Program Ochrony Środowiska. dla Miasta Radomska na lata

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program Ochrony Środowiska. dla Miasta Radomska na lata 2009-2013"

Transkrypt

1 Program Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata

2 Zespół autorski: mgr inŝ. ElŜbieta Mikuła mgr inŝ. Emilia Krystek mgr inŝ. Katarzyna Kaczorowska 2

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie Podstawa Prawna, cel i zakres Programu Uwarunkowania w zakresie ochrony środowiska wynikające z dokumentów krajowych... 7 Polityka Ekologiczna Państwa Metodyka opracowania Programu Ocena realizacji Programu Ochrony Środowiska Miasta Radomska Ogólna charakterystyka Informacje ogólne Struktura ludnościowa Struktura gospodarcza Diagnoza stanu środowiska Powierzchnia ziemi Zasoby glebowe i kopalin Degradacja gleb i powierzchni ziemi Problemy i zagroŝenia Wody Zasoby wód podziemnych Zasoby wód powierzchniowych Jakość wód podziemnych Jakość wód powierzchniowych Gospodarka wodno-ściekowa ZuŜycie wód Jakość wód wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę do spoŝycia Stopień zwodociągowania i skanalizowania Ilość ścieków odprowadzanych do wód powierzchniowych Oczyszczanie ścieków Bilans ładunków zanieczyszczeń Retencja wód i zagroŝenie powodziowe Problemy i zagroŝenia Powietrze Jakość powietrza Klasyfikacja stref Problemy i zagroŝenia Energia odnawialna

4 4.5 Zasoby przyrodnicze Charakterystyka przyrodnicza gminy System obszarów i obiektów prawnie chronionych Problemy i zagroŝenia Hałas Podstawy oceny klimatu akustycznego w środowisku Hałas komunikacyjny Hałas przemysłowy Problemu i zagroŝenia Gospodarka odpadami Odpady komunalne Odpady niebezpieczne Problemy i zagroŝenia PowaŜne awarie przemysłowe Zakłady o duŝym i zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowych Transport materiałów niebezpiecznych Problemy i zagroŝenia Promieniowanie elektromagnetyczne Promieniowanie elektromagnetyczne na terenie miasta Radomska Problemy i zagroŝenia Edukacja ekologiczna Wnioski z diagnozy Analiza SWOT Aspekt środowiskowy Cele, działania i zadania Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata z Cele, priorytety, działania Zadania do realizacji na lata Harmonogramy realizacji zadań ekologicznych Jednostki realizujące Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska Krótkoterminowy harmonogram Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata Finansowanie zadań w zakresie ochrony środowiska Potrzeby finansowe na realizację Programu na lata

5 7.2 Analiza moŝliwości pozyskiwania środków na realizację Programu z róŝnych źródeł finansowania WdraŜanie i monitoring Programu Informacje o przeprowadzonych konsultacjach Wnioski wynikające z Prognozy oddziaływania na środowiska projektu Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska Streszczenie w języku niespecjalistycznym SPIS ILUSTRACJI Rysunek 1. PołoŜenie Miasta Radomsko Rysunek 2. Potrzeby wapnowania gleb miasta Radomska Rysunek 3. Zasobność gleb w mikroelementy [%] Rysunek 4. Schemat blokowy oczyszczalni ścieków w Radomsku Rysunek 5. Obszar przekroczeń dopuszczalnego stęŝenia pyłu zawieszonego PM SPIS TABEL Tabela 1. Liczba mieszkańców Tabela 2. Struktura ludności wg grup ekonomicznych Tabela 3. Ruch naturalny ludności Tabela 4. Migracje ludności Tabela 5. Klasyfikacja gruntów w gminie Tabela 6. Struktura uŝytkowania uŝytków rolnych Tabela 7. Punkt kontrolno pomiarowy monitoringu regionalnego wód podziemnych; studnia miejska nr Tabela 8. Punkt kontrolno pomiarowy monitoringu krajowego wód podziemnych Tabela 9. Wydajność ujęcia wody Miłaczki w Radomsku Tabela 10. ZuŜycie wody w Radomsku w dam Tabela 11. Udział w ogólnym zuŝyciu wody [%] Tabela 12. Wyniki badań jakości wody surowej i wodociągowej (średnioroczne) Tabela 13. Sieć wodno-kanalizacyjna w Radomsku Tabela 14. Ilość ścieków wymagających oczyszczenia w latach (wlot) Tabela 15. Udział ścieków oczyszczanych w latach (wylot) Tabela 16. Bilans ładunków zanieczyszczeń w oczyszczalni ścieków w Radomsku w latach

6 Tabela 17. Wielkość emisji pyłów i gazów z głównych punktowych źródeł zanieczyszczenia powietrza na terenie miasta Radomska w 2007r Tabela 18. Klasyfikacja strefy piotrkowsko radomszczańskiej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony zdrowia w roku Tabela 19. Klasyfikacja strefy piotrkowsko radomszczańskiej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony roślin w roku Tabela 20. Obiekty objęte ochroną z terenu miasta Radomsko Tabela 21. Dopuszczalne poziomy hałasu Tabela 22. Charakterystyka wybranych rodzajów promieniowania elektromagnetycznego Tabela 23. Działania edukacyjne podejmowane przez placówki oświatowe z terenu Radomska Tabela 34. Jednostki realizujące oraz źródła finansowania zadań Programu Ochrony Środowiska Tabela 35. Zadania do realizacji w latach

7 1. Wprowadzenie 1.1 Podstawa Prawna, cel i zakres Programu Podstawą opracowania Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska jest art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz. U Nr 25 poz. 150 z późniejszymi zmianami), który nakłada na Prezydenta obowiązek sporządzenia gminnego programu ochrony środowiska. Program opracowany jest na okres 4 lat. Po zaopiniowaniu przez Zarząd Województwa Łódzkiego. Program uchwalany jest przez Radę Miasta, a co dwa lata Prezydent sporządza raport z jego realizacji. Program ten sporządza się w celu realizacji polityki ekologicznej państwa. Program Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska jest drugą edycją programów ochrony środowiska Miasta Radomska. Pierwszy Program Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska został przyjęty uchwałą nr XX/184/04 z dnia 23 czerwca 2004r. Integralną część Programu stanowi Plan Gospodarki Odpadami dla Miasta Radomska sporządzany na mocy art. 14 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jednolity Dz. U Nr 39 poz. 251). Program określa cele ekologiczne, priorytety, rodzaj i harmonogram działań proekologicznych oraz ustala środki niezbędne do osiągnięcia zaplanowanych celów, w tym mechanizmy prawno-ekonomiczne i środki finansowe. Za realizację przedsięwzięć zawartych w Programie odpowiedzialne są jednostki samorządu terytorialnego i administracji rządowej oraz podmioty, których działalność wpływa na stan środowiska. 1.2 Uwarunkowania w zakresie ochrony środowiska wynikające z dokumentów krajowych Polityka Ekologiczna Państwa Podstawowym dokumentem krajowym w zakresie ochrony środowiska jest Polityka Ekologiczna Państwa w latach z perspektywą do roku 2016 ; jest to aktualizacja Polityki Ekologicznej Państwa na lata z uwzględnieniem perspektywy na lata Potrzeba aktualizacji dotychczasowej Polityki wynika z uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej oraz odniesienia jej celów i niezbędnych działań do aktualnej sytuacji społeczno gospodarczej i stanu środowiska. Projekt Polityki Ekologicznej Państwa na lata uwzględnia unijne i krajowe strategie i programy tematyczne (m. in. VI Program Działań na Rzecz Środowiska UE, Odnowioną Strategię UE dotyczącą Trwałego Rozwoju, Strategię Gospodarki Wodnej, Krajową Strategię Ochrony i Umiarkowanego UŜytkowania RóŜnorodności Biologicznej, Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych, Krajowy Plan Gospodarki Odpadami). Nadrzędnym, strategicznym celem Polityki Ekologicznej Państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego kraju i tworzenie podstaw do zrównowaŝonego rozwoju społeczno gospodarczego. 7

8 Realizacja tego celu osiągana będzie poprzez niezbędne działania organizacyjne, inwestycyjne, tworzenie regulacji dotyczących zakresu korzystania ze środowiska i reglamentowania poziomu tego wykorzystania w najwaŝniejszych obszarach ochrony środowiska z uwzględnieniem następujących zasad: przezorności - przewidywanie moŝliwości wystąpienia problemu i zapobieganie jego wystąpieniu, równego dostępu do środowiska przyrodniczego, uspołecznienia stworzenie warunków do udziału społeczeństwa w procesie kształtowania zrównowaŝonego rozwoju, zanieczyszczający płaci, likwidacji zanieczyszczeń u źródła, prewencji przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla środowiska na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć, stosowania najlepszych dostępnych technik, subsydialności stopniowe przekazywanie części kompetencji i uprawnień decyzyjnych na szczebel regionalny, klauzul zabezpieczających umoŝliwia ona w uzasadnionych przypadkach stosowania bardziej rygorystycznych środków niŝ wymagania prawa Unii Europejskiej, skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej stosowana przy wyborze planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych ochrony środowiska i pozwalającą na ocenę ich skuteczności. Główne cele Polityki Ekologicznej Państwa: 1. Wzmacnianie systemu zarządzania ochroną środowiska, 2. Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne wykorzystanie zasobów przyrody, 3. ZrównowaŜone wykorzystanie materiałów, wody i energii, 4. Dalsza poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego dla ochrony zdrowia mieszkańców Polski, 5. Ochrona klimatu. Dla osiągnięcia powyŝszych celów zostały określone priorytety i zadania jak równieŝ kierunki działań podejmowanych w latach i do 2016 roku. Zgodnie z wymogami Polityki Ekologicznej Państwa aspekty ekologiczne obligatoryjnie powinny być włączane do polityk sektorowych we wszystkich dziedzinach gospodarowania, a takŝe do strategii i programów rozwoju na szczeblu regionalnym i lokalnym. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Opracowany w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata , przyjęty w dniu 29 listopada 2006 roku przez Radę Ministrów Program, to jedno z podstawowych narzędzi do osiągnięcia załoŝonych w NSRO celów przy wykorzystaniu środków Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. 8

9 Głównym celem Programu jest podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu toŝsamości kulturowej i rozwoju spójności terytorialnej. Koncentruje się on na działaniach o charakterze strategicznym i ponadregionalnym. W jego ramach realizowanych będzie 17 priorytetów: Gospodarka wodno ściekowa Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagroŝeniom środowiska Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Drogowa i lotnicza sieć TEN-T Transport przyjazny środowisku Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe Infrastruktura drogowa w Polsce Wschodniej Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku Bezpieczeństwo energetyczne Kultura i dziedzictwo kulturowe Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia Infrastruktura szkolnictwa wyŝszego Pomoc techniczna Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Pomoc techniczna Fundusz Spójności Konkurencyjność regionów 1.3 Metodyka opracowania Programu Sposób opracowania Programu został podporządkowany metodologii odpowiedniej dla planowania strategicznego, polegającej na: opracowaniu diagnozy aktualnego stanu środowiska, uwzględniającej wszystkie jego komponenty, określeniu celów i priorytetów ekologicznych oraz krótko i długoterminowych działań zmierzających do poprawy stanu środowiska, określeniu szczegółowych zadań przewidzianych do realizacji wraz z kosztami ich realizacji. Hierarchiczna konstrukcja i procedura formułowania celów ekologicznych stanowi gwarancję trwałego i zrównowaŝonego rozwoju Radomska. Program Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata został opracowany w oparciu o obowiązujące przepisy prawne oraz Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i lokalnym. 9

10 Strategiczne kierunki działań proekologicznych proponowanych w Programie są spójne z propozycjami i priorytetami zawartymi w Polityce Ekologicznej Państwa, Programie Ochrony Środowiska dla Województwa Łódzkiego. Punktem wyjścia dla sporządzenia Programu były istniejące dokumenty, materiały dokumentacyjne i programy w tym pierwszy Program Ochrony Środowiska Miasta Radomska. Dodatkowe informacje uzyskiwano takŝe od podmiotów gospodarczych działających w zakresie gospodarki odpadami, ochrony środowiska oraz planowanych inwestycji proekologicznych. Podstawowym źródłem aktualnych danych dotyczących stanu środowiska były informacja o stanie środowiska w województwie łódzkim Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Łodzi. Zgodnie z obowiązującymi przepisami projekt Programu poddany zostaje procedurom konsultacji społecznych oraz opiniowania i uzgadniania. 2 Ocena realizacji Programu Ochrony Środowiska Miasta Radomska 1 Program ochrony środowiska Miasta Radomska określił politykę środowiskową, ustalił cele i zadania środowiskowe oraz szczegółowe programy zarządzania środowiskowego. Program zawiera listę priorytetowych przedsięwzięć proekologicznych, które zostały pogrupowane w następujących zakresach: gospodarka odpadami, gospodarka wodno ściekowa, mała retencja, melioracje szczegółowe, ochrona atmosfery i klimatu, ochrona przed hałasem. W ramach realizacji zadań ujętych w programie dokonano: dostosowania składowiska odpadów w Jadwinówce do wymagań pozwolenia zintegrowanego w tym: uzupełnienie ogrodzenia, wykonanie drenaŝu zboczy wraz ze zbiornikiem ścieków, wykonanie pasa zieleni, rekultywacja bryły składowiska, ujęcie i wykorzystanie biogazu; przygotowano niezbędna dokumentacje do rozpoczęcia budowy II etapu Zakładu Unieszkodliwiania odpadów w Jadwinówce; zakupiono worki do segregacji odpadów; dokonano montaŝu urządzeń do podczyszczania ścieków deszczowych (osadnik, separator) na 7 wylotach do rzeki Radomki, rozbudowano sieć wodociągową, rozbudowano sieć kanalizacji sanitarnej, rozbudowano siec kanalizacji deszczowej, wykonano koncepcje modernizacji oczyszczalni, wybudowano podczyszczalnię ścieków, 1 Raport z realizacji Programu Ochrony Środowiska Miasta Radomska 10

11 przeprowadzono modernizacje układu pomiarowego energii elektrycznej, zmodernizowano siec ciepłowniczą, wybudowano nowe ciepłociągi z rur preizolowanych, oddano do eksploatacji instalacje filtrów tkaninowych w proszkowni mleka, podpisano umowę pomiędzy Miastem Radomsko a Jednostką Projektową Biuro Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego Hydroprojekt Poznań Sp. z o.o. na: opracowanie projektu budowlano wykonawczego wraz z operatem wodno prawnym na przebudowę cieku naturalnego A Jedlno na odcinku od 9+350km do km, opracowanie projektu budowlano wykonawczego wraz z operatem wodno prawnym na budowę infrastruktury dla ochrony przed zalewaniem i podtapianiem terenów dzielnic Stobiecko Miejskie i Wymysłówek w Radomsku tj. budowę zbiornika nr 2, budowę zbiornika nr 3, przebudowę rowu otwartego R-A na odcinku Wymysłówek rzeka Warta. Nie zrealizowano następujących zadań: zastosowania technik membranowych do przerobu serwatki (OSM Radomsko); wymiany cementowo azbestowych odcinków sieci wodociągowej; zamiany kotłowni węglowej na olejową w oczyszczalni ścieków; regulacji rzek i umocnienia brzegów; budowy zbiornika retencyjnego na rzece Radomce. Większość zadań ujętych w programie została zrealizowana lub jest w trakcie realizacji. Przyczyna niezrealizowanych zadań był brak środków finansowych. WaŜnym zadaniem, które zostało zakończone był montaŝ urządzeń podczyszczających na 7 wylotach kanalizacji deszczowej do rzeki Radomki. Obowiązek ten wynikał z wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Urządzenia te przyczynia się do poprawy czystości rzeki Radomki. Istotnym przedsięwzięciem proekologicznym, które naleŝy kontynuować jest budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej. NaleŜałoby podjąć działania aby skrócić okres przyłączania poszczególnych dzielnic do zbiorowego systemu odprowadzania ścieków. W chwili obecnej został przyjęty wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowo kanalizacyjnych na terenie miasta. Z zakresu malej retencji bardzo waŝnym przedsięwzięciem jest realizacja budowy zbiorników retencyjnych w dzielnicy Stobiecko Miejskie i Wymysłówek. Utworzenie nowej infrastruktury wyeliminuje powstanie zagroŝeń środowiskowych i zmniejszenie ich skutków (zalania i podtopienia). 3 Ogólna charakterystyka 3.1 Informacje ogólne 2 Miasto Radomsko połoŝone jest w centralnej Polsce, na południowych obrzeŝach regionu łódzkiego (Województwo Łódzkie), w środkowo zachodniej części powiatu radomszczańskiego. 2 Plan Rozwoju Lokalnego Miasta radomska na lata (2009r.) 11

12 Geograficznie znajduje się obrębie WyŜyn Polskich na południu i NiŜu Środkowoeuropejskiego, na pograniczu trzech mezoregionów: Wzgórz Radomszczańskich, stanowiących północną cześć jednostki zwanej WyŜyną Przedborska i Niecki Włoszczowskiej (wchodzących w skład WyŜyny Małopolskiej) oraz Wysoczyzny Bełchatowskiej. PołoŜenie w centralnej Polsce ma swoje odzwierciedlenie w odległościach od waŝniejszych ośrodków miejskich. Wynoszą one odpowiednio: do Warszawy 190 km, Wrocławia 200 km, Poznania 270 km, Łodzi 90 km, Katowic 110 km i Częstochowy 40 km. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 1 Cieszyn Gdańsk, która w 2012 ma się stać częścią budowanej autostrady A1 z węzłem w Radomsku. Stanowi polską część międzynarodowego szlaku komunikacyjnego E75 Helsinki - Gdańsk - Łódź - Katowice - Budapeszt - Ateny. KrzyŜuje się ona tutaj z droga krajową nr 42 przebiegającą przez obszar czterech województw: opolskiego, śląskiego, łódzkiego i świętokrzyskiego z Kamiennej koło Namysłowa do Rudnika koło Starachowic. Przez miasto przebiega takŝe droga krajowa nr 91 łącząca Głuchów pod Łodzią z Częstochową, która ma pełnić role drogi alternatywnej do autostrady A1, oraz linia kolejowa Katowice Warszawa (wybudowana w 1846 r. jako Kolej Warszawsko Wiedeńska). W strukturze uŝytkowania dominują uŝytki rolne zajmujące 3496 ha powierzchni miasta co stanowi 67,9% a wśród nich grunty orne 2775 ha tj. 53,9% obszaru miasta i 79,3% powierzchni uŝytków rolnych. Znaczny udział w strukturze uŝytkowania gruntów zajmują tereny zurbanizowane 1381 ha tj. 26,8%, lasy tylko 217 ha tj. 4,2% a grunty pod wodami 5 ha tj. 0,1%. UŜytki Rolne w tym szczególnie grunty orne znajdują się przede wszystkim na obrzeŝach miasta, w dzielnicach Stobiecko Miejskie, Wymysłówek, Sucha Wieś, Saniki. Widoczny jest niski udział gruntów leśnych, gruntów pod wodami a takŝe brak uŝytków ekologicznych które mają wpływ na jakość klimatu miejskiego. Radomsko leŝy w strefie klimatu nizin środkowopolskich: 3 duŝa zmienność pogody zróŝnicowane warunki meteorologiczne w poszczególnych latach średnia temperatura roczna wynosi 7,8 o C ( stosunkowo ciepłe lato ze średnią temperaturą lipca powyŝej 18 o C oraz krótka i łagodna zima ze średnią temperaturą najchłodniejszego miesiąca powyŝej 3 o C) przewaŝające kierunki wiatrów: zachodni, północno- i południowo-zachodni (50% ogółu wiatrów) występują częste cisze (stanowią one około 17% obserwacji w ciągu roku) i wiatry o prędkości poniŝej 3 m/s, co sprzyja kumulowaniu się zanieczyszczeń powietrza blisko miejsca ich powstawania. stosunkowo niewielkie i odznaczające się małą zmiennością wartości opadów rocznych średnio ok. 600mm, (najwięcej w lipcu a najmniej zimie - od grudnia do marca) średnia roczna liczba dni z pokrywą śnieŝna ponad 60 3 Plan Gospodarki Odpadami dla miasta Radomska (2004r.) Instytut InŜynierii Materiałów Włókienniczych w Łodzi 12

13 okres grzewczy trwa z reguły od początków października do ostatniej dekady kwietnia, przy czym długotrwałe i silne mrozy występują sporadycznie. Ogrzewanie obiektów poprzez spalanie węgla poza komunikacją samochodową, jest najwaŝniejszą przyczyną emisji zanieczyszczenia powietrza. okres wegetacyjny jest dość długi i trwa około 210 dni. Radomsko posiada specyficzny mikroklimat dolin rzecznych, charakteryzujący się w stosunku do obszarów sąsiednich - obniŝoną temperaturą i większą wilgotnością powietrza oraz skłonnością do tworzenia się mgieł. Szczególnymi warunkami termiczno wilgotnościowymi i wietrznymi odznacza się takŝe klimat lokalny obszarów zabudowanych (przede wszystkim o zwartej zabudowie i z małym udziałem zieleni), cechujący się duŝymi kontrastami termicznymi oraz znacznym przesuszeniem i zaburzeniem lokalnej cyrkulacji powietrza. Rysunek 1. PołoŜenie Miasta Radomsko Źródło: Według danych na dzień r., sieć drogowa w granicach administracyjnych miasta Radomska obejmuje 186,4 km ulic w tym drogi krajowe, które stanowią 18,4km, wojewódzkie 0,5km oraz lokalne miejskie o łącznej długości 145,7km, powiatowe 21,8km. W skład dróg lokalnych wchodzą drogi: mineralno bitumiczne 85,9 km ŜuŜlowe 46,0km tłuczniowe 7,1km z płyt betonowych 5,6km gruntowe 1,1km. Na terenie miasta dobrami kultury są przede wszystkim obiekty wpisane do rejestru zabytków i ewidencji konserwatorskiej. 13

14 Obiekty wpisane do rejestru zabytków: zabytki nieruchome: Kościoły drewniane i dzwonnice 2, Kościół farny 1, Zespół klasztorny ( klasztor, kościół i dzwonnica ) 1, Ratusz 1, Willa fabrykancka 1, Cmentarz śydowski 1, Zagroda tatarska 1 zabytki ruchome 92 w tym: w kościele p.w. św. Lamberta 35, w kościele p.w. św. Marii Magdaleny 18, w kościele p.w. św. Rocha 19, w kościele p.w. PodwyŜszenia KrzyŜa Świętego 20. Zabytki ruchome znajdują się takŝe w Muzeum Regionalnym gdzie wpisane są do Ksiąg inwentarzowych. Obiekty wpisane do ewidencji konserwatorskiej: 214 obiektów zabytkowych, w tym: zabytki architektury i budownictwa - 206, zabytkowe parki 2, cmentarze 6. Najcenniejsze i najbardziej zachowane zabytki architektury w Radomsku to: architektura sakralna: zespół kościoła parafialnego p.w. św. Lamberta, zespół kościoła parafialnego p.w. św. Marii Magdaleny, zespół klasztorny OO. Franciszkanów, kaplica cmentarna p.w. św. Józefa, kaplica p.w. św. Rozalii, kościół p.w. św. Rocha; budynki uŝyteczności publicznej: ratusz obecnie siedziba Muzeum Regionalnego, willa fabrykancka obecnie jeden z budynków Miejskiej Biblioteki Publicznej, jatki miejskie obiekt prywatny, dworzec kolejowy, kino uŝytkowane przez Ochotniczą StraŜ PoŜarną zabytki techniki moŝna odnaleźć na terenie dawnych zakładów przemysłowych czynnych nadal lub częściowo przetrwałych do dziś. zabudowa mieszkalna o wartościach kulturowych pochodzi przede wszystkim z XIX i pocz. XX wieku. W centrum jest zwarta jedno lub kilku kondygnacyjna. Występuje takŝe zabudowa z XIX wieku i początku XX wieku o charakterze historycznym są to pojedyncze, wolnostojące wille. W dzielnicach peryferyjnych zachowało się duŝo XIX i XX wiecznej parterowej zabudowy drewnianej. NajwaŜniejsze zabytki zlokalizowane są w centrum miasta, które zachowało średniowieczny układ z czworobocznym rynkiem i ratuszem. 3.2 Struktura ludnościowa Gminę Radomsko zamieszkuje osób (dane na dzień r.). Struktura ludności cechuje się zwiększającym się udziałem ludności w wieku produkcyjnym. Strukturę ludności w latach przedstawiono w tabelach poniŝej. 14

15 Tabela 1. Liczba mieszkańców Ludność ogółem Kobiety MęŜczyźni Źródło: Bank Danych Regionalnych, GUS Tabela 2. Struktura ludności wg grup ekonomicznych Wiek przedprodukcyjny /0-17 lat/ Wiek produkcyjny M/18-64/ K/18-59lat/ Wiek poprodukcyjny Źródło: Bank Danych Regionalnych Tabela 3. Ruch naturalny ludności Urodzenia 8,2 9 9,3 Zgony 10,1 10,3 10,9 Przyrost naturalny -2-1,3-1,6 Źródło: Bank Danych Regionalnych (wskaźniki na 1000 osób) Tabela 4. Migracje ludności Napływ ludności ogółem Odpływ ogółem Saldo migracji Źródło: Bank Danych Regionalnych Rozwój ludności danej jednostki administracyjnej określa się między innymi na skutek przyrostu naturalnego oraz salda migracji. Przewiduje się spadek liczby ludności. 15

16 3.3 Struktura gospodarcza 4 Radomsko posiada dobrze rozwinięty sektor małych i średnich przedsiębiorstw, obejmujący branŝe: meblarską, metalurgiczną, spoŝywczą i inne. Jest on obecnie głównym fundamentem gospodarczym w mieście. Dominującym kierunkiem działalności gospodarczej zlokalizowanej w Radomsku według zadeklarowanych wpisów jest działalność handlowa (ok. 40 % wszystkich jednostek gospodarczych). Na drugim miejscu znajduje się przemysł i wytwórstwo, w tym głównie produkcja mebli ok. 450 zakładów stolarskich. Wśród usług wyróŝnia się budownictwo, transport i usługi finansowe. Niewątpliwie najbardziej znaczącym czynnikiem wpływającym na rozwój gospodarczy miasta jest 164 ha strefa inwestycyjna zlokalizowana na obrzeŝach miasta, ok. 5 km od centrum. Łódzka SSE oferuje inwestorom zarówno atrakcyjne tereny niezabudowane pod inwestycje typu "greenfield", jak i budynki do zagospodarowania. Działając w Strefie inwestor ma moŝliwość skorzystania z pomocy publicznej, umoŝliwiającej zwrot nawet 70% poniesionych nakładów inwestycyjnych. Pomoc ta przyznawana jest na zasadach dostosowanych do przepisów Unii Europejskiej odnośnie konkurencji. W Łódzkiej SSE zlokalizowane są następujące firmy: Bora, Press-Glas, Indesit, Barda. Niewątpliwie firmy te w swoich decyzjach lokalizacyjnych uwzględniło korzyści połoŝenia miasta, w tym jego centralne połoŝenie w kraju oraz dobrą dostępność komunikacyjną. Do największych firm Radomska naleŝą: Zakłady Mebli Giętych FAMEG S.A. Metalurgia S.A. Fabryka Osi Napędowych S.A. ROZALIA Huta Szkła Gospodarczego Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Powszechna Spółdzielnia SpoŜywców Zorza PUH Wiktor s.j. (hurtownia materiałów budowlanych, usługi budowlane) Rad-Bud (Generalne wykonawstwo obiektów budowlanych) Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych Firma Zaopatrzenia Korner (kompleksowa obsługa przemysłu meblarskiego) Mebin Import-Eksport (producent mebli) Ball Packing Europe Radomsko (producent opakowań) AMCOR PET Packing Polska Sp. z oo (producent opakowań) HADLEY Radomsko (producent profili stalowych) TRIO Trans Logistic S.A. (firma logistyczna) MARDO (transport, spedycja) Większość firm prosperujących w mieście, które powstały z przekształcenia innych, mających kilkunastoletni staŝ w mieście, odznacza się pręŝnością (np. OSM Radomsko), wielkością, innowacyjnością, 4 Plan Rozwoju Lokalnego Miasta radomska na lata

17 unikatowością produktów (np. Fameg). Wiele z nich ma zasięg międzynarodowy i eksportuje swoje wyroby. Istnieją tu takŝe przedsiębiorstwa zagraniczne, od kilku lat związane z miastem (np. Jysk) obok tych, które zaczęły funkcjonować niedawno, rozbudowują się (np. Leitz) dopiero powstają. Profil gospodarczy Radomska złoŝony jest z wielu róŝnych elementów. Tradycje mniejszego ośrodka przemysłowego przejawiają się w obecności wielu przedsiębiorstw. Podstawowe branŝe zlokalizowane na obszarze Radomska to: przemysł meblowy, handel detaliczny i hurtowy produkcja opakowań usługi budowlane oddziały i filie banków firmy ubezpieczeniowe instytucje leasingowe i kredytowe drobne usługi bytowe (motoryzacyjne, informatyczne) Niewątpliwie duŝy potencjał rozwojowy tkwi w jednostkach gospodarczych branŝy stolarskiej i meblowej, które juŝ przekształciły się w firmy działające na rynku krajowym, a nawet międzynarodowym. Dobre perspektywy wydają się mieć wytwórcy opakowań oraz świadczący usługi budowlane, gdyŝ są to branŝe rozwojowe w całej gospodarce polskiej. Rozwój duŝych przedsiębiorstw w miastach stosunkowo łatwo dostępnych komunikacyjnie (Łódź, Częstochowa, Aglomeracja Górnośląska) moŝe być szansą dla małych firm kooperujących z nimi, wytwarzających półprodukty. MoŜna liczyć na zainteresowanie przedsiębiorców działalnością na terenach Radomska, tańszych, rozległych, dobrze skomunikowanych, pod warunkiem, iŝ będą dobrze wypromowane. Na obszarze gminy działa ponad 3423 podmiotów gospodarczych (dane na dzień r.) Od 2000 roku liczba ta wzrosła o 200 podmiotów (2000 r jednostek), przez trzy ostatnie lata utrzymując się na prawie tym samym poziomie. W gospodarce miasta zdecydowanie przewaŝa zatrudnienie w sektorze prywatnym, co dobrze świadczy o perspektywach rozwojowych miasta, mającego juŝ za sobą konieczne zmiany restrukturyzacyjne. Działalności, które nie wytrzymały konkurencji w warunkach gospodarki rynkowej juŝ nie istnieją, a profil gospodarczy Radomska powstaje teraz częściowo na ich bazie (majątku trwałym, kontaktach) oraz w oparciu o zupełnie nowe przedsiębiorstwa. W sektorze usług dla biznesu w Radomsku działają następujące podmioty: banki 16 placówek, w tym: Bank Pekao SA, Bank Spółdzielczy, Dominet Bank S.A, Euro Bank S.A., Genin Bank S.A., ING Bank Śląski, Lucas Bank S.A., Pekao BP franchising 2 placówki firmy konsultingowe 1 placówka biura rachunkowe 12 placówek doradcy podatkowi 4 placówki 17

18 ubezpieczenia 7 placówek leasing 20 placówek Ponadto urząd miasta w Radomsku prowadzi następujący rodzaj działalności: Lokalne Okienko Przedsiębiorczości ich rola polega na udzielaniu małym i średnim przedsiębiorcom oraz osobom rozpoczynającym działalność gospodarczą podstawowej informacji o działaniach i ofercie PARP, Punktów Konsultacyjnych oraz sieci Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU), a takŝe o dostępnych programach wsparcia. Informacje te są przekazywane za pośrednictwem materiałów informacyjnych, ulotek, broszur, itp. Na terenie miasta, według danych na dzień r. znajdowało się 1181 gospodarstw rolnych. Gospodarstwa te łącznie obejmowały ha powierzchni uŝytków rolnych. Zdecydowana większość (96,2%) to gospodarstwa małe do 5 ha uŝytków rolnych. Przeciętna wielkość gospodarstwa w Radomsku to 1,62 ha. Działalność pozarolniczą (wyłącznie lub razem z działalnością rolniczą) prowadziło natomiast 12% ogółu gospodarstw rolnych. Prowadzone działalności pozarolnicze dotyczą głownie handlu i przetwórstwa przemysłowego. 4 Diagnoza stanu środowiska 4.1 Powierzchnia ziemi Zasoby glebowe i kopalin RZEŹBA TERENU I GLEBY 5 Radomsko połoŝone jest na granicy trzech dzielnic: Małopolski, Wielkopolski oraz Śląska. Teren miasta Radomsko znajduje się w obrębie WyŜyny Środkowo-Małopolskiej, makroregion WyŜyna Przedborska, mezoregion Wzgórza Radomszczańskie, a południowa część w mezoregionie Niecka Włoszczowska. Powierzchnia miasta wznosi się od 213 m n.p.m. na południu w dolinie Radomki do 275 m n.p.m. w ElŜbietowie na wschodzie. Z północy na południe teren miasta przecina płaskorówninna dolina Radomki, w części północnej i zachodniej dominuje rzeźba niskopagórkowata, a we wschodniej rzeźba pagórkowa. Podstawowe zręby rzeźby terenu uformował lądolód środkowopolski pozostawiając morenę denną, a na północnym wschodzie recesyjną morenę czołową. W klimacie peryglacjalnym epoki plejstocenu powierzchnia moren w znacznym stopniu została zniszczona, rozmyta i przewiana. Obecnie na powierzchni terenu utworów zwałowych prawie się nie spotyka, zostały one przykryte piaskami i pyłami wodnolodowcowymi, częściowo przewianymi. Na wysoczyźnie w obrębie miasta przewaŝają gleby brunatnoziemne, głównie w typie gleb płowych (dawniej brunatne i pseudobielicowe). Są to gleby wykształcone z pyłów gliniastych (Saniki), pyłów 5 Ocena gleb miasta radomsko na podstawie wyników badań prób glebowych z lat wykonanych w Okręgowej Stacji Chemiczno Rolniczej w Łodzi 18

19 piaszczystych (płd Stobiecka Miejskiego oraz Kol. Strzałkowska) zaliczone do kompleksu przydatności rolniczej Ŝytniego bardzo dobrego (4). Większą powierzchnię zajmują gleby wytworzone z piasków gliniastych pylastych zaliczone do kompleksu Ŝytniego dobrego (5), dominujące w ElŜbietowie, w północnej części Wymysłówka, Folwarków, Zakrzówka i Suchej Wsi oraz w zachodniej części Stobiecka Miejskiego. Są to gleby z natury o dobrych właściwościach fizycznych ale o gorszych właściwościach chemicznych. Zapewniają dobre warunki wodno powietrzne dla roślin, ale wymagają wapnowania, gdyŝ z natury są kwaśne. Utwory pyłowe na glinach stanowią ok. 13% powierzchni uŝytków rolnych, natomiast utwory pylaste ok. 24%. Pozostałą część na wysoczyźnie stanowią gleby bielicoziemne w typie gleb rdzawych (dawniej brunatne) wytworzone z piasków luźnych i słabogliniastych. Zajmują one północną część miasta i kraniec południowy, a zaliczone zostały do kompleksów Ŝytniego bardzo słabego (7) i Ŝytniego słabego (6). Dominują one w Bartodziejach, Bogwidzowach i w północnej części Stobiecka Miejskiego. Znaczną część uŝytków rolnych stanowią gleby organogeniczne ( mursze) oraz aluwialne (mady piaszczyste i pyłowe) i deluwialne. UŜytki zielone średnie (2z) największą powierzchnię zajmują w Bogwidzowach i Bartodziejach Włościańskich a słabe i bardzo słabe (3z) - w Zakrzówku. W celu porównania terenów wykorzystywanych rolniczo w róŝnych warunkach gospodarowania opracowano jeden wskaźnik jest nim ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej, czyli przyrodnicza jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w ujęciu taksometrycznym, stanowi sumę punktacji bonitacyjnej zwaloryzowanych czynników agrośrodowiska przyrodniczego,tj.: geomorfologii, agroklimatu, jakości i przydatności uŝytkowo-rolniczej gleb oraz stosunków wodnych środowiska glebowego: Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej Radomska 64,2 Wskaźniki bonitacji: jakości i przydatności rolniczej gleb 46,7 agroklimatu 11,4 rzeźby terenu 3,8 warunków wodnych 2,2 Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w mieście Radomsko, jest o 2 pkt. niŝszy od wskaźnika ogólnopolskiego. Miasto przewyŝsza współczynniki dla powiatu, głównie w jakości i przydatności rolniczej gleb. Wskaźnik bonitacji dla miasta gminy w zakresie agroklimatu i rzeźby terenu, określa się jako średnio korzystny; jakości i przydatności rolniczej gleb jako korzystny, a warunków wodnych moŝna określić jako średnio korzystny dla celów produkcji rolnej. Tabela 5. Klasyfikacja gruntów w gminie Rodzaj gruntów UŜytki rolne Powierzchnia Procentowy udział w [ha] powierzchni ogólnej ,98 Grunty leśne, zadrzewienia i zakrzewienia 217 4,22 Grunty zabudowane i zurbanizowane ,85 19

20 Grunty pod wodami 5 0,10 UŜytki ekologiczne - - NieuŜytki 43 0,84 Tereny róŝne 1 0,02 Powierzchnia całkowita Źródło: Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Radomska na lata ; stan na 2008r. Tabela 6. Struktura uŝytkowania uŝytków rolnych Powierzchnia [ha] w powierzchni uŝytków rolnych Procentowy udział w powierzchni ogólnej grunty orne ,38 53,96 sady 27 0,77 0,52 łąki trwałe ,33 8,38 pastwiska 125 3,58 2,43 inne 138 3,95 2,68 UŜytki rolne ogółem ,98 Źródło: Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Radomska na lata ; stan na 2008r. Jak widać w tabelach największy udział w powierzchni miasta maja uŝytki rolne oraz grunty zabudowane i zurbanizowane. GEOLOGIA I KOPALINY 6 Pod względem geologicznym obszar miasta połoŝony jest na pograniczu niecki łódzko mogileńskiej. W końcu jury ruchy tektoniczne osiągnęły kulminacyjne natęŝenie i spowodowały powstanie, w osiowej strefie, antyklinalnego wypiętrzenie, zwanego wałem kujawsko pomorskim lub środkowopolskim. Z obu jego stron towarzyszyły mu równoległe głębokie, synklinalne obniŝenia. Jednym z nich była obszerna synklinalna bruzda niecki łódzkiej, którą od jej przedłuŝenia południowego niecki nidziańskiej, zamykają fałdy świętokrzyskie przedborsko radomszczańskiej. Wzgórza radomszczańskiej charakteryzują się występowaniem wzajemnie przenikających się form czwartorzędowych utworów pochodzenia glacjalnego (na ziemie radomszczańską lądolód wtargnął dwa razy) oraz wychodni skał okresu mezozoicznego. Skałą macierzystą są tu wapienie górnojurajskie, margle oraz piaskowce dolnej kredy, leŝące pod pokładami utworów czwartorzędowych róŝnej miąŝszości. Licznie reprezentowane frakcje piaszczyste i Ŝwirowe utworów czwartorzędowych tworzą zarejestrowane złoŝa kopalin uŝytecznych, które są lokalnie eksploatowane. Na południu występują trzeciorzędowe piaski rumoszowe i gliny zwietrzelinowe. Występujące na terenie miasta Radomska surowce naturalne są pochodną przeszłości i konsekwencją budowy geologicznej. Z mezozoiku głównie z kredy pochodzą piaski kwarcowe; z kredy i jury wapienie i wapienie margliste oraz piaskowce. ZłoŜa surowców ilastych (gliny ceramiczne) związane są z dolną jurą. 6 Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Radomska na lata

21 W okresie czwartorzędowym powstały złoŝa iłów i pyłów warwowych, gliny morenowe, piaski, Ŝwiry i pospółki oraz torfy. Na terenie miasta Radomska brak jest złóŝ surowców energetycznych i skalnych zaliczanych do grupy tzw. surowców podstawowych. Na terenie Radomska udokumentowano surowce ilaste ceramiki budowlanej występujące w jednym typie osadów czwartorzędowych w glinkach zwałowych, w złoŝu Radomsko I, które ze względu na połoŝenie w granicach obszaru zabudowanego zaliczono do złóŝ konfliktowych i wykreślono z bilansu zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce Degradacja gleb i powierzchni ziemi 7 ObniŜenie się wartości uŝytkowej gleb następuje wskutek nadmiernego zakwaszenia oraz zuboŝenia gleby w składniki pokarmowe roślin: fosfor, potas, magnez, które decydują o wielkości i jakości plonów. Istotny wpływ na procesy chemiczne i biologiczne zachodzące w glebie odgrywa odczyn gleby (ph w 1n KCl). Optymalny przedział dla procesów biologicznych związanych z metabolizmem większości gatunków roślin i drobnoustrojów glebowych przyjmuje się w wartościach od 5,5 do 7,2 ph. Nadmierne zakwaszenie gleb powoduje niekorzystne skutki dla rolnictwa oraz ochrony środowiska przyczyniając się między innymi do tego, Ŝe plony są niŝsze, gorszej jakości i bardziej zanieczyszczone. Z gleb kwaśnych następuje większe wypłukiwanie pierwiastków i związków chemicznych, które trafiają do wód gruntowych, dalej wgłębnych, a takŝe powierzchniowych powodując ich zanieczyszczenie. Odczyn w bardzo duŝym stopniu decyduje o mobilności i biodostępności metali cięŝkich i jonowych zanieczyszczeń organicznych. Zanieczyszczenie gleb metalami cięŝkimi prowadzi do chemicznego przekształcania gleby i jest jednym z najgroźniejszych typów degradacji. Metale cięŝkie, których, główne źródło stanowią emisje przemysłowe oraz emisje pochodzenia komunikacyjnego, w odróŝnieniu od gazowych zanieczyszczeń, charakteryzuje inny sposób rozprzestrzeniania się, gdyŝ większość z nich występuje w postaci pyłowej, a tylko najdrobniejsze w postaci aerozoli. W konsekwencji wysokich stęŝeń takich metali jak cynk, kadm, miedź, chrom, ołów, kobalt i innych następuje dezaktywizacja środowiska, prowadząca nierzadko do zaniku szaty roślinnej. DuŜy wpływ ma erozja powietrzna, wodna i osuwiskowa. Główne czynniki antropogenicznych przyczyniających się do degradacji gleb to: przemysł, gospodarka komunalna, komunikacja. 7 Program Ochrony Środowiska województwa łódzkiego na lata Ocena gleb miasta radomsko na podstawie wyników badań prób glebowych z lat wykonanych w Okręgowej Stacji Chemiczno Rolniczej w Łodzi 21

22 Do degradacji gleb przyczynia się takŝe w duŝej mierze budownictwo, poprzez wyłączanie z uŝytkowania rolniczego gleb dobrych, często w terenach o duŝych walorach przyrodniczych (zabudowa terenu, utwardzanie, zdjęcie lub wymieszanie z obcym elementem, wykonywanie zrównań, nasypów, wykopów itp). Przemysł, emituje dodatkowo szereg zanieczyszczeń pyłowych i róŝnego rodzaju związków chemicznych, które wnikając w glebę samoistnie, bądź z opadami powodują jej degradację. Do degradacji gleb w duŝym stopniu przyczynia się takŝe gospodarka komunalna, niewłaściwie prowadzona gospodarka wodno-ściekowa i odpadowa (wylewiska gnojownic, wypalanie). Odprowadzanie ścieków do rowów melioracyjnych i rzek powoduje szczególnie w czasie wylewów, degradację gleb dolinnych. W latach na terenie miasta Radomsko na zlecenia Urzędu Miasta zostały przeprowadzone badania gleb na zawartość makroelementów i ph w glebie. W ramach badań przebadano 384 prób glebowych pobranych z 343 ha UR w 67 gospodarstwach rolnych z czego ponad 50% stanowiły gospodarstwa o areale UR do 5ha. Na postawie tych badań stwierdzono Ŝe ponad 78% przebadanych gleb to gleby b. kwaśne i kwaśne o ph do 5,5. Stan taki powoduje Ŝe współczynnik bonitacji negatywnej Wn (suma procentów gleb wymagających wapnowania koniecznego i potrzebnego oraz 50% gleb o wapnowaniu wskazanym, podobnie moŝna przedstawić zawartości fosforu, potasu, czy magnezu wtedy współczynnik ten uwzględnienia procentowy udziału gleb o bardzo niskiej, niskiej i 50% średniej zawartości danego pierwiastka), wynosi 81 czyli Ŝe 81% przebadanych gleb wymaga natychmiastowego wapnowania. Rysunek 2. Potrzeby wapnowania gleb miasta Radomska Źródło: Ocena gleb miasta radomsko na podstawie wyników badań prób glebowych z lat wykonanych w Okręgowej Stacji Chemiczno Rolniczej w Łodzi Kwaśny odczyn gleb związany jest z szeregiem ich niekorzystnych właściwości fizycznych i chemicznych. NaleŜy tu wymienić zawartość szkodliwych form glinu i manganu w glebach o ph poniŝej 5,0 zmniejszoną przyswajalności większości składników pokarmowych roślin (głównie fosforu, potasu i molibdenu) oraz 22

23 zwiększoną dostępność dla roślin metali cięŝkich(głównie kadmu i ołowiu). Na areał przebadanych w ramach badań określono zapotrzebowanie na zakup wapna nawozowego na poziomie 900 ton CaO, średnia wyliczona dawka CaO na 1 ha UR to 2,20 t CaO/ha. Podstawowym celem zastosowania wapna nawozowego jest podwyŝszenie odczynu gleb, niskie ph świadczy o nasileniu procesów degradacji tych gleb, skutkujących silnym ograniczeniem zasadniczych funkcji gleb, w tym takŝe zanieczyszczeniem płodów rolnych szkodliwym glinem i metalami cięŝkimi. Silne zakwaszenie gleb wynika przede wszystkim z rodzaju i pochodzenia skał macierzystych oraz przebiegu procesu glebotwórczego, ale niebagatelne znaczenie mają przyczyny o charakterze antropogenicznym. Na przyczyny antropogeniczne składają się opad kwaśnych substancji z atmosfery ( tlenki siarki i azotu oraz amoniak) pochodzących z dróg i zakwaszające działanie nawozów mineralnych, głównie azotowych. Badania prób dotyczyły teŝ zawartości fosforu (P 2 O 5 ), potasu (K 2 O) i magnezu (Mg). Wyniki badań w tym zakresie przedstawiono na wykresie (rysunek 3). Rysunek 3. Zasobność gleb w mikroelementy [%] Źródło: Ocena gleb miasta radomsko na podstawie wyników badań prób glebowych z lat wykonanych w Okręgowej Stacji Chemiczno Rolniczej w Łodzi Współczynnik Wn dla poszczególnych makroelementów wynosi: fosforu (P 2 O 5 ) 63%, potasu (K 2 O) 66%, magnezu (MgO) 71%. Zestawienia wyników badań wykazuje, Ŝe w grupie gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych (ph poniŝej 5,0) ok 50 % przebadanych gleb charakteryzuje się jednocześnie bardzo niską i niską zawartością przyswajalnego fosforu, a ponad 53 % - bardzo niską i niską zawartością przyswajalnego potasu. 23

24 4.1.3 Problemy i zagroŝenia Badania Okręgowej Stacji Chemiczno Rolniczej w Łodzi stanowią podstawę do racjonalnego nawoŝenia oraz monitoring stanu gleb pozwalający ocenić zmiany w potrzebach wapnowania i zasobności. W następnych latach wskazane jest przeprowadzenia badań na terenie całego miasta badania umoŝliwią wczesne zapobieganie rolniczym zanieczyszczeniom wód, a rolnikom racjonalne nawoŝenie i przestrzeganie Zasad Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej i spełnianiu wymogów cross - compliance. Udział gleb zdegradowanych w wyniku nadmiernego zakwaszenia oraz zuboŝenia w makroskładniki jest ściśle związany z emisją zanieczyszczeń pochodzenia komunikacyjnego, stosowaniem nawozów mineralnych, jak równieŝ emisją zanieczyszczeń przemysłowych. Potencjalne zagroŝenie stanowią odpady produkowane przez przemysł oraz przez mieszkańców gminy. Odpady muszą być składowane lub unieszkodliwiane w sposób zorganizowany, jednak nadal problem stanowią pojawiające się dzikie składowiska śmieci, które mogą wpływać między innymi na zmianę odczynu gleb. Odpady komunalne składowane w nieplanowany sposób mogą równieŝ przyczynić się do wzrostu zawartości metali cięŝkich. 4.2 Wody Zasoby wód podziemnych Wody podziemne znajdujące się pod Radomskiem naleŝą do Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (tzw. Obszarze górsko wyŝynnej prowincji hydrogeologicznej) nr 408 Niecka Miechowska NW znajdującym się w utworach górnej kredy w ośrodku szczelinowym i szczelinowo porowatym o średniej głębokości ujęć m i szacunkowych zasobach dyspozycyjnych m³/dobę na obszarze wysokiej ochrony. Miasto połoŝone jest na obszarach bogatych w geologiczne formacje zawierające gorące wody głębinowe. Według dokonanych analiz geologicznych terenu stwierdzono następujące zasoby wód geotermicznych i energii cieplnej: zbiornik liasowy - miąŝszość 160 m zawiera 1,7 km³ i około 5 mln tpu o temperaturze rzędu 40 C do 50 C zbiornik wapienia muszlowego - miąŝszość 170 m zawiera około 0,9 km³ i około 5,6 mln tpu o temperaturze rzędu 65 C do 75 C zbiornik dolnotriasowy - miąŝszość około 80 m zawiera około 0,21 km³ i 1.6 mln tpu o temperaturze 70 C - 80 C. 8 Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Radomska na lata Informacja o stanie środowiska na terenie powiatu radomszczańskiego w roku 2007 Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2007 roku Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2006 roku 24

25 4.2.2 Zasoby wód powierzchniowych Radomsko leŝy na wysoczyznowym półwyspie stanowiącym główną oś województwa łódzkiego a wraz ze swoją podstawą zasadniczy jego trzon gdyŝ przyległe od wschodu i zachodu obszary nizinne są powierzchniowo znacznie mniejsze. Taki układ wpłynął na decydujący kształt sieci rzecznej, w której wysoczyzny pełnia rolę wododziału I rzędu, pomiędzy Odra i Wisłą, którego granica przebiega w okolicach miasta Radomska, leŝącego w całości w dorzeczu Odry. Radomsko jest odwadniane bezpośrednimi dopływami Warty jakimi są Radomka, cieki spod Wymysłówka, Ładzic i Strzałkowa (odwadniają łącznie około 95% powierzchni miasta) oraz ciekami spod Okrajszowa i Wierzbiny naleŝącymi do zlewni Widawki (odwadniają tylko 5% jego powierzchni). Głównym elementem sieci hydrograficznej miasta jest rzeka Radomka, dopływ prawobrzeŝny Warty. Jej długość wynosi 9km, a spadek 1,65%. Jej dopływy są w zasadzie rowami melioracyjnymi. Niewielkie deniwelacje terenu w granicach zlewni (w obrębie samej doliny wynoszą 15m) oraz pokrycie powierzchni zlewni w duŝym stopniu nawierzchniami nieprzepuszczalnymi (obszar intensywnej zabudowy) warunkują ograniczoną infiltrację oraz retencje w dnie doliny. Koryto Radomski jest wąskie i płytkie o charakterze strugi. Zgodnie z opracowaniami fizjograficznymi wahania poziomu wody w rzece nie są zbyt duŝe i w okresie roztopów wiosennych lub intensywnych opadów atmosferycznych (lipiec) poziom wody podnosi się maksymalnie o 1 m nie powodując wylewów rzeki w obrębie dna doliny (SGGW, 1995). Istotnymi elementami sieci hydrograficznej miasta są małe na ogół sztuczne zbiorniki wodne występujące głównie w rozszerzeniu doliny Radomki poniŝej centrum miasta. Są one pozostałością z wydobywania torfów lub gliny Jakość wód podziemnych Na terenie miasta Radomska wody podziemne badano w dwóch punktach kontrolno pomiarowych w ramach monitoringu regionalnego i krajowego. W ramach monitoringu regionalnego przeprowadzonego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi Delegatura Piotrków Trybunalski wody podziemne badano w punkcie kontrolno pomiarowym Radomsko Miłaczki ujęcie miejskie studnia 8. W ramach monitoringu krajowego przeprowadzonego przez Państwowy Instytut Geologiczny wody podziemne badano w punkcie kontrolno pomiarowym Radomsko Miłaczki. Wyniki badań ocenia się zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. (Dz. U. nr 32 poz. 284) w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, 25

26 sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód. 9 Klasyfikacja obejmuje pięć klas jakości wód, z uwzględnieniem przepisów w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi: klasa I wody o bardzo dobrej jakości: - wartości wskaźników jakości wody są kształtowane jedynie w efekcie naturalnych procesów zachodzących w warstwie wodonośnej, - Ŝaden ze wskaźników jakości wody nie przekracza wartości dopuszczalnych jakości wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi, klasa II wody dobrej jakości: - wartości wskaźników jakości wody nie wskazują na oddziaływania antropogeniczne - wskaźniki jakości wody, z wyjątkiem Ŝelaza i manganu, nie przekraczają wartości dopuszczalnych jakości wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi, klasa III wody zadowalającej jakości: - wartości wskaźników jakości wody są podwyŝszone w wyniku naturalnych procesów lub słabego oddziaływania antropogenicznego, - mniejsza część wskaźników jakości wody przekracza wartości dopuszczalne jakości wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi, klasa IV wody niezadowalającej jakości: - wartości wskaźników jakości wody są podwyŝszone w wyniku naturalnych procesów oraz słabego oddziaływania antropogenicznego, - większość wskaźników jakości wody przekracza wartości dopuszczalne jakości wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi, klasa V wody złej jakości: - wartości wskaźników jakości wody potwierdzają oddziaływania antropogeniczne, - woda nie spełnia wymagań określonych dla wody przeznaczonej do spoŝycia przez ludzi. Wyniki analiz klasyfikują wody do II klasy czystości. Szczegóły przedstawiono w tabelach poniŝej. Tabela 7. Nr pkt. 89 Lokalizacja Radomsko Miłaczki ujęcie miejskie Punkt kontrolno pomiarowy monitoringu regionalnego wód podziemnych; studnia miejska nr 8 Stratygrafia warstwy wodonośnej kreda środkowa Wody W/G Nr GZWP Nr JCWP Klasyfikacja wód wgłębne II Źródło: Informacja o stanie środowiska na terenie powiatu radomszczańskiego w roku 2007 Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2007 roku Wskaźniki decydujące o klasie jakości Temperatura 12 o C Fosforany 0,17mgPO 4/l Siarczany 35mgSO 4/l Wapń 61,55mgCa/l 9 Rozporządzenie straciło moc prawną z dniem 1 stycznia 2005 r., jednak Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyraził zgodę na dokonanie oceny na jego podstawie. 26

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Podstawy do opracowania Programu Podstawa prawna: ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska: Prezydent

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek

PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek PODSUMOWANIE Strategicznej oceny oddziaływania na środowisko aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Ozimek Kierownik Projektu: mgr inŝ. Ksenia Czachor Opracowanie: mgr Katarzyna Kędzierska

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020

Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Znaczenie statystyki publicznej w procesie monitorowania zrównoważonego rozwoju na przykładzie SRWP 2020 Augustów, 3-4 września 2015 r. 1 mgr Małgorzata Fiedorczuk mgr Maciej Muczyński Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013:

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 jest realizowany

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE W SPRAWIE WYPEŁNIANIA PRZEZ INWESTORÓW WYMAGAŃ OCHRONY ŚRODOWISKA DLA REALIZOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA MOGĄCEGO ZNACZĄCO ODDZIAŁYWAĆ NA ŚRODOWISKO W opracowaniu zostały omówione

Bardziej szczegółowo

Formularz uwag do projektu Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Formularz uwag do projektu Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego Formularz uwag do projektu Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego POWIAT/GMINA: WĘGROWSKI/MIASTO WĘGRÓW 1. Uwagi ogólne do treści Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego Nazwa rozdziału/podrozdziału

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 03 Ogólny opis

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie GOSPODARKA WODNO- ŚCIEKOWA OLSZTYN województwo warmińsko-mazurskie Inwestycje dotyczące modernizacji oczyszczalni ścieków są bardzo ważne dla ekonomicznego rozwoju przyczyniając się do zmniejszenia różnic

Bardziej szczegółowo

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska 2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska Działalność Państwowego Monitoringu Środowiska z mocy art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz.

Bardziej szczegółowo

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI

6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI 6. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI Główne czynniki mające wpływ na powierzchnię ziemi to m.in. mechaniczne niszczenie pokrywy glebowej wskutek procesów urbanizacji, działalności górniczej i niewłaściwie prowadzonych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, ocena i rekomendacje Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Cel i zakres Prognozy

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa podkarpackiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa podkarpackiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa podkarpackiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

SKŁAD PROJEKTU WYKONAWCZEGO:

SKŁAD PROJEKTU WYKONAWCZEGO: SKŁAD PROJEKTU WYKONAWCZEGO: 1. UPRAWNIENIA PROJEKTANTA I SPRAWDZAJĄCEGO WRAZ Z ZAŚWIADCZENIEM O PRZYNALEŻNOŚCI DO OKRĘGOWEJ IZBY INŻYNIERÓW BUDOWNICTWA 2. OPINIA ZUD 3. OŚWIADCZENIA PROJEKTANTA I SPRAWDZAJĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy

Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy WYNIKI BADAŃ - SYNTEZA Wykorzystanie i ochrona powierzchni ziemi. Ochrona przyrody i krajobrazu. Lasy Powierzchnia województwa małopolskiego według stanu w dniu 1 I 2007 r. wynosiła 1518,3 tys. ha, co

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

SYSTEM Wsparcie działań ochrony środowiska i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW

SYSTEM Wsparcie działań ochrony środowiska i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW Zbigniew Reniecki Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu W ramach programu SYSTEM finansowanego ze środków Narodowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA INWESTYCJI KOMUNALNYCH ZE ŚRODKÓW PO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO 2014-2020 2

Bardziej szczegółowo

Plan odnowy miejscowości KRUCZYN

Plan odnowy miejscowości KRUCZYN Załącznik do uchwały nr XXXV/ 219 / 2010 Rady Gminy Nowe Miasto nad Wartą z dnia 14 stycznia 2010 r. Plan odnowy miejscowości KRUCZYN w ramach działania: Odnowa i rozwój wsi objętego Programem Rozwoju

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA 2014-2017 Z UWZGLĘDNIENIEM PERSPEKTYWY NA LATA 2018-2022

PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA 2014-2017 Z UWZGLĘDNIENIEM PERSPEKTYWY NA LATA 2018-2022 ZAŁĄCZNIK 1 do Programu ochrony środowiska Miasta Białogard na lata 2014-2017, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2022 PLAN REALIZACYJNY PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA DLA MIASTA BIAŁOGARD NA LATA

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Warszawa, 03.09.2012 Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVII/167/09 Rady Gminy Łaszczów z dnia 29 października 2009 roku V. ANALIZA SWOT Biorąc pod uwagę uwarunkowania rozwoju gminy, problemy rozwojowe oraz analizę mocnych i słabych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO NA LATA 2014-2020 Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego NOWY PROGRAM REGIONALNY NIEMAL 3 MLD EUR NA ROZWÓJ MAŁOPOLSKI Alokacja: 2 878 215

Bardziej szczegółowo

Autor: Wenanta Anna Rolka

Autor: Wenanta Anna Rolka Autor: Wenanta Anna Rolka Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007 2013 źródło dotacji gmin wiejskich Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 powstał z myślą o samorządach wiejskich i jest największym

Bardziej szczegółowo

Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA

Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA Konkurs ŚWIĘTOKRZYSKI LIDER OCHRONY ŚRODOWISKA Organizator Konkursu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach KARTA ZGŁOSZENIA Ankietę wypełnić należy rzetelnie i dokładnie uwzględniając

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

Elementy środowiska abiotycznego Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. mgr inż. Piotr Dmytrowski

Elementy środowiska abiotycznego Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. mgr inż. Piotr Dmytrowski mgr inż. Piotr Dmytrowski Metodyka pracy zebranie i przegląd materiałów źródłowych inwentaryzacja terenowa opis elementów środowiska abiotycznego geomorfologia budowa geologiczna złoża surowców mineralnych

Bardziej szczegółowo

EKOINNOWACJE Jan Bocian ul. Organizacji WiN 75/77 m.21, 91-811 Łódź tel. 0 608 058 259 e-mail: ekoinnowacje@neostrada.pl RAPORT Z REALIZACJI

EKOINNOWACJE Jan Bocian ul. Organizacji WiN 75/77 m.21, 91-811 Łódź tel. 0 608 058 259 e-mail: ekoinnowacje@neostrada.pl RAPORT Z REALIZACJI EKOINNOWACJE Jan Bocian ul. Organizacji WiN 75/77 m.21, 91-811 Łódź tel. 0 608 058 259 e-mail: ekoinnowacje@neostrada.pl RAPORT Z REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY KLESZCZÓW ZA LATA 2004-2005

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY JEST W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA

PROJEKT REALIZOWANY JEST W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI WODNO ŚCIEKOWEJ MIASTA MIKOŁÓW PROJEKT REALIZOWANY JEST W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTET I GOSPODARKA WODNO ŚCIEKOWA Cel inwestycji:

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r.

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. 1. Termin naboru wniosków od 02.04.2013 r. do 06.05.2013 r. 1. Konkurs ogłoszony w ośmiu kategoriach. 2. Całkowita

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Opinia geotechniczna dla koncepcji zagospodarowania terenu na działkach nr 1908/4 i 1908/5 w Ustce SPIS TREŚCI

Opinia geotechniczna dla koncepcji zagospodarowania terenu na działkach nr 1908/4 i 1908/5 w Ustce SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI TEKST: 1. Wstęp str. 3 2. Zakres wykonanych prac str. 3 3. Budowa geologiczna i warunki wodne str. 4 4. Wnioski geotechniczne str. 5 ZAŁĄCZNIKI 1. Mapa dokumentacyjna 2. Przekroje geologiczne

Bardziej szczegółowo

PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI BUKOWA ŚLĄSKA NA LATA 2008-2015

PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI BUKOWA ŚLĄSKA NA LATA 2008-2015 PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI BUKOWA ŚLĄSKA NA LATA 2008-2015 I. CHARAKTERYSTYKA MIEJSCOWOŚCI 1. PołoŜenie Bukowa Śląska o powierzchni 647 ha leŝy w powiecie namysłowskim. Administracyjnie naleŝy do Gminy Namysłów,

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU PołoŜenie Powierzchnia nieruchomości Nazwa lokalizacji: Oznaczenie ewidencyjne działek: Oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej: Miasto / Gmina Powiat Województwo

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r.

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU z dnia 9 maja 2013 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne dla rozwoju infrastruktury i środowiska Nowelizacja ustawy Prawo Wodne Danuta Drozd Kierownik Zespołu ds. Funduszy Europejskich Katarzyna Cichowicz, Katarzyna Brejt 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM. z dnia 28 sierpnia 2014 r. UCHWAŁA NR XLVI/313/2014 RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Grodzisk Wielkopolski

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ

Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ Załącznik nr 1 Wójt Gminy Kwilcz ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY KWILCZ DLA CZĘŚCI TERENU W MIEJSCOWOŚCI CHUDOBCZYCE (tekst i rysunek zmiany studium) Kwilcz,

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KRASOWICE

Plan Odnowy Miejscowości KRASOWICE Plan Odnowy Miejscowości KRASOWICE na lata 2008-2015 I. Charakterystyka miejscowości 1. PołoŜenie Powierzchnia: ok. 984 hektary Województwo: Opolskie Powiat: Namysłowski Gmina: Namysłów 2. Rys historyczny

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata 2009-2012

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata 2009-2012 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Radomska na lata 2009-2012 2009 Spis treści 1. Wstęp... 4 2. Metodyka sporządzania prognozy oddziaływania projektu gminnego

Bardziej szczegółowo

r O CS < < k o. ł O z X U os K Z 11 1 ULI » u ITALI ANOWI ... Q X U 5: i2 < OO i UJ I o o Q <

r O CS < < k o. ł O z X U os K Z 11 1 ULI » u ITALI ANOWI ... Q X U 5: i2 < OO i UJ I o o Q < 2 00 8 r O CS k o. ł _J z O z as X U $ os K Z 11 1 ULI U» u UJ ry Q X OS o o U 5: i2.... ANOWI ITALI BIBLIOGRAFIA SPIS TABEL SPIS PLANSZ OO i UJ I Q > 236 BIBLIOGRAFIA MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE 1. Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo