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ

ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ Zapis i Podstawy Konstrukcji. Tolerancje i Pasowania 1 ZAPIS TOLERANCJI I PASOWAŃ Wymiary nominalne N są to wymiary przedmiotów podawane na rysunkach. Wymiary rzeczywiste uzyskane w praktyce są zawsze

Bardziej szczegółowo

Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego w zespołach napędowych.

Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego w zespołach napędowych. POLPACK Sp. z o. o. ul. Polna 129, 87-100 Toruń tel. +48 56 655 92 35; faks +48 56 655 92 38 polpack@polpack.com.pl, www.polpack.com.pl Przekładnie HDO i HDP, jako najnowsze rozwiązanie elementu typowego

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ZŁĄCZNE ZE STALI NIERDZEWNEJ I KWASOODPORNEJ

ELEMENTY ZŁĄCZNE ZE STALI NIERDZEWNEJ I KWASOODPORNEJ Katalog wyrobów ELEENTY ZŁĄCZNE ZE STALI NIERDZEWNEJ I KWASOODPORNEJ NIROSTAL Sp. z o.o. ul. Oliwska 112 80-209 Chwaszczyno www.nirostal.pl e-mail: tel./fax 058 341 92 02 tel. 058 741 87 25 fax 058 741

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać weryfikacji elementów przeniesienia napędu oraz pojazdu. W wyniku opanowania treści ćwiczenia

Bardziej szczegółowo