Konsumpcja napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konsumpcja napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej"

Transkrypt

1 Błaszczyk Probl Hig Epidemiol E i wsp. Konsumpcja 2013, 94(4): napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej 815 Konsumpcja napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej Consumption of energy drinks and behaviors associated with it among rural adolescents Ewa Błaszczyk 1/, Beata Piórecka 1/, Paweł Jagielski 2/, Małgorzata Schlegel-Zawadzka 1/ 1/ Zakład Żywienia Człowieka, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie 2/ Zakład Diagnostyki Genetycznej i Nutrigenomiki, Katedra Biochemii Klinicznej, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wprowadzenie. Napoje energetyzujące są obecne na Polskim rynku od 1995 roku i od tego czasu ich konsumpcja stale rośnie. Dużą popularnością cieszą się m.in. wśród studentów, ale także dzieci i młodzieży. Jednak, brak jest uregulowań prawnych dotyczących ich konsumpcji w tych grupach wiekowych. Cel pracy. Poznanie popularności napojów energetyzujących wśród młodzieży wiejskiej oraz zachowań związanych z ich konsumpcją. Materiał i metody. Badanie zostało przeprowadzone wśród młodzieży wiejskiej pochodzącej z terenu Bieszczadów. Uczestniczyło w nim 112 uczniów w wieku lat ze szkoły ponadgimnazjalnej. Zastosowanym narzędziem badawczym był anonimowy kwestionariusz częstotliwości spożycia wybranych produktów i napojów (FFQ) uzupełniony o pytania dotyczące konsumpcji napojów bezalkoholowych. W ocenie stanu odżywienia uczniów uwzględniono aktualne wyniki pomiarów wysokości i masy ciała oraz obwodów: pasa i bioder. Wyniki. Młodzież po napoje energetyzujące sięgała najczęściej rzadziej niż raz w tygodniu 42,7%, a codziennie prawie 6% badanych. Stwierdzono istotnie statystyczną różnicę w częstości konsumpcji napojów energetyzujących pomiędzy chłopcami i dziewczętami (p=0,0001). Informacje znajdujące się na opakowaniu czytało istotnie więcej chłopców (p=0,0072). Decyzję o wyborze napoju energetyzującego młodzi ankietowani opierali głównie na podstawie smaku napoju 78,6% oraz jego ceny 17,9%. Najpopularniejszymi markami napojów energetyzujących były: Tiger (83,3%) i Red Bull (31,8%). Najczęściej wskazywanym objawem po spożyciu napoju energetyzującego było pobudzenie organizmu (54,6%). Badane dziewczęta istotnie częściej wskazywały na spożycie napoju energetyzującego w związku z nauką niż chłopcy (p=0,0179). Wnioski. Płeć jest istotnym czynnikiem decydującym o spożyciu napoju energetyzującego. Najpopularniejsze marki napojów energetyzujących to: Tiger i Red Bull. Walory smakowe oraz cena decydują o zakupie przez młodzież napojów energetyzujących. Picie napoju energetyzującego ma związek z podejmowanymi aktywnościami. Introduction. Energy drinks have been present on the Polish market since 1995 with their consumption increasing. They are popular not only among students, but also among children and young people. However, there is no regulation of their consumption in these age groups. Aim. To study the popularity of energy drinks among adolescents from the rural regions and behaviors associated with their consumption. Material & methods. The study was conducted among rural youths coming from the Bieszczady area. It was attended by 112 secondary school students aged years. The research tool was an anonymous questionnaire about the consumption frequency of selected products and beverages (FFQ), supplemented with questions about consumption of soft drinks. The current assessment of the nutritional status of students included body height and mass as well as waist and hip circumference measurements. Results. The adolescents reached for energy drinks at least once a week 42.7%, and every day almost 6% of the respondents. There was a statistically significant difference in the frequency of consumption of energy drinks between boys and girls (p=0.0001). The information on the packaging was read significantly more often by the boys (p=0.0072). The choice of energy drink in the young respondents relied primarily on its taste in 78.6% and on its price in 17.9%. Tiger (83.3%) and Red Bull (31.8%) were the most popular brands of beverages. Body stimulation was a frequently indicated symptom after consuming an energy drink (54.6%). The girls significantly more often reported the intake of energy drink to aid studying than the boys (p=0.0179). Conclusions. Gender is an important factor in energy drink consumption. The most popular energy drinks are: Tiger and Red Bull. The taste and price decide which energy drinks the adolescents buy. Drinking an energy drink is related to the undertaken activities. Key words: energy drinks, eating habits, adolescents, nutritional status, rural region Słowa kluczowe: napoje energetyzujące, zachowania żywieniowe, młodzież, stan odżywienia, region wiejski Probl Hig Epidemiol 2013, 94(4): Nadesłano: Zakwalifikowano do druku: Adres do korespondencji / Address for correspondence mgr Ewa Błaszczyk Zakład Żywienia Człowieka, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie ul. Grzegórzecka 20, Kraków tel , fax ,

2 816 Probl Hig Epidemiol 2013, 94(4): Wprowadzenie Napoje energetyzujące to środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego, których zadaniem jest pobudzenie psychofizyczne organizmu oraz zwiększenie jego efektywności w warunkach długotrwałego wysiłku fizycznego i psychicznego a nie dostarczenie kalorii [1, 2]. Według informacji znajdujących się na opakowaniach przeznaczone są one do spożycia dla menedżerów, kierowców i studentów w okresie wzmożonego wysiłku fizycznego lub intelektualnego. Jednak połowa rynku napojów energetyzujących znajduje swoich odbiorców wśród dzieci i młodzieży. Po napoje energetyzujące sięga od 17% uczniów szkół gimnazjalnych do 24% ze szkół ponadgimnazjalnych, jak wynika z badań przeprowadzonych wśród uczniów z województwa mazowieckiego, łódzkiego i podlaskiego. Dotychczas nie określono dla tej grupy wiekowej bezpiecznego poziomu ich spożycia [3]. Analizy American Academy of Pediatrics opublikowanych badań nad napojami energetyzującymi wskazują na otyłość, jako jeden z problemów ich picia przez dzieci. Zaobserwowano także wpływ napojów energetyzujących na układ sercowo-naczyniowy, podaż kalorii oraz cukrzycę [3]. Zadaniem napojów energetyzujących jest pobudzenie organizmu, ale odnotowywano także występowanie bezsenności i podenerwowanie, poczucie rozbicia czy kołatanie serca. Najczęściej występującymi objawami po spożyciu napojów energetyzujących są m.in. bóle żołądka, głowy czy też mdłości [1, 4, 5-7]. Niektóre badania wskazują również na ryzyko związane z chorobami naczyń mózgowych [8] i zaburzeń psychicznych [9] oraz uszkodzeń płytki nazębnej [10]. W ostatnich badaniach podkreśla się wpływ na organizm napojów energetyzujących spożywanych wraz z alkoholem [11]. Cel badań Poznanie popularności napojów energetyzujących wśród młodzieży wiejskiej oraz ocena zachowań związanych z ich konsumpcją. Materiał i metody Badania przeprowadzono wśród uczniów klas pierwszych i drugich technikum o zróżnicowanym profilu kształcenia. W badaniu uczestniczyło 120 uczniów (80 dziewcząt i 40 chłopców) w średnim wieku 16,6±0,5 lat (chłopcy: 16,5±0,5 lat, dziewczęta: 16,7±0,5 lat). Do analizy statystycznej włączono wyniki poprawnie wypełnionych kwestionariuszy dotyczących konsumpcji napojów energetyzujących od 112 uczniów. Wykorzystano narzędzie badawcze, jakim była anonimowa ankieta dotycząca częstotliwości spożycia wybranych produktów i napojów (FFQ) opracowana w Zakładzie Żywienia Człowieka Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Pierwsza część ankiety dotyczyła charakterystyki badanej młodzieży. Kwestionariusz zawierał także pytania dotyczące konsumpcji napojów energetyzujących w tym częstotliwości ich spożycia, aktywności fizycznej, podczas której są konsumowane oraz występujących objawów po spożyciu. W ocenie stanu odżywienia badanej grupy poproszono uczniów o wpisanie w ankiecie aktualnej masy i wysokości ciała oraz obwodów pasa i bioder (mierzone w dniu badania przez osobę prowadzącą badanie). W oparciu o uzyskane wyniki obliczono wskaźniki BMI (Body Mass Index) oraz WHtR (Waist to Height Ratio). Interpretację wskaźnika BMI, według wytycznych WHO odniesiono do norm opracowanych w Zakładzie Rozwoju Dzieci i Młodzieży, Instytutu Matki i Dziecka w 1999 r. i uzupełnionych w 2007 r. [12]. Otrzymanym danym jakościowym uzyskanym z ankiety przypisano odpowiednie rangi a następnie tak przygotowane dane ilościowe poddano analizie statystycznej. Zastosowano nieparametryczny test U Manna-Whitney a do sprawdzenia różnic między grupami a rodzaj i siłę związku badano z wykorzystaniem współczynnika korelacji rang Spearmana (rs) na przyjętym poziomie istotności α=0,05. Obliczenia statystyczne wykonano w programie Statistica PL 9.0 (licencja UJ). Wyniki i omówienie Na podstawie przeprowadzonych badań ankietowych dokonano oceny częstości spożycia napojów energetyzujących wśród młodzieży wiejskiej. Wśród badanych przeważały dziewczęta, które stanowiły 66,7% ankietowanych. Odpowiednio u 2,6% chłopców i 18,4% dziewcząt wskaźnik BMI wskazywał na występowanie niedoborów masy ciała, natomiast u 7,9% chłopców i 3,9% dziewcząt wskaźnik BMI przyjmował wartości wskazujące na nadwagę. Otyłość według interpretacji wskaźnika BMI częściej dotyczyła młodzieży płci męskiej (p=0,0075). Charakterystyka cech antropometrycznych badanej młodzieży została przedstawiona w tabeli I. Informacje na temat napojów energetyzujących ich składu i przeznaczenia znajdujące się na opakowaniu czytało lub czytało czasami łącznie 57,3% ankietowanych, z czego chłopcy (67,5%) istotnie częściej niż dziewczęta (p=0,0072). Ponad 42,7% respondentów w ogóle nie czytało informacji znajdującej się na etykiecie produktu, w większości były to dziewczęta (48,1%). Wybór napoju energetyzującego młodzi ankietowani z Bieszczad opierali głównie na podstawie jego smaku 78,6% oraz ceny 17,9% badanych. Jedynie wybór na podstawie składu napoju przez badaną młodzież był uzależniony od płci konsumenta (p=0,0291). Kryteria wyboru napoju energetyzującego przedstawiono na ryc. 1.

3 Błaszczyk E i wsp. Konsumpcja napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej 817 Tabela I. Charakterystyka cech antropometrycznych badanej młodzieży Table I. Anthropometric characteristics of examined group Cecha Antropometryczna /Feature Ogółem n=112 Płeć /Gender Wartość p /Total n=112 Chłopcy n=38 /Boys n=38 Dziewczęta n= 74 /Girls n=74 /p-value Wysokość ciała [m] /Body height [m] 169,3±8,7 177,1±7,6 165,4±6,3 p<0,00001 Masa ciała [kg] /Body mass [kg] 60,5±11,5 69,7±11,1 55,7±8,3 p<0,00001 Obwód pasa [cm] /Waist circumference [cm] 76,3±9,7 79,1±9,7 74,9±9,4 p=0,0120 Obwód bioder [cm] /Hip circumference [cm] 92,0±9,9 91,4±13,1 92,2±8,1 p>0,05 n liczba badanych, X±SD średnia arytmetyczna i odchylenie standardowe Najpopularniejszymi markami napojów energetyzujących wśród badanej młodzieży były marki: Tiger (83,3%) i Red Bull (31,8%), najmniej chętnie młodzi ludzie sięgali po marki: Kick, Power on oraz XL. Badani chłopcy częściej niż dziewczęta sięgali po marki napojów energetyzujących takie jak: R 20+ (p=0,0017) oraz V-power (p=0,0408). Uzyskane w niniejszej pracy wyniki pokazały, iż młodzież po napoje energetyzujące sięga najczęściej rzadziej niż raz w tygodniu 42,7% badanych. Codziennie napój energetyzujący spożywało prawie 6% badanych, natomiast nigdy tego typu napoju nie piło ponad 28% respondentów. Chłopcy z prezentowanego badania istotnie częściej pili napój energetyzujący niż dziewczęta (p=0,0001). % badanych ,9 ogółem badani n=112 chłopcy n=38 dziewczęta n=74 23,7 14,9 18,4 9,8 5,4 1,8 2,6 1,4 78,6 82,4 71,1 3,6 2,6 4,1 3,5 2,6 4,1 cena skład wygląd smal popularność wśród rówieśników Ryc. 1. Kryterium wyboru napoju energetyzującego w badanej grupie z uwzględnieniem płci Fig. 1. Criterion for selection of an energy drink in study group by gender Wśród badanych chłopców obserwowano dodatnią korelację między spożyciem napojów energetyzujących a średnimi wartościami oraz interpretacją wskaźnika BMI (rs=0,4; p=0,0117). Wśród osób, które codziennie lub kilka razy dziennie spożywały napoje energetyzujące: 10,4% stosowało diety redukujące masę, 11,3% paliło papierosy i prawie 7% spożywało napoje alkoholowe. Blisko 6% ankietowanych, którzy uczestniczyli w zajęciach wychowania fizycznego spożywało napoje energetyzujące codziennie lub kilka razy dziennie. Badane dziewczęta istotnie częściej wskazywały na spożycie napoju energetyzującego w związku z nauką (p=0,0179). inne Ponad połowa badanej młodzieży 54,6% ankietowanych, po spożyciu napoju energetyzującego odczuwała pobudzenie organizmu, a u 23,6% wystąpiła bezsenność. Rzadziej młodzież wskazywała na skoki ciśnienia (16,4%) oraz na nudności (10,9%) i kołatanie serca (10,9%) jako objawy występujące po spożyciu napoju energetyzującego. W badaniu własnym uczniowie nie wskazywali źródła informacji dotyczących napojów energetyzujących jedynie odpowiadali na pytanie dotyczące zapoznania się z etykietą znajdującą się na napoju. Jak pokazały wyniki badania, ponad połowa młodzieży z Bieszczad zapoznawała się z informacjami tam znajdującymi się i głównie byli to chłopcy, co może świadczyć o większej świadomości konsumenckiej. W badaniach Rój i wsp. 23% ankietowanych deklarowało, że czytało lub czasami czytało informacje na opakowaniu [13]. Na skład napojów energetyzujących zawsze zwracało uwagę 52% studentów SGGW z badania Kopacz i wsp. oraz 16,2% studentów z AWF. Nigdy ze składem napoju nie zapoznawało się prawie 26% studentów uczestniczących w tych badaniach [14]. Jako źródło informacji o napojach energetyzujących młodzież regularnie uprawiająca sport najczęściej wskazywała media (78%), reklamy (76%) oraz znajomych (66%) [14]. Amerykańskie badania przeprowadzone wśród studentów z Uniwersytetu w Utah pokazały, iż etykiety ostrzegawcze na temat spożycia napojów energetyzujących mogą zmniejszyć szansę na ich wybór przez konsumenta (p<0,01) [15]. Najczęstszym kryterium zakupu napoju energetyzujące wśród młodzieży z Bieszczad były ich smak oraz cena. Również głównie ceną (45,3%) oraz opinią o producencie/produkcie (35,3%) kierowali się studenci z badania Semieniuk. Tylko 26,7% wybierając napój tego typu kierowało się składem podanym na etykiecie [16]. Dla studentów z badania Kopacz wsp. głównym powodem zakupu takich napojów było zmniejszenie senności (45,2%) i zwiększenie wydajności umysłowej (24,2%) [14]. Najpopularniejszymi markami napojów energetyzujących wśród młodzieży z Bieszczad były Tiger oraz Red Bull, podobnie jak u studentów krakowskich z badania Wolak i młodzieży regularnie uprawiającej sport z badań Rój i wsp. oraz Semeniuk [13, 16, 17].

4 818 Probl Hig Epidemiol 2013, 94(4): Jak pokazały wyniki badania Gaździńskiej, największą popularnością napoje energetyzujące cieszyły się wśród młodzieży mieszkającej w miastach 17,7%. Na wsi sięgało po nie jedynie 9,1% badanych [18]. Prawie 6% badanych z Bieszczad piło napoje energetyzujące codziennie lub kilka razy dziennie. Z amerykańskich badań O`Dea wynika, iż odsetek dzieci i młodzieży w wieku 11 do 18 lat, który pił napoje energetyzujące, wynosił 42,3% [19]. Licealiści z Poznania z badania Bajerskiej i wsp. sięgali po napoje energetyzujące, co drugi-trzeci dzień [20]. Amerykańskie badania podają, iż w grupie nastolatków w wieku lat 28-31% regularnie spożywało napoje energetyzujące i odsetek ten rośnie wraz z wiekiem [11, 21]. Również w badaniach studentów z polskich uczelni 67% spożywało napoje energetyzujące [14]. W starszych grupach wiekowych, wśród studentów 46% piło napoje energetyzujące rzadziej niż raz w tygodniu, a 46-51% rzadko [7, 22]. W prezentowanym badaniu własnym to chłopcy istotnie częściej spożywali napoje energetyzujące niż dziewczęta. Płeć męska była istotnym czynnikiem sprzyjającym piciu napojów energetyzujących, również w badaniach Millera oraz Ward [15, 23]. W badaniach własnych u chłopców, którzy istotnie częściej sięgali po napoje energetyzujące stwierdzono występowanie dodatniej korelacji między częstością picia napojów energetyzujących a średnimi wartościami oraz interpretacją wskaźnika BMI (rs=0,4; p=0,0117). Badania Bajerskiej i wsp. pokazały także, że młodzież z nadmierną masą ciała aż 8,5-krotnie częściej sięgała po napoje energetyzujące w porównaniu do pozostałych uczestników badania [20]. W badaniach Łagowskiej i wsp. również obserwowano dodatnią zależność pomiędzy częstością spożycia napojów energetyzujących a wysokością wskaźnika BMI (rs=0,34) [24]. Z badania Semeniuk wynika, że ponad 15,3% studentów sięgało po napój energetyzujący w czasie sesji egzaminacyjnych [16]. Również studenci z badania Kopacz i wsp. najczęściej po napoje energetyzujące sięgali podczas nauki w czasie sesji egzaminacyjnej [14]. W badaniach własnych podczas nauki tego rodzaju napoje piły głównie dziewczęta. Utrwalenie tego typu zachowań wśród młodzieży ponadgimnazjalnej może skutkować w późniejszych latach nauki nadmierną konsumpcją napojów energetyzujących. Napoje energetyzujące w połączeniu z alkoholem spożywało 27% studentów w badaniach O Brien [21]. Również młodzież z Leska pijąca alkohol częściej spożywała napoje energetyzujące. Jak pokazują badania wśród osób mieszających napoje energetyzujące z alkoholem spożycie alkoholu jest większe i łatwiej może prowadzić do uzależnienia [6, 11, 21]. Około 3,3% studentów z SGGW i AWF jak pokazały badania Kopacz i wsp. zawsze, kiedy jest w klubie lub pubie miesza napoje alkoholowe z energetyzującymi napojami [14]. Z przeglądu badań dotyczących napojów energetyzujących dokonanego przez Pennington i wsp. specyficzne objawy po spożyciu napojów energetyzujących zgłaszane przez młodzież to: drżenie, nerwowość, zawroty głowy, trudności w skupieniu uwagi, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz bezsenność [25]. Młodzież w wieku lat z badań Rój i wsp. wskazywała głównie na występowanie bólu brzucha (45%) i bólu głowy (33%) a u 6% badanych wystąpiło kołatanie serca [13], dla porównania u prawie 11% młodych badanych z Bieszczad także wystąpiło kołatanie serca. Połowa studentów z badań Semeniuk zaobserwowała u siebie przyśpieszenie akcji serca oraz ponad 30% zauważyło u siebie znaczne pobudzenie i agresję oraz bezsenność, częściej objawy te występowały u mężczyzn [16]. Badanie wpływu napojów energetyzujących na organizm nadal stanowi przedmiot wielu badań. Wnioski 1. Płeć jest istotnym czynnikiem decydującym o spożyciu napoju energetyzującego. 2. Najpopularniejsze marki napojów energetyzujących to: Tiger i Red Bull. 3. Walory smakowe oraz cena decydują o zakupie przez młodzież napojów energetyzujących. 4. Picie napoju energetyzującego ma związek z podejmowanymi aktywnościami. Piśmiennictwo / References 1. Hoffmann M, Świderski F. Napoje energetyzujące i ich składniki funkcjonalne. Przem Spoż 2008, 9: Wierzejska R, Kundzicz M, Orłowska K. Napoje energetyzujące ich skład i przeznaczenie. Przem Spoż 2002, 56(10): Seifert SM i wsp. Health Effects of Energy Drinks on Children, Adolescents and Young Adults. Pediatrics 2011, 127(3): Sikora E. Napoje energetyzujące korzyści i zagrożenia. Przem Ferm Owoc-Warzyw 2008, 3: Bogacz A. Analiza światowego rynku napojów funkcjonalnych. Przem Ferm Owoc-Warzyw 2008, 3: Reissig CJ, Strain EC, Griffiths RR. Caffeinated energy drinks a growing problem. Drug Alcohol Depend 2009, 99(1-3): Banda A, Syler MG, Hoover W. College students` knowledge, attitudes and behaviors related to energy drinks. J Am Diet Assoc 2010, 110(9): A Worrall BB, Phillips CD. Herbal energy drinks, phenylpropanoid compounds, and cerebral vasculopathy. Neurology 2005, 65:

5 Błaszczyk E i wsp. Konsumpcja napojów energetyzujących i zachowania z nią związane wśród młodzieży wiejskiej Machado-Vieira R, Viale CI, Kapczinski F. Mania associated with an energy drink: the possible role of caffeine, taurine, and inositol. Can J Psychiatry 2001, 46(5): Meadwos-Oliver M, Ryan-Krause P. Powering up with sports and energy drinks. J Pediatr Health Care 2007, 21(6): Weldy D. Risks of alcoholic energy drinks for youth. J Am Board Fam Med 2010, 23: Ostrowska-Nawarycz L, Nawarycz T. Wskaźnik masy ciała u dzieci i młodzieży łódzkiej w wieku szkolnym. Pol Merkuriusz Lek 2007, 23: Rój A, Stasiuk E, Dorsz B. Ocena popularności napojów energetyzujących wśród młodzieży regularnie uprawiającej sport. Bromat Chem Toksykol 2011, 3: Kopacz A i wsp. Badania uwarunkowań spożywania napojów energetyzująych przez studentów. Rocz Panstw Zakl Hig 2012, 63(4): Ward CA. The impact of knowledge, attitude, and peer influence on adolescent energy drink consumption. digitalcommons.usu.edu/etd/465, 2009 ( ). 16. Semeniuk W. Spożywanie napojów energetyzujących wśród studentów Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Probl Hig Epidemiol 2011, 92(4): Wolak A. Analiza preferencji konsumenckich dotyczących napojów energetyzujących. (w:) Wybrane problemy oceny jakości żywności. Żuchowski J, Zieliński R (red). Wyd Nauk Instytut Technologii i Eksploatacji, Radom Gaździńska A. Suplementacja składnikami mineralnymi, witaminami i napojami energetyzującymi diety kandydatów do Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych. Żyw Czł Metab 2007, 34(1/2): O Dea JA. Consumption of nutritional supplements among adolescents. Usage and perceived benefits. Health Educ Res 2003, 18: Bajerska J i wsp. Częstość spożywania napojów energetyzujących, a aktywność fizyczna i występowanie nadwagi i otyłości wśród młodzieży licealnej. Żywność Nauka Technol Jakość 2009, 4(63): O Brien MC, et al. Caffeinated cocktails: get wired, get drunk, get injured. Acad Emerg Med 2008, 15: Arria AM, et al. Energy drink consumption and increased risk for alcohol dependence. Alcohol Clin Exp Res 2011, 35(2): Miller KE. Energy drinks, race, and problem behaviors among college students. J Adolesc Health 2008, 43: Łagowska K i wsp. Ocena częstotliwości spożycia produktów, potraw i napojów o wysokiej wartości energetycznej przez młodzież szkolną o różnym poziomie aktywności fizycznej. Studia Periegetica 2011, 6: Pennington N, et al. Energy drinks: A new health hazard for adolescents. J Sch Nurs 2010, 26(5):

SPOŻYCIE NAPOJÓW FUNKCJONALNYCH W GRUPIE MŁODZIEŻY Z REGIONU PODKARPACIA

SPOŻYCIE NAPOJÓW FUNKCJONALNYCH W GRUPIE MŁODZIEŻY Z REGIONU PODKARPACIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 1, str. 33 38 Ewa Błaszczyk, Beata Piórecka, Paweł Jagielski, Małgorzata Schlegel-Zawadzka SPOŻYCIE NAPOJÓW FUNKCJONALNYCH W GRUPIE MŁODZIEŻY Z REGIONU PODKARPACIA Zakład

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOŻYCIA ŻYWNOŚCI TYPU FAST FOOD ORAZ NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH I ALKOHOLU WŚRÓD GRUPY STUDENTEK UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU

OCENA SPOŻYCIA ŻYWNOŚCI TYPU FAST FOOD ORAZ NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH I ALKOHOLU WŚRÓD GRUPY STUDENTEK UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 766 770 Emilia Bartosiuk, Renata Markiewicz-Żukowska, Anna Puścion 1, Katarzyna Mystkowska 1 OCENA SPOŻYCIA ŻYWNOŚCI TYPU FAST FOOD ORAZ NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH, A AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD MŁODZIEŻY LICEALNEJ

CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH, A AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD MŁODZIEŻY LICEALNEJ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2009, 4 (63), 211 217 JOANNA BAJERSKA 11, MAŁGORZATA WOŹNIEWICZ 1, JAN JESZKA 1, EWELINA WIERZEJSKA 22 CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH, A AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH NAPOJÓW MLECZNYCH

CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH NAPOJÓW MLECZNYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 688 692 Krystyna Szymandera-Buszka, Danuta Górecka CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH NAPOJÓW MLECZNYCH Katedra Technologii Żywienia Człowieka Uniwersytetu Przyrodniczego

Bardziej szczegółowo

UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE

UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE Dlaczego dzieci i młodzież nie powinny pić napojów energetyzujących? Niektórzy sądzą, że napoje energetyzujące są źródłem energii, która jest szybko przyswajalna przez organizm

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 520 SECTIO D 2005 Zakład Wychowania Zdrowotnego Wydział Nauk Przyrodniczych Uniwersytet Szczeciński Kierownik prof. zw.

Bardziej szczegółowo

BADANIA UWARUNKOWAŃ SPOŻYWANIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH PRZEZ STUDENTÓW

BADANIA UWARUNKOWAŃ SPOŻYWANIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH PRZEZ STUDENTÓW Rocz Panstw Zakl Hig 0, 63, Nr 4, 49-497 BADANIA UWARUNKOWAŃ SPOŻYWANIA NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH PRZEZ STUDENTÓW studies on the DETERMINANTS OF ENERGY DRINKS INTAKE BY STUDENTS Agnieszka Kopacz, Agata

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO Ewa Lange, Jolanta Krusiec, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Aleksandra Skrzypkowska Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE WYBORU OPAKOWAŃ DO TŁUSZCZÓW ROŚLINNYCH

PREFERENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE WYBORU OPAKOWAŃ DO TŁUSZCZÓW ROŚLINNYCH Joanna Białek, Elżbieta Kondratowicz-Pietruszka Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie PREFERENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE WYBORU OPAKOWAŃ DO TŁUSZCZÓW ROŚLINNYCH Polski rynek produktów tłuszczowych należy

Bardziej szczegółowo

Spożycie napojów energetyzujących przez sportowców Cz. I. Wielkość spożycia i determinanty wyboru

Spożycie napojów energetyzujących przez sportowców Cz. I. Wielkość spożycia i determinanty wyboru 266 Probl Hig Epidemiol 2013, 94(2): 266-272 Spożycie napojów energetyzujących przez sportowców Cz. I. Wielkość spożycia i determinanty wyboru Energy drinks intake by athletes. Part I. Amount of intake

Bardziej szczegółowo

DOŻYWIANIE UCZNIÓW W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH I GIMNAZJACH W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM W LATACH

DOŻYWIANIE UCZNIÓW W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH I GIMNAZJACH W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM W LATACH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 683 687 Jan Karczewski, Robert Szczerbiński 1), Alicja Gabrylewska 2) DOŻYWIANIE UCZNIÓW W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH I GIMNAZJACH W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM W LATACH

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZACHOWANIA ZDROWOTNE STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I TURYSTYKI - ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE

WYBRANE ZACHOWANIA ZDROWOTNE STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I TURYSTYKI - ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 409-414 Robert Szczerbiński 1), Jan Karczewski, Joanna Maksymowicz-Jaroszuk WYBRANE ZACHOWANIA ZDROWOTNE STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I TURYSTYKI

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. picia piwa, wina i wódki: kiedy badany pił ostatni raz dany napój, ile wówczas wypił i z kim pił.

Wprowadzenie. picia piwa, wina i wódki: kiedy badany pił ostatni raz dany napój, ile wówczas wypił i z kim pił. Alkoholizm i Narkomania 2/19195 Barbara Wolniewicz-Grzelak Pracownia Profilaktyki Młodzieżowej "Pro-M" Instytut Psychiatrii i Neurologii BADANIE PICIA NAPOJÓW ALKOHOLOWYCH PRZEZ MŁODZIEŻ ARKUSZEM "PIWO-WINO-WÓDKA"

Bardziej szczegółowo

BADANIE BIOFIZYCZNE WYDOLNOŚCI UKŁADU KRĄŻENIA MŁODZIEŻY LICEALNEJ

BADANIE BIOFIZYCZNE WYDOLNOŚCI UKŁADU KRĄŻENIA MŁODZIEŻY LICEALNEJ BADANIE BIOFIZYCZNE WYDOLNOŚCI UKŁADU KRĄŻENIA MŁODZIEŻY LICEALNEJ Katarzyna Gliniewicz, VI Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Opiekunowie: mgr Piotr Chmiel, dr Aneta Mika Plan prezentacji Biofizyka

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne młodzieży gimnazjalnej i ich wybrane uwarunkowania. Cz. IV. Sposób żywienia

Zachowania zdrowotne młodzieży gimnazjalnej i ich wybrane uwarunkowania. Cz. IV. Sposób żywienia Świderska-Kopacz Probl Hig Epidemiol J i 2008, wsp. Zachowania 89(2): 241-245 zdrowotne młodzieży gimnazjalnej i ich wybrane uwarunkowania. Cz. IV.... 241 Zachowania zdrowotne młodzieży gimnazjalnej i

Bardziej szczegółowo

DZIECI WIEJSKICH THE FREQUENCY OF THE CONSUMPTION OF THE FIRST AND THE SECOND BREAKFAST AMONG RURAL CHILDREN

DZIECI WIEJSKICH THE FREQUENCY OF THE CONSUMPTION OF THE FIRST AND THE SECOND BREAKFAST AMONG RURAL CHILDREN ROCZN. PZH, 2003, 54, NR 2, 213 220 EDYTA SULIGA CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA PIERWSZYCH I DRUGICH ŚNIADAŃ WŚRÓD DZIECI WIEJSKICH THE FREQUENCY OF THE CONSUMPTION OF THE FIRST AND THE SECOND BREAKFAST AMONG RURAL

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

OCENA WIEDZY ŻYWIENIOWEJ STUDENTÓW PWSZ W NYSIE*

OCENA WIEDZY ŻYWIENIOWEJ STUDENTÓW PWSZ W NYSIE* BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVIII, 2015, 3, str. 457 462 Marta Misiarz 1, Elżbieta Grochowska-Niedworok 1, Lechosław Dul 2, Joanna Wyka 1, Ewa Malczyk 1, Beata Całyniuk 1 OCENA WIEDZY ŻYWIENIOWEJ STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami:

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami: Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Ilość posiłków w ciągu dnia: 4-5 Odstępy między posiłkami: regularne, co 3,5-4h ŚNIADANIE : max.2h od momentu wstania KOLACJA : min.3h przed snem Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ?

Bardziej szczegółowo

118 Karolina Jąder Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu

118 Karolina Jąder Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu 118 Karolina Jąder Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu Roczniki Naukowe tom XV zeszyt 2 Karolina Jąder Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu WPŁYW wieku i płci na ZACHOWANIA STUDENTÓW NA RYNKU

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education in Cracow MARIA GACEK, JAROSŁAW

Bardziej szczegółowo

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Małgorzata Roślak, Henryk Stolarczyk Uniwersytet Łódzki, Łódź ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO

Bardziej szczegółowo

OCENA BARWY NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH

OCENA BARWY NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 0,, str. 87 8 Anna Rój, Piotr Przybyłowski OCENA BARWY NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH Katedra Towaroznawstwa i Zarządzania Jakością, Wydział Przedsiębiorczości i Towaroznawstwa,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI DIETY STUDENTÓW W ZALEŻNOŚCI OD ICH PŁCI I WIEDZY ŻYWIENIOWEJ

OCENA JAKOŚCI DIETY STUDENTÓW W ZALEŻNOŚCI OD ICH PŁCI I WIEDZY ŻYWIENIOWEJ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIX, 2016, 3, str. 474 478 Grzegorz Galiński, Jolanta Czarnocińska, Katarzyna Zaborowicz OCENA JAKOŚCI DIETY STUDENTÓW W ZALEŻNOŚCI OD ICH PŁCI I WIEDZY ŻYWIENIOWEJ Katedra Higieny

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE ZWYCZAJU POJADANIA MIĘDZY POSIŁKAMI WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT I JEGO UWARUNKOWANIA

WYSTĘPOWANIE ZWYCZAJU POJADANIA MIĘDZY POSIŁKAMI WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT I JEGO UWARUNKOWANIA SCIENTIARUM POLONORUMACTA Acta Sci. Pol., Technol. Aliment. 3(1) 2004, 167-174 WYSTĘPOWANIE ZWYCZAJU POJADANIA MIĘDZY POSIŁKAMI WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT I JEGO UWARUNKOWANIA Marzena Jeżewska-Zychowicz

Bardziej szczegółowo

OCENA ŻYWIENIA MŁODZIEŻY DWÓCH TYPÓW SZKÓŁ LICEALNYCH Z AUGUSTOWA (WOJ. PODLASKIE) W OPARCIU O PODAŻ PODSTAWOWYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH

OCENA ŻYWIENIA MŁODZIEŻY DWÓCH TYPÓW SZKÓŁ LICEALNYCH Z AUGUSTOWA (WOJ. PODLASKIE) W OPARCIU O PODAŻ PODSTAWOWYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 332 336 Barbara Smorczewska-Czupryńska, Jolanta Ustymowicz-Farbiszewska, Ewa Granacka, Jan Karczewski OCENA ŻYWIENIA MŁODZIEŻY DWÓCH TYPÓW SZKÓŁ LICEALNYCH Z

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Częstotliwość spożycia mleka i produktów mlecznych przez młodzież w wieku lat

Częstotliwość spożycia mleka i produktów mlecznych przez młodzież w wieku lat 240 Probl Hig Epidemiol 2015, 96(1): 240-244 Częstotliwość spożycia mleka i produktów mlecznych przez młodzież w wieku 16-18 lat Frequency of consumption of milk and milk products by young people aged

Bardziej szczegółowo

Ocena zachowań higienicznych studentów Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki w Białymstoku

Ocena zachowań higienicznych studentów Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki w Białymstoku Szczerbiński Probl Hig Epidemiol R i wsp. 2011, Ocena 92(4): zachowań 915-919 higienicznych studentów Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki... 915 Ocena zachowań higienicznych studentów Wyższej

Bardziej szczegółowo

Napoje energetyczne CZYLI CHEMIA W PUSZCE

Napoje energetyczne CZYLI CHEMIA W PUSZCE Napoje energetyczne CZYLI CHEMIA W PUSZCE Krótka historia energy drinka Pierwszy energy drink pojawił się w w sprzedaży w 1987 roku w Austrii. Dziś są sprzedawane w ponad 100 krajach na całym świecie.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE Dzieciństwo w cieniu schizofrenii przegląd literatury na temat możliwych form pomocy i wsparcia dzieci z rodzin, gdzie jeden z rodziców dotknięty jest schizofrenią Childhood in the shadow of schizophrenia

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYNNIKÓW WPŁYWAJĄCYCH NA ZAKUP I STOSOWANIE PREPARATÓW WITAMINOWO MINERALNYCH PRZEZ UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

OCENA CZYNNIKÓW WPŁYWAJĄCYCH NA ZAKUP I STOSOWANIE PREPARATÓW WITAMINOWO MINERALNYCH PRZEZ UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 987-992 Aneta Kościołek 1), Magdalena Hartman 2), Katarzyna Spiołek 1), Justyna Kania 1), Katarzyna Pawłowska-Góral 1) OCENA CZYNNIKÓW WPŁYWAJĄCYCH NA ZAKUP

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne aspekty spożycia soków owocowych i słodzonych napojów: związek z nadwagą u młodzieży i nowotworami u dorosłych

Zdrowotne aspekty spożycia soków owocowych i słodzonych napojów: związek z nadwagą u młodzieży i nowotworami u dorosłych Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Zdrowotne aspekty spożycia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYBRANYCH ZWYCZAJÓW ŻYWIENIOWYCH STUDENTÓW ŁÓDZKICH UCZELNI

ANALIZA WYBRANYCH ZWYCZAJÓW ŻYWIENIOWYCH STUDENTÓW ŁÓDZKICH UCZELNI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVI, 2013, 2, str. 186 193 Agnieszka Szczodrowska, Wiesława Krysiak 1) ANALIZA WYBRANYCH ZWYCZAJÓW ŻYWIENIOWYCH STUDENTÓW ŁÓDZKICH UCZELNI Zespół Analityki Żywności i Środowiska,

Bardziej szczegółowo

OCENA CZĘSTOŚCI SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW I POTRAW ORAZ POZIOMU WIEDZY NA TEMAT ZDROWEGO ODŻYWIANIA WŚRÓD STUDENTÓW ŁÓDZKICH SZKÓŁ WYŻSZYCH

OCENA CZĘSTOŚCI SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW I POTRAW ORAZ POZIOMU WIEDZY NA TEMAT ZDROWEGO ODŻYWIANIA WŚRÓD STUDENTÓW ŁÓDZKICH SZKÓŁ WYŻSZYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVII, 2014, 1, str. 25 31 Agnieszka Szczodrowska, Wiesława Krysiak 1) OCENA CZĘSTOŚCI SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW I POTRAW ORAZ POZIOMU WIEDZY NA TEMAT ZDROWEGO ODŻYWIANIA WŚRÓD

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI W WIEKU PONIEMOWLĘCYM Z TRÓJMIASTA I OKOLIC

ŻYWIENIE DZIECI W WIEKU PONIEMOWLĘCYM Z TRÓJMIASTA I OKOLIC BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVIII, 2015, 3, str. 412 417 Witold Kozirok, Beata Mroczkowska ŻYWIENIE DZIECI W WIEKU PONIEMOWLĘCYM Z TRÓJMIASTA I OKOLIC I. CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA PRODUKTÓW TYPU FAST FOOD PRZEZ MŁODZIEŻ MĘSKĄ

CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA PRODUKTÓW TYPU FAST FOOD PRZEZ MŁODZIEŻ MĘSKĄ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 675 679 Joanna Wyka 1,2, Elżbieta Grochowska - Niedworok 1, Ewa Malczyk 1, Marta Misiarz 1, Natalia Szczęsna 1 CZĘSTOTLIWOŚĆ SPOŻYCIA PRODUKTÓW TYPU FAST FOOD

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENCKICH DOTYCZĄCYCH NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH

ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENCKICH DOTYCZĄCYCH NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH 1 Artur WOLAK ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENCKICH DOTYCZĄCYCH NAPOJÓW ENERGETYZUJĄCYCH 1. Wstęp Od kilku lat można zaobserwować na rynku znaczny wzrost sprzedaży napojów funkcjonalnych, co w konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie problemom zdrowotnym dzieci i młodzieży poprzez aktywność fizyczną.

Zapobieganie problemom zdrowotnym dzieci i młodzieży poprzez aktywność fizyczną. Zapobieganie problemom zdrowotnym dzieci i młodzieży poprzez aktywność fizyczną. Dr n. med. Joanna Ruszkowska Katedra Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi PABIANICE, 30

Bardziej szczegółowo

Stosowanie diet odchudzających przez krakowską młodzież ze szkół ponadpodstawowych, z uwzględnieniem wieku i płci

Stosowanie diet odchudzających przez krakowską młodzież ze szkół ponadpodstawowych, z uwzględnieniem wieku i płci Kolarzyk Probl Hig E Epidemiol i wsp. Stosowanie 2, 91(3): diet 49-413 odchudzających przez krakowską młodzież ze szkół ponadpodstawowych... 49 Stosowanie diet odchudzających przez krakowską młodzież ze

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji programu pt. Trzymaj Formę w Gimnazjum Nr 1 w Żywcu w roku szkolnym 2011/2012

Sprawozdanie z realizacji programu pt. Trzymaj Formę w Gimnazjum Nr 1 w Żywcu w roku szkolnym 2011/2012 Sprawozdanie z realizacji programu pt. Trzymaj Formę w Gimnazjum Nr 1 w Żywcu w roku szkolnym 11/12 Celem programu była promocja zasad aktywnego stylu życia z wykorzystaniem zbilansowanej diety, a także

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Klinice Endokrynologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin 2

Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Klinice Endokrynologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin 2 Prace oryginalne Zachowania prozdrowotne w zakresie odżywiania i aktywności fizycznej u dzieci i młodzieży szkolnej w wieku do 18. roku życia Pro-health behavior in adolescents in regard to nourishment

Bardziej szczegółowo

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Ryszard Asienkiewicz Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI W WIEKU PONIEMOWLĘCYM Z TRÓJMIASTA I OKOLIC II. CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONYCH DLA MAŁYCH DZIECI

ŻYWIENIE DZIECI W WIEKU PONIEMOWLĘCYM Z TRÓJMIASTA I OKOLIC II. CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUKTÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONYCH DLA MAŁYCH DZIECI BROAT. CHE. TOSYOL. XLVIII, 2015, 3, str. 418 422 Witold ozirok, Beata roczkowska ŻYWIENIE DZIECI W WIEU PONIEOWLĘCY Z TRÓJIASTA I OOLIC II. CZĘSTOŚĆ SPOŻYCIA WYBRANYCH PRODUTÓW SPOŻYWCZYCH PRZEZNACZONYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza ankiety dotyczącej niektórych zachowań zdrowotnych uczniów klas III gimnazjum. Cel i metoda

Analiza ankiety dotyczącej niektórych zachowań zdrowotnych uczniów klas III gimnazjum. Cel i metoda Analiza ankiety dotyczącej niektórych zachowań zdrowotnych uczniów klas III gimnazjum Cel i metoda Celem badań jest poznanie zachowań i poziomu wiedzy na temat podstawowych komponentów kształtujących nawyki

Bardziej szczegółowo

ASSESSMENT OF MILK AND MILK PRODUCTS CONSUMPTION AMONG ADOLESCENTS AGED 13-15 ACCORDING TO THEIR PLACE OF RESIDENCE

ASSESSMENT OF MILK AND MILK PRODUCTS CONSUMPTION AMONG ADOLESCENTS AGED 13-15 ACCORDING TO THEIR PLACE OF RESIDENCE SCIENTIARUM POLONORUMACTA Acta Sci. Pol., Technol. Aliment. 5(1) 2006, 163-171 ASSESSMENT OF MILK AND MILK PRODUCTS CONSUMPTION AMONG ADOLESCENTS AGED 13-15 ACCORDING TO THEIR PLACE OF RESIDENCE Marzena

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH MŁODZIEŻY Z UWZGLĘDNIENIEM PŁCI ORAZ POZIOMU AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

PORÓWNANIE NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH MŁODZIEŻY Z UWZGLĘDNIENIEM PŁCI ORAZ POZIOMU AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ ROCZN. PZH 11,, Nr 3, 335-34 PORÓWNANIE NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH MŁODZIEŻY Z UWZGLĘDNIENIEM PŁCI ORAZ POZIOMU AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ COMPARISON OF EATING HABITS AMONG STUDENTS WITH ADMITTED SEX AND LEVEL OF

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

Zakład Żywienia Człowieka - Publikacje dr Barbara Frączek

Zakład Żywienia Człowieka - Publikacje dr Barbara Frączek Zakład Żywienia Człowieka - Publikacje dr Barbara Frączek Frączek B.: Rodzina jako środowisko kształtujące prozdrowotny styl życia młodzieży. Ann. Univer. M. Curie-Skłodowska 2004, 59, suppl. 14, 113,

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

POSTAWY I ZACHOWANIA KONSUMENTÓW WOBEC ŻYWNOŚCI PROZDROWOTNEJ

POSTAWY I ZACHOWANIA KONSUMENTÓW WOBEC ŻYWNOŚCI PROZDROWOTNEJ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1030 1034 Witold Kozirok, Anna Baumgart, Ewa Babicz Zielińska POSTAWY I ZACHOWANIA KONSUMENTÓW WOBEC ŻYWNOŚCI PROZDROWOTNEJ Katedra Handlu i Usług Akademia Morska

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA STUDENTEK DIETETYKI UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA STUDENTEK DIETETYKI UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 699 703 Wioleta J. Charkiewicz, Renata Markiewicz, Maria H. Borawska OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA STUDENTEK DIETETYKI UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU Zakład

Bardziej szczegółowo

Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej

Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaźnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i młodzieży Ziemi Lubuskiej Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAWARTOŚCI KOFEINY W WYBRANYCH NAPOJACH BEZALKOHOLOWYCH

OCENA ZAWARTOŚCI KOFEINY W WYBRANYCH NAPOJACH BEZALKOHOLOWYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIV, 2011, 3, str. 630 634 Maria Białas, Hanna Łuczak, Maria Jeżewska OCENA ZAWARTOŚCI KOFEINY W WYBRANYCH NAPOJACH BEZALKOHOLOWYCH Oddział Koncentratów Spożywczych i Produktów

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE MODYFIKOWANA A POSTAWY KONSUMENTÓW

ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE MODYFIKOWANA A POSTAWY KONSUMENTÓW BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 2, str. 206 211 Marta Kramkowska, Teresa Grzelak, Krystyna Czyżewska ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE MODYFIKOWANA A POSTAWY KONSUMENTÓW Zakład Biologii Chorób Cywilizacyjnych Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w konsumpcji napojów wśród młodzieży

Zmiany w konsumpcji napojów wśród młodzieży Marcinkowska Probl Hig Epidemiol U i wsp. 2014, Zmiany 95(4): w 907-911 konsumpcji napojów wśród młodzieży 907 Zmiany w konsumpcji napojów wśród młodzieży Changes in beverage consumption among youth Urszula

Bardziej szczegółowo

Ocena zachowań żywieniowych licealistów miasta Poznania Analysis of nutrition habits of high school students in Poznań

Ocena zachowań żywieniowych licealistów miasta Poznania Analysis of nutrition habits of high school students in Poznań 161 FARMACJA WSPÓŁCZESNA 2011; 4: 161-165 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 19.11.2011 Poprawiono/Corrected: 04.12.2011 Zaakceptowano/Accepted: 05.12.2011 Akademia Medycyny Ocena zachowań

Bardziej szczegółowo

1. Metodologiczne podstawy badań wśród uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa

1. Metodologiczne podstawy badań wśród uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa 9 1. Metodologiczne podstawy badań wśród uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa 1.1. Wprowadzenie do badań, metoda i materiał badawczy Badania zrealizowane zostały w maju i czerwcu

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ MIASTA BIAŁEGOSTOKU O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ MIASTA BIAŁEGOSTOKU O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Rocz Panstw Zakl Hig 2012, 63, Nr 4, 469-475 OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ MIASTA BIAŁEGOSTOKU O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA ASSESSMENT OF DIETARY INTAKE OF LOWER SECONDARY SCHOOL

Bardziej szczegółowo

Zachowania wybranej grupy studentów wobec napojów energetyzujących stosowanych w czasie wzmożonego wysiłku psychofizycznego

Zachowania wybranej grupy studentów wobec napojów energetyzujących stosowanych w czasie wzmożonego wysiłku psychofizycznego Michota-Katulska Probl Hig Epidemiol E i 2014, wsp. Zachowania 95(3): 783-787 wybranej grupy studentów wobec napojów energetyzujących... 783 Zachowania wybranej grupy studentów wobec napojów energetyzujących

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu odżywienia oraz częstotliwości spożywania posiłków wybranej grupy funkcjonariuszy policji

Ocena stanu odżywienia oraz częstotliwości spożywania posiłków wybranej grupy funkcjonariuszy policji 778 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 778-782 Ocena stanu odżywienia oraz częstotliwości spożywania posiłków wybranej grupy funkcjonariuszy policji Evaluation of nutritional status and meal consumption

Bardziej szczegółowo

CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH*

CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH* BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIX, 2016, 4, str. 788 794 Urszula Balon, Joanna M. Dziadkowiec, Tadeusz Sikora CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH* Katedra Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zachowania żywieniowe młodzieży z województwa śląskiego

Zachowania żywieniowe młodzieży z województwa śląskiego Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, Tom 20, Nr 3, 296 300 www.monz.pl PRACA ORYGINALNA Zachowania żywieniowe młodzieży z województwa śląskiego Agata Kiciak 1, Beata Całyniuk 2, Elżbieta Grochowska-Niedworok

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Stawarska, Andrzej Tokarz, Magdalena Kolczewska

Agnieszka Stawarska, Andrzej Tokarz, Magdalena Kolczewska BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLI, 2008, 4, str. 987 991 Agnieszka Stawarska, Andrzej Tokarz, Magdalena Kolczewska WARTOŚĆ ENERGETYCZNA ORAZ ZAWARTOŚĆ SKŁADNIKÓW PODSTAWOWYCH W DIETACH LUDZI STARSZYCH ZRZESZONYCH

Bardziej szczegółowo

WIEDZA ŻYWIENIOWA RODZICÓW ORAZ WYSTĘPOWANIE NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD DZIECI W WIEKU SZKOLNYM

WIEDZA ŻYWIENIOWA RODZICÓW ORAZ WYSTĘPOWANIE NADWAGI I OTYŁOŚCI WŚRÓD DZIECI W WIEKU SZKOLNYM BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 680 684 Joanna Wyka 1,2, Elżbieta Grochowska - Niedworok 1, Ewa Malczyk 1, Marta Misiarz 1, Karolina Hołyńska 1 WIEDZA ŻYWIENIOWA RODZICÓW ORAZ WYSTĘPOWANIE NADWAGI

Bardziej szczegółowo

OCENA ROZPOWSZECHNIENIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY SZKOLNEJ MIASTA POZNANIA

OCENA ROZPOWSZECHNIENIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY SZKOLNEJ MIASTA POZNANIA Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 322-326 WANDA HORST-SIKORSKA 1, JOLANTA SKALSKA-SADOWSKA 2 OCENA ROZPOWSZECHNIENIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY SZKOLNEJ MIASTA POZNANIA EVALUATION OF PSYCHOACTIVE

Bardziej szczegółowo

Diagnoza lokalnych zagrożeń społecznych w grupie dzieci i młodzieży Dzielnica Bielany Miasta St. Warszawy

Diagnoza lokalnych zagrożeń społecznych w grupie dzieci i młodzieży Dzielnica Bielany Miasta St. Warszawy Diagnoza lokalnych zagrożeń społecznych w grupie dzieci i młodzieży Dzielnica Bielany Miasta St. Warszawy Projekt współfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa 4 OBSZARY BADANIA STRES UŻYWKI PRZEMOC W SZKOLE

Bardziej szczegółowo

Ocena wskaźników wagowo-wzrostowych dzieci krakowskich w wieku 6-14 lat

Ocena wskaźników wagowo-wzrostowych dzieci krakowskich w wieku 6-14 lat 336 Probl Hig Epidemiol 2007, 88(3): 336-342 Ocena wskaźników wagowo-wzrostowych dzieci krakowskich w wieku 6-14 lat The evaluation of body mass and body weight proportion in children aged 6-14 EMILIA

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Jasińska LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013

Małgorzata Jasińska LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013 LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXII 2013 Nawyki żywieniowe młodzieży gimnazjalnej ze środowiska miejskiego i wiejskiego Abstrakt: Racjonalne żywienie to jeden z ważniejszych czynników warunkujących

Bardziej szczegółowo

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu 199 ACTA SCIENTIFICA ACADEMIAE OSTROVIENSIS Małgorzata Cichońska 1, Wioleta Nartowska 2, Dorota Kaczmarzyk 3, Sławomir Szemraj 4, Grzegorz Mazur 5 Tendencje w zakresie spożywania alkoholu Streszczenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STOSOWANIA SUPLEMENTÓW DIETY I ŚWIADOMOŚCI ZAGROŻEŃ WYNIKAJĄCYCH Z ICH POBRANIA WŚRÓD STUDENTÓW UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO

ANALIZA STOSOWANIA SUPLEMENTÓW DIETY I ŚWIADOMOŚCI ZAGROŻEŃ WYNIKAJĄCYCH Z ICH POBRANIA WŚRÓD STUDENTÓW UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVI, 2013, 3, str. 404 412 Patryk Ciszek, Paulina Duma ANALIZA STOSOWANIA SUPLEMENTÓW DIETY I ŚWIADOMOŚCI ZAGROŻEŃ WYNIKAJĄCYCH Z ICH POBRANIA WŚRÓD STUDENTÓW UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH STUDENTÓW UCZELNI MEDYCZNEJ W LATACH 2003/2004 I 2008/2009

OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH STUDENTÓW UCZELNI MEDYCZNEJ W LATACH 2003/2004 I 2008/2009 BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 723 727 Danuta Czapska, Lucyna Ostrowska, Ewa Stefańska, Jan Karczewski OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W CAŁODZIENNYCH RACJACH POKARMOWYCH

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PREFERENCJI NA KONSUMPCJĘ MLEKA I PRZETWORÓW MLECZNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT

WPŁYW PREFERENCJI NA KONSUMPCJĘ MLEKA I PRZETWORÓW MLECZNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT SCIENTIARUM POLONORUMACTA Technologia Alimentaria 3(2) 2004, 171-182 WPŁYW PREFERENCJI NA KONSUMPCJĘ MLEKA I PRZETWORÓW MLECZNYCH WŚRÓD MŁODZIEŻY W WIEKU 13-15 LAT Marzena Jeżewska-Zychowicz Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2008/2009 III EDYCJA I. CEL GŁÓWNY: Zwiększenie świadomości dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie. II.

Bardziej szczegółowo

Wybrane uwarunkowania demograficzne korzystania z usług gastronomicznych (na przykładzie aglomeracji warszawskiej)

Wybrane uwarunkowania demograficzne korzystania z usług gastronomicznych (na przykładzie aglomeracji warszawskiej) Edyta Kwiatkowska Zakład Ekonomiki i Finansów Instytut Turystyki i Rekreacji, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Wybrane uwarunkowania demograficzne korzystania z usług gastronomicznych (na przykładzie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 58 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 58 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 58 SECTIO D 2004 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Katedra Antropologii Academy of Physical Education, Krakow,

Bardziej szczegółowo

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Dr hab. n. med. Maciej Pilecki Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii UJ CM Za panowania Augusta III kraj cały nie wytrzeźwiał jeszcze

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 Zakład Antropologii Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Anthropology Academy

Bardziej szczegółowo

Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem

Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem FREE ARTICLE Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem Autorzy: Zofia Bednarowska Sierpień 2012 Najpopularniejszymi napojami w Polsce są woda mineralna, soki i nektary owocowe oraz piwo. Według

Bardziej szczegółowo

Cukry dodane w napojach energetycznych a ryzyko nadwagi i otyłości u młodzieży

Cukry dodane w napojach energetycznych a ryzyko nadwagi i otyłości u młodzieży Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.1.50.29-35. Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.1.50.29-35. Cukry dodane w napojach energetycznych a ryzyko nadwagi Added sugars in energy drinks and the

Bardziej szczegółowo

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne 1. Celem Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! jest edukacja w zakresie trwałego

Bardziej szczegółowo

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści STUDIA I MONOGRAFIE NR 22 Spis treści I Wprowadzenie II Materia³ i metody badañ 1 Ogólna charakterystyka próby 2 Badania antropometryczne 3 Próby sprawnoœci motorycznej 4 Ocena postawy cia³a 5 Metody opracowania

Bardziej szczegółowo

Zachowania młodzieży w Sieci i ich wpływ na społeczne funkcjonowanie w klasie

Zachowania młodzieży w Sieci i ich wpływ na społeczne funkcjonowanie w klasie Zachowania młodzieży w Sieci i ich wpływ na społeczne funkcjonowanie w klasie dr Ewa Krzyżak-Szymańska Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach Pytania postawione w badaniach: Jakie zachowania dzieci

Bardziej szczegółowo

Poziom wybranych cech somatycznych, subiektywnej oceny zdrowia i sprawności fizycznej u studentów Instytutu Kultury Fizycznej

Poziom wybranych cech somatycznych, subiektywnej oceny zdrowia i sprawności fizycznej u studentów Instytutu Kultury Fizycznej PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Kultura Fizyczna 214, t. XIII, nr 2, s. 197 212 http://dx.doi.org/1.16926/kf.214.13.13 Joanna RODZIEWICZ-GRUHN * Joanna POŁACIK ** Poziom wybranych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 1. Podniesienie świadomości społeczności lokalnej w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo