C 2 WERSJA POLSKA OCENA WP YWU USTANOWIENIA CELÓW REDUKCJI EMISJI WG S Y N T E Z A

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "C 2 WERSJA POLSKA OCENA WP YWU USTANOWIENIA CELÓW REDUKCJI EMISJI WG S Y N T E Z A"

Transkrypt

1 OCENA WP YWU USTANOWIENIA CELÓW REDUKCJI EMISJI WG DOKUMENTU KE ROADMAP 050 NA SEKTOR ENERGETYCZNY, ROZWÓJ GOSPODARCZY, PRZEMYS I GOSPODARSTWA DOMOWE W POLSCE DO ROKU 050 S Y N T E Z A C WERSJA POLSKA

2

3 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA Przedmowa o tym chocia by ostatnie zalecenie skierowane do Niemiec, mówi¹ce o koniecznoœci konsultacji z s¹siadami zamkniêcia elektrowni atomowych. Taka decyzja pokazuje, e dla KE bezpieczeñstwo energetyczne to równie koniecznoœæ zapewnienia stabilnych dostaw energii dla przemys³u. Odmiennie sytuacja wygl¹da w przypadku walki z globalnym ociepleniem klimatu. Tu stanowisko KE, jak i Parlamentu Europejskiego a wiêc instytucji sk³adaj¹cych siê z przedstawicieli krajów cz³onkowskich dalekie jest od solidarnoœci i zrozumienia regionalnych i historycznych uwarunkowañ. Aby lepiej zrozumieæ sytuacjê, w jakiej obecnie siê znajdujemy, chcia³bym przytoczyæ kilka faktów. Ostatnio najmodniejszym w UE s³owem jest SOLIDARNOŒÆ. Kryzys strefy EURO sprawi³, e ta szczytna idea, bêd¹ca podstaw¹ powstania i funkcjonowania UE, jest jak najbardziej aktualna, chocia musi byæ zdefiniowana na nowo, z uwzglêdnieniem otaczaj¹cej nas rzeczywistoœci ekonomicznej i nowych wyzwañ. O ile stosunkowo ³atwo by³o przekonaæ bogate kraje tzw. starej UE do pomocy finansowej dla Grecji, czy wyrozumia³oœci w sto- sunku do rz¹dów Hiszpanii, Portugalii i W³och, o tyle bardzo trudno zachêciæ to gremium do solidarnoœci w zakresie ochrony œrodowiska i polityki energetycznej. Z zadowoleniem stwierdzam, e Komisja Europejska zdaje sobie sprawê jak znacz¹co produkcja energii wp³ywa na gospodarkê ka dego kraju. Œwiadczy W podobnej co Polska sytuacji znajduje siê wiêkszoœæ nowych krajów cz³onkowskich. Przez ostatnie kilkadziesi¹t lat podstaw¹ ich gospodarki by³a energia elektryczna i cieplna, wytwarzana ze spalania wêgla. Polska, Litwa, otwa, Estonia czy Wêgry zmniejszy³y od 1989 r. emisjê gazów cieplarnianych, przeliczonych na CO, o 0 50%! W tym samym okresie W³ochy, Hiszpania czy Portugalia zwiêkszy³y emisjê o 10 50%. Dyrektyw¹ ETS objêto instalacji przemys³owych w 5 krajach UE, jednak e ze wzglêdu na b³êdne pierwotne za³o enia, najbardziej dotkliwe ekonomicznie zmiany dotkn¹ gospodarki wytwarzaj¹ce energiê ze spalania wêgla. Wed³ug szacun- ków, koszty dostosowania struktur technologicznych wynios¹ od mld z³ (w pocz¹tkowym okresie) do nawet 10 mld z³ rocznie po 00 roku. Do tego nale y doliczyæ koszty zakupu uprawnieñ emisyjnych 3

4 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA gazów cieplarnianych jest istotnym aspektem ich polityki. Zmiany w przemyœle energetycznym musz¹ jednak przebiegaæ ewolucyjnie, aby zapewniæ gospodarce sta³e dostawy energii po przewidywal- nych i akceptowalnych cenach. w wysokoœci ok. 3-5 mld z³ rocznie. Si³¹ rzeczy, te koszty zostan¹ przerzucone na odbiorców koñcowych konsumentów i przedsiêbiorców. Szacunki wskazuj¹, e ceny energii do 00 r. mog¹ wzrosn¹æ o 35%. Jest zatem faktem, e ograniczenie emisji CO odbywa siê kosztem nowych pañstw UE i nie uwzglêdnia specyfiki ich przemys³u energetycznego oraz nie premiuje dotychczasowych wysi³ków na rzecz ograniczenia emisji CO. W efekcie to mniej zamo ne i s³abiej rozwiniête kraje ponios¹ g³ówny ciê ar pakietu. W tej sytuacji, nale y zastanowiæ siê, co UE rozumie przez SOLIDARNOŒÆ? W naszej ocenie polityka UE w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych nie powinna ró niæ siê istotnie od solidarnoœci fiskalnej. Powinna byæ oparta na poszanowaniu odmiennoœci ka dego pañstwa, w tym jego gospodarki. Powy sze s³owa, które wypowiedzia³em ponad pó³ roku temu, otwieraj¹c miêdzynarodow¹ konferen- cjê dotycz¹c¹ skutków polityki energetyczno klimatycznej UE, s¹ nadal aktualne. Takiej samej solidarnoœci, jak z krajami cz³onkowskimi, które potrzebuj¹ pomocy finansowej od UE, oczekujemy w przypadku polityki energetyczno klimatycznej. Nie da siê w ci¹gu kilkunastu lat, bez wyrz¹dzenia wielkich szkód dla gospodarki, znacz¹co zmieniæ Ÿróde³ wytwarzania energii w Polsce i innych krajach nowych cz³onkach UE, których gospodarki s¹ w istotnym stopniu oparte na wêglu. Dzia³ania, które do tej pory podjê³y nowe pañstwa cz³onkowskie pokazuj¹, e redukcja emisji Kryzys ekonomiczny, jaki dotkn¹³ wiêkszoœæ krajów UE spowodowa³, e priorytetem powinien byæ powrót na œcie kê wzrostu gospodarczego. To z kolei jest mo liwe przez zwiêkszenie aktywnoœci firm z sektora MSP. Warunkiem jest jednak stabilizacja rynku, rozumiana równie jako przewidywalnoœæ kosztów prowadzenia dzia³alnoœci gospodarczej. Bez stabilnych cen energii jest to niemo liwe. Apelujê zatem, aby Komisja i Parlament UE wykaza³y zrozumienie dla potrzeb gospodarek nowych krajów cz³onkowskich, które ju podjê³y intensywne i zdecydowane dzia³ania na rzecz ograniczenia emisji tak, jak wykaza³y zrozumienie i zaoferowa³y pomoc dla cz³onków, którzy z w³asnej winy zdestabilizowali krajowe rynki finansowe i doprowadzili do zagro- enia w ca³ej strefie euro. Decydenci UE musz¹ sobie uœwiadomiæ, e solidarnoœæ w Unii nie mo e byæ wybiórcza! Tylko wtedy Unia ma szansê na szybki rozwój i utrzymanie pozycji jednego z liderów œwiatowej gospodarki. Andrzej Arendarski 4

5 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA Spis treœci 1. Wprowadzenie 6. Kontekst opracowania 6.1. Polityka klimatyczna jako proces 6.. Oceny i analizy dot. skutków unijnej polityki klimatycznej 8 3. Skutki dla systemu energetycznego kraju Ceny energii Nak³ady inwestycyjne Koszty wytwarzania energii Koszty zakupu uprawnieñ emisyjnych ¹czne koszty polityki dekarbonizacji Wp³yw na gospodarkê, przemys³ i gospodarstwa domowe Wp³yw na tempo rozwoju gospodarczego kraju Wp³yw na sektor przemys³u Wzrost kosztów produkcji w rodzajach dzia³alnoœci objêtych systemem EU ETS Wzrost kosztów wytwarzania w dzia³ach przemys³u wg klasyfikacji PKD Wp³yw na rentownoœæ produkcji przemys³owej Skutki dla gospodarstw domowych Wnioski 0 *** 5

6 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA 1. Wprowadzenie nijna polityka energetyczna i klimatyczna skutków wczeœniej podjêtych decyzji, Izba jest Ustanowi ogromne wyzwanie dla Polski, ogromnie zaniepokojona kolejnymi inicjatywami stwarzaj¹c zarówno szanse jak i zagro enia. Istnieje podejmowanymi na poziomie unijnym, które jednak powa na obawa, e jej koszty mog¹ byæ dla zmierzaj¹ do ustanowienia restrykcyjnych celów Polski zbyt wielkie w stosunku do korzyœci, które redukcji emisji gazów cieplarnianych do roku 050. odczuj¹ raczej inne kraje unijne poprzez nowe Tym bardziej, e dzia³ania te nie s¹ poparte rzeteln¹ miejsca pracy i wzrost aktywnoœci gospodarczej. analiz¹ skutków dla poszczególnych krajów. Krajowa Izba Gospodarcza (KIG), która stanowi Niniejszy dokument wype³nia lukê w opracowaniach szerok¹ reprezentacjê przemys³u w Polsce jest KE i prezentuje wyniki analiz badaj¹cych skutki dla zaniepokojona przewidywanymi skutkami wdro o- Polski przyjêcia na poziomie unijnym celu 80% nych ju mechanizmów i regulacji prawnych, wy- redukcji emisji gazów cieplarnianych, zgodnie muszaj¹cych rozwój energetyki odnawialnej oraz z propozycjami zawartymi w dokumencie KE redukcjê emisji gazów cieplarnianych. Dotychczas wykonane analizy wskazuj¹, e ich pe³ne wdro enie znacz¹co pogorszy pozycjê konkurencyjn¹ wielu bran przemys³owych w Polsce. Maj¹c na uwadze fakt, i obecnie nie doœwiadczamy jeszcze pe³nych 1 Roadmap 050 (zwanym dalej Map¹ 050). Ocena obejmuje skutki dla systemu energetycznego, rozwoju gospodarczego, przemys³u i gospodarstw domowych.. Kontekst opracowania.1. Polityka klimatyczna jako proces ormu³owanie i wdra anie unijnej polityki Fklimatycznej nie jest jednorazowym aktem. Jest to proces, który sk³ada siê z wdra ania kolejnych mechanizmów (system EU ETS, wymu- Change) wskazuj¹cy na rosn¹c¹ koncentracjê CO w atmosferze jako czynnika powoduj¹cego ociepszenia dot. OZE, podatek wêglowy) lub modyfikacji wprowadzonych wczeœniej rozwi¹zañ (np. zmiana zasad rozdzia³u uprawnieñ, zaostrzanie limitów CO ). Dlatego ocena polityki klimatycznej nie powinna odnosiæ siê do jednego elementu, lecz powinna uwzglêdniaæ ca³okszta³t dzia³añ. Podstaw¹ polityki klimatycznej jest pogl¹d wyra ony przez IPCC (Intergovernmental Panel on Climate lanie klimatu oraz na dzia³alnoœæ cz³owieka jako g³ówn¹ przyczynê ocieplenia klimatu. Pogl¹d ten od pocz¹tku by³ i nadal jest kwestionowany przez czêœæ œrodowisk naukowych. Miêdzynarodowe dzia³ania na rzecz ochrony klimatu rozpoczê³y siê wraz z podpisaniem w 199 r. 1 KOM (011) 11: Plan dzia³ania prowadz¹cy do przejœcia na konkurencyjn¹ gospodarkê niskoemisyjn¹ do 050 r. Komisja Europejska, Bruksela 8 marca

7 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA i wejœciem w ycie Ramowej Konwencji w sprawie stanowi¹ w³asn¹ inicjatywê UE niepopart¹ zobowi¹- Ochrony Klimatu (UNFCCC United Nations zaniem innych krajów do podjêcia porównywalnych Framework Convention on Climate Change), wysi³ków. a nastêpnie Protoko³u z Kioto (1997 r.). Ten ostatni stanowi jedyny, jak dotychczas, dokument ustalaj¹cy D³ugofalowym celem UE w zakresie polityki klimawymagania odnoœnie ograniczenia emisji gazów tycznej jest doprowadzenie do podpisania miêdzycieplarnianych dla du ej grupy krajów, ustanawiaj¹c narodowego traktatu, okreœlaj¹cego wi¹ ¹ce cele cele emisyjne na lata redukcji emisji gazów cieplarnianych dla ca³ego œwiata oraz tworz¹cego mechanizmy zapewniaj¹ce Kraje UE s¹ stron¹ Konwencji Klimatycznej (UNFCC) ich osi¹gniêcie. UE d¹ y do ustanowienia celu 50% oraz Protoko³u z Kioto. Polityka klimatyczna w UE jest redukcji antropogennych emisji globalnych, zaœ wdra ana stopniowo, poprzez nastêpuj¹ce kolejne odniesieniu do krajów rozwiniêtych 80 95% dzia³ania: redukcji do roku 050. Propozycje te nie zyska³y jednak poparcia innych krajów na Konferencji Stron 1) W roku 003 wprowadzono dyrektywê 003/ Konwencji w Kopenhadze (COP 15), ani w czasie 87/WE, która ustanowi³a unijny system handlu kolejnych konferencji w Cancun (COP 16) i Durbanie emisjami (EU ETS) jako narzêdzie wype³nienia (COP 17). W szczególnoœci propozycje te nie zyska³y zobowi¹zañ Protoko³u z Kioto. poparcia krajów maj¹cych najwiêkszy wp³yw na emisje œwiatowe USA i Chin. Efektem jest nie tylko ) W styczniu 007 r. KE przedstawi³a projekt polityki brak d³ugookresowych zobowi¹zañ w skali miêdzyenergetycznej Unii, opartej na trzech celach: 0% narodowej, ale nawet brak krótkoterminowego redukcji emisji gazów cieplarnianych (GC), 0% porozumienia, które stanowi³oby przed³u enie udzia³ energii odnawialnej i 0% redukcji zu ycia zobowi¹zañ redukcyjnych poza rok 01, na którym energii, przez poprawê efektywnoœci jej u ytko- koñcz¹ siê zobowi¹zania Protoko³u z Kioto. Zmiana wania. tej sytuacji wymaga dalszych rozmów. Zgodnie z ustaleniami Konferencji w Durbanie, rozmowy 3) W styczniu 008 r. przedstawiono Pakiet klimaty- takie maj¹ dotyczyæ zarówno przed³u enia Protoko³u czno-energetyczny, który zawiera³ projekty prawne z Kioto do roku 00 jak i wynegocjowania do roku wymuszaj¹ce zak³adan¹ redukcjê emisji CO i produkcjê energii ze Ÿróde³ odnawialnych do roku 00, a w roku 009 wdro ono kluczowe dyrektywy. 015 ustanowienia nowego globalnego porozumienia klimatycznego, które mia³oby obowi¹zywaæ od roku 00. Jedynie pierwsze z wymienionych dzia³añ posiada uzasadnienie w podpisanych porozumieniach miêdzynarodowych. Kolejne dzia³ania, pocz¹wszy od wdro enia Pakietu klimatyczno energetycznego i ustanowienia celów redukcji emisji na rok 00, Nie zwa aj¹c na impas w negocjacjach miêdzynarodowych, w marcu 011 r. KE opublikowa³a Mapê 050, w której przedstawi³a propozycjê dzia³añ zmie- rzaj¹cych do uzyskania w roku 050 co najmniej 80% redukcji gazów cieplarnianych w skali UE. 7

8 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA.. Oceny i analizy dot. skutków unijnej polityki klimatycznej olityka klimatyczna ma ogromny bezpoœredni Pwp³yw na sektor energetyczny, a tak e na te bran e przemys³u, w których zu ywa siê znacz¹ce iloœci energii (chemia, produkcja stali, cementu itp.), a poœrednio na ca³¹ gospodarkê krajow¹. Ocena skutków jest z³o ona i wymaga zastosowania odpowiednich modeli obliczeniowych. Ocena skutków (Impact Assessment) do³¹czona do Mapy 050 ma charakter bardzo ogólny i fragmenta- ryczny. Nie ma w niej ocen dotycz¹cych poszczegól- nych krajów. Nie ma te bilansów paliwowych i tech- nologicznych, które s¹ niezbêdne do weryfikacji wykonalnoœci proponowanych dzia³añ oraz ich skut- ków. Oceny skutków wykonywane przez Komisjê Europejsk¹ Dotychczas, tylko niektóre inicjatywy podejmowane na szczeblu unijnym by³y poparte wynikami analiz, 050. Niestety, analizy do³¹czone do tego dokumenokreœlaj¹cymi skutki tych dzia³añ dla poszczególnych W grudniu 011 roku KE opublikowa³a Energy Roadmap 050, w którym przedstawiono projekcje przysz³ych zmian w systemie energetycznym UE, zwi¹zane z przyjêciem celu 80% redukcji do roku tu nie s¹ spójne z analizami stanowi¹cymi uzasadniekrajów. Tak¹ ocenê zawiera³ projekt dzia³añ legisla- nie propozycji zawartych w Mapie 050. cyjnych sk³adaj¹cy siê na Pakiet klimatyczno energetyczny ze stycznia 008 r. Z perspektywy Pol- ski dotychczasowe oceny maj¹ nastêpuj¹ce s³aboœci: Oceny wykonywane w Polsce, w tym analizy PKEE Prawid³owa ocena skutków unijnej polityki klimatya) pokazuj¹ jedynie skutki kolejnych dzia³añ, nie cznej dla Polski wymaga wykonania analiz uwzglêdpokazuj¹c skutków ca³oœci polityki klimatycznej; niaj¹cych specyfikê polskiego systemu energetycznego. Dlatego, niezale nie od analiz KE, na zlecenie b) pokazuj¹ skutki jedynie w ograniczonym okresie, PKEE wykonano w Polsce kompleksow¹ ocenê podczas gdy rzeczywiste oddzia³ywanie obejmuje znacznie d³u szy przedzia³ czasu; skutków Pakietu klimatyczno energetycznego (tzw. 3 Raport 030 ). Wyniki tej analizy by³y m.in. podstaw¹ przygotowania dla polskiego rz¹du oceny 4 c) w niewystarczaj¹cym stopniu uwzglêdniaj¹ Pakietu, wykonanej przez firmê Ernst & Young. specyfikê poszczególnych krajów, a w nielicznych analizach dotycz¹cych skutków dla poszczególnych krajów operuj¹ czêsto ma³o wiarygodnymi za³o e- niami lub niejawnymi danymi; Ze wzglêdu na tocz¹ce siê negocjacje dotycz¹ce globalnych redukcji emisji gazów cieplarnianych w 010 roku na zlecenie PKEE zosta³a wykonana ocena skutków 75% redukcji emisji gazów cieplard) k³ad¹ nacisk na skutki bezpoœrednie, podczas gdy nianych do roku 050. W zakresie kluczowych za³ow przypadku Pakietu klimatyczno energetycznego eñ (ceny paliw i CO ) zachowywa³y one zgodnoœæ 5 dla Polski kluczowe znaczenie maj¹ skutki poœrednie, z analizami Eurelectric, natomiast w zakresie za³opowodowane gwa³townym wzrostem cen energii. eñ makroekonomicznych by³y spójne z analizami COM (011) 885/ Energy Roadmap 050. Opubl. 15 grudnia 011 r. 3 RAPORT 030: Wp³yw proponowanych regulacji unijnych w zakresie wprowadzenia europejskiej strategii rozwoju energetyki wolnej od emisji CO na bezpieczeñstwo energetyczne Polski, a w szczególnoœci mo liwoœci odbudowy mocy wytwórczych wykorzystuj¹cych paliwa kopalne oraz poziom cen energii elektrycznej. Praca na zlec. PKEE. Badania Systemowe EnergSys Warszawa, czerwiec Synteza analiz dotycz¹cych skutków spo³eczno-ekonomicznych Pakietu energetyczno-klimatycznego UE. Praca na zlec. UKIE. Ernst&Young, wrzesieñ Eurelectric: Power Choices. Pathways to Carbon-Neutral Electricity in Europe by

9 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA wykonanymi na potrzeby sformu³owania polityki tów gospodarstw domowych, prezentuje te ocenê energetycznej Polski do roku 030. skutków dla poszczególnych dzia³ów przemys³owych. Przy wykonywaniu obliczeñ, w mo liwym za- Prezentowana w niniejszym dokumencie ocena ma kresie, zachowano spójnoœæ z za³o eniami przyjêtynajszerszy zakres spoœród wykonanych dotychczas mi w analizach KE i przedstawionymi w Impact analiz dla Polski. Oprócz skutków dla systemu Assessment do Mapy 050. energetycznego, rozwoju gospodarczego i bud e- 3. Skutki dla systemu energetycznego kraju analizach przebadano skutki trzech Wwariantów polityki klimatycznej, w dwóch i ceny uprawnieñ emisyjnych rosn¹ce do poziomu ok. 50 Euro/t. Polityka Dekarbonizacji natomiast scenariuszach popytowych. Scenariusz Referencyjny przewiduje przyjêcie na poziomie UE celu 80% zak³ada kontynuacjê obecnej polityki w zakresie redukcji gazów cieplarnianych do roku 050 u ytkowania energii, natomiast scenariusz Efektyw- ny szybszy rozwój drogowego transportu elektry- cznego, wraz z aktywn¹ polityk¹ efektywnoœci emisji CO w roku 050. Analizy zosta³y wykonane w ramach Bazowego scenariusza rozwoju gospodarenergetycznej. Polityka Liberalna oznacza zerowe koszty emisji CO. Polityka Kontynuacji zak³ada pe³ne wdro enie pakietu klimatyczno energetycznego i ceny uprawnieñ siêgaj¹ce prawie 150 Euro za tonê czego, zak³adaj¹cego œrednie tempo wzrostu PKB do roku 050 na poziomie 3,7% rocznie. TABLICA 1. Uk³ad analizowanych wariantów obliczeniowych Polityka efektywnoœci energetycznej i elektryfikacji transportu bez wymuszeñ OZE Polityka klimatyczna (restrykcje odnoœnie CO ) z wymuszonym udzia³em OZE w zu yciu finalnym Efektywnoœci Zastosowany uk³ad obliczeñ daje mo liwoœæ osobnej oceny skutków wdro enia wymagañ w zakresie energetyki odnawialnej (OZE) oraz kolejnych dzia³añ zwi¹zanych z redukcj¹ emisji CO. Dodatkowo umo liwia ocenê skutków polityki dekarbonizacji w dwóch perspektywach: a) w stosunku do obecnej sytuacji, która zawiera ju wiele elementów polityki klimatycznej, b) w stosunku do hipotetycznej sytuacji bez polityki klimatycznej (zerowe ceny uprawnieñ). Wszystkie dane kosztowe wyra one zosta³y w z³otych polskich o sta³ej sile nabywczej z roku

10 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA 3.1. Ceny energii prowadzenie polityki dekarbonizacji spowo- Wduje wzrost cen energii elektrycznej i ciep³a. Na rys. 1 przedstawiono koszty marginalne, które determinuj¹ poziom cen energii elektrycznej zapewniaj¹cy zbilansowanie popytu z poda ¹ w wa- runkach rynkowych. Scenariusze z polityk¹ dekarbonizacji Scenariusze z obecn¹ polityk¹ klimatyczn¹ Scenariusze z zerowymi cenami CO RYS. 1. Koszty marginalne wytwarzania energii elektrycznej dla ró nych wariantów rozwoju (rynek konkurencyjny bez OZE) Wzrost cen energii jest przewidywany nawet Wdro enie polityki dekarbonizacji spowoduje dalszy w wariantach liberalnej polityki klimatycznej jako wzrost cen, które w roku 00 przekrocz¹ poziom skutek oczekiwanego wzrostu cen paliw i koniecz- 330 z³/mwh i bêd¹ nadal ros³y, siêgaj¹c 470 z³/mwh noœci wymiany istniej¹cych elektrowni na nowe. Przy w roku 050. za³o onym, doœæ wysokim wzroœcie cen wêgla do roku 05, ceny energii elektrycznej w tych W efekcie polityki dekarbonizacji hurtowe ceny wariantach dochodz¹ do poziomu ok energii elektrycznej po roku 00 bêd¹ 3 4 krotnie z³/mwh i na tym poziomie siê stabilizuj¹. wy sze od cen z roku Nak³ady inwestycyjne mniejszenie emisji dwutlenku wêgla wi¹ e siê wy szych nak³adów inwestycyjnych. Na rys. Zze stosowaniem technologii o wy szych przedstawiono wartoœæ nak³adów inwestycyjnych kosztach wytwarzania, które zwykle wymagaj¹ na nowe moce w ró nych wariantach rozwojowych. 10

11 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA [mld z³ 005] RYS.. ¹czne nak³ady inwestycyjne na produkcjê energii elektrycznej i ciep³a w okresie w zale noœci od scenariusza popytowego i polityki klimatycznej Wyniki ukazuj¹ silny wzrost nak³adów na skutek mld z³ w porównaniu do obecnej zaostrzania polityki klimatycznej. Wdro enie poli- polityki klimatycznej (wzrost o 18 %) tyki dekarbonizacji oznacza w okresie wzrost nak³adów inwestycyjnych o: mld z³ w porównaniu do polityki bez ograniczeñ CO (wzrost o 106 1%) Koszty wytwarzania energii olityka dekarbonizacji prowadzi do zmian ok mld z³ rocznie w porównaniu do Pstruktury technologicznej i paliwowej produk- cji energii w kierunku mniej emisyjnych technologii, powoduj¹c przy tym wzrost technicznych aktualnej polityki klimatycznej ok. 0 3 mld z³ rocznie w porównaniu do kosztów wytwarzania energii. Zgodnie z wykona- polityki bez ograniczeñ emisji CO. nymi obliczeniami wzrost ten osi¹ga w latach poziom: 11

12 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA TABLICA. Wzrost rocznych kosztów wytwarzania energii w wyniku kolejnych faz wdra ania polityki klimatycznej (bez kosztów zakupu uprawnieñ emisyjnych); Scenariusz popytowy Referencyjny > Rozwój OZE (15%) > Dekarbonizacja Faza 1 - wdro ona Pierwsza, zakoñczona faza wdro enia obejmuje bêd¹ dla Polski bardzo wysokie. Dotychczas nie s¹ m.in. wprowadzenie wymagañ odnoœnie rozwoju one jeszcze w pe³ni odczuwane, gdy pojawiaj¹ siê produkcji energii z OZE oraz redukcji dwutlenku z pewnym opóÿnieniem, co pokazuj¹ uzyskane wêgla o 0% w skali UE. Warto zwróciæ uwagê, e wyniki. Po fazie wzrostu utrzymuj¹ siê jednak na koszty ju wprowadzonych wymagañ (por. Faza 1) wysokim poziomie przez kolejne dziesi¹tki lat Koszty zakupu uprawnieñ emisyjnych prowadzenie na poziomie unijnym celu 80% Wredukcji emisji CO wymagaæ bêdzie objêcia unijnym systemem handlu emisjami (EU ETS) nie tylko du ych Ÿróde³, ale tak e emisji rozproszonych z gospodarstw domowych, us³ug, transportu czy przemys³u. Wprowadzenie polityki g³êbokiej dekar- bonizacji nie tylko zwiêkszy cenê uprawnieñ emisyjnych, ale doprowadzi tak e do rozszerzenia obowi¹zku posiadania uprawnieñ emisyjnych na wszystkie osoby prawne i fizyczne emituj¹ce CO. Efektem tych zmian bêdzie wzrost kosztów zakupu uprawnieñ tak e w sektorach bêd¹cych obecnie poza systemem ETS. Wykonane obliczenia wskazuj¹ nastêpuj¹ce koszty zakupu uprawnieñ: 7 3 mld z³ rocznie w latach , przy kontynuacji obecnej polityki klimatycznej mld z³ rocznie w latach , przy wprowadzeniu polityki g³êbokiej dekarbonizacji w UE. 1

13 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA [mld z³ 005/a] RYS. 3. Koszty zakupu uprawnieñ emisyjnych, scenariusz popytowy Referencyjny; polityka Dekarbonizacji w podziale na Ÿród³a objête handlem emisjami (ETS) i Ÿród³a bêd¹ce poza tym systemem (Non ETS) Powy sze wyniki uzyskano przy za³o eniu stopnio- wego wdra ania obowi¹zku zakupu uprawnieñ dyskusji i uzgadniania Pakietu energetyczno klimaemisyjnych na aukcji dla du ych Ÿróde³ w okresie Bior¹c pod uwagê propozycje formu³owane w czasie tycznego oraz aktualne stanowisko Parlmentu Euro , a dla pozosta³ych Ÿróde³ (Non ETS) pejskiego i Komisji Europejskiej w sprawie dofinanw okresie sowania krajów rozwijaj¹cych siê w ramach œwiatowej polityki klimatycznej, nale y uznaæ za wielce prawdopodobne, e: w ramach pog³êbienia polityki dekarbonizacji, po roku 00 zostanie ustanowiony centralny unijny fundusz gromadz¹cy œrodki ze sprzeda y uprawnieñ emisyjnych. Takie rozwi¹zanie spowoduje, e znaczna czêœæ, a mo e nawet ca³oœæ wydatków poniesionych na zakup uprawnieñ emisyjnych wyp³ynie poza polsk¹ gospodarkê, i w przeciwieñstwie do sytuacji gdy przychody ze sprzeda y uprawnieñ pozostaj¹ w bud ecie krajowym stanowiæ bêdzie ogromny koszt nie tylko dla odbiorców energii, ale te dla ca³ej gospodarki Polski ¹czne koszty polityki dekarbonizacji ior¹c pod uwagê ³¹cznie: dodatkowe koszty dekarbonizacji prowadz¹ca do uzyskania 80% Bwdro enia niskoemisyjnych technologii oraz redukcji emisji dwutlenku wêgla w UE, oznaczaæ 6 koszty zakupu uprawnieñ emisyjnych, polityka bêdzie dla Polski corocznie koszty : mld z³/a od roku mld z³/a od roku mld z³/a od roku mld z³/a od roku Wyznaczono je jako wzrost kosztów w porównaniu do scenariusza Liberalnego bez ograniczeñ na emisje CO. 13

14 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA 4. Wp³yw na gospodarkê, przemys³ i gospodarstwa domowe 4.1. Wp³yw na tempo rozwoju gospodarczego kraju nergia, obok kapita³u i pracy, zaliczana jest do logiczn¹ i bazê paliwow¹, wzrost ten bêdzie w Polsce Eg³ównych czynników produkcji. Wzrost cen znacznie wy szy ni w innych krajach UE. Wp³yw energii wp³ywa negatywnie na mo liwoœci rozwo- wzrostu cen energii na PKB w Polsce zosta³ zbadany jowe gospodarki, co by³o wielokrotnie doœwiadcza- przy pomocy modelu równowagi ogólnej (CGE PL). ne w praktyce, np. w wyniku tzw. szoków naftowych, Analiza objê³a ocenê skutków wzrostu cen energii, gdy wystêpowa³ skokowy wzrost cen paliw na rynku którego wielkoœæ okreœlono na podstawie wyników œwiatowym. Wzrost cen energii jest jednym z naj- uzyskanych w analizach systemu energetycznego. wa niejszych efektów wdro enia polityki klima- Wyniki przedstawiono w tabl. 3. tycznej w Polsce. Ze wzglêdu na strukturê techno- TABLICA 3. Zmiany dynamiki PKB w zale noœci od polityki klimatycznej, Scenariusz popytowy Referencyjny B. Ró nice w poziomie PKB -3,8% -8,0% -9,5% -6,8% -1,7% -,% -3,0% -6,1% -5,4% -10,0% -1,% -1,5% Z przytoczonych liczb wynika, e znacz¹co negatyw- rosn¹ w ca³ym okresie. W warunkach prowadzenia ny wp³yw na polsk¹ gospodarkê ma ju polityka restrykcyjnej polityki dekarbonizacji spowolnienie kontynuacji ograniczania antropogennych emisji wzrostu PKB w ca³ym okresie bêdzie wyraÿniejsze. dwutlenku wêgla. W latach póÿniejszych ujemny Zarówno w przypadku kontynuacji obecnej polityki, wp³yw cen energii na PKB jest ³agodzony przez jak i jej zaostrzenia spadek PKB do roku 030 uzyskan¹ stabilizacjê cen energii elektrycznej i nieco osi¹ga 8 10%. mniejsz¹ zale noœæ od importu paliw, których ceny 14

15 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA 4.. Wp³yw na sektor przemys³u olityka klimatyczna powoduje wzrost kosztów Pprodukcji przemys³owej, poprzez nastêpuj¹ce zosta³a metod¹ kosztow¹ w warunkach statycztrzy mechanizmy: przyrost poœredni, poprzez wzrost cen energii nia polityki klimatycznej dla przemys³u wykonana nych. Skutki kosztowe poszczególnych wariantów polityki klimatycznej szacowane s¹ przy za³o eniu sta³ej z roku bazowego wysokoœci produkcji i proelektrycznej (na wskutek obci¹ enia producentów duktywnoœci wykorzystania czynników produkcji energii elektrycznej kosztami emisji CO ), konsekwencje ró nych wariantów polityki klima- przyrost bezpoœredni, z tytu³u kosztów emisji CO ponoszonych przez przedsiêbiorstwa (na produkcjê ciep³a i produktów objêtych systemem EU ETS), przyrost z tytu³u podatku od emisji CO (dotyczy rodzajów produkcji, które nie s¹ objête systemem EU ETS). Ocena skutków poszczególnych wariantów wdra a- w tym wypadku zu ycia energii. Jest to typowe za³o enie ceteris paribus utrzymania bez zmian wszystkich warunków, poza czynnikami bêd¹cymi przedmiotem analizy które pozwala uchwyciæ tycznej. Analiza dotyczy³a w pierwszym kroku dzia³alnoœci obejmowane systemem handlu emisjami (EU ETS), a nastêpnie wszystkie dzia³y przemys³owe wg Polskiej Klasyfikacji Dzia³alnoœci (PKD) Wzrost kosztów produkcji w rodzajach dzia³alnoœci objêtych systemem EU ETS osztowe skutki unijnej polityki klimatycznej dla Kposzczególnych dzia³alnoœci objêtych syste- mem handlu emisjami EU ETS wyliczono jako sumê poœredniego i bezpoœredniego przyrostu kosztu. rys. 4. W dzia³alnoœciach o wy szej elektroch³onnoœci, a ni szym zu yciu ciep³a i emisjach procesowych, decyduj¹cym czynnikiem wzrostu kosztu jest wzrost cen energii elektrycznej. Wyniki przedstawiono na [mln z³] [mln z³] Szk³o bud. p³. Float Surówka elaza Produkcja w³ókien szkl. Ceg³y licówki Dachówki RYS. 4. Wzrost kosztów wytwarzania (w stosunku do 010 r.) wynikaj¹cy z wdra ania polityki klimatycznej w rodzajach dzia³alnoœci obejmowanych systemem EU ETS 15

16 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA Oszacowany przyrost kosztu wytwarzania wzrasta wraz z up³ywem lat w horyzoncie badania. Naj- wiêksze koszty w kwotach absolutnych poniesie przemys³ mineralny, metalurgiczny, koksowniczy i papierniczy Wzrost kosztów wytwarzania w dzia³ach przemys³u wg klasyfikacji PKD rzyrost kosztu produkcji w poszczególnych Pdzia³ach przemys³u jest sum¹ wzrostu kosztu: w rodzajach produkcji z danego dzia³u obejmowanej systemem ETS, w rodzajach produkcji z danego dzia³u nie obejmowanej systemem ETS (non ETS). Wzrost kosztów dla sektorów objêtych systemem ETS przedstawiono w poprzednim punkcie, a dla sektorów non ETS by³ wyznaczany jako suma przyrostu poœredniego, bezpoœredniego oraz podatku emisyjnego od zu ycia paliw w sektorach non-ets. Dzia³y energoch³onne i wysoko emisyjne Pozosta³e dzia³y przemys³u [mln z³] [mln z³] Wydobywanie wêgla kam. i brunatnego Górn. ropy naft. i gazu ziemnego Górnictwo rud metali Produkcja artyku³ów spo ywczych Pozosta³e górn. i wydobywanie Produkcja napojów Produkcja wyrobów z drewna oraz korka Produkcja wyrobów tytoniowych Produkcja wyrobów tekstylnych Produkcja papieru i wyrobów z papieru Produkcja odzie y Produkcja skór i wyrobów ze skór wypr. Poligrafia i reprod. zapisanych noœn. inf. Wytwarzanie produktów rafinacji ropy naft. Produkcja podst. substancji farmaceut. Produkcja met. wyrobów gotowych Produkcja chemikaliów i wyr. chemicznych Prod. komputerów, wyr. elektron. i opt. Produkcja urz¹dzeñ elektrycznych Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw szt. Prod. wyrobów z pozost. miner. sur. niemet. Produkcja pozosta³ego sprzêtu transport. Pozosta³a produkcja wyrobów RYS. 5. Wzrost kosztów wytwarzania w dzia³ach przemys³u (w stosunku do roku 010) wynikaj¹cy z wdra ania polityki klimatycznej (wariant kontynuacji i dekarbonizacji) 16

17 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA Najwiêksze koszty w kwotach absolutnych ponios¹ pod wzglêdem wysokoœci przyrostu kosztów to: przemys³y: chemiczny, mineralny i metalurgiczny, przemys³ rafineryjny, spo ywczy, wêglowy, papierw których kontynuacja obecnej polityki klimatycznej niczy i koksownictwo, w których przewidywane do- (Pakiet Klimatyczny) powoduje w 00 r. dodat- datkowe koszty mieszcz¹ siê w granicach 5% 45% kowy koszt w wysokoœci ok. 1 mld z³, a w 030 r. ok. poziomu odnotowanego w bran ach o najwy szym 17 1,9 mld z³. Wdro enie polityki dekarbonizacji przyroœcie kosztów. w przybli eniu podwaja ten koszt. Nastêpne bran e Wp³yw na rentownoœæ produkcji przemys³owej a rys. 6 przedstawiono porównanie suma- Nrycznego wzrostu kosztów powodowanych polityk¹ klimatyczn¹ z wynikiem finansowym brutto we wszystkich rozpatrywanych dzia³ach przemys³u. Przemys³ wynik finansowy Koszty polityki klimatycznej brutto w 010 r. w przemyœle w 030 r. RYS. 6. Wzrost kosztów wytwarzania w przemyœle w 030 r. wynikaj¹cy z wdra ania polityki klimatycznej odniesiony do wyniku finansowego przemys³u (Sekcje B i C) w roku 010 Wzrost kosztów powodowany realizacj¹ ka dego z dwóch rozpatrywanych etapów wdra ania polityki klimatycznej (Pakiet Klimatyczny i dalsze zaostrzenie proponowane w Mapie 050) wynosi po ok. 5% wyniku finansowego przemys³u, a ³¹cznie ponad po³owê wyniku finansowego. Wp³yw polityki klimatycznej na rentownoœæ poszczególnych dzia³ów przemys³u wyznaczono przy za³o eniu niezmienionych innych wielkoœci, takich jak wielkoœæ przychodów i pozosta³ych kosztów. Wyniki przedstawione w tabl. 4 ukazuj¹ skutki wdra ania polityki klimatycznej w dwóch wariantach: kontynuacji obecnej polityki oraz w wariancie zaostrzonych celów redukcji emisji proponowanych w Mapie 050 (dekarbonizacja). Kolorowym t³em wyró niono ujemne wartoœci rentownoœci oraz wartoœci zredukowane o po³owê w wyniku polityki klimatycznej. 17

18 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA TABLICA 4. Wp³yw wdra ania polityki klimatycznej na poziom rentownoœci sprzeda y brutto wg dzia³ów przemys³u do roku 030 [ % ] Dzia³ Wydobywanie wêgla kamiennego i brunatnego Górnictwo ropy naftowej i gazu ziemnego Produkcja artyku³ów spo ywczych Produkcja napojów Produkcja wyrobów tytoniowych Produkcja wyrobów tekstylnych Produkcja odzie y Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych Produkcja wyrobów z drewna oraz korka Produkcja papieru i wyrobów z papieru Poligrafia i reprodukcja zapisanych noœn. inform. Wytwarzanie i przetwarzanie koksu Wytwarzanie produktów rafinacji ropy naft. Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych Produkcja podstawowych substancji farmaceut. Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw szt. Produkcja wyr. z pozost. mineralnych sur. niemet. Produkcja metali Produkcja metalowych wyrobów gotowych Produkcja komputerów, wyrobów elektron.i opt. Produkcja urz¹dzeñ elektrycznych Produkcja maszyn i urz. gdzie indziej niesklasyf. Produkcja pojazdów samoch., przyczep i naczep Produkcja pozosta³ego sprzêtu transportowego Produkcja mebli Pozosta³a produkcja wyrobów Naprawa, konserw. i instalow. maszyn i urz¹dzeñ Po uwzglêdnieniu wzrostu kosztów energii z przy- czyn niezale nych od polityki klimatycznej przy za³o eniu sta³ych cen zbytu, uzyskano obraz zagro- enia ujemn¹ rentownoœci¹ dla dziesiêciu dzia³ów przemys³owych. Wprawdzie równie w innych krajach unijnych bêdzie wystêpowa³ wzrost cen energii, jednak na podstawie wykonanych porównañ z wynikami analiz Komisji Europejskiej mo na stwierdziæ, e œrednie tempo wzrostu cen energii w UE bêdzie ni sze ni w Polsce w scenariuszu Liberalnym. Bêdzie to dodatkowy czynnik, poza poli- tyk¹ klimatyczn¹, pogarszaj¹cy konkurencyjnoœæ polskich producentów przemys³owych. Przy niezmienionych innych warunkach, wzrost kosztów bêd¹cy skutkiem wdra ania polityki klimatycznej powoduje zwiêkszenie liczby bran z ujemn¹ rentownoœci¹ z jednej w roku 010 do czterech w roku 030 oraz dwukrotne lub silniejsze zmniejszenie zysku kolejnych szeœciu dzia³ów, jak równie œredniej rentownoœci w ca³ym przemyœle. Oprócz dzia³ów energetycznych (wydobycie wêgla i wytwarzanie koksu) szczególnie mocno skutki odczuj¹ dzia³y: produkcji wyrobów metalowych, chemicznych, z surowców mineralnych, z papieru oraz z drewna Skutki dla gospodarstw domowych ealizacja polityki klimatycznej prowadziæ bê- Rdzie do powa nego zwiêkszenia obci¹ eñ gospodarstw domowych kosztami energii. Efekt ten wynika ze wzrostu cen energii, a tak e ze spadku dochodów na skutek wolniejszego wzrostu gospodarczego. Przedstawione poni ej wyniki obrazuj¹ zmiany dotycz¹ce obu wymienionych komponen- tów oraz ³¹czne ich skutki. 18

19 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA TABLICA 5. Wp³yw polityki klimatycznej na koszty energii oraz ich udzia³ w bud etach gospodarstw domowych, Scenariusz popytowy Referencyjny A. Zerowe koszty uprawnieñ (Ref_lib) 1. Dochód rozporz¹dzalny - œredni Jedn Koszty paliw i energii, w tym: 118, 14,7 170,7 175,4 184, 40,4,6 58,8 7,1 68,3 9,9 70, 34,3 78,0 33,9 3. Udzia³ kosztów energii w dochodach - w stosunku do œredniego dochodu B. 3. Kontynuacja Udzia³ kosztów (Ref_Kon) energii w dochodach % % 9,9 1,4 9,6 1,0 8,8 11, 7,3 9,4 6,0 7,8 1. Dochód rozporz¹dzalny - œredni Koszty paliw i energii, w tym: 118, 149,3 184,0 194,8 04,0 40,4,6 67,1 5,3 83, 8, 90,7 33, 95,8 35,9 3. Udzia³ kosztów energii w dochodach - w stosunku do œredniego dochodu % % 9,9 1,4 10, 1,9 10,0 1,7 8,6 11,1 7,0 9,0 C. Dekarbonizacja (Ref_Dek) 1. Dochód rozporz¹dzalny - œredni Koszty paliw i energii, w tym: 118, 160,5 17,7 35,6 317, 40,4,6 71,6 8,0 88,5 36,0 94,3 43,4 106,7 65,6 3. Udzia³ kosztów energii w dochodach - w stosunku do œredniego dochodu % % 9,9 1,4 11,1 14,0 1,0 15,3 10,6 13,7 11,3 14,6 gdy poprawa dotyczy jedynie niewielkiej, naj- bogatszej grupy. Mediana rozk³adu dochodów w gospodarstwach domowych jest ni sza od œredniej arytmetycznej tego rozk³adu zarówno w Polsce, jaki i w innych krajach unijnych. Przedstawione wyniki pokazuj¹, e koszty energii w bud etach domowych, nawet bez polityki klima- tycznej, stanowi¹ doœæ wysoki udzia³, a liczone w stosunku do mediany dochodu rozporz¹dzalnego Kluczowym parametrem jest udzia³ kosztów energii w bud etach domowych. W tabl. 5 przedstawiono te bud ety w dwóch wariantach w oparciu o œredni dochód gospodarstwa i w oparciu o medianê dochodu. Mediana okreœla poziom dochodu jaki jest dostêpny dla po³owy gospodarstw domowych, podczas gdy druga po³owa ma dochody poni ej mediany. Mediana lepiej obrazuje przeciêtn¹ sytuacjê, gdy przy rosn¹cym rozwarstwieniu spo³ecznym œredni dochód mo e rosn¹æ nawet w sytuacji 19

20 Ocena wp³ywu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 050 dla Polski do roku 050 SYNTEZA a do roku 040 plasuj¹ siê w pobli u poziomu 10%, Stosunkowo ³agodniejszy wp³yw kontynuacji obecktóry jest czasem uznawany za próg tzw. ubóstwa nej polityki wynika z za³o enia, e paliwa u ytkoenergetycznego. Wdro enie polityki klimatycznej znacz¹co zwiêksza koszty energii i ich udzia³ w bud- etach gospodarstw domowych. W przypadku polityki kontynuacji wzrost ten dotyczy g³ównie KE, opodatkowaæ podatkiem wêglowym lub energeenergii elektrycznej i ciep³a. Natomiast w przypadku polityki dekarbonizacji obejmuje tak e pozosta³e paliwa. W efekcie, polityka dekarbonizacji po roku 00 zwiêksza udzia³ kosztów energii w bud etach kontynuacji. domowych o 3 5 punkty procentowe w stosunku do polityki bez ograniczeñ na emisje CO. wane przez gospodarstwa domowe nie bêd¹ opodatkowane. Jeœli jednak rz¹d zdecyduje siê, w ramach rozwi¹zañ proponowanych obecnie przez tycznym paliwa u ytkowane przez gospodarstwa domowe, wówczas wzrost kosztów energii bêdzie znacznie wiêkszy, ni wyliczony powy ej dla polityki 5. Wnioski perspektywy wykonanych analiz wynika, e Korzyœci gospodarcze z realizacji tej polityki mog¹ Znajwiêkszym zagro eniem dla polskiej gospo- byæ zwi¹zane g³ównie z rozwojem produkcji urz¹darki oraz sytuacji gospodarstw domowych s¹ dzeñ i us³ug na potrzeby technologii niskoemisyjrozwi¹zania, które prowadz¹ do wzrostu cen energii. nych. W warunkach Polski, te niskoemisyjne Wzrost ten wynika nie tylko z rosn¹cych kosztów technologie to g³ównie: elektrownie j¹drowe, elekwytwarzania energii, ale te z przyjêtych rozwi¹zañ, trownie i elektrociep³ownie gazowe, elektrownie które maj¹ charakter podatkowy lub parapodat- wiatrowe, elektrociep³ownie biogazowe i biomakowy (obowi¹zkowy zakup uprawnieñ). Wzrost cen sowe. Bior¹c pod uwagê stan rozwoju przemys³u energii elektrycznej i ciep³a w du ej mierze wynika w wymienionych segmentach nale y stwierdziæ, e z przyjêtej metody rozdzia³u uprawnieñ emisyjnych, zmiany technologiczne powodowane przez politykê która wymaga zakupu uprawnieñ na aukcji. klimatyczn¹ bêd¹ w przypadku Polski prowadziæ Natomiast wprowadzenie podatku wêglowego w kierunku zwiêkszenia importu urz¹dzeñ (eleki energetycznego lub innych podobnych rozwi¹zañ trownie wiatrowe i j¹drowe, elektrociep³ownie prowadziæ bêdzie do wzrostu cen paliw dla biogazowe) i paliw (energetyka j¹drowa i gazowa). wszystkich odbiorców, w tym tak e gospodarstw Jedynie w przypadku technologii biomasowych domowych. polskie firmy mog¹ w wiêkszym stopniu uczestniczyæ w tworzeniu wartoœci dodanej. Ale tak e i w tym Przeprowadzone analizy wskazuj¹, e utrzymanie segmencie mo liwoœci rozwoju s¹ ograniczone, dotychczas wdro onych rozwi¹zañ i wprowadzenie czego dowodem jest np. rosn¹cy w ostatnich latach proponowanych celów do roku 050 stanowiæ import biomasy na cele energetyczne. Silny wzrost bêdzie ogromne obci¹ enie dla polskiej gospodarki inwestycji w nowe, niskoemisyjne moce wytwórcze i gospodarstw domowych. w energetyce polskiej bêdzie wiêc wspiera³ rozwój przemys³u i miejsc pracy g³ównie w innych krajach. 0

21 ENGLISH VERSION C ASSESSMENT OF THE IMPACT OF THE EMISSION REDUCTION GOALS SET IN THE EC DOCUMENT 'ROADMAP 050' ON THE ENERGY SYSTEM, ECONOMIC GROWTH, INDUSTRY AND HOUSEHOLDS IN POLAND S Y N T H E S I S

22

23 Assessment of the Impact on Poland of the Emission Reduction Goals Set in the ' Roadmap 050 ' SYNTHESIS Foreward saying the process of closing nuclear power plants need to be consulted with neighbours states. Such a decision shows that for European Commission energy security is also a need to ensure stable energy supplies for industry. Situation is different in the fight against global warming. Here standpoint of the Commission and European Parliament the institutions composed of member states representatives is far from the solidarity and understanding of regional and historical context. For the better understanding of situation in which we are now I would like to mention a few facts. Recently the most fashionable word in the EU is SOLIDARITY. The euro zone crisis made this lofty idea foundation of establishment and functioning of the EU is the most topical, although it must be redefined, considering current economic reality and new challenges that surrounds us. While it was relatively easy to persuade wealthy, so-called EU old members, financial aid for Greece, or forbearance in relation to the governments of Spain, Portugal and Italy, it s very difficult to encourage this committee to solidarity in scope of environmental protection and energy policy. I say with satisfaction, that European Commission is aware how strong is the impact of energy production on economy of each country. Best confirmation of this thesis is recent recommendation to Germany, Most of the new member states are in the similar situation as Poland. Electricity and heat are produced from burning coal, which has been the foundation of our economy for the last few decades. Poland, Lithuania, Latvia, Estonia and Hungary since 1989 have decreased greenhouse gas emission (converted to CO ) by 0 50%! In the same period in Italy, Spain and Portugal emission have increased it by 10 50%. Provisions of ETS directive apply to industrial installations in 5 EU states. However, due to incorrect initial assumptions, the most severe economic changes will affect economies that generate power from burning coal. According to estimates, the cost of technological adjustment process will amount from 0,5 billion EURO (in the initial period) up to,5 billion EURO per year after 00. Moreover cost of emissions trading in the amount of 0,5 1, billion EURO must be added to 3

24 Assessment of the Impact on Poland of the Emission Reduction Goals Set in the ' Roadmap 050 ' SYNTHESIS this number. Inevitably these costs will be passed on to end users consumers and entrepreneurs. Estimates indicate that the energy price until 00 can increase by 35%. nevertheless proceed evolutionally to ensure the economy will have a constant supply of energy at predictable and acceptable prices. It is a fact that the reduction of CO emission will create the most significant cost for the new EU member states. This policy does not take into consideration the specifics of their energy sector and do not award a bonus for past efforts to reduce CO emission. As a result of this facts a less wealthy and less developed states need to bear the main burden of the package. In this situation we need to consider what EU meant by solidarity. In our opinion policy of EU in the greenhouse gas emissions reduction aspect should not be significantly different from fiscal solidarity. It should be based on respect for the diversity of each state, including its economy. I ve mentioned words above more than half a year ago, during an international conference about the implications of energy and climate policy. These words are still valid. The economy crisis that affected most of the EU states causes, that return to the path of economic growth should be a priority. This is possible by increasing the activity of SMEs, which will increase under condition of stabilization of the market, defined also as a predictable cost of doing business. It is impossible without a stable energy prices. So I appeal to the Commission and Parliament for understanding the needs of the economies of new member states, which already have taken intensive action to reduce emission. Especially because this understanding was given to the member states that destabilized their domestic financial markets and led to risk in the EURO area. EU decision-makers must realize that solidarity within the EU cannot be selective! Only then EU has a chance for fast development and will maintain the leader position of the global economy. In the area of energy and climate policy we expect from the EU the same solidarity as with member states that needed (and still need) financial assistance. It is impossible to make, in a dozen years, a significant change of energy sources in Poland and other new member states basing on coal, without causing harm to the economy. The actions that new member states have taken shows, that reduction of greenhouse gas emission is an important aspect of their policy. Changes in the energetic industry must Andrzej Arendarski 4

25 Assessment of the Impact on Poland of the Emission Reduction Goals Set in the ' Roadmap 050 ' SYNTHESIS Contents 1. Introduction 6. Context of the study 6.1. Climate policy as a process 6.. Assessments and analyses concerning the impact of the EU climate policy 8 3. Impact on the polish energy system Electricity prices Investment outlays Energy generation costs Emission allowance purchase costs Total costs of the decarbonization policy Impact on economic development, industry and households Impact on gdp growth Impact on industry Additional costs in industrial production included in the eu ets Additional costs in industrial branches according the pkd classification Impact on profitability of production in industrial branches Impact on the households Conclusions 40 *** 5

26 Assessment of the Impact on Poland of the Emission Reduction Goals Set in the ' Roadmap 050 ' SYNTHESIS 1. Introduction U energy and climate policy is an enormous Echallenge fo r Po land creating b o t h opportunities as well as threats. However, there is a serious concern the policy costs may be too great for Poland when compared to the benefits which will be experienced rather by other member countries by means of the creation of new working places and the economic activity increase. Polish Chamber of Commerce (PCC), representing a broad spectrum of industry in Poland is concerned with the predicted outcomes of the already implemented mechanisms and regulations which enforce the development of the renewable energy and the green-house gases emission reduction. Analyses executed indicate that the full implementation of the aforementioned will considerably worsen the competitive position of numerous industrial branches in Poland. Taking into account the fact that currently we have not yet experienced the entire impact of the decisions made earlier, the Chamber is deeply concerned with following initiatives undertaken at the EU level which aim at setting restrictive goals with regard to greenhouse gases emission reduction by 050. What is more, such undertakings are not based on reliable analysis of the impact on individual countries. This document fills the gap in the Commission's documents and presents the results of analyses assessing the impact of 80% greenhouse emission reduction goals set at the EU level in accordance with 1 the proposals stipulated in the Roadmap 050 on Poland.. Context of the study.1. Climate policy as a process ormulating and implementing the EU climate Fpolicy is not a single undertaking. It is a process composed of implementation consecutive instruments (e.g. Emission Trading Scheme, obligatory goals for renewable energy, carbon tax) and modification of previously implemented solutions (e.g. new methods of emission allowances allocation in ETS, more stringent emission limits). Therefore the assessment of the climate policy should not refer to one element, it should take into account the whole of the actions. The view expressed by the IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) indicating the increasing CO concentration in the atmosphere as the factor causing the global warming and the human activity as the main cause of that is the basis of the climate policy. This outlook has been questioned by a part of the scientific milieu since the very beginning. International action in favor of the climate protection were commenced on the very same day the UNFCCC United Nations Framework 1 COM (011) 11: A Roadmap for moving to a competitive low carbon economy in 050. European Commission, Brussels,

27 Assessment of the Impact on Poland of the Emission Reduction Goals Set in the ' Roadmap 050 ' SYNTHESIS Convention on Climate Change was signed and are the EU own initiatives not supported by the entered into force and later the Kyoto Protocol in obligation on the part of other countries to The latter one is the only document so far to undertake comparable efforts. have set the requirements concerning the greenhouse gases emission reduction for a large Signing an international treaty stipulating binding group of countries setting the emission goal for the greenhouse gases emission reduction goals for the years entire world and creating mechanisms to ensure meeting such goals is a long-term EU goal with EU member countries are a party of the Convention regard to the climate policy. The EU aims at setting on Climate Change (UNFCC) and the Kyoto Protocol. the 50% global emission reduction goal and in The EU climate policy is gradually implemented by relation to the developed countries 80 95% by means of the below listed actions: 050. These proposals however did not find supporters from other countries during the 1) In 003, the Directive 003/87/EC was Conference of the Parties held in Copenhagen (COP implemented establishing the European Union 15) and during the consecutive conferences Emission Trading Scheme (EU ETS) as a tool to meet organized in Cancun (COP 16) and Durban (COP17). the Kyoto Protocol obligations. In particular, these proposals were not welcome by those countries with the biggest impact on the ) In January 007, the European Commission global emissions, namely, the USA and China. As a presented a draft of the EU energy policy based on result there are no long-term obligations on the three goals: 0% of greenhouse gases emission international scale or even a short-term agreement reduction (GC), 0% share of the renewable energy which would serve as the prolongation of the and 0% reduction in EU energy consumption reduction obligations beyond 01 which conclude through energy efficiency improvement. the obligations set in the Kyoto Protocol. New effort is needed to change this situation. According to 3) In January 008, the Energy and Climate Package results of the Conference in Durban there is an open was presented which included draft laws enforcing scene for new negotiations with the goal of the stipulated CO emission reduction and generation of renewable energy by 00, and the key directives were implemented in 009. prolongation the Kyoto Protocol till 00 and creation till 015 the architecture of new global agreement which could be implemented after 00. Only the first of the above mentioned action is substantiated in the international agreements signed. The next actions, starting with the implementation of the Energy and Climate Package and setting the emission reduction goals for 00 Disregarding the deadlock in the international negotiations, the European Commission published Roadmap 050 in March 011 presenting the proposal of actions aiming at no less than 80% greenhouse gases emission reduction. 7

Ocena wpływu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 2050 dla Polski do roku 2050 - SYNTEZA

Ocena wpływu ustanowienia celów redukcji emisji wg Roadmap 2050 dla Polski do roku 2050 - SYNTEZA OCENA WPŁYWU USTANOWIENIA CELÓW REDUKCJI EMISJI WG DOKUMENTU KE ROADMAP 2050 NA SEKTOR ENERGETYCZNY, ROZWÓJ GOSPODARCZY, PRZEMYSŁ I GOSPODARSTWA DOMOWE W POLSCE DO ROKU 2050 SYNTEZA Ocena wpływu ustanowienia

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 25 March 2014 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) CLIMA 30 ENV 318 MI 307 IND 117 ENER 142 ECOFIN 305 TRANS 175 COMPET 191 CODEC 893 INST 173 PARLNAT

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE

PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE FORUM BRANŻOWYCH ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH PAKIET KLIMATYCZNO ENERGETYCZNY UE SZANSA DLA INNOWACJI CZY ZAGROŻENIE DLA GOSPODARKI? STANOWISKO PRZEMYSŁU ANDRZEJ WERKOWSKI PRZEWODNICZĄCY FORUM CO2 WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2?

Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Kto poniesie koszty redukcji emisji CO2? Autor: prof. dr hab. inŝ. Władysław Mielczarski, W zasadzie kaŝdy dziennikarz powtarza znaną formułę, Ŝe nie ma darmowych obiadów 1. Co oznacza, Ŝe kaŝde podejmowane

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego

Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Ciepło systemowe na rynku energii w przyszłości skutki pakietu energetyczno-klimatycznego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Sosnowiec 17 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Implikacje pakietowe

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki PRZYSZŁOŚĆ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TLE WYZWAŃ ENERGETYCZNYCH POLSKI Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki ENERGIA WARUNKIEM WZROSTU GOSPODARCZEGO W XX wieku liczba ludności świata wzrosła 4-krotnie,

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia 2015 r. Art. 1.

U S T AWA. z dnia 2015 r. Art. 1. Projekt U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę Art. 1. W ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2002 r., Nr 200, poz.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Zbigniew Modzelewski

mgr inż. Zbigniew Modzelewski mgr inż. Zbigniew Modzelewski 1 Charakterystyka Odnawialnych Źródeł Energii OZE i konieczność rozwoju tej dziedziny gospodarki 2 ENERGIA (energeia gr.-działalność) - jest to stan materii, definiowany jako

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca PO CO MIASTU MIELEC PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ? Pozwala na inwentaryzację emisji (różne od stężenie) gazów cieplarnianych, głównie CO2, innych substancji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Rynek energii odnawialnej w Polsce. Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie

Rynek energii odnawialnej w Polsce. Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie Rynek energii odnawialnej w Polsce Małgorzata Niedźwiecka Małgorzata Górecka-Wszytko Urząd Regulacji Energetyki w Szczecinie Historia reform rynkowych w Polsce: 1990r. rozwiązanie Wspólnoty Energetyki

Bardziej szczegółowo

Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych

Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 13 Dynamika wzrostu cen nośników energetycznych W 880.13 2/24 SPIS TREŚCI 13.1

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020

Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 Raport z realizacji Planu działań na rzecz zrównoważonej energii (SEAP) dla Miasta Bydgoszczy na lata 2012 2020 FORUM Bydgoskie Dni Energii Roman Adrych Główny specjalista ds. zarządzania energią Energetyk

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku,

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku, UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia jest wypełnieniem delegacji ustawowej zapisanej w art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz.

Bardziej szczegółowo

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT

Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT Sprawa numer: BAK.WZP.230.2.2015.34 Warszawa, dnia 27 lipca 2015 r. ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT 1. Zamawiający: Skarb Państwa - Urząd Komunikacji Elektronicznej ul. Kasprzaka 18/20 01-211 Warszawa 2.

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.11.2011 KOM(2011) 710 wersja ostateczna 2011/0327 (COD) C7-0400/11 Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa

Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Wpływ zmian klimatu na sektor rolnictwa Elżbieta Budka I posiedzenie Grupy Tematycznej ds. Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 30 listopada 2010 r.

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Debata: SZARA STREFA ILE NAS TO KOSZTUJE?

Debata: SZARA STREFA ILE NAS TO KOSZTUJE? Debata: SZARA STREFA ILE NAS TO KOSZTUJE? Przemysł i Handel Naftowy 2012 1 Debata: SZARA STREFA ILE NAS TO KOSZTUJE? Moderator: red. Beata Pustuła Uczestnicy (kolejność alfabetyczna): 1. Bogdan Kucharski,

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Pomocy państwa nr N 341/2006 - Polska - Program pomocy regionalnej dla przedsiębiorców udzielanej w gminie Piotrków Trybunalski

Pomocy państwa nr N 341/2006 - Polska - Program pomocy regionalnej dla przedsiębiorców udzielanej w gminie Piotrków Trybunalski KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 2006-VIII-02 r. K(2006)3589 Dotyczy: Pomocy państwa nr N 341/2006 - Polska - Program pomocy regionalnej dla przedsiębiorców udzielanej w gminie Piotrków Trybunalski Szanowna

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z serwisu http://www.monitorceidg.pl

Regulamin korzystania z serwisu http://www.monitorceidg.pl Regulamin korzystania z serwisu http://www.monitorceidg.pl 1 [POSTANOWIENIA OGÓLNE] 1. Niniejszy regulamin (dalej: Regulamin ) określa zasady korzystania z serwisu internetowego http://www.monitorceidg.pl

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE

Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE Rozwój małych elektrowni wodnych w kontekście sytemu wsparcia OZE Radosław Koropis Poznań 28.05.2013 r. DOTYCHCZASOWE WARUNKI SYSTEMU WSPARCIA ANALIZA RENTOWNOŚCI MEW ILE KOSZTUJE ZANIECHANIE SYSTEMU WSPARCIA?

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA -2/1- XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA pieczątka Komitetu Okręgowego Zawody II stopnia pisemne podejście 2 Zadanie 6. Poniżej przedstawiono schematyczny przekrój geologiczny przez konwencjonalne złoże gazu

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Polacy o źródłach energii odnawialnej

Polacy o źródłach energii odnawialnej Polacy o źródłach energii odnawialnej Wyniki badania opinii publicznej 2013 r. Wycinek z: Krajowego Planu Rozwoju Mikroinstalacji Odnawialnych Źródeł Energii do 2020 roku Warszawa 2013 Polacy o przydomowych

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE 35-959 Rzeszów, ul. Jana III Sobieskiego 10 tel.: 17 85 35 210, 17 85 35 219; fax: 17 85 35 157 http://rzeszow.stat.gov.pl/; e-mail: SekretariatUSRze@stat.gov.pl BUDŻETY

Bardziej szczegółowo

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP

Podstawy realizacji LEEAP oraz SEAP Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski Podstawy realizacji LEEAP

Bardziej szczegółowo

Forum Społeczne CASE

Forum Społeczne CASE Forum Społeczne CASE Europejska Strategia Zatrudnienia (ESZ) w Polsce. Próba postawienia pytań. Mateusz Walewski, CASE, 14 marca 2003 roku. LICZBOWE CELE HORYZONTALNE ESZ 2005 2010 Ogólna stopa 67% 70%

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne.

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. 1. Komentarz Sprawozdanie przedstawia pełną szczegółowość

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 19.5.2014 r. COM(2014) 283 final 2014/0148 (NLE) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1387/2013 zawieszające cła autonomiczne wspólnej taryfy

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ Niniejsze oświadczenie należy wypełnić czytelnie. W przypadku, gdy zakres informacji wskazany w danym punkcie nie ma odniesienia do

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r.

Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r. Załącznik nr 3 do Stanowiska nr 2/2/2016 WRDS w Katowicach z 26.02.2016 r. w zakresie zmian do procedowanego obecnie projektu Ustawy o efektywności energetycznej 1. Uzasadnienie proponowanych zmian legislacyjnych

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Pan Jan Owsiak Burmistrz Świdwina Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową

Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową Polityka informacyjna Niezależnego Domu Maklerskiego S.A. w zakresie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością kapitałową Warszawa, 10 czerwca 2016 r. Niniejsza Polityka określa zasady i zakres

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Tadeusz Pindór Mariusz Trela PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Tadeusz Pindór, dr hab. inż. Akademia Górniczo-Hutnicza Mariusz

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r.

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r. Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych Warszawa, 10 maja 2016 r. Główne cele i misja PLK Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jest administratorem infrastruktury kolejowej.

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 45/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 maja 2012 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa Polskiego Związku Firm Deweloperskich przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w gospodarce Polski

Transport drogowy w gospodarce Polski KOMSTA Henryk 1 DROŹDZIEL Paweł 2 CABAN Jacek 3 Transport drogowy w gospodarce Polski WSTĘP Transport należy do jednych z najdynamiczniej rozwijających się obszarów gospodarki Polski. Rozwój ten widać

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie cz. I

Podatki bezpośrednie cz. I ANNA STĘPNIAK jest prawnikiem specjalizującym się w europejskim prawie podatkowym, doktorantką SGH System podatkowy po przystąpieniu do UE. Podatki bezpośrednie cz. I Zharmonizowanie opodatkowania spółek

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo