Wprowadzenie do ogrzewnictwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wprowadzenie do ogrzewnictwa"

Transkrypt

1 dr inż. Michał Strzeszewski Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji Politechnika Warszawska Wprowadzenie do ogrzewnictwa Materiały do wykładów v r. Spis treści: 1 Cel materiału Wprowadzenie Rys historyczny Zarys podstaw higienicznych ogrzewania Parametry kształtujące komfort cieplny i temperatura odczuwalna Wymagania stawiane instalacjom ogrzewczym Klasyfikacja ogrzewań Zalecana literatura Oprogramowanie Wybrane akty normatywne Literatura Cel materiału Celem niniejszego materiału jest ogólne przedstawienie tematyki ogrzewnictwa i stosowanego systemu pojęć. Czytelnik powinien wyrobić sobie obraz całości dziedziny, co ułatwi mu później zrozumienie treści, omawianych na kolejnych zajęciach. 2 Wprowadzenie Zadaniem instalacji ogrzewczych jest stworzenie warunków, możliwie dobrze odpowiadających potrzebom cieplnym ludzi lub procesów technologicznych. Wymagane warunki (przede wszystkim temperatura) zależą od przeznaczenia danego pomieszczenia. Inne są w pomieszczeniach mieszkalnych, inne na klatkach schodowych, a inne np. w magazynach. Generalnie system grzewczy wytwarza w pomieszczeniu warunki cieplne, odmienne od panujących na zewnątrz. Cel ten jest realizowany poprzez dostarczenie odpowiedniej ilości ciepła, równoważącego straty ciepła przez przenikanie oraz dodatkowo umożliwiającego ogrzanie powietrza wentylacyjnego. 1

2 Na instalację centralnego ogrzewania składają się najczęściej następujące elementy: źródło ciepła, sieć przewodów, armatura (uzbrojenie przewodów), grzejniki, pompa (w instalacjach pompowych), urządzenia zabezpieczające. 3 Rys historyczny Rozprzestrzenianie się cywilizacji uwarunkowane było historycznie rozwojem technik grzewczych. Wykazano bowiem, że izoterma średnioroczna +21ºC przechodzi w pobliżu terenów, na których rozwinęły się wszystkie dawne cywilizacje: Egiptu, Palestyny, Asyrii, Persji, jak również w pobliżu Mohenjodary kolebki kultury hinduskiej. Także w Meksyku i w Andach starożytne cywilizacje rozwijały się w okolicach izotermy +21ºC. Warunki tam panujące były korzystne dla ludzi. Dopiero rozwój technik ogrzewczych umożliwił rozprzestrzenienie się cywilizacji na północ do Aten (średnioroczna temperatura +17ºC) i Rzymu (+15,6ºC). Obecnie nowoczesne techniki ogrzewcze umożliwiają zapewnienie w pomieszczeniach warunków komfortu cieplnego nawet w klimacie arktycznym, przy temperaturze powietrza zewnętrznego schodzącej nawet poniżej 45ºC. Podstawową umiejętnością, istotną z punktu widzenia zamieszkiwania w chłodniejszych warunkach, było rozpalanie ogniska. Udoskonaleniem ogniska było obłożenie go kamieniami. W czasie, gdy ognisko się paliło, kamienie się nagrzewały, a następnie oddawały ciepło nawet po wygaśnięciu ognia. Paleniska, umieszczone centralnie w domu, były powszechne zarówno w starożytnej Grecji, jak i w Rzymie. Palono zazwyczaj węglem drzewnym, dodając do niego czasami zioła, w celu zamaskowania nieprzyjemnego zapachu. Następnym wynalazkiem było hypokaustum, opracowane przez Rzymianina Sergiusza Oratę około roku 80 przed naszą erą. Greckie słowo ηψποχαυστον (hypocauston) pochodzi od hypo czyli pod oraz kaiein czyli palić [2], a więc razem oznacza ogrzewanie od dołu. Istniały trzy typy hypokaustum: ogrzewanie podłogowe, ogrzewanie podłogowo-ścienne (w obu tych systemach gorące powietrze przepływało kanałami, ale nie dostawało się do ogrzewanych pomieszczeń) oraz system, w którym powietrze przedostawało się do pomieszczeń przez specjalne otwory. Hypokaustum było pierwszym systemem centralnego ogrzewania, który umożliwiał ogrzewanie kilku pomieszczeń. Po upadku Rzymu hypokaustum stosowano sporadycznie, np. występuje w zamku w Malborku. Natomiast powszechnie do celów grzewczych wykorzystywano paleniska. Początkowo paleniska były umieszczane w środku domu. Jednocześnie nie przewidywano żadnych wylotów dla dymu i musiał się on wydostawać na zewnątrz poprzez drzwi i okna. Dopiero w późniejszym okresie zaczęto wykonywać specjalne otwory w dachu. Palenisko przesunięte do ściany i wyposażone później w komin dało początek piecom i kominkom. Rozpowszechniły się one w XII i XIII wieku. Następnie na przestrzeni wieków wprowadzano w piecach szereg udoskonaleń. Przełomowym wydarzeniem było wynalezienie rusztu przez Louisa Savota w roku Wynalazek ten umożliwiał znacznie lepszy dopływ powietrza do ognia. 2

3 W XVIII wieku w Anglii i Francji zaczęto stosować ogrzewania parowe, najpierw wysokoprężne o ciśnieniu 0,1 do 0,2 MPa, a następnie instalacje niskoprężne o ciśnieniu poniżej 0,07 MPa. Pierwszy duży system ciepłowniczy wybudowano w Dreźnie w latach według projektu Rietschela i Henneberga. Sieć ciepłownicza wykorzystywała parę wodną jako nośnik ciepła. Natomiast instalacje wewnętrzne były typu wodnego. W drugiej połowie XIX wieku zwłaszcza w Niemczech rozwinęło się ogrzewanie wodne. Skonstruowano m.in. pierwsze grzejniki żeliwne i kotły członowe. Kolumnowe grzejniki żeliwne były stosowane powszechnie, aż do wprowadzenia stalowych grzejników płytowych w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. W Polsce, z uwagi na niską jakość stali, stosowano bardziej odporne na korozję grzejniki żeliwne aż do upadku komunizmu. W XX wieku w wodnych instalacjach centralnego ogrzewania zaczęto stosować pompy. Za ojca obliczania zapotrzebowania na ciepło uważa się Thomasa Tredgolda ( ). Wcześniej zakładano, że powierzchnia grzejnika powinna być proporcjonalna do kubatury ogrzewanego pomieszczenia. Natomiast Tredgold w roku 1824 wykazał, że nie ma uniwersalnej proporcji pomiędzy zapotrzebowaniem na ciepło (czy wymaganą powierzchnią grzejników) a kubaturą pomieszczenia. Tredgold opracował metodę określania zapotrzebowania na ciepło z uwzględnieniem powierzchni i konstrukcji przegród budowlanych, powierzchni okien i intensywności wentylacji. Ostatnie lata przyniosły rozwój technik automatycznej regulacji, racjonalizację zużycia ciepła oraz tendencję do stosowania ogrzewań niskotemperaturowych. 4 Zarys podstaw higienicznych ogrzewania Człowiek cały czas wydziela pewną ilość ciepła. Np. przy niskiej aktywności fizycznej człowiek, przebywający w pomieszczeniu mieszkalnym lub biurowym, wydziela W ciepła. W ogólnym przypadku ilość ta zależy od szeregu czynników takich jak: płeć, wiek, stan zdrowia, ubranie czy też predyspozycje indywidualne. Jednocześnie pewna ilość ciepła jest odbierana przez otoczenie. Jeśli otoczenie odbiera nadmierną ilość ciepła, to odczuwamy chłód. Z kolei jeśli ilość ciepła odbieranego przez otoczenie jest za mała, to odczuwamy, że jest nam za ciepło. Człowiek wymienia ciepło z otoczeniem poprzez następujące procesy: konwekcyjna wymiana ciepła z otaczającym powietrzem, wymiana ciepła przez przewodzenie (przede wszystkim z podłogą), wymiana ciepła na drodze promieniowania pomiędzy powierzchnią ciała lub ubrania i otaczającymi powierzchniami, odparowanie wody (potu) z powierzchni skóry, oddychanie, wraz z wydzielinami, przyjmowanie pokarmów. Dwa ostatnie czynniki stanowią niewielki procent całkowitej ilości oddawanego ciepła i są niezależne od warunków panujących w otoczeniu. Dlatego można je pominąć w bilansie ciepła człowieka. 3

4 Bardzo istotne jest, żeby pamiętać, że aby wymieniać ciepło z przegrodami budowlanymi, nie jest potrzebny bezpośredni kontakt z nimi. Człowiek odczuwa wpływ zimnej ściany i gorącego grzejnika mimo, że ich nie dotyka. Wymienia z nimi ciepło na drodze promieniowania. Oddawanie ciepła na drodze przewodzenia, konwekcji i promieniowania jest możliwe tylko jeśli temperatura otoczenia jest niższa od temperatury powierzchni ciała (patrz rys. 1). Natomiast w miarę, jak temperatura otoczenia rośnie i zbliża się do temperatury ciała, oddawanie ciepła w ten sposób jest coraz mniejsze, rośnie natomiast rola odparowywania potu. 160 Strumień oddawanego ciepła, W odparowywanie konwekcja 60 przewodzenie 40 promieniowanie i in Temperatura powietrza, ºC Rys 1. Przeciętne oddawanie ciepła przez normalnie ubranego człowieka, nie wykonującego aktywnych czynności ruchowych. Na podstawie [17] Intensywność konwekcyjnej wymiany ciepła zależy od różnicy temperatury między powierzchnią ciała a otaczającym powietrzem oraz od prędkości przepływu powietrza. Dlatego w pewnym zakresie rosnącą temperaturę powietrza można kompensować wzmożonym ruchem powietrza stąd właśnie działanie wentylatorów sprawia wrażenie chłodu. Powietrze, które omywa ciało człowieka z większą prędkością, może odebrać podobną ilość ciepła nawet przy mniejszej różnicy temperatury. Jeśli jednak temperatura powietrza osiągnie temperaturę powierzchni ciała, to działanie wentylatorów nie przynosi już skutków cieplnych. W tej sytuacji wentylator ani grzeje ani chłodzi. Zaś samemu widokowi pracującego wentylatora przypisuje się oddziaływanie psychologiczne na człowieka na zasadzie jest chłodno, bo wentylator chodzi. Natomiast przy temperaturze powietrza przekraczającej temperaturę powierzchni ciała, działanie wentylatora zwiększa konwekcyjne przekazywanie ciepła od powietrza do ludzkiego ciała. A więc wentylator już nie chłodzi, lecz grzeje tak jak opiekacz. Orientacyjną strukturę bilansu ciepła, oddawanego przez człowieka w stanie spoczynku, przedstawiono w tablicy 1. Tablica 1. Struktura bilansu ciepła oddawanego przez człowieka do otoczenia (odzież normalna, stan spoczynku, temperatura powietrza +20ºC, wilgotność względna ok. 50%). Na podstawie [16] Sposób oddawania ciepła Strumień cieplny W Udział Konwekcja i przewodzenie 45 38% Promieniowanie 45 38% Parowanie 17 14% Oddychanie 6 5% Inne 6 5% Razem % 4

5 Strumień ciepła, przekazywany z zewnętrznej powierzchni ciała ludzkiego, w rozbiciu na podstawowe części ciała, przedstawiono w tablicy 2. Tablica 2. Przykładowe strumienie ciepła przekazywane przez podstawowe części ciała człowieka (warunki jak w tablicy 1). Na podstawie [16] Natężenie Wielkość Strumień Część ciała strumienia powierzchni oddany do Uwagi człowieka ciepła, wymiany otoczenia, W/m 2 ciepła, m 2 W Korpus 49 1,84 90 Ręce 73 0,16 12 z przedramionami Głowa 121 0,055 7 Nogi (stopy) 143 0, Przewodzenie ciepła od stóp do podłogi Razem 2, Jak już wspomniano, ilość ciepła wydzielanego przez człowieka silnie zależy od aktywności fizycznej. W tablicy 3 przytoczono ilość wydzielanego ciepła w zależności od aktywności fizycznej. Tablica 3. Przeciętna ilość ciepła wydzielanego przez ciało człowieka przy różnych poziomach aktywności fizycznej. Na podstawie [12] Aktywność fizyczna Moc cieplna W Pozycja leżąca 83 Pozycja siedząca zrelaksowana 104 Pozycja stojąca zrelaksowana 126 Praca siedząca (np. w biurze, w domu, w szkole) 146 Lekki wysiłek w pozycji stojącej (np. zakupy, lekka praca) 167 Średni wysiłek (np. sprzedawca, prace domowe, praca 209 przy maszynie) Ciężki wysiłek Parametry kształtujące komfort cieplny i temperatura odczuwalna Istnieje określony zestaw parametrów, zdefiniowany jako zakres komfortu cieplnego, w którym człowiek nie odczuwa ani ciepła, ani chłodu. Jednak jednoznaczne określenie tych parametrów nie jest możliwe, ponieważ każdy człowiek ma nieco inne wymagania cieplne. Ogólnie można powiedzieć, że na odczuwanie komfortu cieplnego przez człowieka mogą mieć wpływ takie czynniki jak: ubranie, płeć, wiek, stan zdrowia czy też co ma duże znaczenie nabyte przyzwyczajenia. W tablicy 4 przedstawiono przykładowe wartości oporu cieplnego typowych zestawów ubrania. Clo jest jednostką oporu cieplnego ubrania (ang. cloth). 5

6 Tablica 4. Termoizolacyjność różnych rodzajów ubrania. Na podstawie [12] Rodzaj ubrania Opór cieplny m 2 K/W clo bez ubrania 0 0 krótkie spodenki 0,015 0,1 lekkie ubranie letnie (bielizna, długie lekkie spodnie, koszula z krótkim 0,08 0,5 rękawkiem, lekkie skarpety, buty) lekkie ubranie robocze (bielizna, koszula bawełniana z długim rękawem, 0,11 0,7 długie spodnie robocze, skarpety wełniane, buty) typowe ubranie do przebywania w pomieszczeniu zimą (bielizna, koszula z długim rękawem, długie spodnie, marynarka lub sweter, grube skarpety, buty) 0,16 1,0 Na wrażenia cieplne człowieka przy danej termoizolacyjności odzieży i danym stopniu aktywności fizycznej mają wpływ cztery podstawowe parametry, charakteryzujące środowisko pod względem cieplnym. Są to: 1. temperatura powietrza, 2. prędkość przepływu powietrza wokół człowieka, 3. średnia temperatura powierzchni przegród, grzejników i przedmiotów w pomieszczeniach, będących w zasięgu tak zwanego widzenia cieplnego powierzchni ludzkiego ciała, 4. wilgotność względna powietrza. Temperatura powietrza i jego prędkość mają decydujący wpływ na intensywność przekazywania ciepła pomiędzy człowiekiem i otoczeniem na drodze konwekcji. Z kolei wartość temperatury przegród wpływa na strumień ciepła oddawanego na drodze promieniowania. Natomiast wilgotność względna, w połączeniu z trzema pozostałymi parametrami, decyduje o intensywności odparowywania wilgoci z powierzchni skóry, a więc o wielkości strumienia ciepła utajonego. W ogrzewnictwie w odniesieniu do pomieszczeń mieszkalnych i biurowych, jako podstawowy miernik komfortu cieplnego przyjęto tzw. temperaturę odczuwalną, która uwzględnia ciepło wymieniane przez człowieka z otoczeniem zarówno na drodze konwekcji, jak i promieniowania. W przybliżeniu temperatura odczuwalna (t o ) przyjmowana jest jako średnia arytmetyczna temperatury powietrza (t i ) oraz temperatury promieniowania przegród (τ r ): ti + τ r to =, C (1) 2 gdzie: t o temperatura odczuwalna, ºC, t i temperatura powietrza w pomieszczeniu (ang. internal temperature), ºC, τ r temperatura promieniowania, czyli średnia temperatura powierzchni, znajdujących się w zasięgu widzenia cieplnego powierzchni ludzkiego ciała (ang. radiation temperature), ºC. Poczucie komfortu cieplnego jest sprawą indywidualną i nie jest możliwe stworzenie takiego mikroklimatu wewnętrznego w pomieszczeniu, aby wszyscy przebywający w nim ludzie byli zadowoleni. Ponieważ przy odpowiednio dużej próbce statystycznej, zawsze część osób bę- 6

7 dzie zgłaszać zastrzeżenia, można jedynie tak starać się kształtować klimat wewnętrzny, żeby ograniczać ilość ludzi niezadowolonych. P. O. Fanger wprowadził siedmiostopniową skalę do oceny subiektywnych odczuć cieplnych osób przebywających w pomieszczeniu (tablica 5). Tablica 5. Skala oceny komfortu cieplnego Fangera. Na podstawie [3, 4] Wartość liczbowa Odczucie 3 zimno 2 chłodno 1 lekko chłodno 0 neutralnie +1 lekko ciepło +2 ciepło +3 gorąco Przewidywaną średnią ocenę (ang. Predicted Mean Vote) oznacza się jako PMV. Innym wskaźnikiem komfortu cieplnego jest przewidywany odsetek niezadowolonych PPD (ang. Predicted Percentage of Dissatisfied). Jest on zdefiniowany jako wskaźnik, który przewiduje, jaka część dużej grupy ludzi będzie zgłaszała zdecydowane zastrzeżenia co do komfortu cieplnego, tzn. będzie im za ciepło lub za zimno. Znając PMV można określić PPD korzystając z tablicy 6 lub z rysunku 2. Tablica 6. Zależność PPD od PMV. Na podstawie [3, 4] PMV PPD 0 5,0 ±0,5 10,2 ±1,0 26,6 ±1,5 51,5 ±2,0 76,1 PPD, % ,5-1 -0,5 0 0,5 1 1,5 2 PMV Rys 2. Zależność PPD od PMV. Na podstawie [3, 4] Jak wynika z tablicy 6 i z rysunku 2, nawet jeśli warunki panujące w pomieszczeniu będą oceniane średnio jako neutralne (PMV = 0), około 5% dużej grupy będzie zgłaszało zastrzeżenia (odczuwa, że jest im za ciepło lub za zimno). Wskaźnik PPD wraz ze wskaźnikiem PMV został przyjęty jako narzędzie oceny środowisk termicznych w Normie Europejskiej EN ISO 7730 oraz w Polskiej Normie PN-85/N Zgodnie z tym, co napisano powyżej, jednoznaczne podanie wymaganej temperatury odczuwalnej nie jest możliwe. Przyjmuje się jednak, że w naszej strefie klimatycznej w pomieszczeniach mieszkalnych, przeznaczonych do przebywania ludzi w ubraniu, ale bez okryć zewnętrznych temperatura odczuwalna powinna wynosić w granicach 19 do 24ºC. Występujące w większości pomieszczeń przegrody zewnętrzne posiadają w okresie zimowym niższą temperaturę powierzchni. Dlatego temperatura powietrza powinna być wyższa niż 7

8 wymagana temperatura odczuwalna, aby skompensować chłodzący wpływ przegród zewnętrznych. Zgodnie ze równaniem (1) istnieje w pewnym zakresie współzależność temperatury powietrza i temperatury promieniowania. Im niższa będzie temperatura promieniowania, tym wyższa powinna być temperatura powietrza i odwrotnie. Przy czym temperatura powietrza i średnia temperatura powierzchni nie powinny różnić się o więcej niż 3 K, a temperatura powierzchni zimnych (np. ścian zewnętrznych) nie powinna być niższa o więcej niż 5 K od temperatury powierzchni ciepłych (np. ścian wewnętrznych). Temperatura promieniowania zależy przede wszystkim od ilości przegród zewnętrznych i ich stopnia zaizolowania cieplnego. Im więcej jest przegród zewnętrznych i im gorzej są zaizolowane, tym niższa będzie temperatura promieniowania i tym wyższa powinna być temperatura powietrza. Przy określaniu zapotrzebowania na ciepło zgodnie z Polską Normą PN-B-03406:1994, przyjmuje się temperaturę powietrza niezależną od temperatury promieniowania, a wpływ przegród chłodzących uwzględnia się w dodatku do strat ciepła przez przenikanie d 1. Dodatek ten zwiększa zapotrzebowanie na ciepło w danym pomieszczeniu w zależności od liczby przegród chłodzących, ponieważ im większa jest liczba przegród chłodzących, tym niższa jest temperatura promieniowania. Szczegółowe zestawienie obliczeniowych temperatur powietrza wewnętrznego zawarte było wcześniej w normie PN-82/B Obecnie obowiązują temperatury obliczeniowe wg Rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75/2002, poz. 690). W tablicy 7 zamieszczono skrócone zestawienie obliczeniowych temperatur powietrza w ogrzewanych pomieszczeniach na podstawie wspomnianego wyżej rozporządzenia. Tablica 7. Skrócone zestawienie obliczeniowych temperatur powietrza w ogrzewanych pomieszczeniach. Na podstawie Dz. U. Nr 75/2002, poz. 690 Temperatury obliczeniowe +5 C +8 C +12 C +16 C Przykłady pomieszczeń magazyny bez stałej obsługi, garaże indywidualne klatki schodowe w budynkach mieszkalnych magazyny i składy wymagające stałej obsługi, hole wejściowe, poczekalnie przy salach widowiskowych bez szatni, hale targowe, sklepy rybne i mięsne sale widowiskowe bez szatni, ustępy publiczne, sale gimnastyczne pokoje mieszkalne, przedpokoje, pomieszczenia biurowe +20 C +24 C *) łazienki, rozbieralnie, hale pływalni, gabinety lekarskie z rozbieraniem pacjentów *) Poprzednio zgodnie z normą PN-82/B obowiązywała temperatura +25ºC. Podane w tablicy temperatury powietrza są temperaturami obliczeniowymi i nie uwzględniają chłodzącego wpływu przegród. Natomiast w czasie pracy instalacji centralnego ogrzewania temperatura powietrza nie musi równać się wartości obliczeniowej (np. +20ºC dla pomieszczeń mieszkalnych). Przy stosowaniu grzejników konwekcyjnych temperatura powietrza powinna orientacyjnie wynosić [16]: +20ºC dla jednej przegrody chłodzącej, +21ºC dla dwóch przegród chłodzących, 8

9 +22ºC dla trzech przegród chłodzących, +23ºC dla czterech przegród chłodzących. Natomiast w przypadku zastosowaniu grzejników płaszczyznowych (np. podłogowych), z uwagi na wyższą temperaturę promieniowania, temperatura powietrza może być niższa i wynosić: +19ºC. Ogólnie można stwierdzić, że jeżeli w pomieszczeniu ogrzewanym mają panować dobre warunki komfortu cieplnego, to temperatura powietrza nie powinna znacznie odbiegać od średniej (możliwie równomiernej) temperatury powierzchni otaczających płaszczyzn, natomiast temperatura powierzchni grzejnych nie powinna zbytnio przekraczać temperatury skóry człowieka. Z tych powodów szczególnie korzystne są ogrzewania niskotemperaturowe. 6 Wymagania stawiane instalacjom ogrzewczym Nowoczesne instalacje ogrzewcze powinny: zapewniać równomierny przestrzenny rozkład temperatury odczuwalnej w pionie i w poziomie, umożliwiać regulację temperatury w zależności od indywidualnych preferencji użytkowników, umożliwiać realizację zmiennego w czasie programu ogrzewania (np. osłabienia nocnego), zapewniać odpowiedni mikroklimat wnętrz (m.in. nie wydzielać szkodliwych substancji, nie wytwarzać hałasu i zapobiegać powstawaniu przeciągów), umożliwić utrzymanie w czystości elementów instalacji, zwłaszcza grzejników, być trwałe, charakteryzować się możliwie niskimi kosztami eksploatacji, zapewniać możliwość indywidualnego rozliczania kosztów ciepła, być możliwie mało uciążliwe dla środowiska zewnętrznego. Poza tym elementy instalacji, a zwłaszcza grzejniki, powinny być estetyczne i umożliwiać łatwą aranżację pomieszczeń. 7 Klasyfikacja ogrzewań Istnieje szereg kryteriów, według których można sklasyfikować systemy ogrzewania pomieszczeń. 7.1 Ilość ogrzewanych pomieszczeń Ze względu na ilość pomieszczeń, ogrzewanych przez jeden system, wyróżnia się: ogrzewania miejscowe, ogrzewania centralne: obejmujące cały budynek (lub jego segment), ogrzewania mieszkaniowe. 9

10 Ogrzewanie miejscowe ogrzewa jedno pomieszczenie lub kilka pomieszczeń przyległych do siebie. Przykładem ogrzewania miejscowego jest piec kaflowy. Natomiast jedna instalacja ogrzewania centralnego ogrzewa wiele pomieszczeń. Można wydzielić źródło ciepła oraz szereg odbiorników, połączonych siecią przewodów lub kanałów. Obecnie zdecydowanie przeważają ogrzewania centralne, obejmujące cały budynek. Ogrzewania mieszkaniowe z własnym źródłem ciepła stosowane są bardzo rzadko, chociaż ostatnio czasami są budowane w celu uniezależnienia się od innych mieszkańców. Pozornie znika wówczas zagadnienie rozliczeń za ciepło, ale pozostaje problem międzymieszkaniowych przepływów ciepła. 7.2 Sposób przekazywania ciepła Ze względu na sposób przekazywania ciepła przez grzejniki do ogrzewanych pomieszczeń, urządzenia ogrzewcze dzielą się na: promieniujące, konwekcyjne. W zasadzie w każdym przypadku występuje zarówno konwekcja, jak i promieniowanie, ale różna jest proporcja między nimi. Do grzejników promieniujących zalicza się między innymi: promienniki elektryczne i gazowe, taśmy promieniujące, grzejniki płaszczyznowe (podłogowe, sufitowe i ścienne). Natomiast do grzejników konwekcyjnych zalicza się: grzejniki z ogniw żeliwnych, stalowych i aluminiowych, grzejniki płytowe, konwektory, ogrzewanie powietrzne. 7.3 Temperatura powierzchni grzejnych Tradycyjnie w ogrzewaniach grzejnikowych obliczeniowa temperatura zasilania wynosiła najczęściej 90ºC. Obecnie zazwyczaj projektanci przyjmują temperaturę zasilania w zakresie C. W systemach niskotemperaturowych nie przekracza ona zazwyczaj 55ºC. Podział systemów ogrzewania ze względu na temperaturę czynnika grzejnego jest sprawą umowną i zmienia się w czasie. Przykładowo w tablicy 8 przytoczono szczegółową systematykę przyjętą przez Annex 37 Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) wg [1]. Tablica 8. Podział systemów ogrzewania w zależności od temperatury czynnika Rodzaj systemu Temperatura Temperatura Klasyfikacja ogólna Klasyfikacja szczegółowa* zasilania powrotu Tradycyjny Wysokotemperaturowy C 70 C Niskotemperaturowy * wg [1]. Średniotemperaturowy 55 C C Niskotemperaturowy 45 C C Bardzo niskotemperaturowy 35 C 25 C 10

11 Przy czym obecnie Rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. ogranicza temperaturę czynnika grzejnego do 90 C w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. 7.4 Nośnik ciepła Nośnikiem ciepła w instalacjach centralnego ogrzewania może być: woda, roztwór glikolu (zabezpiecza przed zamarznięciem), olej, powietrze, para wodna. W Polsce zdecydowanie przeważają ogrzewania wodne. Natomiast para wodna obecnie praktycznie nie jest stosowana w instalacjach grzewczych. Rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. wręcz zabrania stosowania ogrzewania parowego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Natomiast instalacje parowe często dostarczają pary wodnej dla potrzeb procesów technologicznych. 7.5 Sposób wywołania krążenia czynnika Ze względu na sposób wywołania krążenia czynnika instalacje dzieli się na: grawitacyjne, pompowe. W ogrzewaniach grawitacyjnych jedyną przyczyną krążenia czynnika jest różnica gęstości czynnika przy różnych temperaturach. Natomiast w instalacjach pompowych przepływ wywołany jest przede wszystkim przez pompę obiegową, chociaż ciśnienie grawitacyjne też ma swój udział. 7.6 Materiał przewodów Przewody instalacji centralnego ogrzewania mogą być wykonane z wielu materiałów. Są to: stal (coraz rzadziej), miedź, tworzywa sztuczne, m.in.: polietylen sieciowany (PEX), polipropylen. Osobną grupę stanowią rury wielowarstwowe, w których poszczególne warstwy wykonane są z różnych materiałów (najczęściej z tworzywa sztucznego i metalu). 7.7 Sposób rozdziału czynnika Ze względu na sposób rozdziału czynnika wyróżnia się: instalacje dwururowe, instalacje jednorurowe. W Polsce w zasadzie stosuje się wyłącznie systemy dwururowe. Ale w krajach takich jak Rosja czy Finlandia występuje wiele instalacji jednorurowych. 11

12 7.8 Schemat instalacji Wyróżnia się: instalacje pionowe: rozdział dolny, rozdział górny, instalacje poziome: układ rozdzielaczowy, układ trójnikowy, układ rozdzielaczowo-trójnikowy, układ pętli. Obecnie nowe instalacje wykonuje się głównie w układzie poziomym. Natomiast przy modernizacji instalacji najczęściej zachowuje się układ pionowy lub stosuje się układ pętli. 7.9 Połączenie z atmosferą Ze względu na sposób występowania połączenia z atmosferą wyróżnia się: instalacje otwarte, instalacje zamknięte. Dawniej występowały głównie instalacje otwarte. Obecnie nowo wykonywane lub modernizowane instalacje przeważnie są zamknięte. Natomiast instalacje otwarte stosuje się w połączeniu z kotłami opalanymi paliwem stałym (węgiel, drewno) Wytwarzanie ciepła Wytwarzanie ciepła może zachodzić we własnym źródle ciepła (kocioł gazowy, olejowy, pompa ciepła itp.), ale instalacja może być również zaopatrywana w ciepło z miejskiego systemu ciepłowniczego, najczęściej poprzez wymiennik ciepła (ogrzewania zdalaczynne, ang. district heating). Osobną grupę stanowi ogrzewanie elektryczne, gdzie proces wytwarzania energii elektrycznej odbywa się w oddaleniu od instalacji, natomiast na miejscu zachodzi przemiana energii elektrycznej w ciepło. 12

13 8 Zalecana literatura Koczyk H. et al.: Ogrzewnictwo dla praktyków, Systherm Serwis s.c., Poznań 2002 Książkę tę cechuje praktyczne podejście do tematu. Jest ona poza tym bardzo aktualna i dostosowana do warunków krajowych. Dlatego można ją z całym przekonaniem polecić zarówno studentom, jak i inżynierom zajmującym się ogrzewnictwem. Książka dostępna jest jako osobna publikacja oraz jako część Kalendarza ogrzewnictwa. Cena 35 zł. Krygier K., Klinke T., Sewerynik J.: Ogrzewnictwo, wentylacja, klimatyzacja, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995 Książka jest podręcznikiem dla technikum i siłą rzeczy nie obejmuje zakresu przedmiotu Ogrzewnictwo na Wydziale Inżynierii Środowiska. Jednak mimo swoich ograniczeń bardzo rozlegle omawia ogrzewnictwo i ciepłownictwo oraz wentylację i klimatyzację. Dlatego zdecydowanie będzie przydatna dla studentów inżynierii środowiska. Cena 37 zł. Rabjasz R., Dzierzgowski M.: Ogrzewanie podłogowe - poradnik, Centralny Ośrodek Informacji Budownictwa, Warszawa 1995 Mimo, że poradnik ten dotyczy tylko jednego systemu ogrzewczego, to zawiera obszerne wprowadzenie nt. wymiany ciepła, podstaw higienicznych ogrzewnictwa oraz określania zapotrzebowania na ciepło. Dlatego może być pomocny dla studentów inżynierii środowiska. Recknagel H., Sprenger E., Hönmann W., Schramek E.: Poradnik. Ogrzewanie i klimatyzacja, EWFE, Gdańsk, 1994 Jest to bardzo obszerne kompendium wiedzy na temat ogrzewnictwa i klimatyzacji. Często w czasie dyskusji technicznych pada pytanie: A co na ten temat jest napisane w Recknaglu?. Poradnik ten jednak napisany jest dla warunków niemieckich, które są podobne, ale nie takie same, jak polskie. Dlatego pozycję tę można polecić jako lekturę uzupełniającą. Cena 130 zł. Ceny: luty

14 9 Oprogramowanie Wereszczyński P.: Audytor OZC 3.0, Program służy do określania obliczeniowego zapotrzebowania na moc cieplną pomieszczeń i budynku oraz do obliczania sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzania budynków mieszkalnych. Cena 360 zł. Bezpłatne wersje firmowe programu można pobrać ze strony: Wereszczyński P.: Audytor CO 3.2, Program Audytor C.O. wersja 3.2. jest przeznaczony do graficznego wspomagania projektowania nowych instalacji c.o. oraz regulacji instalacji istniejących (np. w budynkach ocieplonych). Cena 430 zł. Bezpłatne wersje firmowe programu można pobrać ze strony: Skórczyński A., Wąsacz D.: OZC, Program służy do obliczania strat ciepła budynków oraz sezonowego zapotrzebowania energii. Cena 354 zł. Rylik P., Wąsacz D.: Instal-c.o. z edytorem graficznym Gredic.o., Program umożliwia projektowanie instalacji centralnego ogrzewania. Cena 964 zł. Narowski P.: Kalkulator Audytora Energetycznego 1.2, 1998 Program stanowi połączenie wydajnego, wielofunkcyjnego kalkulatora inżynierskiego z konwerterem jednostek miar, tablicami właściwości fizycznych wody, pary wodnej i wilgotnego powietrza oraz modułami analizy przepływu czynnika i analizy mocy cieplnej. Cena 120 zł. Wersję demonstracyjną programu można pobrać ze strony: Ceny: luty Ceny oprogramowania zawierają podatek VAT. 14

15 10 Wybrane akty normatywne Rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (Dz. U. Nr 75/2002, poz. 690) PN-B-03406:1994. Ogrzewnictwo. Obliczanie zapotrzebowania na ciepło pomieszczeń o kubaturze do 600 m 3. PN-EN ISO 6946:1999. Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania. (W miejsce PN-91/B Ochrona cieplna budynków. Wymagania i badania.) Norma Europejska EN ISO Moderate Thermal Environment Determination of the PMV and PPD Indices and Specification of the Conditions for Thermal Comfort. Polska Norma PN-85/N Ergonomia. Środowiska termiczne umiarkowane. Określenie wskaźników PMV, PPD i wymagań dotyczących komfortu termicznego. (Tłumaczenie angielskiej wersji EN ISO 7730). PN-84/B Centralne ogrzewanie. Oznaczenia na rysunkach. PN-90/B Ogrzewnictwo. Instalacje centralnego ogrzewania. Terminologia. PN-B-02025:2001. Obliczanie sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynków mieszkalnych i zamieszkania zbiorowego. PN-82/B Ogrzewnictwo. Temperatury ogrzewanych pomieszczeń w budynkach. Obecnie obowiązują temperatury obliczeniowe wg rozporządzenie ministra infrastruktury (Dz. U. Nr 75/2002, poz. 690). PN-82/B Ogrzewnictwo. Temperatury obliczeniowe zewnętrzne. PN-87/B Ogrzewnictwo. Kotłownie wbudowane na paliwo stałe. Wymagania. PN-91/B Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie instalacji ogrzewań wodnych systemu otwartego. Wymagania. PN-B-02414:1999. Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie instalacji ogrzewań wodnych systemu zamkniętego z naczyniami wzbiorczymi przeponowymi. Wymagania. PN-91/B Ogrzewnictwo. Odpowietrzanie instalacji ogrzewań wodnych. Wymagania. PN-B-02421:2000. Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Izolacja cieplna przewodów, armatury i urządzeń. Wymagania i badania odbiorcze. PN-B :1999. Ogrzewnictwo. Kotłownie wbudowane na paliwa gazowe o gęstości względnej mniejszej niż 1. Wymagania. PN-83/B-03430/Az3:2000. Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania (Zmiana Az3). PN-64/B Urządzenia centralnego ogrzewania w budownictwie powszechnym. Wymagania i badania techniczne przy odbiorze. PN-85/C Woda do celów energetycznych. Wymagania i badania jakości wody dla kotłów wodnych i zamkniętych obiegów ciepłowniczych. PN-93/C Woda w instalacjach ogrzewania. Wymagania i badania dotyczące jakości wody. 15

16 PN-H-74200:1998. Rury stalowe ze szwem, gwintowane. PN-84/H Rury stalowe bez szwu ciągnione i walcowane na zimno ogólnego przeznaczenia. PN-EN 442-1:1999. Grzejniki. Wymagania i warunki techniczne. PN-EN 442-2:1999. Grzejniki. Moc cieplna i metody badań. PN-EN 442-2:1999/A1:2002. Grzejniki. Moc cieplna i metody badań (Zmiana A1). PN-EN 442-3:2001. Grzejniki. Ocena zgodności. PN-EN 834:1999. Podzielniki kosztów ogrzewania do rejestrowania zużycia ciepła przez grzejniki. Przyrządy zasilane energią elektryczną. PN-EN 835:1999. Podzielniki kosztów ogrzewania do rejestrowania zużycia ciepła przez grzejniki. Przyrządy bez zasilania energią elektryczną działające na zasadzie parowania dyfuzyjnego. PN-74/B Centralne ogrzewanie. Grzejniki. Nazwy i określenia PN-92/H Centralne ogrzewanie. Grzejniki członowe odlewane. Uszczelki. PN-92/H Centralne ogrzewanie. Grzejniki członowe odlewane. Korki i złączki PN-EN 215-1:2002. Termostatyczne zawory grzejnikowe. Część 1: Wymagania i badania PN-92/M Armatura instalacji centralnego ogrzewania. Zawory grzejnikowe. Literatura 1. Eijdems H. H. E. W. et al.: Low Temperature Heating Systems, Impact on IAQ, Thermal Comfort and Energy Consumption, LowEx Newsletter no 1, Annex 37, Finland, (http://www.vtt.fi/rte/projects/annex37) 2. Bis W.: Ze studiów nad piecami typu hypocaustum z terenu ziem Polski, Architectus 1-2/2003. (http://www.arch.pwr.wroc.pl/files/phpvns9aw.pdf) 3. Fanger P.O.: Komfort cieplny, Arkady, Warszawa Fanger P.O.: Thermal Comfort Analyses and Application in Environmental Engineering, Danish Technical Press, Copenhagen Hausladen G.: Skript Heiztechnik, Universität Gesamthochschule Kassel, (http://www.tga.uni-kassel.de/studium/heiztechnik.pdf) 6. Koczyk H. et al.: Ogrzewnictwo dla praktyków, Systherm Serwis s.c., Poznań Kołodziejczyk W., Płuciennik M.: Wytyczne projektowania instalacji centralnego ogrzewania, COBRTI INSTAL, Warszawa Krygier K., Klinke T., Sewerynik J.: Ogrzewnictwo, wentylacja, klimatyzacja, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Kwiatkowski J., Cholewa L.: Centralne ogrzewanie - pomoce projektanta, Arkady, Warszawa Mayer U.: Skript über Wärmeversorgunsanlagen, Fachhochschule Oldenburg/Ostfriesland/Wilhelmshaven, Oldenburg (http://www.fh-oow.de/fba/manuskripte/u_mayer) 16

17 11. Mielnicki St. J.: Centralne ogrzewanie. Regulacja i eksploatacja, Arkady, Warszawa Oswalt P, Rexroth S.: Wohltemperierte Architektur: Neue Techniken des energiesparenden Bauens, C. F. Müller, Heidelberg Petitjean R.: Total Hydronic Balancing. A Handbook for Design and Troubleshooting of Hydronic HVAC Systems, Tour & Andersson Hydronics AB, Valve Division, Ljung, Sweden, Rabjasz R., Dzierzgowski M.: Ogrzewanie podłogowe - poradnik, Centralny Ośrodek Informacji Budownictwa, Warszawa Rabjasz R., Dzierzgowski M.: Instalacje centralnego ogrzewania z rur wielowarstwowych, Wyd. KANON, Gdańsk, Rabjasz R.: Podstawy higieniczne ogrzewania i wentylacji mieszkań i ogólna ocena sposobów ich ogrzewania, Materiały do wykładów, IOiW PW, Warszawa Recknagel H., Sprenger E., Hönmann W., Schramek E.: Poradnik. Ogrzewanie i klimatyzacja, EWFE, Gdańsk, Rietschel H., Raiß W.: Ogrzewanie i klimatyzacja, Arkady, Warszawa Roberts B. M.: A History of Heating in Europe, ASHRAE Transactions, Volume 101, Part 1, Roos H.: Hydraulik der Wasserheizung, R. Oldenburg Verlag, München Wien Wasilewski W.: Ogrzewnictwo i wentylacja poradnik, ARKADY, Warszawa Weber A. P.: Centralne ogrzewania wodne, ARKADY, Warszawa

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 04 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 04 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 04 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA 19 Contents 1. Wstęp... 21 1.1 Przedmiot ST... 21 1.2. Zakres stosowania ST... 21 1.3. Zakres robót objętych

Bardziej szczegółowo

Obliczanie zapotrzebowania na ciepło zgodnie z normą PN-EN ISO 12831. Mgr inż. Zenon Spik

Obliczanie zapotrzebowania na ciepło zgodnie z normą PN-EN ISO 12831. Mgr inż. Zenon Spik Obliczanie zapotrzebowania na ciepło zgodnie z normą PN-EN ISO 12831 Mgr inż. Zenon Spik Oznaczenia Nowością, która pojawia się w normie PN-EN ISO 12831 są nowe oznaczenia podstawowych wielkości fizycznych:

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Energetyka Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, seminarium Urządzenia grzewcze Heat systems Forma studiów: stacjonarne Poziom studiów I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Potencjalne pytania dla studentów na egzamin z ogrzewnictwa część 1

Potencjalne pytania dla studentów na egzamin z ogrzewnictwa część 1 Potencjalne pytania dla studentów na egzamin z ogrzewnictwa część 1 Każdy student zna trud egzaminów i wie, że bez odpowiedniego przygotowania ciężko je zdać. Aby Wam ulżyć w trudach nauki, chcielibyśmy

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: OGRZEWNICTWO, WENTYLACJA I KLIMATYZACJA Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Heating, ventilation and air-conditioning Forma

Bardziej szczegółowo

Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. FB VII w09 2006-01-24

Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. FB VII w09 2006-01-24 Przegląd d komputerowych narzędzi wspomagania analizy zagadnień fizyki budowli Krzysztof Żmijewski Doc. Dr hab. Inż. itp. itd. Zakład Budownictwa Ogólnego Zespół Fizyki Budowli 3.0 służy do określania

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI

Spis treści SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI Od Redakcji 11 Recenzja 12 1. Wykaz oznaczeń 13 2. Obliczenia cieplne i wilgotnościowe przegród budynków 16 2.1. Obliczenia współczynników przenikania ciepła 16 2.1.1. Podstawowe definicje

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wiadomości wstępne Paliwa energetyczne i spalanie Straty ciepła pomieszczeń Systemy ogrzewania Kotły

Spis treści Wiadomości wstępne Paliwa energetyczne i spalanie Straty ciepła pomieszczeń Systemy ogrzewania Kotły Spis treści 1. Wiadomości wstępne....................................................... 9 2. Paliwa energetyczne i spalanie............................................... 11 2.1. Co to są paliwa?.......................................................

Bardziej szczegółowo

Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych. Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie

Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych. Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie Dwufunkcyjny kocioł z zamkniętą komorą spalania i zasobnikiem ciepła 1-dopływ powietrza,

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE OGRZEWANIE

CENTRALNE OGRZEWANIE CENTRALNE OGRZEWANIE CENTRALNE OGRZEWANIE urządzenie, którego zadaniem jest ogrzewanie pomieszczenia znajdującego się w pewnej odległości od źródła ciepła oraz w którym istnieje możliwość wyraźnego wyodrębnienia

Bardziej szczegółowo

1. Szczelność powietrzna budynku

1. Szczelność powietrzna budynku 1. Szczelność powietrzna budynku Wymagania prawne, pomiary Nadmierna infiltracja powietrza do budynku powoduje: Straty energetyczne Przenikanie wilgoci do przegród budynku. Wilgoć niszczy materiały konstrukcyjne

Bardziej szczegółowo

Wentylacja i klimatyzacja. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Wentylacja i klimatyzacja. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Autorzy: Prof. dr hab. inż. Dariusz Gawin rozdziały: 1, 2, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 i 7.5; Dr inż.

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA

OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA Michał Strzeszewski Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji Politechnika

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ PRAKTYCZNY PORADNIK. Część teoretyczna pod redakcją: Część praktyczna:

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ PRAKTYCZNY PORADNIK. Część teoretyczna pod redakcją: Część praktyczna: Część teoretyczna pod redakcją: dr hab. inż. Dariusza Gawina i prof. dr hab. inż. Henryka Sabiniaka Autorzy: dr hab. inż. Dariusz Gawin, prof. PŁ rozdziały: 1, 2, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 i 7.5; dr inż. Maciej

Bardziej szczegółowo

OBNIŻENIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W WYNIKU ZASTOSOWANIA OGRZEWAŃ NISKOTEMPERATUROWYCH

OBNIŻENIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W WYNIKU ZASTOSOWANIA OGRZEWAŃ NISKOTEMPERATUROWYCH OBNIŻENIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W WYNIKU ZASTOSOWANIA OGRZEWAŃ NISKOTEMPERATUROWYCH DR INŻ. MICHAŁ STRZESZEWSKI 1) 1) Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji Politechnika Warszawska ul. Nowowiejska

Bardziej szczegółowo

EKRAN 5. Zyski ciepła wg rozporządzenia [1]

EKRAN 5. Zyski ciepła wg rozporządzenia [1] Zyski ciepła Wprowadzone zyski ciepła na poziomie całego budynku mogą być takie same dla lokali, jednak najczęściej tak nie jest. Czasami występuje konieczność określania zysków ciepła na poziomie lokalu,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT STI 05.00 : REGULACJA INSTALACJI C.O.

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT STI 05.00 : REGULACJA INSTALACJI C.O. 1 SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT STI 05.00 : REGULACJA INSTALACJI C.O. OBIEKT : DOM POMOCY SPOŁECZNEJ ADRES : LISÓWKI UL. LEŚNE ZACISZE 2, 62-070 DOPIEWO 4521521-02 Roboty budowlane

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia, laboratorium ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE I AUDYT Energy certification and audit Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Normy i przepisy w ogrzewaniu

Normy i przepisy w ogrzewaniu Normy i przepisy w ogrzewaniu Zadaniem projektantów instalacji c.o. jest takie zaprojektowanie instalacji aby spełniała wymagania techniczne oraz aby zapewniła użytkownikom niezawodne jej działanie. W

Bardziej szczegółowo

Grzejniki aluminiowe

Grzejniki aluminiowe Grzejniki aluminiowe I AKCESORIA gdy potrzebujesz ciepła... Grzejniki aluminiowe CO Warto wiedzieć Nie zasłaniaj grzejników - zasłonięte czy zabudowane grzejniki muszą mieć wyższą temperaturę, by dostarczać

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Ciepłownictwo i Ogrzewnictwo District Heating Systems and Heating Kierunek: inżynieria środowiska Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: Poziom przedmiotu: Semestr: VI Obieralny, moduł 5.5

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Część I TECHNOLOGIA WĘZŁA. Część II AUTOMATYKA WĘZŁA 1. OPIS TECHNICZNY

SPIS TREŚCI. Część I TECHNOLOGIA WĘZŁA. Część II AUTOMATYKA WĘZŁA 1. OPIS TECHNICZNY Część I TECHNOLOGIA WĘZŁA 1. OPIS TECHNICZNY SPIS TREŚCI 1.2. Cel i zakres opracowania 1.1. Podstawa opracowania 1.3. Bilans cieplny węzła 1.4. Projektowany węzeł cieplny 1.5. Rurociągi i armatura 1.6.

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ OPISOWA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA 2. ZAKRES ROBÓT

CZĘŚĆ OPISOWA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA 2. ZAKRES ROBÓT 1 CZĘŚĆ OPISOWA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA Podstawą niniejszego opracowania stanowią: - projekt budowlany; - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004r., w sprawie szczegółowego zakresu

Bardziej szczegółowo

RB - INSTAL ROBERT BŁAŻEK Ul. Kościuszki 14/10 11-100 LIDZBARK WARMIŃSKI

RB - INSTAL ROBERT BŁAŻEK Ul. Kościuszki 14/10 11-100 LIDZBARK WARMIŃSKI RB - INSTAL ROBERT BŁAŻEK Ul. Kościuszki 14/10 11-100 LIDZBARK WARMIŃSKI PROJEKT BUDOWLANY TECHNOLOGII WEWNĘTRZNYCH INSTALACJI GRZEWCZYCH KOTŁOWNI Z KOTŁAMI NA PALIWO STAŁE OBIEKT: ADRES: BRANŻA: INWESTOR:

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA 1 PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA dla budynku mieszkalnego Budynek oceniany: Nazwa obiektu Zdjęcie budynku Adres obiektu Całość/ część budynku Nazwa inwestora Adres inwestora Kod, miejscowość

Bardziej szczegółowo

IR SANIT Usługi Projektowe Ireneusz Piotrowski 20 857 Lubin, ul. Króla Rogera 8/10 tel: 508 41 40 02, e-mail: irekpiotrowski@wp.pl

IR SANIT Usługi Projektowe Ireneusz Piotrowski 20 857 Lubin, ul. Króla Rogera 8/10 tel: 508 41 40 02, e-mail: irekpiotrowski@wp.pl BRANŻA SANITARNA Temat projektu: PROJEKT BUDOWLANY MODERNIZACJI INSTALACJI CENTRALNEGO OGRZEWANIA ZAPLECZA DYDAKTYCZNEGO ZESPOŁU SZKÓŁ IM. M. KOPERNIKA Adres inwestycji: ul. Wilczyńskiego 98 Bełżyce Inwestor:

Bardziej szczegółowo

WYMIENNIKI PŁYTOWE ZESTAWY POMPOWE WYMIENNIKI PŁYTOWE LUTOWANE ZESTAWY WYMIENNIKOWE

WYMIENNIKI PŁYTOWE ZESTAWY POMPOWE WYMIENNIKI PŁYTOWE LUTOWANE ZESTAWY WYMIENNIKOWE WYMIENNIKI PŁYTOWE ZESTAWY POMPOWE WYMIENNIKI PŁYTOWE LUTOWANE ZESTAWY WYMIENNIKOWE zestawy pompowe i podzespoły WYMIENNIKI PŁYTOWE WYMIENNIKI PŁYTOWE LUTOWANE ZESTAWY WYMIENNIKOWE Kominek z płaszczem

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu NIEKONWENCJONALNE SYSTEMY GRZEWCZE Unconventional Heating Systems Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: Poziom studiów: obowiązkowy studia II stopnia Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 247 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 247 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lutego 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 247 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie wzorów protokołów z kontroli systemu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI. Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze

WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI. Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze Opracował: dr inż. Piotr Ziembicki dr inż. Jan Bernasiński

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja 2 Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

Projekt budowlano wykonawczy Remontu boiska sportowego z budową zaplecza socjalno-technicznego ul. Kawęczyńska 44 w Warszawie

Projekt budowlano wykonawczy Remontu boiska sportowego z budową zaplecza socjalno-technicznego ul. Kawęczyńska 44 w Warszawie Projekt budowlano wykonawczy Remontu boiska sportowego z budową zaplecza socjalno-technicznego ul. Kawęczyńska 44 w Warszawie Projektant: inż. Michał Jasiński upr. 2051/58 Sprawdzający: inż. Danuta Arczewska

Bardziej szczegółowo

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM Piotr Kukla Opracowanie w ramach realizacji projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ciepłownictwo, wentylacja, klimatyzacja Rok akademicki: 2014/2015 Kod: SEN-2-210-EJ-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Energetyki i Paliw Kierunek: Energetyka Specjalność: Energetyka jądrowa Poziom

Bardziej szczegółowo

Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych

Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych FIRMA FUNKCJONUJE NA RYNKU OD 25 LAT POD OBECNĄ NAZWĄ OD 2012 ROKU. ŚWIADCZY USŁUGI W ZAKRESIE MONTAŻU NOWOCZESNYCH INSTALACJI C.O. ORAZ KOTŁOWNI,

Bardziej szczegółowo

Schiedel Pustaki wentylacyjne

Schiedel Pustaki wentylacyjne 215 Spis treści Strona Krótka charakterystyka 217 Konstrukcja i obszary zastosowania 218 Projektowanie 219 221 Przykłady systemów wentylacji 222 Program dostawczy i elementy wyposażenia 223 216 Krótka

Bardziej szczegółowo

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją. urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku:

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją. urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku: Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku: EKSPLOATACJI w zakresie cieplnym 1. Podstawa prawna ustalenia

Bardziej szczegółowo

INSTALACJE WODNO- KANALIZACYJNE

INSTALACJE WODNO- KANALIZACYJNE INSTALACJE WODNO- KANALIZACYJNE Dane do projektu http://riad.pk.edu.pl/~azastawna/ Instalacje i sieci miejskie Projekt http://archon.pl/projekty-domow/domy-male/1/1?per_page=100 Dla celów projektowych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja 3 Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Przyjazne Technologie. Nagrzewnice powietrza LH Piece nadmuchowe WS/WO

Przyjazne Technologie. Nagrzewnice powietrza LH Piece nadmuchowe WS/WO Przyjazne Technologie Nagrzewnice powietrza LH Piece nadmuchowe WS/WO Nagrzewnice powietrza LH Nagrzewnice powietrza LH są urządzeniami grzewczymi, w których ciepło zawarte w gorącej wodzie przekazywane

Bardziej szczegółowo

Ocena systemu ogrzewania budynku

Ocena systemu ogrzewania budynku Ocena systemu ogrzewania budynku System ogrzewania budynku można oceniać wg różnych kryteriów: poziom komfortu cieplnego w ogrzewanych pomieszczeniach, koszt inwestycyjny i eksploatacyjny, estetyka i łatwość

Bardziej szczegółowo

INFRASTRUKTURA ARCHITEKTURA. Instalacja grzewcza

INFRASTRUKTURA ARCHITEKTURA. Instalacja grzewcza OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 6/2014 INFRASTRUKTURA ARCHITEKTURA Instalacja grzewcza w budynkach szpitalnych W ramach centralnego ogrzewania, ze względu na rodzaj czynnika grzejnego, wyróżnia się instalacje

Bardziej szczegółowo

Instalacje ogrzewcze w budynkach. projektowanie wodnych instalacji centralnego ogrzewania

Instalacje ogrzewcze w budynkach. projektowanie wodnych instalacji centralnego ogrzewania Instalacje ogrzewcze w budynkach. projektowanie wodnych instalacji centralnego ogrzewania Co zawiera norma PN-EN 12828:2006? W niniejszym artykule przedstawiono wybrane fragmenty normy PN-EN 12828, która

Bardziej szczegółowo

III/2 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA

III/2 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA III/2 INSTALACJA CENTRALNEGO OGRZEWANIA I. Spis zawartości 1.1. Straty ciepła dla budynku 1.2. Instalacja centralnego ogrzewania 1.3. Przewody i rozprowadzenie instalacji 1.4. Próby, montaż, izolacja termiczna

Bardziej szczegółowo

Wentylacja i klimatyzacja rozwiązania. Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Andrzej.jurkiewicz@egie.pl

Wentylacja i klimatyzacja rozwiązania. Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Andrzej.jurkiewicz@egie.pl Wentylacja i klimatyzacja rozwiązania Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Andrzej.jurkiewicz@egie.pl Warunki techniczne W pomieszczeniu, w którym jest zastosowana wentylacja mechaniczna lub klimatyzacja, nie można

Bardziej szczegółowo

Wytyczne lokalizowania kotłowni gazowych. Wymagania i zalecenia dotyczące pomieszczeń kotłowni wybrane informacje

Wytyczne lokalizowania kotłowni gazowych. Wymagania i zalecenia dotyczące pomieszczeń kotłowni wybrane informacje Wytyczne lokalizowania kotłowni gazowych Wymagania i zalecenia dotyczące pomieszczeń kotłowni wybrane informacje Literatura Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków

Bardziej szczegółowo

pracownia projektowa sieci i instalacji sanitarnych

pracownia projektowa sieci i instalacji sanitarnych pracownia projektowa sieci i instalacji sanitarnych 62-800 Kalisz ul. Serbinowska 1a tel/fax (0-62)766-67-07 SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT TEMAT : Przebudowa kotłowni grzewczej - budowa

Bardziej szczegółowo

Projekt budowlany: wentylacja mechaniczna dla lokalu Dom Strażaka w Krzywiniu

Projekt budowlany: wentylacja mechaniczna dla lokalu Dom Strażaka w Krzywiniu OŚWIADCZENIE PROJEKTANTA... Wstęp... 3 1.1 Podstawa opracowania... 3 1.2 Przedmiot opracowania... 4 1.3 Wykorzystana dokumentacja... 4 1.4 Stan istniejący... 4 1.5 Założenia wyjściowe... 4 2 Opis przyjętych

Bardziej szczegółowo

Pracownia Projektowa MONO ART Monika Kucharczyk Rumunki Głodowskie 25 87-600 Lipno PROJEKT BUDOWLANY

Pracownia Projektowa MONO ART Monika Kucharczyk Rumunki Głodowskie 25 87-600 Lipno PROJEKT BUDOWLANY Obiekt: Budynek Domu Kultury w Ostrowitem. Adres: Ostrowite dz. nr: 194/10. gm. Brzuze. INWESTOR: Gmina Brzuze, Brzuze 62. PROJEKT BUDOWLANY Wewnętrzna instalacja c.o. w wydzielonych zespołów sanitarnych

Bardziej szczegółowo

Promienniki podczerwieni Frico

Promienniki podczerwieni Frico Promienniki podczerwieni Frico Ogrzewanie za pomocą promienników zainstalowanych do sufitu należy do grupy ogrzewania pośredniego. Promienie cieplne ogrzewają podłogę, ściany itp., a następnie powierzchnie

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA 1 PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA dla budynku mieszkalnego nr 1 Budynek oceniany: Nazwa obiektu Przebudowa pmieszczeń na lokale mieszkalne Zdjęcie budynku Adres obiektu Całość/ część budynku...

Bardziej szczegółowo

Klimakonwektory. 2 lata. wodne Nr art.: , , KARTA PRODUKTU. gwarancji. Ekonomiczne produkty zapewniające maksymalną oszczędność!

Klimakonwektory. 2 lata. wodne Nr art.: , , KARTA PRODUKTU. gwarancji. Ekonomiczne produkty zapewniające maksymalną oszczędność! KARTA PRODUKTU Klimakonwektory wodne Nr art.: 416-087, 416-111, 416-112 Ekonomiczne produkty zapewniające maksymalną oszczędność! 2 lata gwarancji Jula Poland Sp. z o.o. Biuro obsługi klienta: 801 600

Bardziej szczegółowo

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY Opracowanie: Magdalena Szczerba MITY Budynki bardzo drogie na etapie budowy Są droższe ale o 5-10% w zależności od wyposażenia Co generuje dodatkowe koszty Zwiększona grubość

Bardziej szczegółowo

Wymaganie do spełnienia przez budynek energooszczędny: Obliczenia i sposób ich prezentacji w projekcie jest analogiczny do pkt 3!!!

Wymaganie do spełnienia przez budynek energooszczędny: Obliczenia i sposób ich prezentacji w projekcie jest analogiczny do pkt 3!!! 4. Sporządzenie świadectwa energetycznego w Excelu dla zmodyfikowanego budynku, poprzez wprowadzenie jednej lub kilku wymienionych zmian, w celu uzyskania standardu budynku energooszczędnego, tj. spełniającego

Bardziej szczegółowo

ArCADia-TERMO LT 5.3 Wersja Prezentacyjna

ArCADia-TERMO LT 5.3 Wersja Prezentacyjna LT 5.3 Wersja Prezentacyjna Pobierz w pełni funkcjonalną, nie ograniczoną czasowo wersję programu LT 5.3 Wersja Prezentacyjna Pobierz i używaj ZA DARMO!!! Czym jest LT 5.3 Wersja Prezentacyjna? to najpopularniejszy

Bardziej szczegółowo

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 26 SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁO HYDRAULICZNE - ZASADA DZIAŁANIA, METODA DOBORU NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Przekazywana moc Czynnik

Bardziej szczegółowo

OBIEKT : Modernizacja budynku mieszkalno-usługowego. Wiślica 34. TREŚĆ : Projekt techniczny inst. C.O. BRANŻA : Instalacje sanitarne

OBIEKT : Modernizacja budynku mieszkalno-usługowego. Wiślica 34. TREŚĆ : Projekt techniczny inst. C.O. BRANŻA : Instalacje sanitarne OBIEKT : Modernizacja budynku mieszkalno-usługowego. Wiślica 34 TREŚĆ : Projekt techniczny inst. C.O. BRANŻA : Instalacje sanitarne INWESTOR : ZARZĄD BUDYNKÓW MIEJSKICH 43-430 Skoczów ul.krzywa 4 PROJEKTOWAŁ:

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego

Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego Krzysztof Szymański k.szymanski@cieplej.pl Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Dane geometryczne budynku Użytkowa

Bardziej szczegółowo

45331100-7 - 1.Wst 2. Materiały 3. Sprz t

45331100-7 - 1.Wst 2. Materiały 3. Sprz t 1 SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA CO w budynku Zespołu Szkół Plastycznych przy ul Sikorskiego 8 w Bielsku-Białej wg pozycji-słownik Zamówień Publicznych: 45214100-1 Roboty budowlane w zakresie budowy

Bardziej szczegółowo

Temat: Rozbudowa budynku Domu Pomocy Społecznej Górnie ZESPÓŁ AUTORSKI I KARTA UZGODNIEŃ

Temat: Rozbudowa budynku Domu Pomocy Społecznej Górnie ZESPÓŁ AUTORSKI I KARTA UZGODNIEŃ Temat: Rozbudowa budynku Domu Pomocy Społecznej Górnie Inwestor: Powiat Rzeszowski Rzeszów ul. Grunwaldzka 15 Instalacje: Instalacja c.o. ZESPÓŁ AUTORSKI I KARTA UZGODNIEŃ L.p. Branża, opracowanie Projektant

Bardziej szczegółowo

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją. urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku:

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją. urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku: Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych na stanowisku: DOZORU w zakresie cieplnym 1. Podstawa prawna ustalenia szczegółowej

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązania doprowadzenia powietrza do kotła i odprowadzenia spalin:

Przykładowe rozwiązania doprowadzenia powietrza do kotła i odprowadzenia spalin: Czym różni się kocioł kondensacyjny od tradycyjnego? Zarówno kotły tradycyjne (niekondensacyjne) jak i kondensacyjne są urządzeniami, które ogrzewają budynek oraz ciepłą wodę użytkową. Podobnie jak tradycyjne,

Bardziej szczegółowo

Polskie Normy. Kotły i systemy kominowe

Polskie Normy. Kotły i systemy kominowe Polskie Normy. Kotły i systemy kominowe Jerzy Nowotczyński, Krystyna Nowotczyńska, Rynek Instalacyjny 7-8/2009 Zestawienie norm zawiera wybrane PN, które zostały ustanowione lub przyjęte na podstawie uchwał

Bardziej szczegółowo

Projektowana charakterystyka energetyczna budynku

Projektowana charakterystyka energetyczna budynku Projektowana charakterystyka energetyczna budynku Projekt: BUDYNEK PRZEPOMPOWNI ŚCIEKÓW - ocieplenie ul. Sejneńska 86 16-400 Suwałki Właściciel budynku: Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Suwałkach

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego

Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego 1. WSTĘP Zgodnie z wymaganiami "Warunków technicznych..."[1] "Budynek i jego instalacje ogrzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne powinny

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE

ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA I. CZĘŚĆ OPISOWA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA.... 105 2. OBLICZENIE ILOŚCI POWIETRZA WENTYLACYJNEGO I DOBÓR URZĄDZEŃ.... 105 2.1. BUDYNEK

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gminnych systemów grzewczych z wykorzystaniem OŹE Przygotował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Mszczonów Miasto Mszczonów leży w województwie mazowieckim, 60 km na południowy- zachód od Warszawy.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Przewodnik przedsiębiorcy Na czym polega wykorzystanie ciepła odpadowego? Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

2. Izolacja termiczna wełną mineralną ISOVER

2. Izolacja termiczna wełną mineralną ISOVER 2. Izolacja termiczna wełną mineralną ISOVER wstęp Każdy właściciel chciałby uniknąć strat ciepła związanych z ogrzewaniem budynku w porze zimowej. Nie wystarczy tylko zaizolować dach czy też ściany, ale

Bardziej szczegółowo

Instalacje ogrzewania (cz. 1)

Instalacje ogrzewania (cz. 1) dr inŝ. Paweł Kędzierski dr inŝ. Michał Strzeszewski Zakład Klimatyzacji i Ogrzewnictwa Politechniki Warszawskiej Narodowa Agencja Poszanowania Energii S.A. 1 Wprowadzenie Instalacje ogrzewania (cz. 1)

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA

PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA 1 PROJEKTOWANA CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA dla budynku mieszkalnego nr LK&642 Budynek oceniany: Nazwa obiektu Zdjęcie budynku Adres obiektu Całość/ część budynku Nazwa inwestora Adres inwestora Kod, miejscowość

Bardziej szczegółowo

Zawartość opracowania

Zawartość opracowania Zawartość opracowania Opis techniczny 1. Wstęp 2. Podstawa opracowania 3. Zakres opracowania 4. Instalacja centralnego ogrzewania 5. Uwagi końcowe Rysunki Rys. 1 Instalacja c.o. Rzut przyziemia skala 1:100

Bardziej szczegółowo

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Opracowanie: BuildDesk Polska 6 listopada 2008 roku Minister Infrastruktury podpisał najważniejsze rozporządzenia wykonawcze dotyczące

Bardziej szczegółowo

Opracowanie koncepcji wymiany centralnego ogrzewania

Opracowanie koncepcji wymiany centralnego ogrzewania Opracowanie koncepcji wymiany centralnego ogrzewania Nazwa: Opracowanie koncepcji projektowej: wymiana instalacji c.o. na potrzeby ogrzewania oraz ciepła technologicznego w budynku nr 14-1 zlokalizowanej

Bardziej szczegółowo

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna na przykładzie szkoły pasywnej w Budzowie dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska ZADANIA PRZEGRÓD PRZEŹROCZYSTYCH Przegrody przeźroczyste

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU BUDYNEK OCENIANY PP_BUDYNEK_OCENIANY RODZAJ BUDYNKU Budynek wolnostojący CAŁOŚĆ/CZĘŚĆ BUDYNKU Całość budynku ADRES BUDYNKU 59-600 Lwówek Śląski, 59-600 Lwówek Śląski

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych

Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych Prezentacja audiowizualna opracowana w ramach projektu Nowy Ekspert realizowanego przez Fundację Poszanowania Energii Projektowanie budynków niskoenergetycznych

Bardziej szczegółowo

Efektywne ogrzanie budynku o dużej kubaturze

Efektywne ogrzanie budynku o dużej kubaturze Efektywne ogrzanie budynku o dużej kubaturze Nagrzewnice znajdują zastosowanie w obiektach o bardzo różnej wielkości i przeznaczeniu. Zasada działania nagrzewnicy polega na tym, że wymuszony obieg powietrza

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1

Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1 Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1 Co roku wymienia się w Polsce miliony okien nowe okna mają być cieplejsze i powinny zmniejszać zużycie energii potrzebnej na ogrzanie mieszkań.

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH NR V

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH NR V SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH NR V WYMIANA KOTŁA DLA SZPITALA CHORÓB PŁUC W ORZESZU NA DZ. NR 578/163, 1181/13 I 1102/251 POŁOŻONYCH W ORZESZU PRZY UL. GLIWICKIEJ. WYMIANA

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

1.Temat opracowania. 2.Podstawa opracowania. - wizja lokalna - uzgodnienia z Inwestorem - normy i przepisy branżowe

1.Temat opracowania. 2.Podstawa opracowania. - wizja lokalna - uzgodnienia z Inwestorem - normy i przepisy branżowe OPIS TECHNICZNY DLA MODERNIZACJI INSTALACJI WODOCIĄGOWEJ, KANALIZACYJNEJ ORAZ CENTRALNEGO OGRZEWANIA I WENTYLACJI W BUDYNKU SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ w GARBATCE ul. Spacerowa

Bardziej szczegółowo

Regulacja ciśnienia w sieci cieplnej współpracującej z zautomatyzowanymi węzłami ciepłowniczymi

Regulacja ciśnienia w sieci cieplnej współpracującej z zautomatyzowanymi węzłami ciepłowniczymi Kazimierz ŻARSKI, dr inż. Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Zakład Ogrzewnictwa i Wentylacji Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Regulacja ciśnienia w sieci cieplnej współpracującej

Bardziej szczegółowo

Systemy grzewczo-chłodzące. Maty kapilarne. www.neoklima.pl

Systemy grzewczo-chłodzące. Maty kapilarne. www.neoklima.pl Systemy grzewczo-chłodzące Maty kapilarne Jak działają maty kapilarne Maty kapilarne BEKA są nowoczesnym systemem grzewczo - chłodzącym, w pełni funkcjonalnym i wydajnym, który daje pełną swobodę i komfort

Bardziej szczegółowo

SANTECH BIURO PROJEKTOWE

SANTECH BIURO PROJEKTOWE SANTECH BIURO PROJEKTOWE PROJEKT BUDOWLANY NAZWA OBIEKTU BUDYNEK MIESZKALNY WIELORODZINNY ADRES OBIEKTU NOWA SÓL 67-100, UL. KOSSAKA 1 ZAKRES OPRACOWANIA MODERNIZACJA SYSTEMU GRZEWCZEGO W RAMACH TERMOMODERNIZACJI

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn

Mechanika i Budowa Maszyn Wydział Mechaniczny Nazwa programu kształcenia (kierunku) Mechanika i Budowa Maszyn Poziom i forma studiów studia II stopnia stacjonarne Specjalność: Technika cieplna, chłodnictwo i klimatyzacja Ścieżka

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków

Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków Michał Strzeszewski Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków Poradnik W Y D A N I E D R U G I E Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków. Poradnik. Wersja 2.00 (sierpień 2010). W

Bardziej szczegółowo

Termomodernizacja. Ustawa z 21-11-2008 o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. nr 201, poz.1238)

Termomodernizacja. Ustawa z 21-11-2008 o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. nr 201, poz.1238) Termomodernizacja Ustawa z 21-11-2008 o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. nr 201, poz.1238) Termomodernizacja Rodzaje budynków, których dotyczy ustawa: Budynki mieszkalne (o dowolnym rodzaju

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE. Projektant: mgr inż. Arkadiusz Burnicki. upr. POM/0227/POOS/10. Sprawdzający: mgr inż. Adam Szymborski. upr.

OŚWIADCZENIE. Projektant: mgr inż. Arkadiusz Burnicki. upr. POM/0227/POOS/10. Sprawdzający: mgr inż. Adam Szymborski. upr. OŚWIADCZENIE Oświadczam, że dokumentacja projektu wykonawczego branży sanitarnej dotycząca remontu i modernizacji pomieszczeń informatorium w Urzędzie Statystycznym przy Ul Danusi.4 w Gdańsku jest wykonana

Bardziej szczegółowo

Jak zbudować dom poradnik

Jak zbudować dom poradnik Jak zbudować dom poradnik Technologie Koszty budowy Finansowanie inwestycji Domem energooszczędnym jest budynek, na którego ogrzanie zużywamy przynajmniej o 30% mniej energii niż w typowych budynkach,

Bardziej szczegółowo

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja w w w. w e n t y l a c j a. o r g. p l 02-520 Warszawa, ul. Wiśniowa 40B lok. 6 tel./fax 22 542 43 14 e-mail: spw@wentylacja.org.pl Warszawa, 27.10.2014 Szanowny Pan Janusz Żbik Podsekretarz Stanu Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Systemy ogrzewania Dr inŝ. Paweł Kędzierski

Systemy ogrzewania Dr inŝ. Paweł Kędzierski Systemy ogrzewania Dr inŝ. Paweł Kędzierski Zakład Klimatyzacji i Ogrzewnictwa PW Narodowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Audytor energetyczny KAPE 0142 Charakterystyka ogólna Ogrzewanie pomieszczeń

Bardziej szczegółowo

OPIS DO INSTALACJI SANITARNYCH

OPIS DO INSTALACJI SANITARNYCH OPIS DO INSTALACJI SANITARNYCH 1. DANE OGÓLNE Inwestycja obejmuje przebudowę i remont budynku OSP w piotrowicach, dla prawidłowego funkcjonowania zaprojektowano wewnętrzne instalację C.O. oraz instalację

Bardziej szczegółowo

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych

Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Obliczenia wstępne i etapy projektowania instalacji solarnych Projektowanie instalacji solarnych I. S t o s o w a n i e k o l e k t o r ó w w b u d o w n i c t w i e 1. r o d z a j e s y s

Bardziej szczegółowo

ul. Fredry 4A, 66-400 Gorzów Wlkp. tel./fax: 95 729 00 70, tel. kom. 507 152 733 e-mail: biuro@termoinstal.com, www.termoinstal.com PROJEKT BUDOWLANY

ul. Fredry 4A, 66-400 Gorzów Wlkp. tel./fax: 95 729 00 70, tel. kom. 507 152 733 e-mail: biuro@termoinstal.com, www.termoinstal.com PROJEKT BUDOWLANY ul. Fredry 4A, 66-400 Gorzów Wlkp. tel./fax: 95 729 00 70, tel. kom. 507 152 733 e-mail: biuro@termoinstal.com, www.termoinstal.com PROJEKT BUDOWLANY BRANŻA: TEMAT: Sanitarna Modernizacja instalacji c.o.

Bardziej szczegółowo