Nowe (stare) oblicze Rosji ZWRÓĆ UWAGĘ NA ZAGRANICĘ NR 13 PAŹDZIERNIK LISTOPAD 2014 UŚPIONY KONFLIKT TRZYNAŚCIE MIESIĘCY SŁOŃCA MEXICAN TOP MODEL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nowe (stare) oblicze Rosji ZWRÓĆ UWAGĘ NA ZAGRANICĘ NR 13 PAŹDZIERNIK LISTOPAD 2014 UŚPIONY KONFLIKT TRZYNAŚCIE MIESIĘCY SŁOŃCA MEXICAN TOP MODEL"

Transkrypt

1 UŚPIONY KONFLIKT TRZYNAŚCIE MIESIĘCY SŁOŃCA MEXICAN TOP MODEL NR 13 PAŹDZIERNIK LISTOPAD 2014 ISSN: Nowe (stare) oblicze Rosji ZWRÓĆ UWAGĘ NA ZAGRANICĘ

2

3 À propos D obrze, że na świecie codziennie dzieje się tak dużo, że mieści się w gazecie powiedział Karl Kraus, austriacki pisarz i dziennikarz przełomu XIX i XX wieku. Rzeczywiście media nigdy nie narzekały na brak tematów godnych czołówek serwisów informacyjnych, a i dziennikarze zawsze potrafili wyłowić w strumieniu wydarzeń takie, które wkrótce znalazły się na pierwszych stronach dzienników. Czasem, który od zawsze budził jednak wśród dziennikarzy obawy co do wydarzeń wartych opisania, były i są wakacje. Mimo to tegorocznego lata z pewnością nie można nazwać sezonem ogórkowym. Wręcz przeciwnie ilość wydarzeń na świecie była współmierna do lipcowych upałów. Dlatego jesienią w Notabene nie stanęliśmy przed dylematem, co powinniśmy zaprezentować na początku roku akademickiego. W październikowym wydaniu postanowiliśmy zbadać działania Rosji, których diagnozę w temacie numeru przedstawił Michał Ząbek. Ponieważ historię tworzą ludzie, przyjrzeliśmy się także sylwetce jednego z architektów rosyjskiej polityki zagranicznej Siergiejowi Ławrowowi, o którym pisze Bartosz Tesławski. Nie zapomnieliśmy także o zachodniej części kontynentu. Na łamach jesiennego wydania znalazły się artykuły poświęcone m.in. nowemu składowi Komisji Europejskiej oraz sytuacji politycznej we Francji. Miłośnicy dalekich zakątków świata także znajdą coś dla siebie. Róg Afryki, Sinciang oraz Izrael to tylko niektóre z miejsc, o których piszemy. Tradycyjnie możecie także liczyć na nietuzinkowe spojrzenie Karola Wasilewskiego oraz Oskara Pietrewicza na otaczającą nas rzeczywistość. Drodzy Czytelnicy, czas zacząć nowy rok akademicki. Liczymy, że Notabene będzie Wam towarzyszyło w czasie nadchodzących miesięcy, pełnych nowych wyzwań i ciekawych doświadczeń. W imieniu całej Redakcji życzę satysfakcjonującej lektury. W numerze: FELIETON Głupota ludzka nie zna granic 4 TEMAT NUMERU W kierunku Eurazji 5 AFRYKA Trzynaście miesięcy słońca 10 AMERYKA Mexican Top Model 14 AZJA Uśpiony konflikt 17 BLISKI WSCHÓD Cena zbyt wysoka do zapłacenia 21 Berlin strażakiem na Bliskim Wschodzie 25 EUROPA Europejskie rozdanie 28 (Dis)United Kingdom? 31 Niepewna przyszłość francuskiej lewicy 34 WYWIAD Jan Wojciech Piekarski 37 Z PROFILU Głos Kremla, głos Rosji? 41 FELIETON 25 lat wolności 45 Lidia Gibadło Redaktor naczelny: Redaktor językowy: Redaktorzy: Bartosz Ząbek Wydawca: Lidia Gibadło Dagmara Deska Alina Bajgużakowa Michał Ząbek Uniwersytet Warszawski Zastępca redaktora naczelnego: Alicja Chruszczewska Skład i szata graficzna: Bartosz Tesławski Projekt okładki: Bartosz Tesławski Projekt winiety: Paweł Wernio Natalia Gruczek Weronika Sztorc Michał Szczuciński korekta w języku angielskim Michał Kędzierski Krzysztof Kotlarski Michał Machaj Alicja Mikołajczyk Małgorzata Pazura Oskar Pietrewicz Paweł Rumiński Adam Szaga Karol Wasilewski Anna Zelinskaya Kontakt: Marketing i reklama: ul. Krakowskie Przedmieście 26/ Warszawa Fundacja Stosunków Międzynarodowych ul. Żurawia Warszawa

4 Głupota ludzka nie zna granic Niewidzialna ręka rynku W XVIII wieku Adam Smith, znany głównie ze swych osiągnięć na polu ekonomii, nieświadomie spełnił jedno z największych marzeń ludzkości. Powołując się na metaforę niewidzialnej ręki, stworzył człowieka dobrego z natury. Takiego, który nawet jeśli działa zapatrzony wyłącznie we własny interes, przy okazji realizuje również cele istotne z punktu widzenia społeczeństwa. Co więcej, nieświadomie robi to jeszcze lepiej, niż gdyby dobro ogółu stawiał na pierwszym miejscu. W ten sposób dążenie do maksymalizacji zysku przez jednostkę miałoby także sprawiać, że lepiej powodziłoby się jakiejś części społeczeństwa. Taki dobry ten człowiek, taki dobry też kapitalizm, który stwarza mu warunki działania! Mijały lata, Zachód rozwijał się jak ta lala, a wraz z nim kapitalizm. Odrobinę dojrzał, zmienił się, nadaliśmy mu bardziej ludzką twarz. Z czasem pokochaliśmy go jeszcze bardziej. W końcu jak miałoby być inaczej, skoro pomógł nam pokonać naszego największego wroga komunizm? Gdy ten upadł, a wraz z nim wielki potwór na wschodzie, ogłoszono koniec historii, a my przestaliśmy zadawać pytania. Po co, skoro kapitalizm się sprawdził i nic nie zapowiadało, żeby kiedykolwiek miało być inaczej? Zakasaliśmy rękawy i zabraliśmy się do dalszej pracy. Zarabialiśmy pieniądze, budowaliśmy piękne domy, zaciągaliśmy kolejne kredyty, a różnego rodzaju instytucje finansowe przestawiały nam nowe oferty, których cel był jeden większy zysk. Wreszcie przyszedł 2007 r. Coś się zacięło. Wkrótce upadł Lehman Brothers i kryzys stał się faktem. Zaczęliśmy panikować, szukać doraźnych rozwiązań, ratować kolejne zagrożone bankructwem instytucje. Co gorsza, reszta świata zaczęła nas doganiać. Zamiast, jak miało to miejsce dotychczas, oglądać spokojne oblicze Wujka Sama, coraz częściej widzieliśmy jakiś taki groźny i złośliwy uśmiech Chińczyka. Żeby to tylko jego! Zaczęły się rozmowy o jakichś BRICS ach czy Next 11, które podobno niedługo miałyby nas zastąpić. Jak to możliwe, skoro jeszcze nie tak dawno to my święciliśmy triumfy i nadawaliśmy światu tempo? Jak do tego doszło? Czyżby nasz kapitalizm okazał się jednak zły? Niewidzialna ręka rynku zawiodła? Przecież wszystko działało tak długo. Problem w tym, że działało. Miało rację bytu, gdy dążenie do maksymalizacji zysku było tożsame z rozwojem. Tymczasem dziś otrzymujemy sygnały, że obie kwestie stały się rozbieżne. Innowacyjność w niektórych sektorach jest hamowana, ponieważ nie zawsze się opłaca. Co gorsza, przyjęliśmy założenie, że człowiek jest dobry, że jeśli damy mu absolutną swobodę, to przy okazji dążenia do zwiększenia własnych korzyści będzie nieświadomie zmieniał świat na lepsze. Okazało się jednak, że człowiek nie jest taki fajny. Jego jedyną ambicją jest większy zysk. A gdy z tyłu głowy ma wyryte przekonanie, że przecież i tak nieświadomie poprawia sytuację ogółu, robi to bez ograniczeń i jest usprawiedliwiony. Naszym największym grzechem jest jednak to, że uwierzyliśmy, że świat stanął w miejscu. Daliśmy wiarę, że wypracowane przez nas rozwiązania już na zawsze będą dobre, że już nigdy nie będziemy musieli ich zmieniać. Wiele wskazuje na to, że wierzymy w to do dziś. Świat zaś nieustannie się kręci. Karol Wasilewski 4

5 Temat numeru W kierunku Eurazji Zdjęcie: Staff Sgt. D. Myles Cullen Dlaczego? to pytanie jest zadawane niezwykle często w ostatnich miesiącach w kontekście rosyjskiej polityki wobec Ukrainy. Po co Rosjanie zajęli Krym i wsparli separatystów na wschodniej Ukrainie? Co pozwoliło im na tak agresywną politykę i jakie czynniki wpłynęły na podjęcie takich decyzji? MICHAŁ ZĄBEK Dlaczego Rosja Władimira Putina gotowa jest narażać się na konsekwencje i reperkusje na światowej scenie politycznej w postaci osłabienia wizerunku, czy też sankcji gospodarczych oraz zwiększenia aktywności NATO u swych granic? Cel wydaje się prosty i został już opisany przez wielu komentatorów jest nim odbudowa ZSRR, a właściwie Imperium Rosyjskiego w nowej formie. W tej sytuacji dobrym pomysłem wydaje się rzucenie światła na czynniki umożliwiające prowadzenie tak agresywnej polityki i na ich dwojakie, wewnętrzne i zewnętrzne, źródła. Idea motorem imperium Gdy w 2000 roku Władimir Putin doszedł do władzy, Rosja była państwem słabym, przeżartym korupcją i de facto rozgrabionym przez oligarchów. Wydawało się, że dekada rządów nie wystarczy na przebudowanie państwa i wyznaczenie sobie jako głównego celu odbudowy imperium, które w okresie największego zasięgu terytorialnego obejmowało ok. 1/6 powierzchni globu, od granic Wielkopolski po Alaskę. Ekipa rządząca na Kremlu przeprowadziła reformy w niezwykłym tempie. Jednocześnie pozwoliła funkcjonować oligarchom, którzy uzależniając od prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej całe obwody Federacji, w rzeczywistości stali się ich właścicielami. Ten układ przesiąknięty korupcją i protekcjonistycznymi relacjami stworzył techniczne podstawy dla wieloletnich rządów Władimira Putina. 5

6 Temat numeru Prezydent ograniczył samowolę oligarchów, a przeciętnym Rosjanom stworzył warunki do w miarę spokojnego życia i osobistego rozwoju. Całej konstrukcji brakowało jednak idei, która pociągnęłaby za sobą masy i choć minimalnie zatarła dysproporcje w społeczeństwie, jakie są lub mogą stać się przyczyną poważnych napięć wewnątrz samego społeczeństwa. Tą ideą stał się nacjonalizm pomysł stary, bo pojawiający się w polityce wewnętrznej Rosji co najmniej od czasów cara Mikołaja I. Jak twierdzi prof. Andriej Zubow (znany w Polsce ze względu na swój niezwykle krytyczny artykuł na temat ostatnich przeobrażeń w rosyjskiej polityce zagranicznej), ostatni raz plany odbudowy rosyjskiego nacjonalizmu były podejmowane w latach 70. i 80. przez KGB. Bez względu na to, czy takie plany rzeczywiście istniały, idee nacjonalistyczne zostały podchwycone przez Kreml i wbudowano je w ramy oficjalnej doktryny. W multietnicznym kraju nie można było pozwolić, aby jedynie nacjonalizm kształtował myślenie o państwie. Stąd pojawił się sojusz z religią, na początku przede wszystkim z Cerkwią prawosławną, który później został rozszerzony na pozostałe wyznania uznawane przez konstytucję Federacji Rosyjskiej za oficjalne religie, tj. judaizm, buddyzm i islam. Szczególnie ważne dla uspokojenia nastrojów jest porozumienie z nieradykalnymi odłamami islamu, biorąc pod uwagę, że na terenie Federacji żyje ok. 20 mln muzułmanów. Z drugiej strony oprócz religii i nacjonalizmu ekipa rządząca chętnie odwołuje się do dziedzictwa ZSRR, a szczególnie do pamięci o zwycięstwie w II wojnie światowej czy raczej Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Pamięć o Czerwonym Imperium i jej podtrzymywanie jest konieczne ze względu na silny sentyment Rosjan do minionej epoki, która dla wielu wydaje szczęśliwym okresem, po którym przyszły znienawidzone zmiany reformy Michaiła Gorbaczowa na czele z największą katastrofą XX wieku, czyli rozpadem ZSRR. Te przeobrażenia zapoczątkowały dziesięcioletni okres smuty, trwający do rozpoczęcia rządów Putina. Jej efektami były: destabilizacja wewnętrzna, rozpad struktury ekonomicznej, mniej lub bardziej krwawe konflikty na pograniczach i peryferiach państwa (np. wojny w Czeczenii), a co za tym idzie gwałtowny i dramatyczny spadek poziomu życia większości ludności. Władimirowi Putinowi, dzięki podjęciu najpotrzebniejszych reform i oparciu swej władzy na tzw. silowikach (strukturach bezpieczeństwa) oraz dogadaniu się z oligarchami, udało się wydobyć państwo z zapaści. Jednocześnie w bezpośredni sposób winą za tragiczny stan państwa obarczono Zachód, a szczególnie USA, co nie było trudne do przyjęcia dla większości ludności, przyzwyczajonej w czasach Związku Radzieckiego do postrzegania tej części świata jako wrogiego bloku. Mariaż nacjonalizmu, specyficznie pojętej religijności i resentymentów po ZSRR dał podstawy do wypłynięcia ideologów promujących Bez względu na to, czy takie plany rzeczywiście istniały, idee nacjonalistyczne zostały podchwycone przez Kreml i wbudowano je w ramy oficjalnej doktryny. tzw. eurazjatyzm. Ta koncepcja geopolityczna zakłada, że Rosja jest rzeczywistością oddzielną od świata Zachodu oraz Wschodu i łączy w sobie cechy obu, posiadając własne oryginalne właściwości. Początki eurazjatyzmu związane są z rosyjską migracją na zachód po wojnie domowej i przejęciu władzy przez bolszewików. Niektórzy uważają jednak, że to Fiodor Dostojewski wraz ze swym stwierdzeniem, że Rosja znajduje się nie tylko w Europie, lecz także w Azji; Rosjanin jest nie tylko Europejczykiem, lecz także Azjatą; Azja jest może dla nas jeszcze większą nadzieją niż Europa; w naszych przyszłych losach może właśnie Azja jest naszym głównym wyjściem dał podwaliny późniejszej myśli eurazjatyckiej. Najważniejszym z dzisiejszych ideologów eurazjatyzmu w Rosji jest Aleksandr Dugin, który bez ogródek mówi o potrzebie walki o eurazjatyckie imperium i bez problemu łączy przy tym tradycyjne elementy rosyjskiego prawosławia oraz nacjonalizmu z ideą zjednoczenia narodów Eurazji pod przewodnictwem Moskwy. Jednocześnie jako wrogi ośrodek ideologiczny postrzega Stany Zjednoczone i szeroko pojętą 6

7 ideę euroatlantycką, w której dominującą jest kultura anglosaska ze swym liberalizmem i modernizmem przeciwstawionym eurazjatyckiemu konserwatyzmowi. Bierność świata Ci, których Rosja w swej ideologii postrzega jako swych przeciwników, w dziwny sposób nie umieją bądź nie chcą twardo przeciwstawić się neoimperializmowi, którego efektem była wojna w 2008 roku z Gruzją oraz obecna agresja na Ukrainę wraz z oderwaniem Krymu. Istnieje kilka czynników, które skutkują takim rozwojem sytuacji. Świat Zachodu jest niezwykle podzielony w stosunku do Rosji. Wiele państw zachodniej Europy nie postrzega jej w ogóle w kategoriach zagrożenia. Dziś nawet tradycyjnie antyrosyjskie Węgry dogadały się z Putinem, wyraźnie widząc na wschodzie alternatywę dla swoich nie najlepszych relacji z Unią Europejską. W tej rzeczywistości Polska i małe państwa bałtyckie wydają się jeśli nie osamotnione, to bardzo osłabione w swej jednoznacznej postawie wobec Rosji. Natomiast państwa Europy Zachodniej tym bardziej nie widzą w Rosji wroga, a odbierają ją jako partnera. Słowa francuskiego ambasadora, zasłyszane w czasie jednej z konferencji, w jakich uczestniczyłem na MGIMO (Moskiewski Państwowy Instytut Stosunków Międzynarodowych), dawały jasno do zrozumienia, że Francja, mimo iż jest przeciwna aneksji Krymu oraz dalszym działaniom na wschodzie Ukrainy, nadal postrzega Rosję jako jednego ze swych kluczowych partnerów. W Niemczech natomiast trwa spór wewnątrz partii politycznych i społeczeństwa co do reakcji na działania Kremla. Z jednej strony oficjalna polityka rządu Angeli Merkel jest nastawiona na powstrzymanie Rosji przed dalszymi agresywnymi działaniami m.in. przez nakładanie dalszych sankcji. Jednak środowiska biznesowe oraz ludzie powiązani z niemiecką Ostpolitik nawołują do umiarkowanych i spokojnych działań, a także poszanowania interesów największego z sąsiadów UE. Te głosy są wynikiem głębokich powiązań przedstawicieli niemieckiego biznesu z rosyjskimi oligarchami, 7 a nawet rządzącymi politykami, oraz infiltracji niemieckich środowisk politycznych (szczególnie SPD) przez rosyjski wywiad. Stany Zjednoczone wydają się jedynym z państw Zachodu, które gotowe jest na podjęcie bardziej zdecydowanych kroków w postaci dodatkowych sankcji. Nie boją się też zaostrzenia stosunków z Rosją tak bardzo jak Europejczycy, którzy w dużej mierze uzależnieni są od importu surowców energetycznych ze wschodu lub prowadzą w Rosji intratne interesy handlowe. USA jednak w ostatnich latach przeniosły zainteresowanie z obszaru atlantyckiego w kierunku Pacyfiku. W dobie osłabiania ich pozycji na arenie międzynarodowej nie są w stanie podjąć kroków dalszych niż ograniczone sankcje gospodarcze oraz zapowiedzi poparcia dla swych europejskich sojuszników. Taka polityka przynosi oczywiście ograniczone skutki i nie jest w stanie w pełni powstrzymać rosyjskich zapędów względem Ukrainy. Może natomiast dać sygnał do nienaruszania w żaden sposób granic państw NATO. Chodzi zwłaszcza o bezpieczeństwo państw bałtyckich, które, w świetle porwania estońskiego oficera kontrwywiadu, wydaje się niepewne. W końcu Chiny nie chcą drażnić rosyjskiego niedźwiedzia, póki nie czują się na tyle silne, aby otwarcie się z nim skonfrontować. Chiny były w początkowej fazie kryzysu postrzegane jako naturalny sojusznik Ukrainy. Taka opinia była motywowana rozwojem pozytywnych stosunków między oboma państwami. Dodatkowo Państwu Środka z pewnością nie podobało się uderzanie przez Rosjan w separatystyczne tony, ze względu na problem z separatystami w Tybecie oraz z Ujgurami w Sinciangu. Chiny jednak wyraźnie stanęły po stronie Rosji, choć ich poparcie wyraża się przede wszystkim w braku krytycznych reakcji na politykę Kremla. Oficjalnie władze podkreślają uznawanie integralności terytorialnej Ukrainy, choć nie podjęły żadnych praktycznych kroków. Przykładem tego było nieudzielenie na początku tego roku pomocy finansowej rządowi Janukowycza, co mogłoby zmienić bieg wydarzeń. Wynika to zapewne z faktu, że Chiny nie posiadają

8 tak znaczących interesów na Ukrainie, jak mogłoby się wydawać. Ponadto jest im na rękę antagonizowanie wobec siebie świata Zachodu i Rosji, co daje im samym czas do dalszego rozwoju i reformowania kraju, a dodatkowo przynajmniej częściowo odciąga od nich uwagę pozostałych graczy, którzy tymczasem skupiają się na konflikcie rosyjsko ukraińskim. W końcu Chiny nie chcą drażnić rosyjskiego niedźwiedzia, póki nie czują się na tyle silne, aby otwarcie się z nim skonfrontować. Znaczna liczba wspólnych inicjatyw obu państw na wielu polach od polityki wobec takich państw jak Iran i Syria po wspólne projekty energetyczne wskazują wyraźnie, że Chiny postrzegają Rosję jako jednego ze swych kluczowych partnerów na arenie międzynarodowej i z pewnością nie pozwolą, by obecna sytuacja osłabiła relacje między państwami. Wolne pole? Władimir Putin ma wolne pole do realizacji imperialnych ambicji. Posiada silne poparcie dla swoich działań w kraju (po aneksji Krymu poparcie dla prezydenta przekraczało 70 proc., a według niektórych źródeł nawet 80 proc.). Ma również nośną w Rosji podstawę ideologiczną, a więc i moralne uzasadnienie swoich poczynań. Trzeba pamiętać, że Rosjanie czuli się niezwykle skrzywdzeni marginalizacją, jaka dotknęła ich państwo w wyniku kryzysu lat 90., a obecne Zdjęcie: Фото прессслужбы Президента России wydarzenia postrzegają nie w kategoriach agresywnej polityki zagranicznej, a raczej odbudowy własnego potencjału i odzyskiwania należnej im pozycji na świecie. Nawet w kręgach naukowych rzadko spotyka się pełną krytykę postępowań Kremla, a nieprzychylne opinie odnoszą się raczej do konkretnych posunięć, a nie całokształtu polityki. Problem przyłączenia Krymu i walki o wschód Ukrainy widziany jest wielokrotnie w kontekście realistycznej myśli o stosunkach międzynarodowych i kluczowego dla niej dylematu bezpieczeństwa (ang. security dilemma). Z drugiej strony wolne pole zapewniają Rosji pozostali gracze, wyraźnie niezdecydowani i niekonsekwentni w swej polityce lub, jak USA, zbyt osłabieni, by móc zadać cios Rosji. Niechęć zachodniej części kontynentu do nadwyrężania swych interesów w celu obrony państw nowej Europy przed zapędami wschodniego sąsiada, ofensywa medialna, a także wykorzystanie przez Kreml ośrodków wpływu w państwach starej Unii daje jej relatywną łatwość w tworzeniu dla siebie dogodnej sytuacji politycznej. Zdaje się jednak, że o ile gra o Krym poszła zgodnie z planem, o tyle na wschodzie Ukrainy pojawił się problem, który każe się zastanowić nad tym, czy Rosja rzeczywiście jest tak wszechwładna, jak mogłoby się wydawać. Okazuje się, że poparcie dla przyłączenia południa i wschodu Ukrainy do Rosji wśród mieszkańców tego regionu jest dużo mniejsze, niż przypuszczano. Dwadzieścia lat ukraińskiej państwowości stworzyło może nie skonsolidowany naród, ale z pewnością jego podwaliny, które poza Krymem są na tyle mocne, by dać realny odpór idei przyłączenia tych terenów do Rosji. Okazało się, że najważniejszym przeciwnikiem Moskwy stała się sama ludność wschodnich obwodów Ukrainy, któ 8

9 ra przecież miała być największym sojusznikiem oraz gwarantem powodzenia całej operacji. Na obecnym etapie wydaje się, że operacja na Ukrainie zakończyła się tylko połowicznym sukcesem. Brak mobilizacji większej części ludności obwodów ługańskiego i donieckiego oraz aktywizacji Odessy, na którą Rosjanie wyraźnie liczyli, musiał wywołać na Kremlu niemały szok i dać do myślenia rosyjskim decydentom. Interes narodowy dobrem najwyższym Trudno powiedzieć, jakie będą dalsze kroki Władimira Putina i jego ekipy względem Ukrainy. Trudno się spodziewać, by Rosja zrezygnowała z tego państwa. W końcu należy pamiętać o tym, że Rosja bez Ukrainy jest tylko wielkim państwem, Rosja z Ukrainą jest mocarstwem. Dzisiaj dochodzi do swego rodzaju deeskalacji konfliktu na bazie porozumień z Mińska, jednak może być to tylko pozorna deeskalacja. Wysoce prawdopodobne jest, że Kreml będzie czekał na potknięcia Poroszenki i Jaceniuka, a w międzyczasie przegrupuje swoje siły i przygotuje nową taktykę. Wydaje się też, że opinie na temat skuteczności ograniczonych sankcji nie były prawdziwe i to mimo faktu, że jak podają różne źródła już na początku czerwca doszło do spadków na moskiewskiej giełdzie w wyniku ograniczeń w przepływie kapitału, a rubel jest rekordowo słaby. Oligarchowie, którzy od wielu lat tworzyli sobie warunki życia na Zachodzie, z pewnością nie są zainteresowani pogorszeniem się swojej sytuacji w wyniku sankcji bądź innej formy znaczącego ochłodzenia się stosunków na linii Zachód Rosja. Mimo to partia siły jest wciąż w przewadze, co widać na przykładzie wysyłania regularnych jednostek wojskowych na ziemie opanowane rebelią od połowy sierpnia. Zdjęcie: Фото прессслужбы Президента России Po co więc Rosji operacja niosąca ze sobą nie tak małe koszty i po co potrzebne są jej nowe terytoria? Prawdziwym zdaje się zasłyszane przeze mnie zdanie, że Rosja jest w stanie poświęcić niewspółmiernie wiele w porównaniu z uzyskanymi korzyściami, jeśli uważa, że taki jest jej długofalowy i strategiczny interes narodowy. A Rosjanie i ich elity postrzegają interes narodowy cały czas przede wszystkim w ramach twardej geopolityki, w której kluczową rolę odgrywa opanowanie strategicznych pozycji. Jedną z nich jest wschód Ukrainy, gdzie biegną ważne gazociągi, których przejęcie dałoby możliwość wykorzystania ich w projekcie South Stream, będącym obecnie oczkiem w głowie Kremla. Ponadto, jeśli dojdzie do połączenia lądowego pomiędzy Krymem i resztą Federacji Rosyjskiej (nie mówiąc już o zajęciu Odessy i odcięciu od morza Ukrainy), jego efektem będzie znaczne osłabienie tego państwa i dalsza jego destabilizacja. Kreml nie ma jednak wystarczających sił, by prowadzić tę wojnę zbyt długo straty finansowe, a tym bardziej ludzkie w postaci grzebanych potajemnie żołnierzy poległych w tej niewypowiedzianej wojnie, mogą przyczynić się do osłabienia poparcia dla tych działań w samej Rosji. W końcu należy zawsze pamiętać, że jak zauważył Otto von Bismarck Rosja nigdy nie jest ani tak słaba, ani tak silna, jak się wydaje. Michał Ząbek 9

10 Afryka "Trzynaście miesięcy słońca" Państwa Rogu Afryki nie mają szansy rozwinąć skrzydeł wciąż kaleczonych przez kolejne konflikty wewnętrzne. Na tym ponurym obrazku wybija się jeden kraj, zachowujący względną stabilność. ALICJA CHRUSZCZEWSKA Spośród sąsiednich krajobrazów Etiopia wyróżnia się optymistycznymi plakatami z wypisanym dużymi literami hasłem Trzynaście miesięcy słońca, oficjalnym sloganem promującym turystykę. Strategia postępowania Problem rywalizacji różnych grup społeczno kulturowych, spowodowany niejednorodną strukturą społeczeństwa na obszarze jednego państwa, jest przyczyną wielu konfliktów na Czarnym Lądzie. Sztucznie wyznaczone granice państw nie pokrywają się w zupełności z obszarami zamieszkiwanymi przez poszczególne grupy etniczne. Niepodległe państwa afrykańskie przejęły dziedzictwo minionej epoki kolonialnej i aby ustabilizować mapę polityczną kontynentu, zaakceptowały w 1964 roku na forum Organizacji Jedności Afryki zasadę poszanowania granic pokolonialnych (łac. uti possidetis iuris) jako normę kształtującego się regionalnego systemu prawa międzynarodowego. Wciąż jest to punkt zapalny wielu konfliktów, determinowanych przez tendencje zjednoczeniowe grup etnicznych. Etiopia, mimo że jej granice nie są oktrojowane, lecz historycznie wyznaczone, nie jest w tej kwestii wyjątkiem. W preambule konstytucji Etiopii z 1996 roku czytamy: My, narody, narodowości i ludy Etiopii. W jej granicach współegzystuje ze sobą wiele grup etnicznych, z czego zgodnie z narodowym spisem 10

11 ludności z 2007 roku najliczniejsza to Oromo z 34,4 procentową populacją. Ponadto kraj zamieszkują Amharowie (27 proc.), Somali (6,22 proc.) oraz Tigrajczycy (6,08 proc.). Inne grupy o mniej licznych populacjach to: Sidama (4 proc.), Gurage (2,52 proc.), Wolayta (2,27 proc.), Afarowie (1,73 proc.), Hadiya (1,72), Gamo (1,49 proc.). Pozostałe stanowią 12,6 proc. W związku z tym przyjęto politykę mającą na celu przeciwdziałanie ewentualnym napięciom społecznym i ochronę multinarodowego państwa przez uregulowanie statusu poszczególnych grup etnicznych oraz językowych. W tak zróżnicowanym kraju udało się również ustanowić język oficjalny. Konstytucja Etiopii z 1996 roku stwierdza, że językiem urzędowym i roboczym dla rządu jest język amharski. Jest to język afro azjatycki z rodziny semickiej, który przez długie wieki był językiem dworu cesarskiego. Z przyczyn praktycznych został zaakceptowany przez większość ludności jako język wehikularny, lecz w niektórych prowincjach wciąż postrzegany jest jako sztucznie narzucony. Niemniej prowadzona polityka językowa, mająca na celu przeciwdziałanie ewentualnym konfliktom na tle etnicznym, zakłada, że każdy język Etiopii ma prawo być używany, rozwijany i wykorzystywany do celów administracyjno edukacyjnych na przyporządkowanym mu terytorium i zgodnie z lokalnym i federalnym prawem. Zgodnie z artykułem piątym ustawy zasadniczej wszystkie języki Etiopii mają cieszyć się takim samym uznaniem. Wczesne wytworzenie się zaawansowanych struktur społecznych, spowodowane dominacją jednej religii (chrześcijaństwo zostało przyjęte przez państwo Aksumskie już w IV w. n.e.) oraz utworzeniem stałej cesarskiej rezydencji w Gonder w XVII w., wyjaśnia stabilność państwa w porównaniu do pozostałej części Rogu Afryki. Dzisiejszy islam w Etiopii, mimo że sunnicki, jest w dużej mierze tradycyjny. Co więcej, rząd dba, aby do etiopskich muzułmanów nie przenikały radykalne 11

12 idee. W tym celu prowadzi inwigilację wyznawców islamu i prowadzi skuteczną politykę niedyskryminowania tego wyznania. Zgodnie z danymi, uzyskanymi na podstawie oficjalnego spisu narodowego ludności w 2007 roku, 63 proc. społeczeństwa jest wyznania chrześcijańskiego, 33,9 proc. wyznaje islam, a 2,6 proc. kultywuje tradycyjne religie afrykańskie (zwłaszcza na południu kraju). Dobry przykład Politycznie ważnym wydarzeniem dla regionu było wystąpienie prezydenta Erytrei, Isaiasa Afawerkiego w grudniu ubiegłego roku. Polityk wyraził chęć wznowienia stosunków dyplomatycznych z sąsiadem oraz stwierdził, że Erytrea nie może efektywnie funkcjonować bez obecności Etiopii. Napięcie spowodowane latami wojen, oficjalnie zakończonych w 2000 roku, nie ma już racji bytu. Warto wspomnieć, że jako powód trwania bezsensownego sporu podawane były prywatne nieporozumienia między przywódcami, czego źródłem było ich domniemane pokrewieństwo. Kolejnym wytłumaczeniem były powtarzające się od 1996 roku zarzuty ze strony Afawerkiego pod adresem Melesa, dotyczące planowania zamachu na życie tego pierwszego, zapoczątkowane niefortunną awarią helikoptera podczas wizyty prezydenta Erytrei w Addis Abebie. Co ciekawe, Afawerki zdecydował się na taką wypowiedź dopiero po śmierci Melesa (w sierpniu 2012 roku). Według byłego podsekretarza stanu USA do spraw Afryki, Hermana J. Cohena, zgodnie z informacjami zgromadzonymi przez amerykańskie kanały wywiadowcze Erytrea od ponad czterech lat nie utrzymuje kontaktów z somalijskim ugrupowaniem terrorystycznym al Shabab. Te wszystkie okoliczności dają podstawy do nadziei na zmiany. Zniesienie sankcji ONZ wobec rządu Erytrei wydaje się w tej sytuacji pomysłem wartym rozważenia. Normalizacja stosunków między sąsiadami, poprzedzona zniesieniem sankcji, natychmiastowo przyczyniłaby się do polepszenia sytuacji gospodarczej obydwu krajów. Ponowne uruchomienie strefy wolnego handlu doprowadziłoby do zaoszczędzenia ogromnych sum, otworzyłoby etiopski rynek pracy dla Erytrejczyków, a udostępnienie nieposiadającej dostępu do morza Etiopii portów Masawa i Asab znacząco usprawniłyby jej wymianę handlową. Co więcej, dobre relacje z sąsiadem z południa w przyszłości umożliwiłyby Erytrei import energii wytworzonej dzięki tamie, ukończenie budowy której przewiduje się na 2017 r. Warto przypomnieć, że obydwa państwa są ze sobą związane historycznie oraz kulturowo. Obszar, na którym rozciągają się dzisiaj ich terytoria, był kiedyś miejscem narodzin Aksum potężnego, regionalnego mocarstwa. Energetyka receptą na wzrost gospodarczy Etiopia to jedno z najszybciej rozwijających się państw Afryki, które w 2013 r. osiągnęło 7 procentowy wzrost gospodarczy. Nieodłącznym elementem rozwoju jest wzrostowa tendencja zapotrzebowania na energię, dlatego rząd w Addis Abebie obrał strategię zwiększenia jej zasobów. Najbardziej widocznym rezultatem wdrażania tej polityki jest plan wybudowania elektrowni wodnej o podniosłej nazwie Tama Wielkiego Odrodzenia. Jej projekt ma być symbolem odradzającej się etiopskiej potęgi oraz zasilić duże obszary w energię, która również będzie mogła być eksportowana z zyskiem. Budowa tamy ulokowana jest na Błękitnym Nilu w regionie Benishangul Gumuz, 40 km od granicy z Sudanem. Za nadzór i wykonanie projektu odpowiedzialne jest państwowe przedsiębiorstwo Ethiopian Electric Energy Corporation (EEEC). Szacowany koszt budowy to 5 mld dolarów. Po zakończeniu prac tama ma generować 6 tys. megawatów energii elektrycznej. Etiopia, z której Błękitny Nil bierze początek (Biały wypływa z Jeziora Wiktorii, następnie oba łączą się w jeden w Sudanie), rozpoczęła budowę w 2011 roku. Wtedy, udało jej się przekonać państwa z basenu Nilu Demokratyczną Republikę Konga, Kenię, Ugandę, Tanzanię, Burundi i Rwandę do wstąpienia w sojuszniczy układ, który miał na celu rewizję umów pochodzących jeszcze z czasów kolonialnych (z lat 1929 i 1959). Te porozumienia gwarantowały Egiptowi i Sudanowi monopol na zasoby wód Nilu. Kiedy były zawierane, sygnatariusze umów jeszcze nie istnieli jako państwa. Kolejnym krokiem było podpisanie przez wyżej wymienione kraje porozumienia o zgodnym wykorzystywaniu wód (Nile Cooperative Framework Agreement). Zarówno Egipt, jak i Sudan są przeciwne projektowi 12

13 budowy tama, raz postawiona, daje Etiopii możliwość kontrolowania ilości wody spływającej dalej do sąsiednich krajów. Praktycznie jednak jakiekolwiek zatrzymanie biegu Nilu automatycznie skutkowałoby odcięciem źródła energii dla Etiopii, dla której tama będzie jednym z głównych źródeł w strukturze zasobów energetycznych państwa. Uruchomienie projektu można uznać za dyplomatyczny sukces etiopskiego rządu, ale równocześnie zarzuca się mu, że takie posunięcie było ciosem poniżej pasa. Etiopia wykorzystała bowiem sytuację, kiedy Egipt był politycznie sparaliżowany Arabską Wiosną. Nieprzypadkowo negocjacje dotyczące projektu trwały w momencie, gdy ulice Kairu wypełniały demonstracje mające na celu obalanie rządów Hosniego Mubaraka. Palącym problemem w Etiopii są wciąż ogromne nierówności w dystrybucji energii. Wiele obszarów, szczególnie na południu i południowym wschodzie, nie posiada do niej dostępu. Powodem jest przede wszystkim brak odpowiedniej infrastruktury, umożliwiającej dostarczenie energii do odległych od centrum regionów. W celu zniwelowania tego problemu przewidziano instalację paneli słonecznych zaopatrujących w energię tereny rolnicze. Zgodnie z danymi udostępnionymi przez Ministerstwo Wody i Energii, w ramach jednego z projektów dofinansowywanego przez Bank Światowy, podłączenie instalacji paneli słonecznych do 25 tys. gospodarstw wiejskich nastąpi z końcem listopada tego roku. W celu koordynacji i usprawnienia działania w ramach tej strategii etiopski rząd powołał kolegialny organ utworzony przy Ministerstwie Wody i Energii, który nadzoruje rozwój oraz wdrażanie projektów dotyczących energii odnawialnej. EEEC wdraża obecnie szereg innych projektów energetycznych, lecz podstawą ma być wciąż energia wodna. Energia geotermalna, słoneczna i waste to energy (energia uzyskana przez spalanie odpadów) mają być wykorzystywane jako uzupełnienie. Umożliwia to podniesienie poziomu bezpieczeństwa energetycznego Etiopii, a także jej energetyczną samowystarczalność. Co więcej, państwo chce ją eksportować dalej do Erytreii, Dżibuti, Kenii, Sudanu, a nawet Egiptu czy Jemenu. Światełko w tunelu Etiopia pozytywnie wyróżnia się na tle pozostałych państw regionu. Niepokojące są jednak mocno nadwyrężone stosunki z Egiptem. Dla państwa borykającego się z brakami w zasobach wody jakakolwiek zmiana obecnego stanu może spowodować ogromne szkody w gospodarce i społeczeństwie. Przede wszystkim rząd w Kairze wyraża obiekcje wobec perspektywy kontroli biegu Nilu przez władze w Etiopii, co faktycznie będzie miało miejsce w konsekwencji ukończeniu projektu. Realnie jednak jest mało prawdopodobne, aby Etiopia pokusiła się o szantaż Egiptu czy Sudanu przerwaniem biegu rzeki, ze względu na to, że sama poniosłaby wtedy ogromne straty. Co więcej, istnieje realne ryzyko zaostrzenia konfliktu. Stanowczy sprzeciw Kairu wobec projektu mógłby podnieść morale Egipcjan oraz wzmocnić legitymację dla rządu. Kolejną konsekwencją sporu o tamę może być polityczne zbliżenie się Egiptu i Sudanu, ponieważ oba państwa uznają działania Etiopii za niekorzystne, co dla państw Zachodu oraz Izraela będzie nie lada problemem. Mimo wszelkich inwestycji energetycznych i infrastrukturalnych państwo nadal nie jest zdolne do samodzielnego wdrażania projektów bez pomocy mocarstw czy podmiotów ponadnarodowych. Dążenia etiopskiego rządu do wzrostu bezpieczeństwa energetycznego oraz polityki zrównoważonego rozwoju wydają się jedynym realnym środkiem prowadzącym do wyrwania sąsiednich państw Rogu Afryki ze spirali permanentnego konfliktu. Pierwsze sukcesy są już widoczne na linii Etiopia Erytrea. Prezydent Afawerki jako pierwszy wyciągnął rękę do etiopskiego szefa rządu, Hailemariama Desalegna, oraz wykazał inicjatywę zacieśnienia stosunków dyplomatycznych między dwoma państwami. Kilka lat temu takie zachowanie wydawałoby się co najmniej abstrakcyjne. Etiopia jest elementem, bez którego misja normalizacji stosunków w regionie Rogu Afryki nie może być wykonana. Państwo zawsze wcielało się w stróża regionu przez mniej lub bardziej intensywne zaangażowanie w gaszenie konfliktów, m.in. w misję stabilizacyjną w Somalii, w Sudanie Południowym czy we współpracę z Kenią w ramach polityki bezpieczeństwa. Mimo tych wszystkich przejawów aktywności jej potencjał i możliwości wydają się jednak wciąż niewykorzystane. Alicja Chruszczewska 13

14 Ameryka photo by amintore fanfani, źródło: Mexican Top Model 14

15 PAWEŁ RUMIŃSKI 13

16 Ameryka have to improve competitiveness in the electric sector and cut prices of electricity at the same time. Slaying Mexico? Another great challenge which Peña Nieto s administration faces is the question of citizen security. During the presidential election in 2012, the PRI s candidate made several promises on this issue. He tried to present himself as a counterweight to then ruling Felipe Calderón. The last right wing president pursued aggressive and confrontational policy toward organized crime, but his efforts only caused the intensification of violence. Peña Nieto announced the minimization of use of military force in law enforcement tasks. In the document entitled Short Diagnosis on Public Security, his staff outlined a plan to reduce the number of homicides and kidnappings by 50 pct. during the first year in office. That goal seemed to be simply unrealistic. As stated by Alejandro Hope, the Director of Security Policy for the Mexican Institute for Competitiveness, the government underestimated the size of the problem. There was some improvement in the number of homicides, which declined by around 10 pct. in But the statistics of other crimes didn t signal any positive trend. The number of kidnappings rose by 20 pct. in 2013 in comparison to Mexican kidnappers have broken the record. David A. Shirk, a specialist from the Wilson Center, stated that the new old authorities have done much to change the dominating narrative about Mexico. They have restricted access to public information on security issues. In the press, Mexico has been presented as a new destination point for international investors, while the BRICS countries have started to lose their attractiveness. Government efforts are directed to marginalize the questions of crime and violence. Now it s obvious that Peña Nieto didn t completely avoid repeating Calderón s strategy. There is an analysis of the Council of Hemispheric Affairs (COHA) devoted to the comparison of the two cases: Ciudad Juarez in the period and contemporary Tamaulipas. The former was the most visible example of the failure of Calderón s policy of militarization of security operations. In 2008, violence reached its peak in the conflict between Sinaloa Cartel and Juárez Cartel. Military forces entered the town to relieve the corrupt police. More than 10 thousand people lost their lives between 2007 and In 2012, the situation has been normalized, but it was more the effect of the Sinaloa Cartel gaining decisive advantage over the Juárez Cartel rather than the merit of government. In Tamaulipas things look very similar. The most important Mexican state from the perspective of international trade has become an arena of conflict between the Gulf Cartel and its former employees, Zetas. Since the beginning of April to the end of May, bloody clashes resulted in more than 100 deaths. The president deployed the army, the navy and the federal police to strengthen local institutions, stop illicit trade and dismantle organized criminal groups. However, there is a high risk of repeating the case of Ciudad Juárez. Actions of the government forces and the elimination of cartel chiefs swing the balance of power in the criminal environment and escalate violence. Final notes Present economic condition of Mexico doesn t impress. In 2013, growth reached only 1.1 pct., far less than the new administration expected. This year, Mexican government had to slash its own GDP growth forecast from 3.9 pct. to 2.7 pct., but many economists fear even that goal is unattainable. According to Financial Times, it s possible for Mexico to gain 5 pct. growth before The authorities push through several important reforms: in education, labor, energy, telecoms and media. These changes are mostly well received by international financial institutions, but the society doesn t feel any improvement. Ordinary Mexicans have to cut their daily expenses because of economic slowdown. The PRI still exists in the collective consciousness as a foundation of a repressive political system. Its bureaucratic corporativist empire was a machine used for decades only for the reproduction of power instead of real modernization of the country. If we add to this view an atmosphere of scandal in which Peña Nieto took office, it s absolutely understandable that many Mexicans don t expect anything good from the authorities and react with fury to such articles as Crowley s. Will the series of reforms change their opinion? Time (not Time ) will surely tell. Paweł Rumiński 16

17 Uśpiony konflikt zdjęcie: Nick Taylor źródło: Region Autonomiczny Sinciang Ujgur to ogromne terytorium w północno zachodnich Chinach, stanowiące 1/6 powierzchni kraju. Związki zamieszkujących te tereny ludów pochodzenia tureckiego z etnicznymi Chińczykami są niewielkie. Z powodu realizowania polityki wewnętrznej migracji z centralnej części kraju i dyskryminacji miejscowej ludności uśpiony konflikt ponownie odżywa. KRZYSZTOF KOTLARSKI 17 Przesiedlanie ludności etnicznie chińskiej na terytorium Sinciangu ma wiele uzasadnień. Mimo swojej wielkości region zamieszkiwany jest przez zaledwie 21 mln ludzi, co stanowi niewiele ponad 1,5 proc. ludności kraju. Jest to więc teren gotowy na przyjęcie nowych osadników z przeludnionych prowincji. Głównym celem administracji w Pekinie jest stworzenie z największej grupy etnicznej w Sinciangu Ujgurów mniejszości na ich ojczystej ziemi, następnie jej powolne zasymilowanie. Już teraz przewaga liczebna Ujgurów nad etnicznymi Chińczykami Han jest nieznaczna (45 proc. do 40 proc.). Ujgurzy są ludem tureckim, w przeważającej większości praktykującym islam suficki. Biorąc pod uwagę duże zasoby surowców naturalnych, olbrzymią produkcję bawełny i niewielkie zaludnienie tych terenów, szukanie przez władze centralne nowych sposobów zagospodarowania tego regionu nie powinno dziwić. Budzi to jednak sprzeciw ludności autochtonicznej, której tożsamość etniczna i religijna jest zagrożona przez obecną dyskryminującą politykę Pekinu, a wpływ na zarządzanie własnym regionem z każdym dniem słabnie. W ostat

18 Azja nich latach konflikt przybiera na sile, lecz w uśpionej formie występuje w Sinciangu, odkąd zapanowali tam Chińczycy. Z kolei władze centralne obawiają się przeniesienia separatyzmu na inne zapalne regiony, takie jak Tybet, Mongolia Wewnętrzna czy Tajwan, oraz zmniejszenia zainteresowania Chinami zagranicznych oraz lokalnych inwestorów i turystów, ze względu na destabilizację regionu. Cesarska spuścizna Choć władze Chińskiej Republiki Ludowej w oficjalnych oświadczeniach twierdzą, że Sinciang jest regionem należącym do Chin już od I w. p.n.e., to faktyczne podporządkowanie całego terytorium nastąpiło dopiero w połowie XVIII stulecia. Panowaniu chińskiemu od początku brakowało oparcia w miejscowej ludności, czego efektem było zbrojne powstanie ludów tureckich w XIX wieku. Upadek cesarstwa i utworzenie republiki, a następnie przejęcie władzy przez komunistów nie miały zasadniczego wpływu na kształt polityki w stosunku do Sinciangu. W latach i ludy tureckie regionu, umiejętnie korzystając z chaosu spowodowanego walkami o władzę w centralnych Chinach, tworzyły efemeryczne organizmy państwowe z części terytoriów prowincji. W pierwszych latach rządów komunistów nastąpiło szybkie rozprawienie się ze zwolennikami niezależności. To jednak nie zdusiło w mieszkańcach Sinciangu rewolucyjnego płomienia. Uruchomienie poligonu jądrowego na obszarze wyschniętego słonego jeziora Lop Nur w końcu lat 50., na którym do 1996 roku przeprowadzono 45 prób nuklearnych, nie pomogło w zjednaniu sobie lokalnej ludności. Według japońskiego badacza, Juna Takady, w wyniku chorób związanych z promieniowaniem w regionie mogło umrzeć nawet 190 tys. osób. W 1962 roku tysiące Ujgurów i Kazachów wzięło udział w protestach przeciwko chińskim władzom, które zostały ponownie szybko zdławione. W efekcie ponad 60 tysięczna grupa mieszkańców Sinciangu uciekła do Związku Radzieckiego. Choć dramatyczna sytuacja, jakiej doświadczyli wszyscy Chińczycy w okresie przewodnictwa Mao Zedonga oraz Bandy Czworga, sprawiła, że nastroje niepodległościowe przycichły, to wybuchły one ze zdwojoną siłą wraz z nastaniem ery reform. W latach 80. liczne wystąpienia miały charakter pokojowy, ale już po wydarzeniach na placu Tian anmen konflikt ponownie się zbrutalizował. Choć starcia w Sinciangu nie przerodziły się póki co w zbrojną walkę, to pokojowe demonstracje coraz częściej zastępowane są przez ataki terrorystyczne, takie jak te z lat 1992, 1997, 2008 (tuż przed igrzyskami w Pekinie. W tym ostatnim zdarzeniu, które miało miejsce na dworcu kolejowym w stolicy regionu, Urumczi, jedna osoba zmarła, a 79 zostało rannych. Kto jest ekstremistą? Problem z oceną ruchów separatystycznych w Sinciangu polega na tym, że chińskie władze łączą z atakami terrorystycznymi wszystkich zwolenników niezależności regionu zwanego przez Ujgurów Wschodnim Turkiestanem. Co więcej, do pacyfikowania nastrojów niepodległościowych Chińczycy instrumentalnie używają retoryki antyterrorystycznej, która pojawiła się w światowym języku polityki po zamachu na World Trade Center. Ruchy separatystyczne w północno zachodnich Chinach mają bowiem, według władz centralnych, bezpośrednie związki z ekstremistycznymi organizacjami islamistycznymi na całym świecie. Są one jakoby finansowane z pieniędzy napływających z Bliskiego Wschodu, a najaktywniejsi członkowie tych ugrupowań zdobywali rzekomo bojowe doświadczenia w Pakistanie czy Afganistanie. Choć inspiracja zewnętrzna nie może być wykluczona jako jeden z czynników zaognienia konfliktu, to jego historyczny charakter sprawia, że sprowadzanie go wyłącznie do aspektu terrorystycznego jawi się jedynie jako element chińskiej propagandy. Wielu ekspertów doszukuje się powodów prawdziwego wzrostu zainteresowania niezależnością wśród społeczności Sinciangu w ostatnim dwudziestoleciu w rozpadzie Związku Radzieckiego i powstaniu etnicznych państw ludów tureckich w Azji Centralnej. Głównym ośrodkiem finansowania separatystycznych ruchów jest zaś w rzeczywistości ponad milionowa grupa Ujgurów mieszkająca poza granicami Chin, zrzeszona w związki w Ameryce czy w Europie. Większość z tych organizacji opowiada się za pokojowym dążeniem do niepodległości, jednak rozbudzone nastroje nacjonalistyczne są dobrą pożywką dla funkcjonowania grup ekstremistycznych, które sprawiają, że zamieszki, zamachy i polityczne zabójstwa stały się dla mieszkańców Sinciangu codziennością. Tylko w latach 90. miało miejsce prawie 200 takich zdarzeń, w któ 18

19 Problem z oceną ruchów separatystycznych w Sinciangu polega na tym, że chińskie władze łączą z atakami terrorystycznymi wszystkich zwolenników niezależności regionu zwanego przez Ujgurów Wschodnim Turkiestanem. Co więcej, do pacyfikowania nastrojów niepodległościowych Chińczycy instrumentalnie używają retoryki antyterrorystycznej rych śmierć poniosło około 160 osób, a ponad 400 zostało rannych. Dążenia władz chińskich do zapobieżenia przyszłym atakom nie mogą dziwić. Chińskie służby oskarżane są jednak przez separatystów o bezprawne zatrzymania i więzienie bez wyroku swoich współtowarzyszy, a także stosowanie wobec nich tortur. Twarda polityka zdaje się być nieskuteczna i nie odnosi się w żaden sposób do żądań stawianych przez zwykłych przedstawicieli islamskiej społeczności. Dwie strony medalu Pod koniec kwietnia Sinciang został odwiedzony przez przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinpinga. Większość ekspertów nie łączy tego jednak ze wzrostem zainteresowania socjalnymi problemami regionu, lecz traktuje jako sygnał kolejnej, nadchodzącej kampanii antyterrorystycznej. Pierwsze słowa prezydent skierował do sił policyjnych regionu i zapewnił, że rząd chiński będzie dbał o zapewnienie im właściwego przeszkolenia i wyposażania do walki z ekstremistami. Jego propagandowa wizyta w jednej z wiejskich szkół, gdzie promował ideę dwujęzycznego nauczania, także dla dzieci pochodzenia etnicznie chińskiego, kontrastowała ze stwierdzeniem, że administracja uczyni terrorystów tak niepopularnymi jak szczury przechodzące przez ulicę. Inspekcja najwyższego przedstawiciela partii była ogólnie uznana za wyraz zaufania dla obecnej polityki władz regionalnych. Nic dziwnego, że w sukurs słowom prezydenta idzie przewodniczący rządu Ujgurskiego Regionu Autonomicznego Nur Bekri. Obiecał on dołożyć wszelkich starań, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się religijnego ekstremizmu, który określił jako nowotwór toczący Sinciang. Przestrzegł on Ujgurów, szczególnie młodych, przed uleganiem ideologii propagowanej przez ekstremistów. Premier Bekri zwrócił także uwagę na próby nacisku i społecznego wykluczenia tych Ujgurów, którzy nie popierają działań separatystycznych. Według większości organizacji separatystycznych wizyta Xi Jinpinga nie napawa nadzieją na zmiany w polityce tłamszenia tureckich społeczności Sinciangu. Dilxadi Rexiti, lider Światowego Kongresu Ujgurów z siedzibą w Niemczech, stwierdził po wizycie Xi w Sinciangu, że Pekin nie ma najmniejszego zamiaru zmieniać swojego podejścia, a obecny sposób zarządzania Sinciangiem to kompletna porażka. Na polityce administracji w Pekinie suchej nitki nie pozostawiają także sami separatyści. Przewodniczący Fundacji Edukacji i Solidarności Wschodniego Turkiestanu, Hidayet Oguzhan, stwierdził, że od kiedy stery władzy przeszły w ręce Xi Jinpinga, represje w stosunku do Ujgurów jeszcze się nasiliły, a jego łagodna postawa i gospodarskie wizyty to jedynie pozory. Według Oguzhana praktykowanie na co dzień islamu przez chodzenie do meczetu, naukę Koranu lub kultywowanie islamskiego stylu życia czy ubierania się jest w Sinciangu utrudniane na każdym kroku. Nie jest to jednak opinia tożsama ze zdaniem wszystkich Ujgurów. Nawet wśród przywódców religijnych można odnaleźć takich, którzy posiadają odmienne poglądy. Zastępca dyrektora Stowarzyszenia Islamskiego Sinciangu Abudulrekep Tumniyaz, który spotkał się z Xi Jinpingiem podczas jego wizyty, potępił wszelkie akty przemocy na tle kulturowo religijnym, nazywając terrorystów antyspołecznymi. Imigranci we własnym kraju Walka z terroryzmem prowadzona coraz bardziej brutalnymi metodami w żaden sposób nie pomaga w roz 19

20 Ameryka wiązaniu problemów społecznych dręczących ludności Sinciangu, które są podstawą dla nastrojów rewolucyjnych. W dzisiejszych Chinach Ujgurzy często czują się izolowani, niczym obywatele drugiej kategorii. Choć inwestycje w regionie przybierają imponujące rozmiary, to przeznaczane są one głównie na rozwój przemysłu i infrastruktury, a nie na kwestie socjalne. Głównym czynnikiem antagonizującym Ujgurów i chińskie władze jest wspomniane zmniejszenie udziału Ujgurów w strukturze demograficznej regionu z 90 proc. w 1949 roku do 45 proc. według spisu powszechnego z roku Problemem jest także częsty brak znajomości języka mandaryńskiego, koniecznego dla uzyskania dobrej pracy w strukturach administracyjnych, oraz znacznie niższy poziom edukacji w porównaniu z migrantami napływającymi z centralnych prowincji Chin. Obecnie w Sinciangu niemal wszystkie państwowe posady oraz stanowiska w dużych przedsiębiorstwach zajęte są przez etnicznych Chińczyków. Ujgurzy zamieszkują zwykle odseparowane i gorsze części miast, a często uczęszczają także do innych szkół niż Chińczycy Han. Prosta recepta? Sposób na nowotwór toczący Sinciang wydaje się prosty. Już samo ograniczenie migracji wewnętrznej lub wprowadzenie kontroli nad nią doprowadziłoby do uspokojenia nastrojów. Administracja regionalna i państwowe przedsiębiorstwa mogłyby być zachęcone do zatrudniania lokalnej ludności odpowiednimi ulgami. Planowane na dużą skalę projekty infrastrukturalne powinny zapewnić korzyści także regionom zamieszkanym przede wszystkim przez Ujgurów. Oczywistym rozwiązaniem jest również zapewnienie przestrzegania konstytucyjnego prawa do wolności wyznania. Choć islam nie jest w żaden sposób represjonowany w kontekście prawnym, to publiczne jego praktykowanie czy funkcjonowanie szkół religijnych napotyka na wiele przeszkód ze strony administracji. Niepodjęcie tych kwestii w dialogu z Ujgurami i skupienie się na leczeniu objawu, jakim jest walka z terroryzmem, z pewnością nie przyczyni się do długoterminowej deeskalacji konfliktu. Póki co jednak wydaje się, że chińskie władze sądzą, iż wszelkie choroby można wyleczyć poprzez amputację. W momencie gdy oczy większości państw świata zwrócone są w kierunku Ukrainy, ChRL również spogląda na ten kraj, lecz z dużym niepokojem. Działania separatystów na Krymie czy we wschodniej Ukrainie wprowadzają w polityce międzynarodowej niebezpieczny precedens stanowiący zagrożenie dla integralności terytorialnej Chin. W konsekwencji strona chińska zdecydowała się na brak komentarza w kwestii kryzysu na Ukrainie. Tworzy to niestety klimat polityczny sprzyjający raczej zwiększaniu kontroli nad niestabilnymi regionami i wewnętrznej unifikacji niż poszerzaniu ich autonomii. Krzysztof Kotlarski 20

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2014 ISSN 2353-5822 NR 144/2014 ZAINTERESOWANIE SYTUACJĄ NA UKRAINIE I POCZUCIE ZAGROŻENIA W PAŹDZIERNIKU

Warszawa, październik 2014 ISSN 2353-5822 NR 144/2014 ZAINTERESOWANIE SYTUACJĄ NA UKRAINIE I POCZUCIE ZAGROŻENIA W PAŹDZIERNIKU Warszawa, październik ISSN 2353-5822 NR 144/ ZAINTERESOWANIE SYTUACJĄ NA UKRAINIE I POCZUCIE ZAGROŻENIA W PAŹDZIERNIKU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Przemyślenia na temat polityki wobec Rosji

Przemyślenia na temat polityki wobec Rosji Biuletyn OPINIE FAE nr 5/2015 Karsten D. VOIGT Przemyślenia na temat polityki wobec Rosji Warszawa, 2015-04-15 Strona 1 Potrzebna jest nam współpraca i ochrona przed zagrożeniami 1 Niekiedy z dalszej perspektywy

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 80/2014 SYTUACJA MIĘDZYNARODOWA I BEZPIECZEŃSTWO POLSKI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 54/2014 O SYTUACJI NA UKRAINIE PRZED AKCJAMI SEPARATYSTÓW NA WSCHODZIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Dr Kinga Wysieńska Projekt Tygiel kulturowy czy getta narodowościowe? wzory integracji i wzajemne relacje imigrantów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO

Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Warszawa, kwiecień 2014 ISSN 2353-5822 NR 48/2014 POLACY O BEZPIECZEŃSTWIE NARODOWYM I NATO Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 4/2015 WYDARZENIE ROKU 2014 W POLSCE I NA ŚWIECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ

Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 59/2014 WYDARZENIA NA UKRAINIE A POCZUCIE ZAGROŻENIA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE

Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE Warszawa, luty 2014 NR 22/2014 POLACY O ROZWOJU SYTUACJI NA UKRAINIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Barometr płatności na świecie 2015

Barometr płatności na świecie 2015 Zaległości płatnicze nie są specyfiką tylko naszego kraju. W mniejszym lub większym stopniu odczuwalne są niemal we wszystkich krajach. Pod względem moralności płatniczej sytuacja w Azji jest mocno zróżnicowana.

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie dyskusji, która odbyła się w Stowarzyszeniu Euro-Atlantyckim dnia 23.04.2014 roku. Rosja Ukraina WOJNA? Warszawa, 4 maja 2014 roku

Podsumowanie dyskusji, która odbyła się w Stowarzyszeniu Euro-Atlantyckim dnia 23.04.2014 roku. Rosja Ukraina WOJNA? Warszawa, 4 maja 2014 roku Podsumowanie dyskusji, która odbyła się w Stowarzyszeniu Euro-Atlantyckim dnia 23.04.2014 roku Rosja Ukraina WOJNA? Warszawa, 4 maja 2014 roku Prezydent Putin ukazuje się ponownie jako reprezentant środowiska

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel GEOGRAFIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel Dział programu I. Afryka Materiał nauczania Afryki Ukształtowanie powierzchni i budowa geologiczna Rowy tektoniczne Klimat Strefy klimatycznoroślinne

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Azja w Stosunkach Miedzynarodowych. Dr Andrzej Anders

Azja w Stosunkach Miedzynarodowych. Dr Andrzej Anders Azja w Stosunkach Miedzynarodowych Dr Andrzej Anders Azja w Stosunkach Miedzynarodowych Literatura do zajęć: Krzysztof Gawlikowski, Małgorzata Ławacz (red) Azja Wschodnia na przełomie XX i XXI wieku, Warszawa

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Łódź 2014r. Skład, redakcja i korekta techniczna: Wydawnicto Locuples Projekt okładki: Wydawnictwo Locuples

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnie energetyczne

Spółdzielnie energetyczne Spółdzielnie energetyczne Spółdzielnie energetyczne krok w stronę zielonej demokracji [dropcap] [/dropcap]niemiecka transformacja energetyczna oznacza nie tylko zmiany technologiczne i gospodarcze. Przemianie

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY Wybory 2012 Autorzy: Ewa Nowak-Koprowicz Dominik Łazarz Katarzyna Stępak Daniel Szeligowski PO SĄSIEDZKU - cykl warsztatów o polskich doświadczeniach i ukraińskich

Bardziej szczegółowo

CZY ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ W ROZWIĄZANIE KONFLIKTU UKRAIŃSKIEGO JEST WYSTARCZAJĄCE? NR 134/2014

CZY ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ W ROZWIĄZANIE KONFLIKTU UKRAIŃSKIEGO JEST WYSTARCZAJĄCE? NR 134/2014 Warszawa, październik 2014 ISSN 2353-5822 NR 134/2014 CZY ZAANGAŻOWANIE SPOŁECZNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ W ROZWIĄZANIE KONFLIKTU UKRAIŃSKIEGO JEST WYSTARCZAJĄCE? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Na pytanie, kto najprawdopodobniej zostanie premierem Izraela, 81 procent ankietowanych w sondażu dziennika Haaretz odpowiedziało: Netanjahu.

Na pytanie, kto najprawdopodobniej zostanie premierem Izraela, 81 procent ankietowanych w sondażu dziennika Haaretz odpowiedziało: Netanjahu. Na pytanie, kto najprawdopodobniej zostanie premierem Izraela, 81 procent ankietowanych w sondażu dziennika Haaretz odpowiedziało: Netanjahu. Cztery dni po przekazaniu ostatecznych list kandydatów do XIX

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Brak wody jest torturą

Brak wody jest torturą Brak wody jest torturą Brak dostępu do wody pitnej nie uśmierca w sposób spektakularny i czytelny dla opinii publicznej jak powodzie, trzęsienia ziemi i wojny. Jego ofiary odchodzą w ciszy są to przede

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Instytut Wschodni UAM moduł: Mapa problematyki społeczno-gospodarczej Azji Centralnej

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ ZARZĄDZANIE ZMIANĄ PODCZAS REORGANIZACJI DZIAŁU IT. Roman Wendt:,2008-05-09 http://wendt.pl

ZARZĄDZANIE ZMIANĄ ZARZĄDZANIE ZMIANĄ PODCZAS REORGANIZACJI DZIAŁU IT. Roman Wendt:,2008-05-09 http://wendt.pl ZARZĄDZANIE ZMIANĄ ZARZĄDZANIE ZMIANĄ PODCZAS REORGANIZACJI DZIAŁU IT 1 Plan wystąpienia Dział IT i zmiana Przybliżenie procesu zmiany w organizacji Kluczowe aspekty zakończenia procesu zmiany sukcesem

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Krzysztof M. Macha. Ekspert Pracodawców RP, wiceprezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych

Krzysztof M. Macha. Ekspert Pracodawców RP, wiceprezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych Krzysztof M. Macha Ekspert Pracodawców RP, wiceprezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych Wydatki całkowite: ok. 103 mld zł w tym: NFZ + KRUS + budżet: ok. 67.5 mld zł 66.5% 33.5% Wydatki

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ogólnopolskie badanie ankietowe opinii ekonomistów wstępne wyniki Od stycznia do kwietnia 0 roku Zakład Polityki Gospodarczej SGH wraz z Instytutem Wiedzy i Innowacji

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International?

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? dr Jerzy Rzymanek, Klaster Eksport Promocja Azja, Robayu Corp. Sp. z o.o. Shanghai XiJiao International Agricultural

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Informator ETS na rok akademicki 2009/2010 STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE www.ka.edu.pl Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

Bardziej szczegółowo

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY

RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY RAPORT NA TEMAT OBYWATELI UKRAINY (wg stanu na dzień 22.02.2015 r.) Ochrona międzynarodowa 1. Wnioski (dane aktualizowane raz dziennie) Tabela 1: Liczba obywateli Ukrainy, którzy w latach 2003-2015 złożyli

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CBOS Vilmorus Ltd. CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 -

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY RODM BIAŁYSTOK. lipiec 2015

BIULETYN INFORMACYJNY RODM BIAŁYSTOK. lipiec 2015 BIULETYN INFORMACYJNY RODM BIAŁYSTOK lipiec 2015 Grecki roller coaster Lipiec 2015 r. wyryje w historii Hellady głęboką rysę, a wszystko za sprawą pogłębiającego się kryzysu, tego wyspiarskiego państwa,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE

HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE HISTORIA - GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA I PRAHISTORIA Czas w historii. Klasyfikacja źródeł historycznych. Pradzieje ludzkości. Ocena dopuszczająca: zna pojęcia źródło historyczne, era ; zlokalizuje

Bardziej szczegółowo

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY Official Launch 18 grudnia 2015, Warszawa Światowy Raport na temat Migracji Światowy Raport na temat Migracji 2015 Migranci i Miasta: Nowe Partnerstwa

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Gniewomir Pieńkowski

Gniewomir Pieńkowski Gniewomir Pieńkowski Powstanie Państwa Izrael Wybór dokumentów źródłowych Tom I 1882-1918 Łódź 2013r. Skład, redakcja i korekta techniczna: Wydawnicto Locuples Projekt okładki: Wydawnictwo Locuples Niniejsza

Bardziej szczegółowo