WPŁYW CHEMIZMU POWIERZCHNI WĘGLA NA ADSORPCJĘ SO 2

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WPŁYW CHEMIZMU POWIERZCHNI WĘGLA NA ADSORPCJĘ SO 2"

Transkrypt

1 Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) SYLWESTER FURMANIAK, ARTUR P. TERZYK, PIOTR A. GAUDEN GRZEGORZ S. SZYMAŃSKI, GERHARD RYCHLICKI Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Chemii, Katedra Chemii Materiałów, Adsorpcji i Katalizy, Zespół Fizykochemii Materiałów Węglowych ul. Gagarina 7, Toruń, MONIKA MOTAK Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Paliw i Energii al. Mickiewicza 30, Kraków WPŁYW CHEMIZMU POWIERZCHNI WĘGLA NA ADSORPCJĘ SO 2 Badano adsorpcję SO 2 na serii azotowanych węgli D43/1. Otrzymane dane opisano, stosując model CMMS Malakhova i Volkova. Stwierdzono, że uzyskane z opisu danych wielkości stałych modelu CMMS korelują z zawartością tlenu wyznaczoną na podstawie analizy elementarnej. Otrzymane wyniki prowadzą do wniosku, że jeśli proces sorpcji SO 2 prowadzony jest bez dostępu tlenu i wilgoci, za wzrost zdolności adsorpcyjnych węgli w stosunku do SO 2 nie jest odpowiedzialny powierzchniowy azot, lecz powierzchniowy tlen grup funkcyjnych. Zatem w takich warunkach nie obserwuje się mechanizmu utleniającej adsorpcji SO 2. SŁOWA KLUCZOWE: adsorpcja SO 2, model CMMS, węgiel aktywny WSTĘP Węgle aktywne znajdują szerokie zastosowanie przy oczyszczaniu gazów odlotowych z SO 2, gazu wywierającego szkodliwe działanie na środowisko naturalne, ze względu przede wszystkim na jego udział w powstawaniu tzw. kwaśnych deszczów. Na proces wiązania gazowego SO 2 przez węgle aktywne duży wpływ ma chemiczna natura ich powierzchni. Temat ten jest przedmiotem niniejszej pracy. 1. CZĘŚĆ EKSPERYMENTALNA Badano serię modyfikowanych węgli D43/1 (Carbo-Tech, Essen, Niemcy). Oznaczenie próbek oraz sposób ich modyfikacji zebrano w tabeli 1. Porowatość badanych węgli charakteryzowano za pomocą opisu wyników pomiarów niskotemperaturowych izoterm adsorpcji N 2 [1]. Wykazano, że tylko dla próbek DN1173 i DN11736 obserwuje się znaczne zmiany w porowatości w stosunku do węgla wyjściowego (wzrost pola powierzchni BET o ok. 25%). Zatem uzasadnione wydaje się przyporządkowanie zmian w zdolnościach sorpcyjnych badanych

2 242 S. Furmaniak, A.P. Terzyk, P.A. Gauden, G.S. Szymański, M. Motak, G. Rychlicki materiałów względem SO 2 zmianami chemicznej natury ich powierzchni. Zmiany zawartości pierwiastków na powierzchni określono metodą analizy elementarnej [1]. TABELA 1. Warunki i modyfikatory węgla D43/1 [1] Węgiel D DHe5733 DHe1023 DHe11733 DH11733 DN10233 DN10236 DN10239 DN11733 DN11736 DN14233 Zastosowana procedura modyfikacji D43/1 odpopielony stęż. HCl i HF (298 K) D wygrzany w He (20 dm 3 /h, 573 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w He (20 dm 3 /h, 1023 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w He (20 dm 3 /h, 1173 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w H 2 (20 dm 3 /h, 1173 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1023 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1023 K, 6 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1023 K, 9 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1173 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1173 K, 6 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) D wygrzany w NH 3 (20 dm 3 /h, 1423 K, 3 h), chłodzony w He (25 dm 3 /h) Adsorpcję SO 2 mierzono w T = 273 K do wielkości ciśnienia względnego (p/p s ) 0,33 za pomocą tradycyjnej aparatury objętościowej, desorbując przed pomiarem węgle w 423 K do uzyskania stałego ciśnienia (10 3 Torr). 2. WYNIKI Uzyskane izotermy adsorpcji opisano, stosując modele: Totha [2] i BET [3]. Reprezentatywne wyniki zestawiono na rysunkach 1 i 2. Rys. 1. Opis wybranych danych doświadczalnych adsorpcji SO 2 na węglach D modelem Totha

3 Wpływ chemizmu powierzchni węgla na adsorpcję SO Rys. 2. Opis wybranych danych doświadczalnych adsorpcji SO 2 na węglach D modelem BET W celu termodynamicznej weryfikacji równania izotermy CMMS [4] postanowiono dokonać opisu izoterm i entalpii adsorpcji SO 2 opublikowanych dla adsorpcji na węglu Norit przez Murphy ego i wsp. [5]. W tym celu wyprowadzono równanie na izosteryczną entalpię adsorpcji odpowiadającą modelowi CMMS [1]. Rysunek 3 wskazuje, że model CMMS w zadowalający sposób opisuje nie tylko izotermy adsorpcji na węglu Norit, ale także energetykę tego procesu. Na rysunku 4 zamieszczono wyniki opisu danych adsorpcji SO 2 na węglach omawianych w niniejszej pracy. Spośród badanych modeli najlepsze dopasowanie wykazuje model CMMS. Ponadto, zaobserwowano występowanie liniowej korelacji między wielkościami stałych tego modelu a zawartością tlenu określoną z analizy elementarnej (rys. 4). Spowodowane jest to realistycznymi założeniami modelu CMMS, który, oprócz uwzględnienia wypełniania przestrzeni porów, bierze pod uwagę także zjawisko asocjacji międzycząsteczkowej [1, 4]. Wielu autorów podkreślało, że obecność powierzchniowych ugrupowań zawierających azot zwiększa adsorpcję SO 2 na węglach [6-12]. Jeśli badano adsorpcję SO 2 zawierającego wilgoć w obecności tlenu, stwierdzano występowanie korelacji między zawartością azotu a zdolnościami adsorpcyjnymi węgli [10, 11]. Jednakże nie stwierdzano takich korelacji dla suchego SO 2 i bez obecności tlenu. Wnikliwa analiza własności modelu CMMS prowadzi do wniosków, że wzrost stałej K 0 modelu wynika ze zwiększania adsorpcji przy niskich ciśnieniach, natomiast wzrost stałej K 1 w całym zakresie izotermy.

4 244 S. Furmaniak, A.P. Terzyk, P.A. Gauden, G.S. Szymański, M. Motak, G. Rychlicki Rys. 3. Opis danych doświadczalnych adsorpcji i entalpii adsorpcji SO 2 na węglu Norit opublikowanych przez Murphy ego i wsp. [5] Rys. 4. Opis wybranych danych doświadczalnych adsorpcji SO 2 na węglach D modelem CMMS

5 Wpływ chemizmu powierzchni węgla na adsorpcję SO Rys. 5. Korelacja między wielkościami stałych modelu CMMS a zawartością tlenu na powierzchni badanych węgli Zatem wyniki z rysunku 4 prowadzą do wniosku, że przy niskich ciśnieniach polarne cząsteczki SO 2 adsorbują się, oddziałując z grupami tlenowymi powierzchni. Jest to w zgodności z wynikami badań innych autorów [13-18], którzy obserwowali wzrost sorpcji SO 2 ze wzrostem zawartości tlenu na powierzchni. Na przykład badania kalorymetryczne Wanga i Kaneko [15, 16] doprowadziły do wniosku, że wysoka energia adsorpcji powodowana jest oddziaływaniami elektrostatycznymi między dipolami SO 2 i tlenem powierzchniowych grup funkcyjnych węgla. W związku z tym można stwierdzić, że przeprowadzone modyfikacje powierzchni węgli zmieniają zdolności adsorpcyjne względem SO 2 nie poprzez wprowadzenie na powierzchnie grup zawierających azot, ale poprzez zmianę w zawartości powierzchniowego tlenu. W przypadku obecności tlenu i wody rola powierzchniowego azotu związana jest z częściowym utlenianiem SO 2 do SO 3, który w obecności wilgoci tworzy H 2 SO 4, a ten sorbuje się na centrach zasadowych [7, 9-11]. Zatem brak relacji między zdolnościami sorpcyjnymi badanych węgli i zawartością azotu, a występowanie korelacji pokazanej na rysunku 4 prowadzi do wniosku o niewystępowaniu w badanych warunkach mechanizmu utleniającej adsorpcji SO 2. WNIOSKI Korelacja między parametrami modelu CMMS a zawartością powierzchniowego tlenu, stwierdzona dla adsorpcji SO 2 na badanej serii węgli, prowadzi do wniosku o braku utleniającej adsorpcji SO 2 i zmianie mechanizmu sorpcji tej molekuły w porównaniu z obserwowanym, gdy w środowisku obecny jest tlen i woda.

6 246 S. Furmaniak, A.P. Terzyk, P.A. Gauden, G.S. Szymański, M. Motak, G. Rychlicki LITERATURA [1] Furmaniak S., Terzyk A.P., Gauden P.A., Szymański G.S., Motak M., Kowalczyk P., Rychlicki G., Langmuir 2006, 22, [2] Toth J., Acta Chim. Acad. Sci. Hungar. 1971, 69, 311. [3] Brunauer S., Emmett P.H., Teller E., J. Am. Chem. Soc. 1938, 60, 309. [4] Malakhov A.O., Volkov V.V., Vysokomolekul. Soed. A 2000, 42, [5] Murphy W.J., Ross R.A., Glass R.W., Ind Eng. Chem. Prod. Res. Dev. 1977, 16, 69. [6] Mangun C.L., DeBarr J.A., Economy J. Carbon 2001, 39, [7] Bagreev A., Bashkova S., Bandosz T.J., Langmuir 2002, 18, [8] Boudou J.P., Chehimi M., Broniek E., Siemieniewska T., Bimer J., Carbon 1999, 41, [9] Boudou J.P., Carbon 2003, 41, [10] Li K., Ling L., Lu C., Qiao W., Liu Z., Liu L., Mochida I., Carbon 2001, 39, [11] Raymundo-Pinero E., Cazarola-Amoros D., Linares-Solano A., Carbon 2003, 41, [12] Muniz J., Herrero J.E., Fuertes A.B., Appl. Catal. B 1998, 18, 171. [13] Beebe R.A., Dell R.M., J. Phys. Chem. 1955, 59, 746. [14] Kaneko K., Katori T., Shimizu K., Shindo N., Maeda T., J. Chem. Soc. Faraday Trans. 1992, 88, [15] Wang Z-M., Kaneko K., J. Phys. Chem. B 1998, 102, [16] Wang Z-M., Kaneko K., J. Phys. Chem. 1995, 99, [17] Rodriguez-Reinoso F., Molina-Sabio M., Munecas M.A., J. Phys. Chem. 1992, 96, [18] Lisovskii A., Semiat R., Aharoni C., Carbon 1997, 35, CARBON SURFACE CHEMISTRY IN ADSORPTION OF SO 2 Adsorption of SO 2 on a series of modified D43/1 carbons was studied. The data were described by the CMMS model formed by Malkhov and Volkov. From the results of the correlations between the parameters of the CMMS model and elemental analysis data it is concluded that the interaction between SO 2 molecules and carbon surface oxygen groups is crucial during adsorption of this adsorbate. Our results explain and summarize up the conclusions concerning the effect of carbon surface nitrogen functionalities on SO 2 sorption mechanism presented by other authors. KEYWORDS: SO 2 adsorption, CMMS model, activated carbon

BADANIA FIZYKOCHEMICZNE SFERYCZNYCH MATERIAŁÓW WĘGLOWYCH PREPAROWANYCH NA BAZIE ŻYWIC JONOWYMIENNYCH

BADANIA FIZYKOCHEMICZNE SFERYCZNYCH MATERIAŁÓW WĘGLOWYCH PREPAROWANYCH NA BAZIE ŻYWIC JONOWYMIENNYCH Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) MAREK WIŚNIEWSKI, GERHARD RYCHLICKI, AGNIESZKA PACHOLCZYK PIOTR A. GAUDEN, ARTUR P. TERZYK Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Chemii, Katedra

Bardziej szczegółowo

- dr, Maria Leżańska, Wydział Chemii Gagarina 7, p.221, 0566114752, miriam@chem.uni.torun.pl -

- dr, Maria Leżańska, Wydział Chemii Gagarina 7, p.221, 0566114752, miriam@chem.uni.torun.pl - - dr, Maria Leżańska, Wydział Chemii Gagarina 7, p.221, 0566114752, miriam@chem.uni.torun.pl - - ur. 24. 10. 1971 w Toruniu, - edu i dośw. zawodowe Wykształcenie 1986-1990 IV Liceum Ogólnokształcące w

Bardziej szczegółowo

Produkty Chemiczne Część węglowa

Produkty Chemiczne Część węglowa Politechnika Wrocławska Produkty Chemiczne Część węglowa Ćw. W1 Analiza struktury porowatej węgli aktywnych metodą adsorpcji N 2 w 77K Opracowane przez: dr inż. Krzysztof Kierzek Wrocław 2011 I. WSTĘP

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Prawo zachowania energii: ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Ogólny zasób energii jest niezmienny. Jeżeli zwiększa się zasób energii wybranego układu, to wyłącznie kosztem

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH Uniwersytet Mikołaja Kopernika Monografie Wydziału Chemii MYROSLAV SPRYNSKYY HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH (KLINOPTYLOLIT, MORDENIT, DIATOMIT, TALK,

Bardziej szczegółowo

Modelowanie molekularne

Modelowanie molekularne Modelowanie molekularne metodami chemii kwantowej Dr hab. Artur Michalak Zakład Chemii Teoretycznej Wydział Chemii UJ Wykład 4 http://www.chemia.uj.edu.pl/~michalak/mmod2007/ Podstawowe idee i metody chemii

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI

TECHNOLOGIE MAGAZYNOWANIA I OCZYSZCZANIA WODORU DLA ENERGETYKI PRZYSZŁOŚCI 21.03.2006 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Szkoła Nauk Technicznych i Społecznych w Płocku C e n t r u m D o s k o n a ł o ś c i CERED REDUKCJA WPŁYWU PRZEMYSŁU U PRZETWÓRCZEGO RCZEGO NA ŚRODOWISKO NATURALNE TECHNOLOGIE

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu)

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu) Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu (na prawach rękopisu) W analityce procesowej istotne jest określenie stężeń rozpuszczonych w cieczach gazów. Gazy rozpuszczają się w cieczach

Bardziej szczegółowo

MODELE BUDOWY WĘGLA AKTYWNEGO I MOŻLIWOŚĆ ICH WYKORZYSTANIA W BADANIU ZJAWISK POWIERZCHNIOWYCH

MODELE BUDOWY WĘGLA AKTYWNEGO I MOŻLIWOŚĆ ICH WYKORZYSTANIA W BADANIU ZJAWISK POWIERZCHNIOWYCH Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) PIOTR A. GAUDEN, ARTUR P. TERZYK, SYLWESTER FURMANIAK Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Chemii, Katedra Chemii Materiałów, Adsorpcji i Katalizy,

Bardziej szczegółowo

Inżynieria i Ochrona Środowiska 2013, t. 16, nr 3, s. 323-330

Inżynieria i Ochrona Środowiska 2013, t. 16, nr 3, s. 323-330 Inżynieria i Ochrona Środowiska 2013, t. 16, nr 3, s. 323-330 Agnieszka BIELICKA 1 *, Marek WIŚNIEWSKI 1, Artur P. TERZYK 1, Piotr A. GAUDEN 1 Sylwester FURMANIAK 1, Piotr KOWALCZYK 2 1 Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD OCENY STOPNIA ZUŻYCIA WĘGLA AKTYWNEGO STOSOWANEGO W PROCESIE UZDATNIANIA WODY

PORÓWNANIE METOD OCENY STOPNIA ZUŻYCIA WĘGLA AKTYWNEGO STOSOWANEGO W PROCESIE UZDATNIANIA WODY Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2006) STANISŁAW BINIAK Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Chemii, ul. Gagarina 7, 87-100 Toruń MACIEJ PAKUŁA Akademia Marynarki Wojennej, Wydział

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ

OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ OPRACOWANIE TECHNOLOGII ZGAZOWANIA WĘGLA DLA WYSOKOEFEKTYWNEJ PRODUKCJI PALIW I ENERGII ELEKTRYCZNEJ Zadanie badawcze nr 3 realizowane w ramach strategicznego programu badan naukowych i prac rozwojowych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE LIOFILIZOWANEJ MARCHWI

WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE LIOFILIZOWANEJ MARCHWI ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2012, 5 (84), 73 83 KATARZYNA KĘDZIERSKA, ZBIGNIEW PAŁACHA WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE LIOFILIZOWANEJ MARCHWI S t r e s z c z e n i e W pracy wyznaczono

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza.

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza. 1 Część teoretyczna Powietrze wilgotne układ złożony z pary wodnej i powietrza suchego, czyli mieszaniny azotu, tlenu, wodoru i pozostałych gazów Z punktu widzenia różnego typu przemian skład powietrza

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

BADANIE STRUKTURY POROWATEJ WĘGLI AKTYWNYCH METODĄ TERMOGRAWIMETRYCZNĄ

BADANIE STRUKTURY POROWATEJ WĘGLI AKTYWNYCH METODĄ TERMOGRAWIMETRYCZNĄ Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) MARTA REPELEWICZ, WIESŁAW SURGA, JERZY CHOMA Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. J. Kochanowskiego, Instytut Chemii, ul. Chęcińska 5 25-020

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE CHEMICZNIE ZREGENEROWANYCH WĘGLI AKTYWNYCH DO USUWANIA ZANIECZYSZCZEŃ ORGANICZNYCH Z ROZTWORÓW WODNYCH

ZASTOSOWANIE CHEMICZNIE ZREGENEROWANYCH WĘGLI AKTYWNYCH DO USUWANIA ZANIECZYSZCZEŃ ORGANICZNYCH Z ROZTWORÓW WODNYCH Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) LIDIA DĄBEK Politechnika Świętokrzyska, Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska al. 1000-lecia PP 7, 25-314 Kielce ZASTOSOWANIE CHEMICZNIE ZREGENEROWANYCH

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia:

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia: Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie III rok Kazimierz Warmiński Metody oczyszczania gazów odlotowych Absorpcyjne Adsorpcyjne Spalanie

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO

ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI UKŁADU DEMAGNETYZACYJNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrical Engineering 2015 Mirosław WOŁOSZYN* Kazimierz JAKUBIUK* Mateusz FLIS* ANALIZA ROZKŁADU POLA MAGNETYCZNEGO W KADŁUBIE OKRĘTU Z CEWKAMI

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY DLA NIEWIDOMYCH Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Poprawne rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie inwersyjnej chromatografii gazowej do charakterystyki właściwości adsorpcyjnych uporządkowanych węgli mezoporowatych

Zastosowanie inwersyjnej chromatografii gazowej do charakterystyki właściwości adsorpcyjnych uporządkowanych węgli mezoporowatych OCHRONA ŚRODOWISKA Vol. 37 2015 Nr 2 Katarzyna Jedynak, Jan Zdenkowski, Aleksandra Święcicka, Jerzy Choma Zastosowanie inwersyjnej chromatografii gazowej do charakterystyki właściwości adsorpcyjnych uporządkowanych

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

Węgiel aktywny - Elbar Katowice - Oddział Carbon. Węgle aktywne ziarniste produkowane są z węgla drzewnego w procesie aktywacji parą wodną.

Węgiel aktywny - Elbar Katowice - Oddział Carbon. Węgle aktywne ziarniste produkowane są z węgla drzewnego w procesie aktywacji parą wodną. Węgle aktywne - Węgle aktywne do uzdatniania wody i oczyszczania ściekãłw: - {jgbox linktext:=[węgiel aktywny ziarnisty 1-4,4-8 mm ]} Węgiel aktywny ziarnisty 1-4,4-8 mm Węgle aktywne ziarniste produkowane

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE OLEJU POSMAŻALNICZEGO NA WYGRZEWANYM W ATMOSFERZE AZOTU WĘGLU AKTYWNYM

OCZYSZCZANIE OLEJU POSMAŻALNICZEGO NA WYGRZEWANYM W ATMOSFERZE AZOTU WĘGLU AKTYWNYM Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) WOJCIECH CHWIAŁKOWSKI, BRONISŁAW BUCZEK Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydział Towaroznawstwa, Katedra Chemii Ogólnej ul. Sienkiewicza 5, 30-033

Bardziej szczegółowo

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/

LIDER WYKONAWCY. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ LIDER WYKONAWCY PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Turów http://www.elturow.pgegiek.pl/ Foster Wheeler Energia Polska Sp. z o.o. Technologia spalania węgla w tlenie zintegrowana

Bardziej szczegółowo

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne. Fizyczne prawa gazowe. Zad. 1. Ile cząsteczek wody znajduje się w 0,12 mola uwodnionego azotanu(v) ceru Ce(NO 3 ) 2 6H 2 O? Zad. 2. W wyniku reakcji 40,12 g rtęci

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 12 lipca 2012 r. Nazwa i adres AB 799 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. przemysłu spożywczego- wykład 5

Wykład 5. przemysłu spożywczego- wykład 5 Wykład spożywczego- wykład Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego 4maja2014 1/1 Układy gaz-ciecz Rozpuszczalnośćwybranychgazówwcieczachw20 o Cw g/100g cieczy CIECZ H 2 N 2 O 2 CO 2 H 2 S

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Technologie oczyszczania gazów

Technologie oczyszczania gazów Technologie oczyszczania gazów Laboratorium Ćwiczenie Nr 1 Procesy chemiczne Odsiarczanie biogazu Spis treści I. CZĘŚĆ TEORETYCZNA 1. Wstęp......2 2. Adsorbenty...3 3. Struktura porowata węgli aktywnych...5

Bardziej szczegółowo

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery Rtęć w przemyśle Konwencja, ograniczanie emisji, technologia 26 listopada 2014, Warszawa Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci

Bardziej szczegółowo

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca.

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. (1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. 1. Aby określić dokładną wartość stałej gazowej R, student ogrzał zbiornik o objętości 20,000 l wypełniony 0,25132 g gazowego

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Wprowadzenie Metody Wyniki Wnioski Podziękowania. Yaghi et al. Nature 2003, 423, 705 2

Plan prezentacji. Wprowadzenie Metody Wyniki Wnioski Podziękowania. Yaghi et al. Nature 2003, 423, 705 2 Molecular Modeling of Hydrogen Storage. M+ H2 and M+ Benzene vs. Metal Organic Frameworks (MOF) P. Groch1, M. Stachów1, T. Kupka1 oraz L. Stobiński2 1Uniwersytet Opolski, Wydział Chemii, 45-052 Opole 2Instytut

Bardziej szczegółowo

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Marcin Cichosz, Roman Buczkowski Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Schemat ideowy pozyskiwania biometanu SUBSTRATY USUWANIE S, N, Cl etc. USUWANIE CO 2 PRZYGOTOWANIE BIOGAZ SUSZENIE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiot: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: Wykład, laboratorium NEUTRALIZACJA I OCZYSZCZANIE SPALIN Neutralization and emission control Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Usuwanie fenolu na węglach aktywnych otrzymanych z paku antracenowego

Usuwanie fenolu na węglach aktywnych otrzymanych z paku antracenowego Inżynieria i Ochrona Środowiska 213, t. 16, nr 3, s. 33-312 Ewa LORENC-GRABOWSKA*, Kamila TORCHAŁA, Jacek MACHNIKOWSKI Politechnika Wrocławska, Wydział Chemiczny Zakład Materiałów Polimerowych i Węglowych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRZYDATNOŚCI MEDIÓW PIKNOMETRYCZNYCH DO OCENY STRUKTURY MIKROPOROWATEJ ADSORBENTÓW WĘGLOWYCH

ANALIZA PRZYDATNOŚCI MEDIÓW PIKNOMETRYCZNYCH DO OCENY STRUKTURY MIKROPOROWATEJ ADSORBENTÓW WĘGLOWYCH Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (26) ELŻBIETA VOGT, BRONISŁAW BUCZEK Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Paliw i Energii al. Mickiewicza 3, 3-59 Kraków ANALIZA PRZYDATNOŚCI MEDIÓW PIKNOMETRYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA

POLITECHNIKA GDAŃSKA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ Ćwiczenia laboratoryjne CHEMIA I TECHNOLOGIA MATERIAŁÓW BARWNYCH USUWANIE BARWNIKÓW ZE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁU TEKSTYLNEGO Z WYKORZYSTANIEM

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 15 maja 2015 r. Nazwa i adres: AB 432 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW Konferencja Alternatywne technologie unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów 7 październik 2010r. 1 Prawo Podstawowym aktem prawnym regulującym

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WYZNACZANIE PARAMETRÓW RÓWNAŃ IZOTERM ADSORPCJI

KOMPUTEROWE WYZNACZANIE PARAMETRÓW RÓWNAŃ IZOTERM ADSORPCJI Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (008) JACEK PIEKARSKI Politechnika Koszalińska, Katedra Techniki Wodno-Mułowej i Utylizacji Odpadów, ul. Śniadeckich 75-543 Koszalin, e-mail: jacek@wbiis.tu.koszalin.pl

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Anna Grych Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Informacja do zadań -7 75 Dany jest pierwiastek 33 As. Zadanie. ( pkt) Uzupełnij poniższą tabelkę.

Bardziej szczegółowo

Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej

Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej INNOWACYJNE TECHNOLOGIE dla ENERGETYKI Od uwęglania wysegregowanych odpadów komunalnych w wytwórniach BIOwęgla do wytwarzania zielonej energii elektrycznej Autor: Jan Gładki (FLUID corporation sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTERMICZNA REGENERACJA WĘGLA AKTYWNEGO

ELEKTROTERMICZNA REGENERACJA WĘGLA AKTYWNEGO Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2006) MAREK KOCHEL ABC-Z System EKO, ul. Reymonta 24, 40-029 Katowice LESZEK CZEPIRSKI Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Paliw i Energii al. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła energii dla Polski Konferencja Demos Europa Centrum Strategii Europejskiej Warszawa 10 lutego 2009 roku Skraplanie

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik:

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 165947 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292707 (22) Data zgłoszenia: 09.12.1991 (51) IntCl5: B01D 53/04 (54)

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne

Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Chemia fizyczna w ochronie środowiska SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl)

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) TRANSPORT MASY I CIEPŁA Seminarium Transport masy i ciepła Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) WARUNKI ZALICZENIA: 1. ZALICZENIE WSZYSTKICH KOLOKWIÓW

Bardziej szczegółowo

Technologie oczyszczania biogazu

Technologie oczyszczania biogazu Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Technologie oczyszczania biogazu Technologie oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii.

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii. Egzamin maturalny z chemii. Poziom rozszerzony Copyright by Studium Oświatowe Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki, Toruń 2013 MODEL OCENIANIA ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ZAKOŃCZENIA EGZAMINU!

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA ROZPUSZCZANIA WYBRANYCH SOLI Opiekun: Miejsce ćwiczenia: Katarzyna Piwowar Katedra

Bardziej szczegółowo

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych.

Oferta handlowa. Witamy. Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Oferta handlowa Witamy Prezentujemy firmę zajmującą się między innymi dostarczaniem dla naszych klientów sit molekularnych. Naszym głównym celem jest dostarczenie klientom najwyższej jakości produkt w

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE SUSZU JABŁEK. Katarzyna Kędzierska, Zbigniew Pałacha

WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE SUSZU JABŁEK. Katarzyna Kędzierska, Zbigniew Pałacha Acta Agrophysica, 2012, 19(3), 575-586 WPŁYW TEMPERATURY NA WŁAŚCIWOŚCI SORPCYJNE SUSZU JABŁEK Katarzyna Kędzierska, Zbigniew Pałacha Katedra Inżynierii Żywności i Organizacji Produkcji, Wydział Nauk o

Bardziej szczegółowo

Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM)

Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM) Załącznik Nr 2 do SIWZ ZP/23/2011 Opis wykonania mobilnej instalacji membranowej (MIM) Mobilna Instalacja Membranowa (MIM) 1. Wstęp Badawcza instalacja służy do określenia parametrów urządzeń oczyszczania

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRACY SILNIKA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI W WARUNKACH ZAPADU NAPIĘCIA

ANALIZA PRACY SILNIKA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI W WARUNKACH ZAPADU NAPIĘCIA Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 4/2014 (104) 89 Zygfryd Głowacz, Henryk Krawiec AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków ANALIZA PRACY SILNIKA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI W WARUNKACH ZAPADU

Bardziej szczegółowo

ODZYSKIWANIE TOLUENU Z POWIETRZA W CYKLICZNYM UKŁADZIE TSA Z NIERUCHOMYM ZŁOŻEM ADSORBENTU POLIMEROWEGO. Bogdan AMBROŻEK

ODZYSKIWANIE TOLUENU Z POWIETRZA W CYKLICZNYM UKŁADZIE TSA Z NIERUCHOMYM ZŁOŻEM ADSORBENTU POLIMEROWEGO. Bogdan AMBROŻEK ODZYSKIWANIE TOLUENU Z POWIETRZA W CYKLICZNYM UKŁADZIE TSA Z NIERUCHOMYM ZŁOŻEM ADSORBENTU POLIMEROWEGO Bogdan AMBROŻEK Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska, Zachodniopomorski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY PROCESU SPALANIA

PARAMETRY PROCESU SPALANIA PARAMETRY PROCESU SPALANIA Broszura informacyjna Spis treści Podstawowe zasady przeliczania wyników...3 1.1.Jednostki, w których wyrażane są mierzone wielkości...3 1.1.1.ppm (parts per milion)...3 1.1.2.Bezwzględne

Bardziej szczegółowo

Zmiany chemii powierzchni węgla aktywnego WD-extra po regeneracji reagentem Fentona zastosowanego do adsorpcji zieleni naftolowej B

Zmiany chemii powierzchni węgla aktywnego WD-extra po regeneracji reagentem Fentona zastosowanego do adsorpcji zieleni naftolowej B MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Set The Environment Protection Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom

Bardziej szczegółowo

WĘGLE AKTYWNE WZBOGACONE W AZOT OTRZYMYWANIE, WŁAŚCIWOŚCI I POTENCJALNE ZASTOSOWANIE

WĘGLE AKTYWNE WZBOGACONE W AZOT OTRZYMYWANIE, WŁAŚCIWOŚCI I POTENCJALNE ZASTOSOWANIE PIOTR NOWICKI, ROBERT PIETRZAK Pracownia Chemii Stosowanej, Wydział Chemii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Umultowska 89b, 61-614 Poznań piotrnow@amu.edu.pl, pietrob@amu.edu.pl Rozdział

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Fizyka Termodynamika Chemia reakcje chemiczne

Fizyka Termodynamika Chemia reakcje chemiczne Termodynamika zajmuje się badaniem efektów energetycznych towarzyszących procesom fizykochemicznym i chemicznym. Termodynamika umożliwia: 1. Sporządzanie bilansów energetycznych dla reakcji chemicznych

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi edytora Microsoft Word dr inż. K. Witkiewicz, ZUT 2013

Podstawy obsługi edytora Microsoft Word dr inż. K. Witkiewicz, ZUT 2013 Uruchomić program Word. Powinna być widoczna czcionka Calibri 11 pkt. W Narzędziach głównych Style klikamy PPM (prawym przyciskiem myszy) na styl Normalny Modyfikuj zmieniamy rozmiar czcionki na 12 i ustawiamy

Bardziej szczegółowo

WĘGLOWE AEROŻELE REZORCYNOWO-FORMALDEHYDOWE JAKO SORBENTY ORGANICZNYCH ZANIECZYSZCZEŃ WODY

WĘGLOWE AEROŻELE REZORCYNOWO-FORMALDEHYDOWE JAKO SORBENTY ORGANICZNYCH ZANIECZYSZCZEŃ WODY Węgiel aktywny w ochronie środowiska i przemyśle (2008) RAFAŁ ŁUŻNY, MAREK STOLARSKI, JERZY WALENDZIEWSKI ELŻBIETA BRONIEK Politechnika Wrocławska, Wydział Chemiczny, Wydziałowy Zakład Chemii i Technologii

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo